{"id":64897,"date":"2026-09-26T19:10:27","date_gmt":"2026-09-26T15:10:27","guid":{"rendered":"https:\/\/mecra.az\/?p=64897"},"modified":"2026-09-26T19:10:27","modified_gmt":"2026-09-26T15:10:27","slug":"prezident-ii-az%c9%99rbaycan-beyn%c9%99lxalq-investisiya-forumunda-istirak-edib-videofotolar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mecra.az\/?p=64897","title":{"rendered":"Prezident II Az\u0259rbaycan Beyn\u0259lxalq \u0130nvestisiya Forumunda i\u015ftirak edib &#8211; Video+Fotolar"},"content":{"rendered":"<div class=\"panel-body news_text\">\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyevin himay\u0259si alt\u0131nda Bak\u0131da ke\u00e7iril\u0259n II Az\u0259rbaycan Beyn\u0259lxalq \u0130nvestisiya Forumu \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u201cPar\u00e7alanm\u0131\u015f d\u00fcnyada etimad\u0131n b\u0259rpas\u0131: C\u0259nubi Qafqaz qlobal ba\u011flant\u0131 v\u0259 investisiya sabitliyinin daya\u011f\u0131 kimi\u201d m\u00f6vzusunda t\u0259dbir t\u0259\u015fkil olunub.<\/strong><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/Mecra.az\"><strong>Mecra.az<\/strong> <\/a>x\u0259b\u0259r verir ki, Prezident \u0130lham \u018fliyev t\u0259dbird\u0259 i\u015ftirak edib.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p><strong>D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 moderator Adebayo Oqunlesinin suallar\u0131n\u0131 cavabland\u0131r\u0131b.<\/strong><\/p>\n<p>Moderator: H\u0259r k\u0259sin sabah\u0131 xeyir olsun. M\u0259n \u201cGlobal Infrastructure Partners\u201d \u015firk\u0259tinin s\u0259dri v\u0259 ba\u015f icra\u00e7\u0131 direktoru Adebayo Oqunlesiy\u0259m. Zati-alil\u0259ri Prezidentl\u0259 bu s\u0259mimi s\u00f6hb\u0259ti aparmaq m\u0259nim \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck m\u0259mnuniyy\u0259tdir. \u0130caz\u0259 verin, \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131ma Prezidentin Az\u0259rbaycana r\u0259hb\u0259rlik etdiyi son iyirmi ild\u0259n art\u0131q m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 \u0259ld\u0259 etdiyi nailiyy\u0259tl\u0259r bar\u0259d\u0259 siz\u0259 m\u0259lumat verm\u0259kl\u0259 ba\u015flay\u0131m. Bu, h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 \u0259sl v\u0259 misilsiz bir transformasiya olub. T\u0259bii ki, g\u00f6zl\u0259nildiyi kimi, m\u0259n ChatGPT-y\u0259 m\u00fcraci\u0259t etdim. OpenAI-\u0131n \u0130dar\u0259 Hey\u0259tinin \u00fczv\u00fc oldu\u011fum \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259n \u201cClaude\u201d deyil m\u0259hz ChatGPT-y\u0259 m\u00fcraci\u0259t etm\u0259liydim. Bu is\u0259 n\u0259tic\u0259 &#8211; \u00dcDM on d\u0259f\u0259 artaraq 7 milyarddan 76 milyarda y\u00fcks\u0259lib. Adamba\u015f\u0131na d\u00fc\u015f\u0259n \u00dcDM s\u0259kkiz d\u0259f\u0259d\u0259n \u00e7ox artaraq 900-d\u0259n 7500-\u0259 y\u00fcks\u0259lib. T\u0259qdir\u0259layiq hald\u0131r ki, yoxsulluq s\u0259viyy\u0259si 45 faizd\u0259n 5 faiz\u0259 enib. D\u00f6vl\u0259t Neft Fondunun aktivl\u0259ri 90 d\u0259f\u0259 artaraq 840 milyon dollardan 75 milyard dollara y\u00fcks\u0259lib. D\u00fcn\u0259n ke\u00e7iril\u0259n g\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259 Prezident dostumuz \u0130srafil\u0259 D\u00f6vl\u0259t Neft Fondunun aktivl\u0259rini 100 milyarda \u00e7atd\u0131rmaqla ba\u011fl\u0131 tap\u015f\u0131r\u0131q verdi. \u018fmin\u0259m ki, burada olan h\u0259r k\u0259s &#8211; \u0130srafil haradad\u0131r? &#8211; bu h\u0259d\u0259f\u0259 \u00e7atma\u011f\u0131n\u0131zda siz\u0259 k\u00f6m\u0259k etm\u0259y\u0259 haz\u0131rd\u0131r.<\/p>\n<p>Qeyri-neft-qaz sektorunun h\u0259cmini d\u00f6rd d\u0259f\u0259 yar\u0131m art\u0131rmaqla iqtisadiyyat geni\u015fl\u0259ndirilib. N\u0259tic\u0259d\u0259 2025-ci ild\u0259 qeyri-neft-qaz iqtisadiyyat\u0131 \u00dcDM-in 71 faizini t\u0259\u015fkil edib. Eyni zamanda, neft hasilat\u0131 azald\u0131\u011f\u0131 halda, 2003-c\u00fc ild\u0259 5 milyard kubmetr olan qaz hasilat\u0131 2025-ci ild\u0259 50 milyard kubmetr\u0259 q\u0259d\u0259r art\u0131b. S\u00f6zs\u00fcz ki, Az\u0259rbaycan art\u0131q Avropa v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259bii qaz\u0131n m\u00fch\u00fcm t\u0259chizat\u00e7\u0131s\u0131na \u00e7evrilib. Bu, x\u00fcsusil\u0259 Ukraynadak\u0131 m\u00fcharib\u0259 il\u0259 \u0259laq\u0259dar son d\u0259r\u0259c\u0259 b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir.<\/p>\n<p>\u018fmin\u0259m ki, Prezident siz\u0259 qaz sektorundak\u0131 son yenilikl\u0259r, qaz hasilat\u0131n\u0131 daha da art\u0131racaq \u201cExxon\u201d, \u201cTotalEnergies\u201d, bp v\u0259 \u201cADNOC\u201d \u015firk\u0259tl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 yenilikl\u0259r haqq\u0131nda m\u0259lumat ver\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanda fiziki infrastruktur tamamil\u0259 yenil\u0259nib. Sosial proqramlara, m\u00fcdafi\u0259 sah\u0259sin\u0259, yollara, elektrik v\u0259 su t\u0259chizat\u0131na, d\u0259mir yollar\u0131na, m\u0259kt\u0259b v\u0259 x\u0259st\u0259xanalara k\u00fclli miqdarda v\u0259sait s\u0259rf edilib. B\u00fct\u00fcn bunlar d\u00f6vl\u0259t borcunun \u00dcDM-\u0259 nisb\u0259tinin 22 faizd\u0259n 20 faiz\u0259 endirildiyi bir vaxtda h\u0259yata ke\u00e7irilib. M\u0259n d\u00f6vl\u0259t borcunun \u00dcDM-\u0259 nisb\u0259tinin 20 faiz\u0259 b\u0259rab\u0259r olmas\u0131n\u0131 ist\u0259y\u0259n bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259rin ad\u0131n\u0131 \u00e7\u0259k\u0259 bil\u0259r\u0259m &#8211; AB\u015e, Fransa, B\u00f6y\u00fck Britaniya, Yaponiya, \u00c7in.<\/p>\n<p>Siyasi m\u00fcst\u0259vid\u0259 o, Az\u0259rbaycan\u0131n beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 tan\u0131nm\u0131\u015f \u0259razil\u0259ri \u00fcz\u0259rind\u0259 n\u0259zar\u0259tini b\u0259rpa etdi. Bu proses, s\u00f6zs\u00fcz ki, \u00f6t\u0259n ilin avqustunda A\u011f Evd\u0259 s\u00fclh sazi\u015finin imzalanmas\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259ndi. Az\u0259rbaycan \u00f6z\u00fcn\u00fcn strateji m\u00fcst\u0259qilliyini, AB\u015e, Avropa v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 g\u00fccl\u00fc \u0259laq\u0259l\u0259rini qoruyub saxlad\u0131, Rusiya v\u0259 \u00c7inl\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rini davam etdirdi v\u0259 2024-c\u00fc ild\u0259 Bak\u0131da COP29-a ev sahibliyi etdi.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u00fc deyil ki, Az\u0259rbaycan xalq\u0131 ona etimad g\u00f6st\u0259r\u0259r\u0259k be\u015f d\u0259f\u0259 prezident se\u00e7ib v\u0259 h\u0259r d\u0259f\u0259 d\u0259 daha b\u00f6y\u00fck s\u0259s \u00e7oxlu\u011fu il\u0259. \u018fg\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131 olsayd\u0131m, m\u0259n d\u0259 ona s\u0259s ver\u0259rdim. Odur ki, g\u0259lin, ham\u0131m\u0131z birlikd\u0259 onu alq\u0131\u015flayaq.<\/p>\n<p>Lakin c\u0259nab Prezident, nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, bunlar ke\u00e7mi\u015fd\u0259 olanlard\u0131r. Buradak\u0131 auditoriya is\u0259 Sizin g\u0259l\u0259c\u0259kl\u0259 ba\u011fl\u0131 planlar\u0131n\u0131z bar\u0259d\u0259 e\u015fitm\u0259k arzusundad\u0131r. Bel\u0259likl\u0259, g\u0259lin, diqq\u0259timizi g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 y\u00f6n\u0259ld\u0259k. Zalda t\u0259xmin\u0259n 30 trilyon dollar d\u0259y\u0259rind\u0259 aktivl\u0259ri idar\u0259 ed\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r \u0259yl\u0259\u015fib. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, Prezidentin ist\u0259yi daha \u00e7ox art\u0131ma t\u0259kan verm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 h\u0259min v\u0259saitin c\u0259mi ki\u00e7ik bir hiss\u0259sinin Az\u0259rbaycana y\u00f6n\u0259ldilm\u0259sidir. \u00d6n s\u0131rada \u0259yl\u0259\u015f\u0259n dostum, \u201cNeuberger Berman\u201d \u015firk\u0259tinin ba\u015f icra\u00e7\u0131 direktoru Corc Uolkerl\u0259 s\u00f6hb\u0259t edirdik. O bildirdi ki, SOCAR t\u0259r\u0259find\u0259n sat\u0131\u015fa \u00e7\u0131xar\u0131lan 30 illik istiqrazlardan k\u00fclli miqdarda al\u0131b. Dey\u0259s\u0259n, Corc m\u0259nd\u0259n soru\u015fma\u011f\u0131m\u0131 xahi\u015f etdi ki, onun daha 30 il v\u0259zif\u0259sind\u0259 qalmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcrm\u00fc? Amma bunun m\u00fcmk\u00fcn olub-olmad\u0131\u011f\u0131na \u0259min deyil\u0259m.<\/p>\n<p>C\u0259nab Prezident, n\u00f6vb\u0259ti onillikd\u0259 iqtisadi art\u0131m bax\u0131m\u0131ndan Az\u0259rbaycanla ba\u011fl\u0131 bax\u0131\u015f\u0131n\u0131z n\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir? Bu art\u0131m\u0131 t\u0259min ed\u0259n \u0259sas amill\u0259r hans\u0131lard\u0131r?<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259, bu c\u00fcr t\u0259qdimata g\u00f6r\u0259 siz\u0259 \u00e7ox t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, siz t\u0259kc\u0259 iqtisadi f\u0259aliyy\u0259timizin b\u00fct\u00fcn parametrl\u0259rini deyil, h\u0259m d\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259nin regional aspektl\u0259rini \u0259hat\u0259 etdiniz. Buna g\u00f6r\u0259 siz\u0259 \u00e7ox minn\u0259tdaram. \u0130ndiy\u0259d\u0259k g\u00f6r\u00fcl\u0259n i\u015fl\u0259r, \u015f\u00fcbh\u0259siz ki, g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf \u00fc\u00e7\u00fcn ilkin \u015f\u0259rt oldu. \u00c7\u00fcnki g\u00f6r\u00fcl\u0259n i\u015fl\u0259r, sabit iqtisadiyyat v\u0259 m\u00fcst\u0259qil maliyy\u0259 v\u0259 iqtisadi sistem olmasayd\u0131, bu g\u00fcn g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259n dan\u0131\u015fmaq \u00e7\u0259tin olard\u0131. Bel\u0259likl\u0259, bizim bu m\u00fcsb\u0259t dinamikan\u0131 daha da inki\u015faf etdirm\u0259yimiz\u0259 ehtiyac var. Biz iqtisadiyyat\u0131n m\u00fcxt\u0259lif sektorlar\u0131n\u0131 t\u0259msil ed\u0259n bir \u00e7ox apar\u0131c\u0131 beyn\u0259lxalq \u015firk\u0259tin Az\u0259rbaycan\u0131 etibarl\u0131 t\u0259r\u0259fda\u015f kimi q\u0259bul etm\u0259si fakt\u0131n\u0131 \u0259ld\u0259 r\u0259hb\u0259r tutmal\u0131y\u0131q. \u018flveri\u015fli investisiya m\u00fchiti say\u0259sind\u0259 biz son 20 ild\u0259 350 milyard AB\u015e dollar\u0131ndan \u00e7ox investisiya c\u0259lb etmi\u015fik. Bunun yar\u0131s\u0131 birba\u015fa xarici investisiyalard\u0131r.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, b\u00fct\u00fcn bunlara \u0259saslanaraq, biz iqtisadi inki\u015faf\u0131n \u00fcmumi tendensiyas\u0131na uy\u011funla\u015fmal\u0131, uzunm\u00fcdd\u0259tli v\u0259 dayan\u0131ql\u0131 art\u0131ma nail olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn neft-qaz sektorundan k\u0259nar sah\u0259l\u0259rd\u0259 olan potensial\u0131m\u0131zdan istifad\u0259 etm\u0259liyik. \u018fsas prioritetl\u0259rin bir ne\u00e7\u0259sini qeyd ed\u0259rdim. Onlardan biri b\u0259rpaolunan enerjidir. Bizim \u00e7ox b\u00f6y\u00fck potensial\u0131m\u0131z var. T\u0259kc\u0259 X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin Az\u0259rbaycan sektorunda biz 157 giqavatl\u0131q enerji potensial\u0131na malikik. Bundan \u0259lav\u0259, quruda G\u00fcn\u0259\u015f v\u0259 k\u00fcl\u0259k elektrik stansiyalar\u0131 art\u0131q f\u0259aliyy\u0259td\u0259dir. Bel\u0259likl\u0259, bizim h\u0259d\u0259fimiz elektrik enerjisi istehsal etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259bii qaz istehlak\u0131n\u0131 minimuma endirm\u0259k v\u0259 h\u0259min ehtiyatdan ixrac m\u0259qs\u0259dil\u0259 istifad\u0259 etm\u0259kdir. Qar\u015f\u0131dak\u0131 be\u015f il \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n h\u0259r yerind\u0259 b\u0259rpaolunan enerji m\u0259nb\u0259l\u0259ri olacaq.<\/p>\n<p>\u0130qtisadiyyat\u0131n ikinci m\u00fch\u00fcm h\u0259r\u0259k\u0259tverici q\u00fcvv\u0259si, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, logistika, n\u0259qliyyat v\u0259 ba\u011flant\u0131lard\u0131r. Biz fiziki infrastruktur yaradaraq, investorlar \u00fc\u00e7\u00fcn daha anla\u015f\u0131lan biznes m\u00fchiti formala\u015fd\u0131raraq v\u0259 d\u0259niz\u0259 birba\u015fa \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 olmayan \u00f6lk\u0259 oldu\u011fumuza g\u00f6r\u0259 qon\u015fularla birlikd\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259r\u0259k bunun \u00fcz\u0259rind\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r uzun m\u00fcdd\u0259t \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f\u0131q. Qon\u015fular olmadan biz b\u00f6y\u00fck tranzit \u00f6lk\u0259si ola bilm\u0259rik. Bel\u0259likl\u0259, bu, x\u00fcsusil\u0259 b\u0259zi \u0259n\u0259n\u0259vi t\u0259chizat z\u0259ncirl\u0259rinin m\u00fc\u0259yy\u0259n riskl\u0259rl\u0259 \u00fczl\u0259\u015fdiyi haz\u0131rk\u0131 geosiyasi v\u0259ziyy\u0259ti n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq, \u0259lav\u0259 stimulla\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 amil ola bil\u0259r.<\/p>\n<p>Yerli v\u0259 xarici investisiyalar \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 bu \u0259la f\u00fcrs\u0259tdir. \u018flav\u0259 elektrik enerjisi potensial\u0131na sahib olaraq biz s\u00f6zs\u00fcz ki, iki istiqam\u0259t\u0259 diqq\u0259t yetiririk. Birincisi, s\u00fcni intellekt data m\u0259rk\u0259zl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 daxili t\u0259l\u0259bat\u0131 \u00f6d\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bu enerjid\u0259n maksimum d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 nec\u0259 istifad\u0259 etm\u0259k v\u0259 onu nec\u0259 ixrac etm\u0259k olar? \u00d6t\u00fcr\u00fcc\u00fc x\u0259tl\u0259rimiz var, lakin onlar yet\u0259rli deyil. Bel\u0259likl\u0259, haz\u0131rda biz yeni \u00f6t\u00fcr\u00fcc\u00fc x\u0259tl\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259yirik, m\u00f6vcud olanlar\u0131 geni\u015fl\u0259ndiririk v\u0259 yenil\u0259rini in\u015fa edirik. Bu, h\u0259m\u00e7inin g\u0259l\u0259c\u0259k iqtisadi inki\u015faf\u0131n m\u00fch\u00fcm t\u0259rkib hiss\u0259si ola bil\u0259r.<\/p>\n<p>Ola bilsin ki, b\u00f6y\u00fck potensiala malik sah\u0259l\u0259rd\u0259n biri d\u0259 m\u0259d\u0259n\u00e7ilikdir. C\u0259mi bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn bundan \u0259vv\u0259l m\u0259d\u0259n\u00e7ilikl\u0259 \u0259laq\u0259dar d\u00f6vl\u0259t proqram\u0131 q\u0259bul edildi. Bu, \u00e7ox sayda f\u0259aliyy\u0259t\u0259 t\u0259kan ver\u0259c\u0259k d\u00f6rd ili \u0259hat\u0259 ed\u0259n q\u0131sam\u00fcdd\u0259tli bir proqramd\u0131r. Bel\u0259likl\u0259, bunlar bizim inki\u015faf\u0131m\u0131z\u0131n \u0259sas istiqam\u0259tl\u0259ridir v\u0259 s\u00f6zs\u00fcz ki, biz a\u00e7\u0131q-a\u015fkar olan bir amili, &#8211; neft v\u0259 qaz\u0131, &#8211; unutmamal\u0131y\u0131q, x\u00fcsusil\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq ki, bu il \u00e7ox sayda m\u00fcqavil\u0259l\u0259r imzalan\u0131b v\u0259 bu g\u00fcn d\u0259 imzalanacaq. Y\u0259ni neft v\u0259 qaz iqtisadiyyat\u0131m\u0131zda apar\u0131c\u0131 rolunu qoruyacaq v\u0259 \u0259ld\u0259 olunan g\u0259lirl\u0259r yenid\u0259n iqtisadiyyata investisiya \u015f\u0259klind\u0259 y\u00f6n\u0259ldil\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Moderator: Bu, \u00e7ox geni\u015fmiqyasl\u0131 bir bax\u0131\u015f kimi s\u0259sl\u0259nir. \u0130nsanlar\u0131n Az\u0259rbaycana investisiya qoymas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn geni\u015f imkanlar m\u00f6vcuddur. Siz, h\u0259m\u00e7inin haz\u0131rk\u0131 geosiyasi m\u00fchiti qeyd etdiniz. M\u0259lumdur ki, Az\u0259rbaycan Avropa il\u0259 Asiyan\u0131n k\u0259si\u015fm\u0259sind\u0259, \u0259h\u0259miyy\u0259ti getdikc\u0259 artan ticar\u0259t mar\u015frutu \u00fcz\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015fir. Siz \u00f6z\u00fcn\u00fcz M\u0259rk\u0259zi Asiya birliyi v\u0259 rifah\u0131n\u0131n birg\u0259 artmas\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck t\u0259r\u0259fdarlar\u0131ndan biri olmusunuz. Qlobal ticar\u0259t v\u0259 t\u0259chizat z\u0259ncirl\u0259rinin yenid\u0259n formala\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir vaxtda Az\u0259rbaycan\u0131n strateji rolunun nec\u0259 d\u0259yi\u015f\u0259c\u0259yini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrs\u00fcn\u00fcz?<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259, biz ev tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 yerin\u0259 yetirm\u0259li idik. Y\u0259ni fiziki infrastruktur qurulmal\u0131 idi. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 biz d\u0259mir yollar\u0131na, d\u0259niz limanlar\u0131na, hava yolu il\u0259 y\u00fckda\u015f\u0131malara v\u0259 avtomobil yollar\u0131na b\u00f6y\u00fck h\u0259cmd\u0259 investisiya yat\u0131rd\u0131q. D\u0259mir yollar\u0131m\u0131z\u0131n 60 faizi elektrikl\u0259\u015fdirilib v\u0259 bu proses davam edir. Bizim b\u00fct\u00fcn qon\u015fularla, h\u0259m\u00e7inin \u00f6lk\u0259 daxilind\u0259 d\u0259mir yolu \u0259laq\u0259miz m\u00f6vcuddur. Bel\u0259likl\u0259, bu, m\u00fch\u00fcm bir m\u0259rh\u0259l\u0259 idi. Tranzit \u00f6lk\u0259y\u0259 \u00e7evrilm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bizim, s\u00f6zs\u00fcz ki, qon\u015fular\u0131m\u0131z v\u0259 qon\u015fular\u0131m\u0131z\u0131n qon\u015fular\u0131 il\u0259 yax\u015f\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r\u0259 ehtiyac\u0131m\u0131z var idi. \u018fks halda, d\u0259niz\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 olmayan bir \u00f6lk\u0259 olaraq, n\u0259 q\u0259d\u0259r \u00e7ox \u00e7al\u0131\u015fsan\u0131z da, u\u011fur qazana bilm\u0259zsiniz. Bu da h\u0259yata ke\u00e7irildi. Bu g\u00fcn b\u00fct\u00fcn qon\u015fularla m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r \u00e7ox ayd\u0131n, \u0259n \u0259sas\u0131 is\u0259 proqnozla\u015fd\u0131r\u0131labil\u0259ndir.<\/p>\n<p>Bundan \u0259lav\u0259, biz el\u0259 bir m\u00fchit v\u0259 t\u0259\u015fviq mexanizmi yaratmal\u0131 idik ki, t\u0259chizat\u00e7\u0131lar Az\u0259rbaycan\u0131 se\u00e7sinl\u0259r. Biz bunu h\u0259tta h\u0259min geosiyasi d\u0259yi\u015fiklikd\u0259n \u0259vv\u0259l etdik. \u00c7\u00fcnki be\u015f il bundan \u0259vv\u0259l \u0259n\u0259n\u0259vi t\u0259chizat z\u0259ncirl\u0259rinin pozulaca\u011f\u0131n\u0131 t\u0259s\u0259vv\u00fcr bel\u0259 etm\u0259k \u00e7\u0259tin idi. Bel\u0259likl\u0259, biz el\u0259 bir fiziki v\u0259 inzibati m\u00fchit yaratmaq ist\u0259dik ki, t\u0259chizat\u00e7\u0131lar Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259n ke\u00e7\u0259n multimodal da\u015f\u0131malardan istifad\u0259ni se\u00e7sinl\u0259r. \u00c7\u00fcnki Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259n ke\u00e7\u0259rk\u0259n h\u0259m d\u0259 b\u0259r\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259 edilir.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn biz ist\u0259r \u015e\u0259rq-Q\u0259rb, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 \u015eimal-C\u0259nub istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan vasit\u0259sil\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n da\u015f\u0131malara t\u0259l\u0259bat\u0131n artd\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 edirik. Biz bu iki m\u00fch\u00fcm qov\u015faq \u00fcz\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015firik. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, biz h\u0259r iki n\u0259qliyyat d\u0259hlizinin f\u0259al i\u015ftirak\u00e7\u0131s\u0131 olan az sayda \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n biriyik. Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259n ke\u00e7\u0259n tranzit y\u00fckl\u0259rin h\u0259cmind\u0259 s\u00fcr\u0259tli art\u0131m var. Bu il h\u0259min g\u00f6st\u0259rici 16 milyon tona \u00e7atacaq. Lakin h\u0259d\u0259fimiz 2030-cu il\u0259d\u0259k, qeyd etdiyim kimi, h\u0259r iki istiqam\u0259td\u0259, &#8211; h\u0259m \u015e\u0259rq\u2013Q\u0259rb, h\u0259m d\u0259 \u015eimal\u2013C\u0259nub mar\u015frutlar\u0131nda, &#8211; da\u015f\u0131malar\u0131n h\u0259cmini 25 milyon tona, b\u0259lk\u0259 d\u0259 daha y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259y\u0259 \u00e7atd\u0131rmaqd\u0131r. Bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 biz qon\u015fular\u0131m\u0131zla f\u0259al \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q prosesind\u0259yik. Siz M\u0259rk\u0259zi Asiyan\u0131 qeyd etdiniz. \u00d6t\u0259n ilin noyabr\u0131ndan etibar\u0259n Az\u0259rbaycan M\u0259rk\u0259zi Asiya D\u00f6vl\u0259t Ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n M\u0259\u015fv\u0259r\u0259t \u015euras\u0131n\u0131n tamh\u00fcquqlu \u00fczv\u00fcd\u00fcr. \u018fslind\u0259 bu, misli g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f bir hadis\u0259dir. \u00c7\u00fcnki co\u011frafi bax\u0131mdan Qafqazda yerl\u0259\u015fs\u0259k d\u0259, siyasi, iqtisadi v\u0259 n\u0259qliyyat n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rind\u0259n biz art\u0131q b\u00f6y\u00fck M\u0259rk\u0259zi Asiya regionunun bir hiss\u0259siyik. Bundan \u0259lav\u0259, n\u0259qliyyat sah\u0259sind\u0259 idar\u0259etm\u0259 v\u0259 r\u0259q\u0259msalla\u015fma, g\u00f6mr\u00fck idar\u0259\u00e7iliyi &#8211; b\u00fct\u00fcn bunlar investorlar \u00fc\u00e7\u00fcn ayd\u0131n v\u0259 ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcl\u0259ndir. Az\u0259rbaycandak\u0131 qaydalar v\u0259 t\u0259nziml\u0259m\u0259l\u0259r, b\u00fct\u00fcn bunlar bizim potensial\u0131m\u0131z\u0131 daha da g\u00fccl\u0259ndir\u0259c\u0259k. Regionumuzdak\u0131 geosiyasi v\u0259ziyy\u0259t d\u0259yi\u015fib, be\u015f il \u0259vv\u0259lki v\u0259ziyy\u0259t\u0259 qay\u0131tsa bel\u0259, biz h\u0259l\u0259 d\u0259 t\u0259chizat\u00e7\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn c\u0259lbedici olmal\u0131y\u0131q.<\/p>\n<p>Moderator: Bu \u00e7ox maraql\u0131d\u0131r. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, qar\u015f\u0131ya qoydu\u011funuz m\u0259qs\u0259dl\u0259rd\u0259n biri Az\u0259rbaycan\u0131n qlobal bazarlarla t\u0259mas\u0131n\u0131 d\u0259rinl\u0259\u015fdirm\u0259kdir. Siz b\u0259zi r\u0259qab\u0259t \u00fcst\u00fcnl\u00fckl\u0259rini qeyd etdiniz: b\u0259rpaolunan enerji m\u0259nb\u0259l\u0259ri, co\u011frafi yerl\u0259\u015fm\u0259niz, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, karbohidrogen sektoru. Xahi\u015f edir\u0259m, r\u0259qab\u0259t \u00fcst\u00fcnl\u00fckl\u0259rinin n\u0259d\u0259n ibar\u0259t olmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 fikrinizi inki\u015faf etdir\u0259siniz, burada \u0259yl\u0259\u015f\u0259n xan\u0131mlara v\u0259 c\u0259nablara h\u0259min 30 trilyonun b\u00f6y\u00fck hiss\u0259sinin n\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 Az\u0259rbaycana yat\u0131rmal\u0131 olduqlar\u0131n\u0131 izah ed\u0259siniz.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: Hesab edir\u0259m ki, x\u00fcsusil\u0259 bug\u00fcnk\u00fc d\u00fcnyada \u0259n \u00f6n\u0259mli amill\u0259rd\u0259n biri siyasi v\u0259 iqtisadi sabitlikdir. Bu proses Az\u0259rbaycanda art\u0131q 30 ild\u0259n \u00e7oxdur ki, davam edir. Biz 1990-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 m\u00fcst\u0259qilliyimizin erk\u0259n d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n b\u0259ri \u00e7\u0259tinlikl\u0259r ya\u015fam\u0131\u015f\u0131q, Erm\u0259nistan \u0259razimizi i\u015f\u011fal edib, az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 siyas\u0259ti apar\u0131b. 1990-c\u0131 ill\u0259rin \u0259vv\u0259lind\u0259 bizim 1 milyon qa\u00e7q\u0131n v\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcn\u00fcm\u00fcz var idi. O zaman \u0259halimiz 8 milyon idi. Bel\u0259likl\u0259 bu, \u0259slind\u0259 humanitar f\u0259lak\u0259t idi. V\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259si gedirdi v\u0259 iqtisadiyyat tamamil\u0259 xaos i\u00e7ind\u0259 idi.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, bunlar art\u0131q ke\u00e7mi\u015fd\u0259 qald\u0131. Bu g\u00fcn siyasi v\u0259 iqtisadi sabitlik m\u00fch\u00fcm amildir. Dig\u0259r amil is\u0259 bizim maliyy\u0259 sistemimizin \u00e7ox g\u00fccl\u00fc olmas\u0131d\u0131r v\u0259 sizin d\u0259 qeyd etdiyiniz kimi, bizim \u00e7ox a\u015fa\u011f\u0131 d\u00f6vl\u0259t borcumuz var &#8211; 20 faiz. Lakin bu g\u00f6st\u0259rici daxili borcla birlikd\u0259dir. Xarici borc \u00dcDM-in 5,6 faizini t\u0259\u015fkil edir v\u0259 \u0259slind\u0259 biz onu bir g\u00fcnd\u0259 s\u0131f\u0131rlaya bil\u0259rik. \u00c7\u00fcnki bizim valyuta ehtiyatlar\u0131m\u0131z xarici borcumuzu dem\u0259k olar ki, 20 d\u0259f\u0259 \u00fcst\u0259l\u0259yir. Valyutam\u0131z sabitdir. 2017-ci ilin aprel ay\u0131ndan dollara m\u00fcnasib\u0259td\u0259 m\u0259z\u0259nn\u0259 d\u0259yi\u015fm\u0259yib. M\u0259z\u0259nn\u0259 1 dollar 1,7 manat idi, 2017-ci ilin aprelind\u0259 bel\u0259 idi v\u0259 bu g\u00fcn d\u0259 bel\u0259dir v\u0259 bel\u0259 d\u0259 olma\u011fa davam ed\u0259c\u0259k. \u00c7\u00fcnki bizim yax\u015f\u0131 ticar\u0259t balans\u0131m\u0131z var.<\/p>\n<p>\u0130nvestisiyalar. Neft v\u0259 qaz sektorunun inki\u015faf\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xaran, 30 il bundan \u0259vv\u0259l imzalanm\u0131\u015f m\u00fcqavil\u0259l\u0259r\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 he\u00e7 toxunulmay\u0131b. He\u00e7 bir s\u00f6z d\u0259 d\u0259yi\u015fdirilm\u0259yib v\u0259 bu da investorlar\u0131 c\u0259lb etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn amill\u0259rd\u0259n biri idi. Art\u0131q bizim \u00e7ox etibarl\u0131 t\u0259r\u0259fda\u015f oldu\u011fumuza dair etibarl\u0131 portfelimiz var. Bel\u0259likl\u0259, h\u0259tta biz m\u00fcqavil\u0259 parametrl\u0259rinin b\u0259zil\u0259ri il\u0259 100 faiz qane olmasaq bel\u0259, bu m\u0259suliyy\u0259tin \u00fcst\u00fcn tutulmal\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fck. Hesab edir\u0259m ki, x\u00fcsusil\u0259 bug\u00fcnk\u00fc d\u00fcnyada vacib amill\u0259rd\u0259n biri t\u0259hl\u00fck\u0259sizlikdir. Az\u0259rbaycan d\u00fcnyan\u0131n \u0259n t\u0259hl\u00fck\u0259siz yerl\u0259rind\u0259n biridir. Kriminogen v\u0259ziyy\u0259t tamamil\u0259 n\u0259zar\u0259t alt\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n<p>Eyni zamanda, yax\u015f\u0131 iqlimi d\u0259 qeyd etm\u0259liy\u0259m. Nisb\u0259t\u0259n ki\u00e7ik \u00f6lk\u0259d\u0259 doqquz iqlim qur\u015fa\u011f\u0131n\u0131n olmas\u0131, yax\u015f\u0131 m\u0259tb\u0259xi, qonaqp\u0259rv\u0259r insanlar\u0131 v\u0259 bu g\u00fcn ke\u00e7iril\u0259n Formula 1 yar\u0131\u015f\u0131, \u0259n\u0259n\u0259vi UFC turnirl\u0259ri v\u0259 bir \u00e7ox dig\u0259r t\u0259dbirl\u0259r kimi m\u00fch\u00fcm hadis\u0259l\u0259r. Bel\u0259likl\u0259, m\u0259n bir \u00e7ox \u00fcst\u00fcnl\u00fckl\u0259r haqq\u0131nda dan\u0131\u015fa bil\u0259r\u0259m, lakin \u00e7ox mill\u0259t\u00e7i g\u00f6r\u00fcnm\u0259k ist\u0259mir\u0259m.<\/p>\n<p>D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, auditoriyada \u0259yl\u0259\u015f\u0259nl\u0259rin, &#8211; \u0259g\u0259r bunu h\u0259l\u0259 d\u0259 etm\u0259yibl\u0259rs\u0259, &#8211; g\u0259zm\u0259k v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131 daha da k\u0259\u015ff etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn vaxt\u0131 olacaq. Hesab edir\u0259m ki, bu v\u0259 bir \u00e7ox dig\u0259r amill\u0259r insan kapital\u0131na, infrastruktura, s\u00fcni intellekt\u0259, iqtisadiyyat\u0131n dig\u0259r sektorlar\u0131na yat\u0131r\u0131lacaq daha \u00e7ox investisiyalara g\u0259tirib \u00e7\u0131xaracaq v\u0259 bu kimi t\u0259dbirl\u0259rin \u0259h\u0259miyy\u0259ti d\u0259 \u00f6lk\u0259 daxilind\u0259 t\u0259qdimat\u0131n\u0131 ke\u00e7irm\u0259kdir. \u00c7\u00fcnki siz xaric\u0259 gets\u0259niz v\u0259 xaricd\u0259 b\u0259zi t\u0259qdimatlar ets\u0259niz, oradak\u0131 auditoriya nisb\u0259t\u0259n m\u0259hdud olacaq v\u0259 siz sad\u0259c\u0259 g\u0259lib \u00f6lk\u0259niz haqq\u0131nda yax\u015f\u0131 s\u00f6zl\u0259r s\u00f6yl\u0259mi\u015f olacaqs\u0131n\u0131z. Lakin bu t\u0259dbiri Az\u0259rbaycanda ke\u00e7ir\u0259n zaman h\u0259r k\u0259s \u00f6z\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0259rar ver\u0259 bil\u0259r. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m v\u0259 \u00fcmid edir\u0259m ki, bu q\u0259rarlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti m\u00fcsb\u0259t olacaq.<\/p>\n<p>Moderator: \u00c7ox g\u00f6z\u0259l. Biz\u0259 m\u0259sl\u0259h\u0259t verin. Sizin fikrinizc\u0259, n\u00f6vb\u0259ti on ild\u0259 Az\u0259rbaycanda iki v\u0259 ya \u00fc\u00e7 c\u0259lbedici investisiya f\u00fcrs\u0259tl\u0259ri hans\u0131lard\u0131r?<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: Birincisi, bizim bir \u00e7ox \u015fax\u0259l\u0259ndirm\u0259 i\u015fl\u0259rini aparmaq ist\u0259yimiz\u0259 v\u0259 apard\u0131\u011f\u0131m\u0131za r\u0259\u011fm\u0259n bu, h\u0259l\u0259 d\u0259 neft v\u0259 qaz sah\u0259si olacaq. Bu g\u00fcn iki m\u00fch\u00fcm m\u00fcqavil\u0259 imzalanacaq. Biri b\u00f6y\u00fck potensiala malik olan qeyri-\u0259n\u0259n\u0259vi neft v\u0259 qaz yataqlar\u0131n\u0131n i\u015fl\u0259nilm\u0259si \u00fczr\u0259 \u201cExxon\u201d \u015firk\u0259ti il\u0259 ba\u011flan\u0131lacaq m\u00fcqavil\u0259dir. K\u0259\u015ffiyyat i\u015fl\u0259ri u\u011furla n\u0259tic\u0259l\u0259ns\u0259, bu, Az\u0259rbaycanda daha bir neft v\u0259 qaz bumuna g\u0259tirib \u00e7\u0131xara bil\u0259r.<\/p>\n<p>Xo\u015fb\u0259xtlikd\u0259n bu g\u00fcn qaz\u0131nt\u0131 yanaca\u011f\u0131na qar\u015f\u0131 \u0259sas Avro-Atlantik trendi d\u0259yi\u015fib, Prezident Tramp\u0131n say\u0259sind\u0259. Qazla ba\u011fl\u0131 biz bu g\u00fcn yen\u0259 d\u0259 Ab\u015feron yata\u011f\u0131n\u0131n i\u015fl\u0259nilm\u0259sinin ikinci m\u0259rh\u0259l\u0259si \u00fczr\u0259 \u201cTotal\u201d \u015firk\u0259ti il\u0259 m\u00fcqavil\u0259 imzalayaca\u011f\u0131q. Bu da Az\u0259rbaycanda qaz hasilat\u0131n\u0131 \u00fc\u00e7-d\u00f6rd il m\u00fcdd\u0259tind\u0259 \u0259lav\u0259 5 milyard kubmetr art\u0131racaqd\u0131r. Builki Bak\u0131 Enerji H\u0259ft\u0259sind\u0259 dig\u0259r m\u00fcqavil\u0259l\u0259r d\u0259 imzalanm\u0131\u015fd\u0131r. Odur ki, neft v\u0259 qaz h\u0259l\u0259 d\u0259 \u0259n c\u0259lbedici investisiya sah\u0259l\u0259rind\u0259n biri kimi investisiyalar\u0131n h\u0259cmi n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rind\u0259n \u0259n b\u00f6y\u00fck seqment olacaqd\u0131r. Bu, uzun m\u00fcdd\u0259t bel\u0259 olacaq.<\/p>\n<p>Qeyd etdiyim dig\u0259r potensial imkan is\u0259 elektrik enerjisi il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Burada regiondan daha geni\u015f co\u011frafiyan\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tuturam. \u00c7\u00fcnki bu co\u011frafiyada \u0259lav\u0259 enerji g\u00fcc\u00fcn\u0259 malik \u00f6lk\u0259l\u0259rin say\u0131 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r m\u0259hduddur. Bir \u00e7oxlar\u0131 enerji q\u0131tl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 \u00fczl\u0259\u015fir. Bir \u00e7oxlar\u0131 enerji resurslar\u0131n\u0131 xaricd\u0259n, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Az\u0259rbaycandan al\u0131rlar. Bu \u00fcst\u00fcnl\u00fck, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, r\u0259q\u0259msal inki\u015faf, data m\u0259rk\u0259zl\u0259ri, s\u00fcni intellektin inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 oluna bil\u0259r v\u0259 biz art\u0131q d\u00fcnyan\u0131n apar\u0131c\u0131 \u015firk\u0259tl\u0259ri il\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131n aktiv m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259yik. Bel\u0259likl\u0259, bunu n\u00f6mr\u0259 iki adland\u0131rard\u0131m.<\/p>\n<p>M\u0259n art\u0131q b\u0259rpaolunan enerji resurslar\u0131n\u0131 qeyd etmi\u015f\u0259m. B\u0259rpaolunan enerji resurslar\u0131 dedikd\u0259 m\u0259n t\u0259kc\u0259 hasilat\u0131 deyil, \u00f6t\u00fcr\u00fcc\u00fcl\u00fck v\u0259 akkumulyasiya imkanlar\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tuturam. Bizim art\u0131q 250 meqavatl\u0131q ehtiyat\u0131m\u0131z var, lakin bu, sad\u0259c\u0259 ba\u015flan\u011f\u0131cd\u0131r. Biz elektrik enerjisinin m\u00fch\u00fcm t\u0259chizat\u00e7\u0131lar\u0131ndan birin\u0259 \u00e7evrilm\u0259k ist\u0259yirik. Neft, t\u0259bii qaz, neft m\u0259hsullar\u0131, neft-kimya m\u0259hsullar\u0131 v\u0259 g\u00fcbr\u0259 il\u0259 yana\u015f\u0131, &#8211; ixrac etdiyimiz m\u0259hsullar\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tuturam, &#8211; \u00f6lk\u0259miz regionda b\u00fct\u00fcn bu m\u0259hsullar\u0131 ixrac ed\u0259n azsayl\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n biridir. Elektrik enerjisinin, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 Avropan\u0131n premium enerji bazarlar\u0131na ixrac\u0131 is\u0259 enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini, ba\u011flant\u0131lar\u0131 v\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131 daha da g\u00fccl\u0259ndir\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Daxili ehtiyaclar\u0131m\u0131za g\u0259ldikd\u0259, m\u0259nim t\u0259svir etdikl\u0259rimin ham\u0131s\u0131n\u0131n daha geni\u015f t\u0259siri var. Daxili ehtiyaclar\u0131m\u0131za g\u0259ldikd\u0259, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, prioritetl\u0259rd\u0259n biri \u0259rzaq t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyidir. \u00c7\u00fcnki biz h\u0259l\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fikliyinin \u00e7\u0259tinlikl\u0259rini hiss etmirik. M\u0259n h\u0259r q\u0131\u015f m\u00f6vs\u00fcm\u00fc xiz\u0259k s\u00fcrm\u0259y\u0259 gedir\u0259m v\u0259 da\u011flar\u0131m\u0131zdak\u0131 qar\u0131n eyni s\u0259viyy\u0259d\u0259 oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u0259m. O, eyni s\u0259viyy\u0259d\u0259 qal\u0131r, ola bilsin, haradasa \u0259riyir, lakin Az\u0259rbaycanda bu bel\u0259 deyil. Bel\u0259likl\u0259, biz iqlim d\u0259yi\u015fikliyinin t\u0259sirin\u0259 h\u0259l\u0259 m\u0259ruz qalmam\u0131\u015f\u0131q. Lakin su q\u0131tl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 b\u0259zi dig\u0259r amill\u0259r, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, biz\u0259 \u0259rzaq t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi sah\u0259sind\u0259 daha \u00e7ox i\u015fl\u0259ri g\u00f6rm\u0259li oldu\u011fumuzu birm\u0259nal\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 dikt\u0259 edir. Bu ilin may ay\u0131nda \u0259sas\u0259n idxaldan as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131 azaltmaq \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00f6vl\u0259t proqram\u0131 q\u0259bul olunmu\u015fdur. Bilmir\u0259m, bel\u0259 toplant\u0131larda k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 sah\u0259sin\u0259 n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 maraq var.<\/p>\n<p>Moderator: \u00c7oxlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn. B\u0259li.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: Lakin hesab edir\u0259m ki, burada da b\u00f6y\u00fck potensial var, x\u00fcsusil\u0259 indi, m\u00fcxt\u0259lif amill\u0259r\u0259 &#8211; quraql\u0131\u011fa, dizelin \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131na v\u0259 t\u0259chizat z\u0259nciri il\u0259 ba\u011fl\u0131 olan dig\u0259r probleml\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 b\u0259zi m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259rin oldu\u011fu zaman. Biz b\u0259zi \u00f6lk\u0259l\u0259rin \u0259rzaqla ba\u011fl\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259d\u0259 olaca\u011f\u0131 v\u0259ziyy\u0259ti istisna etmirik. Biz bu v\u0259ziyy\u0259td\u0259n qa\u00e7maq ist\u0259yirik. Bel\u0259likl\u0259, fikrimc\u0259, bu da yerli v\u0259 xarici investorlar \u00fc\u00e7\u00fcn c\u0259lbedici sah\u0259 ola bil\u0259r.<\/p>\n<p>Moderator: C\u0259nab Prezident, bu zalda infrastruktur sah\u0259sind\u0259 d\u00fcnyan\u0131n b\u0259zi apar\u0131c\u0131 investorlar\u0131 \u0259yl\u0259\u015fib. \u201cBrookfield\u201d \u015firk\u0259tind\u0259n Konor Teskey, Adiya, Temasek. Bunu v\u0259 b\u0259rpaolunan enerji resurslar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u201cMasdar\u201d v\u0259 \u201cACWA Power\u201d \u015firk\u0259tl\u0259ri il\u0259 i\u015fbirliyinizi n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq infrastruktur investorlar\u0131 Az\u0259rbaycanda infrastrukturun inki\u015faf\u0131na yard\u0131m etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00f6vl\u0259t-\u00f6z\u0259l t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131qlar\u0131n\u0131 ba\u015fqa harada axtarmal\u0131d\u0131rlar?<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: \u018fslind\u0259, daxili t\u0259l\u0259bat\u0131m\u0131za g\u0259ldikd\u0259, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, i\u015fl\u0259rin b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259ti art\u0131q g\u00f6r\u00fcl\u00fcb.<\/p>\n<p>Moderator: Biz\u0259 ehtiyac\u0131n\u0131z varm\u0131?<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: Daxili t\u0259l\u0259bat bax\u0131m\u0131ndan? B\u0259lk\u0259 d\u0259, yox. \u00c7\u00fcnki \u00f6lk\u0259d\u0259 qazla\u015fd\u0131rma s\u0259viyy\u0259si \u0259n y\u00fcks\u0259k g\u00f6st\u0259ricil\u0259rd\u0259n biridir. \u00d6lk\u0259nin 96 faizi qazla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b. \u00d6lk\u0259 100 faiz elektrik enerjisi, geni\u015fzolaql\u0131 internetl\u0259 \u0259hat\u0259 olunub v\u0259 biz ixrac edirik. D\u0259mir yollar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 i\u015fl\u0259r dem\u0259k olar ki, tamamlan\u0131b. Hava limanlar\u0131 \u2013 bizim doqquz beyn\u0259lxalq hava liman\u0131m\u0131z var. D\u0259niz liman\u0131 geni\u015fl\u0259ndirilir.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, daxili infrastruktura g\u0259ldikd\u0259, bizd\u0259 v\u0259ziyy\u0259t yax\u015f\u0131d\u0131r. Fikrimc\u0259, maraq yarada bil\u0259c\u0259k sah\u0259 \u00e7oxmilli maraqlara xidm\u0259t ed\u0259n infrastruktur ola bil\u0259r. Burada, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, n\u0259qliyyat, logistika, fiziki v\u0259 r\u0259q\u0259msal infrastruktur m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri \u00f6n plana \u00e7\u0131x\u0131r. Biz \u00e7oxlu sayda k\u00f6rp\u00fc, yanalma qur\u011fular\u0131 v\u0259 g\u0259mil\u0259r in\u015fa ed\u0259 bil\u0259rik. Lakin r\u0259q\u0259msalla\u015fma v\u0259 g\u00f6mr\u00fck inzibat\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 sah\u0259l\u0259rind\u0259 m\u00f6vcud m\u00fcasir tendensiyalar\u0131 laz\u0131mi s\u0259viyy\u0259d\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 almasaq, y\u00fckl\u0259rin idar\u0259 olunmas\u0131 prosesini daha asan v\u0259 s\u00fcr\u0259tli etm\u0259s\u0259k, r\u0259qab\u0259td\u0259 uduzaca\u011f\u0131q. Bel\u0259likl\u0259 bu, bir sah\u0259dir.<\/p>\n<p>Dig\u0259r bir sah\u0259 elektrik\u00f6t\u00fcr\u00fcc\u00fc x\u0259tl\u0259rdir. Bu sah\u0259d\u0259 n\u0259h\u0259ng potensial var. \u00c7\u00fcnki bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan t\u0259kc\u0259 Avropa \u00fc\u00e7\u00fcn enerji m\u0259nb\u0259yi deyil. \u0130ki ild\u0259n d\u0259 az m\u00fcdd\u0259t \u0259vv\u0259l biz \u00d6zb\u0259kistan v\u0259 Qazax\u0131stanla X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin dibi il\u0259 ke\u00e7\u0259c\u0259k, M\u0259rk\u0259zi Asiyan\u0131 \u0259vv\u0259lc\u0259 Az\u0259rbaycanla, daha sonra is\u0259 Avropa il\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259c\u0259k sualt\u0131 elektrik kabel x\u0259ttinin \u00e7\u0259kilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcqavil\u0259 imzalam\u0131\u015f\u0131q. Bel\u0259likl\u0259, b\u00fct\u00fcn bu i\u015fl\u0259r h\u0259m d\u0259 b\u00f6y\u00fck h\u0259cmd\u0259 maliyy\u0259l\u0259\u015fm\u0259 dem\u0259kdir.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: Art\u0131q texniki-iqtisadi \u0259sasland\u0131rmadan sonrak\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 olan dig\u0259r m\u00fch\u00fcm layih\u0259 Qara d\u0259niz kabelidir. Bu kabel d\u0259 Az\u0259rbaycandan G\u00fcrc\u00fcstana, oradan is\u0259 Rum\u0131niyaya uzanacaq. S\u00f6hb\u0259t yen\u0259 y\u00fcks\u0259kg\u0259lirli enerji bazar\u0131na \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 t\u0259min ed\u0259c\u0259k 4 giqavat g\u00fcc\u00fcnd\u0259 elektrik kabelind\u0259n gedir. Enerjisaxlanc sisteml\u0259ri d\u0259 m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. B\u00fct\u00fcn bunlar t\u0259kc\u0259 bizim \u00fc\u00e7\u00fcn deyil, Az\u0259rbaycan\u0131n beyn\u0259lxalq miqyasda daha geni\u015f i\u015ftirak\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259si bax\u0131m\u0131ndan da z\u0259ruridir. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, infrastruktur sah\u0259sind\u0259 \u0259sas diqq\u0259t m\u0259hz bu istiqam\u0259tl\u0259r\u0259 y\u00f6n\u0259ldil\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>Moderator: C\u0259nab Prezident, Siz r\u0259q\u0259msal infrastruktur v\u0259 data m\u0259rk\u0259zl\u0259rin\u0259 maraq g\u00f6st\u0259rildiyini, Az\u0259rbaycan\u0131n malik oldu\u011fu, o c\u00fcml\u0259d\u0259n m\u00fc\u0259yy\u0259n hiss\u0259si b\u0259rpaolunan m\u0259nb\u0259l\u0259r hesab\u0131na \u0259ld\u0259 edil\u0259n \u0259lav\u0259 v\u0259 a\u015fa\u011f\u0131qiym\u0259tli enerji t\u0259chizat\u0131ndan faydalanma imkanlar\u0131n\u0131 qeyd etdiniz. Bildiyim\u0259 g\u00f6r\u0259, dekabr ay\u0131nda G20 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 s\u0259f\u0259riniz zaman\u0131 qlobal r\u0259q\u0259msal infrastrukturun apar\u0131c\u0131 \u015firk\u0259tl\u0259rinin r\u0259hb\u0259rl\u0259ri il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fm\u0259k d\u0259 planlar\u0131n\u0131z aras\u0131ndad\u0131r. Az\u0259rbaycan\u0131n regionda r\u0259q\u0259msal transformasiya v\u0259 r\u0259q\u0259msal f\u0259aliyy\u0259t m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7evrilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 bax\u0131\u015f\u0131n\u0131z bar\u0259d\u0259 bir q\u0259d\u0259r dan\u0131\u015fa bil\u0259rsinizmi?<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: Biz bir ne\u00e7\u0259 istiqam\u0259t \u00fczr\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259ririk. \u018flb\u0259tt\u0259, bunlardan biri potensial\u0131n, kadr imkanlar\u0131n\u0131n formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r v\u0259 haz\u0131rda t\u0259hsil sah\u0259sind\u0259 \u00e7ox i\u015f g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Art\u0131q bir m\u00fcdd\u0259tdir ki, f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n Kibert\u0259hl\u00fck\u0259sizlik M\u0259rk\u0259zi bu istiqam\u0259td\u0259 at\u0131lm\u0131\u015f ilk m\u00fch\u00fcm add\u0131m idi. \u00c7\u00fcnki t\u0259hsil v\u0259 haz\u0131rl\u0131ql\u0131 kadrlar\u0131n yeti\u015fdirilm\u0259si h\u0259r \u015feyd\u0259n \u00f6n\u0259mlidir. Pe\u015f\u0259kar v\u0259 ixtisasl\u0131 kadrlar olmadan qar\u015f\u0131ya qoydu\u011fumuz m\u0259qs\u0259dl\u0259r\u0259 he\u00e7 vaxt nail ola bilm\u0259rik. \u018flb\u0259tt\u0259, bizim malik oldu\u011fumuz bir s\u0131ra praktiki \u00fcst\u00fcnl\u00fckl\u0259r d\u0259 var. Bunlara ucuz enerjinin \u0259lav\u0259 h\u0259cml\u0259rinin m\u00f6vcudlu\u011fu, co\u011frafi m\u00f6vqeyimiz, &#8211; Avropa il\u0259 Asiyan\u0131n aras\u0131nda yerl\u0259\u015fm\u0259yimiz, &#8211; v\u0259 dig\u0259r amill\u0259r daxildir. Q\u0259rb\u0259 do\u011fru uzanan fiber-optik kabelimiz var. Bu ilin sonunad\u0259k X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin dibi il\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131 Qazax\u0131stanla birl\u0259\u015fdir\u0259n kabeli istifad\u0259y\u0259 ver\u0259c\u0259yik. Bu da bizim \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lav\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fckd\u00fcr.<\/p>\n<p>Biz, \u015f\u00fcbh\u0259siz ki, qlobal iqtisadiyyat\u0131n inki\u015faf\u0131n\u0131n \u00fcmumi tendensiyalar\u0131na uy\u011fun h\u0259r\u0259k\u0259t etm\u0259k ist\u0259yirik. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lb\u0259tt\u0259, qlobal r\u0259q\u0259msal infrastruktur \u015firk\u0259tl\u0259ri il\u0259, sizin kimi qurumlarla v\u0259 d\u00fcn\u0259n g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fcm dig\u0259r \u015firk\u0259t r\u0259hb\u0259rl\u0259ri il\u0259 f\u0259al \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q etm\u0259liyik ki, Az\u0259rbaycana investisiya imkanlar\u0131 bax\u0131m\u0131ndan diqq\u0259t yetirilsin. T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 sabitlik, \u0259lveri\u015fli investisiya m\u00fchiti, proqnozla\u015fd\u0131r\u0131labil\u0259n vergi sistemi, h\u0259m\u00e7inin investisiya \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lveri\u015fli iqtisadi m\u00fchit bar\u0259d\u0259 art\u0131q qeyd etdiyim b\u00fct\u00fcn bu amill\u0259r bunun \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ruri ilkin \u015f\u0259rtl\u0259ri yarada bil\u0259r. Bel\u0259likl\u0259, \u0259g\u0259r b\u00fct\u00fcn bunlar kifay\u0259t q\u0259d\u0259r c\u0259lbedici olarsa, biz u\u011fur qazanaca\u011f\u0131q. \u018fks t\u0259qdird\u0259 is\u0259 t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131m\u0131zdan Az\u0259rbaycana uzunm\u00fcdd\u0259tli investor kimi g\u0259lm\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn daha n\u0259l\u0259rin edilm\u0259li oldu\u011funu biz\u0259 bildirm\u0259l\u0259rini xahi\u015f ed\u0259c\u0259yik.<\/p>\n<p>Moderator: T\u0259bii ki, qlobal t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131n\u0131z yaln\u0131z kapital g\u0259tirm\u0259kl\u0259 deyil, h\u0259m d\u0259 texnologiya, ekspertiza v\u0259 imkanlar t\u0259qdim etm\u0259kl\u0259 Siz\u0259 d\u0259st\u0259k ola bil\u0259rl\u0259r. Qar\u015f\u0131n\u0131zda Sizi dinl\u0259m\u0259y\u0259 haz\u0131r v\u0259 b\u00f6y\u00fck maraq g\u00f6st\u0259r\u0259n auditoriya var. Az\u0259rbaycana, Bak\u0131ya texnologiya v\u0259 imkanlar g\u0259tirm\u0259k bax\u0131m\u0131ndan onlar n\u0259 etm\u0259lidirl\u0259r?<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259, Bak\u0131da ofisl\u0259r a\u00e7s\u0131nlar.<\/p>\n<p>Moderator: Biz bunu d\u00fcn\u0259n m\u00fczakir\u0259 etdik.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: B\u0259li, d\u00fcn\u0259n Brukfildd\u0259n olan dostumuzla da bunu m\u00fczakir\u0259 etdik. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, texnologiyalara g\u0259linc\u0259, biz onlar\u0131 \u0259ld\u0259 ed\u0259 bil\u0259rik v\u0259 bunu edirik d\u0259. Bu g\u00fcn kifay\u0259t q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fck maliyy\u0259 resurslar\u0131na malik oldu\u011fumuz \u00fc\u00e7\u00fcn dem\u0259k olar ki, ist\u0259nil\u0259n texnologiyan\u0131 \u0259ld\u0259 ed\u0259 bil\u0259rik. \u018flb\u0259tt\u0259, \u0259g\u0259r s\u00f6hb\u0259t m\u0259xfi texnologiyalardan getmirs\u0259.<\/p>\n<p>T\u0259cr\u00fcb\u0259y\u0259 g\u0259ldikd\u0259 is\u0259 b\u0259li, bu, \u00e7ox m\u00fch\u00fcmd\u00fcr. Burada neft-qaz s\u0259nayesind\u0259ki t\u0259cr\u00fcb\u0259miz yax\u015f\u0131 n\u00fcmun\u0259dir. 1994-c\u00fc ild\u0259 Hasilat\u0131n pay b\u00f6lg\u00fcs\u00fc haqq\u0131nda Sazi\u015f imzalananda Q\u0259rbin enerji \u015firk\u0259tl\u0259rind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131n 90 faizind\u0259n \u00e7oxu \u0259cn\u0259bil\u0259r idi. \u0130ndi is\u0259 y\u0259qin ki, \u0259cn\u0259bi \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131n pay\u0131 t\u0259xmin\u0259n 5 faizdir. Bu, \u00f6lk\u0259nin inki\u015faf\u0131na v\u0259 potensial\u0131n\u0131n formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na misilsiz t\u00f6hf\u0259 oldu. Haz\u0131rda \u00e7oxsayl\u0131 Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131 m\u00fcxt\u0259lif \u015firk\u0259tl\u0259rd\u0259 qlobal miqyasda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. Biz, h\u0259m\u00e7inin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rimizin m\u00fch\u00fcm v\u0259zif\u0259l\u0259r tutmas\u0131ndan m\u0259mnunuq v\u0259 bununla f\u0259xr edirik.<\/p>\n<p>D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, x\u00fcsusil\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n savadl\u0131l\u0131q s\u0259viyy\u0259sinin 100 faiz\u0259 yax\u0131n oldu\u011funu v\u0259 t\u0259hsil sah\u0259sind\u0259 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck i\u015fl\u0259rin g\u00f6r\u00fcld\u00fcy\u00fcn\u00fc n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq, kadr haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 potensial\u0131n g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si son d\u0259r\u0259c\u0259 m\u00fch\u00fcm olacaq. 2003-c\u00fc ild\u0259 ilk d\u0259f\u0259 Prezident se\u00e7ildikd\u0259n d\u0259rhal sonra g\u0259ncl\u0259rimizin xaricd\u0259 t\u0259hsil almas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131 q\u0259bul etdik. O vaxtdan b\u0259ri minl\u0259rl\u0259, b\u0259lk\u0259 d\u0259 on minl\u0259rl\u0259 g\u0259ncimiz xaricd\u0259 t\u0259hsil al\u0131b v\u0259 onlar\u0131n m\u00fctl\u0259q \u0259ks\u0259riyy\u0259ti geri qay\u0131d\u0131b. Bel\u0259likl\u0259, bu, sat\u0131n ala bilm\u0259y\u0259c\u0259yimiz bir potensial\u0131n formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>T\u0259cr\u00fcb\u0259y\u0259 g\u0259ldikd\u0259 is\u0259 \u0259lb\u0259tt\u0259, apar\u0131c\u0131 \u015firk\u0259tl\u0259rin \u0259n yax\u015f\u0131 t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259ri v\u0259 qabaqc\u0131l yana\u015fmalar\u0131 bizim \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox vacib olacaq. Bu, d\u00fczg\u00fcn istiqam\u0259td\u0259 ir\u0259lil\u0259m\u0259yimiz\u0259 v\u0259 qeyd etdiyimiz sah\u0259l\u0259rd\u0259, neft-qaz sektorunda yaratma\u011fa nail oldu\u011fumuz m\u00fchit\u0259 b\u0259nz\u0259r bir m\u00fchit formala\u015fd\u0131rma\u011f\u0131m\u0131za imkan ver\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, iqtisadiyyat\u0131m\u0131z daha da \u015fax\u0259l\u0259ndiril\u0259c\u0259k. Baxmayaraq ki, bu g\u00fcn \u00dcDM-\u0259 n\u0259z\u0259r salsaq, onun 70 faizind\u0259n \u00e7oxu qeyri-neft sektorunun pay\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr. Lakin ixrac\u0131m\u0131za n\u0259z\u0259r yetirs\u0259niz, g\u00f6r\u0259rsiniz ki, ixrac\u0131m\u0131z\u0131n h\u0259l\u0259 d\u0259 90 faizind\u0259n \u00e7oxu neft v\u0259 qaz\u0131n pay\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr. Biz bu g\u00f6st\u0259ricini yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rmal\u0131y\u0131q v\u0259 \u00fcmid edirik ki, biziml\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q etm\u0259k q\u0259rar\u0131na g\u0259l\u0259c\u0259k qonaqlar\u0131m\u0131z\u0131n k\u00f6m\u0259yi il\u0259 buna nail olaca\u011f\u0131q.<\/p>\n<p>Moderator: C\u0259nab Prezident, burada topla\u015fm\u0131\u015f trilyonlarla dollar h\u0259cmind\u0259 kapital\u0131 t\u0259msil ed\u0259nl\u0259r Az\u0259rbaycan v\u0259 onun g\u0259l\u0259c\u0259yi il\u0259 ba\u011fl\u0131 bu g\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259n hans\u0131 mesajla ayr\u0131lmal\u0131d\u0131rlar? M\u0259nim e\u015fitdikl\u0259rim\u0259 \u0259sas\u0259n, Az\u0259rbaycan biznes \u00fc\u00e7\u00fcn a\u00e7\u0131qd\u0131r, investisiya \u00fc\u00e7\u00fcn c\u0259lbedici m\u0259kand\u0131r. Onlar ba\u015fqa n\u0259l\u0259ri n\u0259z\u0259r\u0259 almal\u0131d\u0131rlar?<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: Hesab edir\u0259m ki, onlar feyk x\u0259b\u0259rl\u0259r yayan mediaya inanmamal\u0131d\u0131rlar. Z\u0259nnimc\u0259, bel\u0259 t\u0259dbirl\u0259rin \u00fcst\u00fcnl\u00fckl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 odur ki, burada i\u015ftirak ed\u0259nl\u0259r h\u0259r \u015feyi \u00f6z g\u00f6zl\u0259ri il\u0259 g\u00f6r\u0259 bilirl\u0259r. Onlar insanlar\u0131n n\u0259 dediyini e\u015fid\u0259 bil\u0259rl\u0259r. T\u0259kc\u0259 biznes ictimaiyy\u0259tinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rind\u0259n deyil, bu g\u00fcnl\u0259r \u0259rzind\u0259 ist\u0259nil\u0259n \u015f\u0259xsd\u0259n \u00f6lk\u0259 haqq\u0131nda, onun nec\u0259 inki\u015faf etdiyi bar\u0259d\u0259 fikirl\u0259rini \u00f6yr\u0259nm\u0259k olar: \u00d6lk\u0259 d\u00fczg\u00fcn istiqam\u0259td\u0259 ir\u0259lil\u0259yirmi, yoxsa yox? \u00d6zl\u0259ri n\u0259tic\u0259 \u00e7\u0131xara bil\u0259rl\u0259r.<\/p>\n<p>Biz \u00f6lk\u0259mizi n\u0259 q\u0259d\u0259r t\u0259rifl\u0259s\u0259k, n\u0259 q\u0259d\u0259r xo\u015f s\u00f6zl\u0259r des\u0259k d\u0259, h\u0259r bir \u00f6lk\u0259nin ev sahibi, t\u0259bii ki, \u00f6z \u00f6lk\u0259si haqq\u0131nda yax\u015f\u0131 s\u00f6zl\u0259r deyir. Prezidentin investisiya forumuna g\u0259lib \u201cbu pisdir, o pisdir\u201d dem\u0259sini t\u0259s\u0259vv\u00fcr etm\u0259k \u00e7\u0259tin olard\u0131. Biz bunlar\u0131 \u00f6z aram\u0131zda m\u00fczakir\u0259 edirik. Amma yen\u0259 d\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, \u0259n yax\u015f\u0131 t\u0259\u0259ss\u00fcrat insan\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fcn g\u00f6rd\u00fcy\u00fc v\u0259 hiss etdiyi t\u0259\u0259ss\u00fcratd\u0131r. Bizim etm\u0259li oldu\u011fumuz yaln\u0131z \u0259lveri\u015fli m\u00fchit yaratmaqd\u0131r. Sad\u0259c\u0259 bunun \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fc\u0259yy\u0259n imkan v\u0259 \u015f\u0259rait yaratmal\u0131y\u0131q.<\/p>\n<p>Amma d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, ist\u0259nil\u0259n sah\u0259d\u0259n, f\u0259aliyy\u0259tin ist\u0259nil\u0259n istiqam\u0259tind\u0259n olan obyektiv m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7i, &#8211; s\u00f6hb\u0259t t\u0259kc\u0259 biznesd\u0259n getmir, &#8211; Az\u0259rbaycan\u0131n 1991-ci ild\u0259 Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n t\u0259rkibind\u0259n \u00e7\u0131xmas\u0131ndan sonra ke\u00e7diyi yolu n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irs\u0259, o zaman \u00f6lk\u0259d\u0259 bazar iqtisadiyyat\u0131n\u0131n, dem\u0259k olar ki, m\u00f6vcud olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, azadl\u0131qlar\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, h\u0259tta o d\u00f6vrd\u0259 neft-qaz s\u0259nayesinin bel\u0259 tamamil\u0259 da\u011f\u0131lm\u0131\u015f v\u0259ziyy\u0259td\u0259 oldu\u011funu g\u00f6r\u0259r. Bu g\u00fcn is\u0259 h\u0259r k\u0259s obyektiv \u015f\u0259kild\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndir\u0259 bil\u0259r ki, b\u0259li, bu \u00f6lk\u0259 u\u011fursuz d\u00f6vl\u0259t deyil. Bu \u00f6lk\u0259 v\u0259 onun insanlar\u0131 \u00f6z d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyin\u0259 sadiqdirl\u0259r.<\/p>\n<p>Bilirsiniz, Az\u0259rbaycan d\u00fcnyada neftin hasil edildiyi ilk m\u0259kan olub, &#8211; o vaxt h\u0259l\u0259 m\u00fcasir m\u0259nada \u00f6lk\u0259 deyildi, &#8211; v\u0259 biz ilk neft buru\u011funun xatir\u0259sini qoruyub saxlay\u0131r\u0131q. H\u0259min yer buradan \u00e7ox da uzaqda deyil. Bu, 1846-c\u0131 ild\u0259 ba\u015f verib, h\u0259tta Pensilvaniyadan da \u0259vv\u0259l. \u018fg\u0259r h\u0259min vaxt Az\u0259rbaycan m\u00fcst\u0259qil olsayd\u0131, bu g\u00fcn v\u0259ziyy\u0259tin nec\u0259 olaca\u011f\u0131n\u0131 t\u0259s\u0259vv\u00fcr ed\u0259 bil\u0259rsinizmi? \u018fg\u0259r 1920-ci ild\u0259 m\u00fcst\u0259qilliyimizi qoruya bils\u0259ydik nec\u0259? \u00c7\u00fcnki 1918-ci ild\u0259 burada m\u00fcs\u0259lman d\u00fcnyas\u0131nda ilk demokratik respublika yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131, lakin c\u0259mi iki il m\u00f6vcud oldu. Sonra m\u00fcst\u0259qilliyimiz \u0259limizd\u0259n al\u0131nd\u0131 v\u0259 biz yenid\u0259n b\u00f6y\u00fck bir imperiyan\u0131n t\u0259rkibin\u0259 daxil olduq. \u018fg\u0259r h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 m\u00fcst\u0259qil olsayd\u0131q v\u0259 \u00f6z s\u0259rv\u0259tl\u0259rimizin sahibi ola bils\u0259ydik, bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan\u0131n nec\u0259 bir \u00f6lk\u0259 olaca\u011f\u0131n\u0131 t\u0259s\u0259vv\u00fcr ed\u0259 bil\u0259rsinizmi?<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bunlardan m\u0259hrum edildik. \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si ill\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan sovet ordusunun yanacaq t\u0259l\u0259bat\u0131n\u0131n 80 faizind\u0259n \u00e7oxunu t\u0259min edirdi. Bu olmasayd\u0131, \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sinin n\u0259tic\u0259si tamamil\u0259 f\u0259rqli ola bil\u0259rdi. Nasist ordusu n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn Qafqaz da\u011flar\u0131na qalxmaq ist\u0259yirdi, n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn? Sad\u0259c\u0259 t\u0259lim xatirin\u0259mi? Xeyr. Onlar Bak\u0131ya Bak\u0131 neftini \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn g\u0259lirdil\u0259r. \u018fg\u0259r buna nail olsayd\u0131lar, sovet ordusunun yanacaq t\u0259chizat\u0131 tamamil\u0259 k\u0259sil\u0259c\u0259kdi v\u0259 bu, \u00e7ox a\u011f\u0131r n\u0259tic\u0259l\u0259rl\u0259 m\u00fcharib\u0259nin taleyini d\u0259yi\u015f\u0259 bil\u0259rdi.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bunlar bizd\u0259n al\u0131nd\u0131. B\u0259s, 1991-ci ild\u0259 m\u00fcst\u0259qilliyimizi b\u0259rpa etdikd\u0259 n\u0259 \u0259ld\u0259 etmi\u015fdik? T\u0259n\u0259zz\u00fcl\u0259 u\u011fram\u0131\u015f neft s\u0259nayesi, s\u0131fra yax\u0131n qaz hasilat\u0131. Qaz\u0131 xaricd\u0259n al\u0131rd\u0131q, enerji q\u0131tl\u0131\u011f\u0131 var idi, v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259si gedirdi, Erm\u0259nistan\u0131n t\u0259cav\u00fcz\u00fc v\u0259 torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n i\u015f\u011fal\u0131 il\u0259 \u00fczl\u0259\u015fmi\u015fdik. Bu i\u015f\u011fal 30 il davam etdi v\u0259 biz torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131 g\u00fcc yolu il\u0259 azad etdik. Az\u0259rbaycan tamamil\u0259 s\u00fcquta u\u011framaq t\u0259hl\u00fck\u0259si il\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259 idi. Bel\u0259likl\u0259, 1991-ci ild\u0259 m\u00fcst\u0259qilliyimizi b\u0259rpa etdikd\u0259 \u00f6lk\u0259 tamamil\u0259 iflasa u\u011frama\u011f\u0131n astanas\u0131nda idi. Lakin aya\u011fa qalxma\u011f\u0131 bacard\u0131q v\u0259 bu g\u00fcn m\u00f6hk\u0259m dayanm\u0131\u015f\u0131q.<\/p>\n<p>D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, \u00f6lk\u0259nin, \u0259n az\u0131 XX \u0259sr tarixinin \u00f6z\u00fc kifay\u0259t q\u0259d\u0259r ayd\u0131n \u015f\u0259kild\u0259 g\u00f6st\u0259rir ki, bu \u00f6lk\u0259nin insanlar\u0131 bacar\u0131ql\u0131d\u0131rlar, onlar m\u00fcst\u0259qil ya\u015faya, l\u0259yaq\u0259tl\u0259 ya\u015faya, m\u00fcharib\u0259l\u0259r apara v\u0259 q\u0131sa m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 m\u00fcharib\u0259l\u0259rd\u0259 qalib g\u0259l\u0259 bil\u0259rl\u0259r. Onlar \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc b\u0259rpa ed\u0259 bil\u0259rl\u0259r. Y\u0259qin ki, bu, bu \u0259srin v\u0259 b\u0259lk\u0259 d\u0259 XX \u0259srin b\u00f6y\u00fck bir hiss\u0259sinin tarixind\u0259 yegan\u0259 bel\u0259 hald\u0131r. Onlar milli maraqlara q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 sadiqdirl\u0259r. Onlar d\u00fcnyaya a\u00e7\u0131qd\u0131rlar.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanda \u00e7oxsayl\u0131 \u0259cn\u0259bi m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r ya\u015fay\u0131r v\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, bunu kitabdan v\u0259 ya m\u0259qal\u0259d\u0259n oxumaqla d\u0259rk etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil. Bunu yaln\u0131z \u00f6lk\u0259y\u0259 g\u0259lib m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u00fcdd\u0259t burada qalmaqla hiss etm\u0259k olar. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 arzu edir\u0259m ki, qonaqlar\u0131m\u0131z Bak\u0131da bir m\u00fcdd\u0259t qals\u0131nlar v\u0259 b\u0259lk\u0259 d\u0259 yenid\u0259n g\u0259lsinl\u0259r. \u018flb\u0259tt\u0259, onlar\u0131n geri qay\u0131tmas\u0131n\u0131, biziml\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q etm\u0259sini v\u0259 yeni inki\u015faf yolumuzda biziml\u0259 birg\u0259 add\u0131mlamalar\u0131n\u0131 ist\u0259rdik.<\/p>\n<p>Moderator: C\u0259nab Prezident, Sizinl\u0259 vaxt ke\u00e7irm\u0259k b\u00f6y\u00fck m\u0259mnunluq idi. Bu, h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m bir hekay\u0259dir. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, tarixi kontekst v\u0259 Sizin bu nailiyy\u0259tl\u0259ri h\u0259min kontekstd\u0259 t\u0259qdim etm\u0259yiniz \u0259ld\u0259 olunan n\u0259tic\u0259l\u0259ri daha da \u0259h\u0259miyy\u0259tli g\u00f6st\u0259rir. Haz\u0131rda investisiya sammitl\u0259rinin ke\u00e7irildiyi bir d\u00f6vrd\u0259yik. \u00d6t\u0259n h\u0259ft\u0259 Torontoda idi. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, g\u0259l\u0259n ay Almaniyada olacaq. Hesab edir\u0259m ki, Siz investisiya sammiti ke\u00e7ir\u0259n b\u00fct\u00fcn dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 \u00e7ox y\u00fcks\u0259k standart m\u00fc\u0259yy\u0259n etdiniz. T\u0259brik edir\u0259m v\u0259 Az\u0259rbaycana investisiya qoyma\u011f\u0131 s\u0259birsizlikl\u0259 g\u00f6zl\u0259yirik.<\/p>\n<p>T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m, c\u0259nab Prezident.<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" title=\"2nd Azerbaijan International Investment Forum\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/f7qXpj7mGxc\" width=\"637\" height=\"400\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\" data-mce-fragment=\"1\"><\/iframe><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div><\/div>\n<div><img decoding=\"async\" class=\"img-responsive\" title=\"\" src=\"https:\/\/qafqazinfo.az\/uploads\/1790402282\/17904015782193046621_1200x630.jpg\" alt=\"\" \/><br \/>\n<img decoding=\"async\" class=\"img-responsive\" title=\"\" src=\"https:\/\/qafqazinfo.az\/uploads\/1790402282\/17904015781599662107_1200x630.jpg\" alt=\"\" \/><br \/>\n<img decoding=\"async\" class=\"img-responsive\" title=\"\" src=\"https:\/\/qafqazinfo.az\/uploads\/1790402282\/17904015784939552_1200x630.jpg\" alt=\"\" \/><br \/>\n<img decoding=\"async\" class=\"img-responsive\" title=\"\" src=\"https:\/\/qafqazinfo.az\/uploads\/1790402282\/1790401578387524936_1200x630.jpg\" alt=\"\" \/><br \/>\n<img decoding=\"async\" class=\"img-responsive\" title=\"\" src=\"https:\/\/qafqazinfo.az\/uploads\/1790402282\/17904015782793835332_1200x630.jpg\" alt=\"\" \/><br \/>\n<img decoding=\"async\" class=\"img-responsive\" title=\"\" src=\"https:\/\/qafqazinfo.az\/uploads\/1790402282\/17904015782920618148_1200x630.jpg\" alt=\"\" \/><br \/>\n<img decoding=\"async\" class=\"img-responsive\" title=\"\" src=\"https:\/\/qafqazinfo.az\/uploads\/1790402282\/1790400349244557618_1200x630__1_.jpg\" alt=\"\" \/><br \/>\n<img decoding=\"async\" class=\"img-responsive\" title=\"\" src=\"https:\/\/qafqazinfo.az\/uploads\/1790402282\/1790400349438881108_1200x630.jpg\" alt=\"\" \/><br \/>\n<img decoding=\"async\" class=\"img-responsive\" title=\"\" src=\"https:\/\/qafqazinfo.az\/uploads\/1790402282\/17904003495041055227_1200x630.jpg\" alt=\"\" \/><br \/>\n<img decoding=\"async\" class=\"img-responsive\" title=\"\" src=\"https:\/\/qafqazinfo.az\/uploads\/1790402282\/17904003495039560234_1200x630.jpg\" alt=\"\" \/><br \/>\n<img decoding=\"async\" class=\"img-responsive\" title=\"\" src=\"https:\/\/qafqazinfo.az\/uploads\/1790402282\/17904003493038538505_1200x630.jpg\" alt=\"\" \/><br \/>\n<img decoding=\"async\" class=\"img-responsive\" title=\"\" src=\"https:\/\/qafqazinfo.az\/uploads\/1790402282\/17904003491406257525_1200x630.jpg\" alt=\"\" \/><br \/>\n<img decoding=\"async\" class=\"img-responsive\" title=\"\" src=\"https:\/\/qafqazinfo.az\/uploads\/1790402282\/17904003491333744382_1200x630.jpg\" alt=\"\" \/><br \/>\n<img decoding=\"async\" class=\"img-responsive\" title=\"\" src=\"https:\/\/qafqazinfo.az\/uploads\/1790402282\/17904003496161335761_1200x630.jpg\" alt=\"\" \/><br \/>\n<img decoding=\"async\" class=\"img-responsive\" title=\"\" src=\"https:\/\/qafqazinfo.az\/uploads\/1790402282\/17904003493210749934_1200x630.jpg\" alt=\"\" \/><br \/>\n<img decoding=\"async\" class=\"img-responsive\" title=\"\" src=\"https:\/\/qafqazinfo.az\/uploads\/1790402282\/179040034987011428_1200x630.jpg\" alt=\"\" \/><br \/>\n<img decoding=\"async\" class=\"img-responsive\" title=\"\" src=\"https:\/\/qafqazinfo.az\/uploads\/1790402282\/17904003492922920463_1200x630.jpg\" alt=\"\" \/><br \/>\n<img decoding=\"async\" class=\"img-responsive\" title=\"\" src=\"https:\/\/qafqazinfo.az\/uploads\/1790402282\/17903992186463947689_1200x630.jpg\" alt=\"\" \/><br \/>\n<img decoding=\"async\" class=\"img-responsive\" title=\"\" src=\"https:\/\/qafqazinfo.az\/uploads\/1790402282\/17903992183038437936_1200x630.jpg\" alt=\"\" \/><br \/>\n<img decoding=\"async\" class=\"img-responsive\" title=\"\" src=\"https:\/\/qafqazinfo.az\/uploads\/1790402282\/17903992183904517782_1200x630.jpg\" alt=\"\" \/><br \/>\n<img decoding=\"async\" class=\"img-responsive\" title=\"\" src=\"https:\/\/qafqazinfo.az\/uploads\/1790402282\/17903992182288036975_1200x630.jpg\" alt=\"\" \/><\/div>\n<div><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"social-buttons\"><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Prezident \u0130lham \u018fliyevin himay\u0259si alt\u0131nda Bak\u0131da ke\u00e7iril\u0259n II Az\u0259rbaycan Beyn\u0259lxalq \u0130nvestisiya Forumu \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u201cPar\u00e7alanm\u0131\u015f d\u00fcnyada etimad\u0131n b\u0259rpas\u0131: C\u0259nubi Qafqaz qlobal ba\u011flant\u0131 v\u0259 investisiya sabitliyinin daya\u011f\u0131 kimi\u201d m\u00f6vzusunda t\u0259dbir t\u0259\u015fkil olunub.&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":64898,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-64897","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-manset"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/64897","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=64897"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/64897\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":64899,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/64897\/revisions\/64899"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/64898"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=64897"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=64897"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=64897"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}