2021-ci ildə təsis edilən Antalya Diplomatiya Forumu qısa zaman kəsiyində qlobal dialoqun aparıcı platformalarından birinə çevrilməyi bacardı. Azərbaycan bu təşəbbüsə ilk günlərdən etibarən həm siyasi, həm də diplomatik müstəvidə tam dəstək verən dövlətlər sırasında yer aldı. Xüsusilə 2021-ci il forumu post-münaqişə dövründə Bakı və İrəvan nümayəndələrinin eyni müzakirə masası arxasında əyləşərək regional sülhün konturlarını açıq şəkildə diskusiya etdiyi ilk mühüm meydança kimi tarixə düşdü. Müasir dünyada baş verən geosiyasi transformasiyalar, regional qarşıdurmaların qlobal ticarətə təsiri və Yaxın Şərqdəki qeyri-sabitlik fonunda forum artıq sıravi bir görüş məkanı statusunu geridə qoyub. Hazırda bu platforma regional güc mərkəzlərinin strateji yanaşmalarının toqquşduğu, eyni zamanda uzlaşdırıldığı mühüm bir tribunadır.
Cənubi Qafqazın lider dövləti olan Azərbaycan üçün bu forum həm diplomatik təmas nöqtəsi, həm də dərin strateji məzmuna malik milli maraqların təqdimat vasitəsidir. Rəsmi Bakı balanslaşdırılmış və milli maraqlara söykənən xarici siyasət kursunu qlobal miqyasda sistemli şəkildə çatdırmaq üçün forumun imkanlarından məharətlə yararlanır. 2020-ci il Zəfərindən sonra formalaşmış yeni regional status-kvo, iqtisadi-logistik layihələr və təhlükəsizlik arxitekturası barədə Azərbaycanın baxışı məhz bu platforma vasitəsilə beynəlxalq birliyə ötürülür. Forum çərçivəsində reallaşan yüksəksəviyyəli görüşlər ölkəmizin etibarlı tərəfdaş imicini daha da möhkəmləndirir, onun beynəlxalq siyasi diskursda fəal və təşəbbüskar aktor kimi çəkisini artırır.
Forumun gündəliyində Prezident İlham Əliyevin keçirdiyi görüşlər mühüm yer tutur. Rəcəb Tayyib Ərdoğan ilə keçirilən müzakirələr “bir millət, iki dövlət” formulunun real siyasi, iqtisadi və hərbi-təhlükəsizlik mexanizmləri ilə necə təkmilləşdiyini nümayiş etdirdi. Tərəflər enerji ixracı, nəqliyyat dəhlizləri və Azərbaycan-Ermənistan sülh gündəliyi üzrə koordinasiyalı fəaliyyəti bir daha təsdiqlədilər. Eyni zamanda, Moldova Prezidenti Maya Sandu ilə görüş Avropanın enerji təminatında Azərbaycanın artan rolunu, Suriya keçid hökumətinin rəhbəri ilə təmaslar isə Bakının regional sabitliyə aktiv yanaşmasını ön plana çıxardı. Türk dünyası ilə bağlı görüşlər isə mənəvi birliyin artıq praktik müstəviyə keçdiyinin göstəricisinə çevrildi. Milli Məclisin sədri Sahibə Qafarovanın Ermənistan parlamentinin spikeri ilə görüşü normallaşma prosesində parlament diplomatiyasının əhəmiyyətini nümayiş etdirdi. Bu dialoq göstərir ki, artıq gündəlikdə təhlükəsizlik məsələləri yanaşı, həm də gələcək iqtisadi inteqrasiya imkanları yer alır.
Prezidentin köməkçisi Hikmət Hacıyevin çıxışında vurğulanan üçtərəfli və çoxtərəfli əməkdaşlıq modelləri Cənubi Qafqazın yeni inteqrasiya mərhələsinə qədəm qoyduğundan xəbər verir. Zəngəzur dəhlizi kimi layihələr regionun iqtisadi xəritəsini yenidən cızmaqla, siyasi etimad mühitinin formalaşmasına xidmət edir. Türkiyə lideri Rəcəb Tayyib Ərdoğanın forumdakı çıxışı isə beynəlxalq münasibətlər sisteminin legitimlik böhranı yaşadığına dair ciddi bir xəbərdarlıq idi. Mövcud qaydaların selektiv tətbiqi və beynəlxalq institutların effektivliyini itirməsi daha ədalətli və inklüziv bir dünya nizamına ehtiyacı artırır. Bakı və Ankara bu prosesdə sinxron fəaliyyət göstərərək regionun və daha geniş coğrafiyanın sabitlik təminatçısı kimi çıxış edirlər.
Mahiyyət etibarı ilə qeyd etmək olar ki, Antalya Diplomatiya Forumu artıq Davos və Münxen kimi mötəbər platformalarla rəqabət apara biləcək səviyyəyə yüksəlib. Azərbaycanın bu prosesdəki proaktiv iştirakı rəsmi Bakının uzaqgörən xarici siyasət strategiyasının təzahürüdür. Biz artıq ölkə olaraq hadisələri sadəcə izləyən rolunda yer almırıq, eyni zamanda qlobal siyasi prosesləri yönləndirən, strateji təşəbbüslər irəli sürən əvəzolunmaz bir aktora çevrilmişik. Ermənistanla sülh prosesindən tutmuş enerji və logistika layihələrinə qədər atılan hər bir addım Azərbaycanı həm Şərq, həm də Qərb üçün etibarlı və strateji tərəfdaş kimi təsdiqləyir.
İsmayıl Nadirxanlı, Ana Vətən Partiyasının İctimaiyyətlə Əlaqələr Şöbəsinin rəhbəri
