{"id":64694,"date":"2026-09-24T06:46:41","date_gmt":"2026-09-24T02:46:41","guid":{"rendered":"https:\/\/mecra.az\/?p=64694"},"modified":"2026-09-24T06:46:41","modified_gmt":"2026-09-24T02:46:41","slug":"t%c9%99nhaliq-omru-6-il-qisaldirmis","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mecra.az\/?p=64694","title":{"rendered":"T\u0259nhal\u0131q \u00f6mr\u00fc 6 il q\u0131sald\u0131rm\u0131\u015f"},"content":{"rendered":"<p><strong>Yeni ara\u015fd\u0131rmaya g\u00f6r\u0259, t\u0259nhal\u0131q v\u0259 sosial t\u0259crid insan\u0131n \u0259sas x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259n azad ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 m\u00fcdd\u0259ti \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 q\u0131salda bil\u0259r. T\u0259sirin qad\u0131nlar v\u0259 ki\u015fil\u0259r aras\u0131nda f\u0259rqli oldu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fib.<\/strong><\/p>\n<p>\u201cQafqazinfo\u201d x\u0259b\u0259r verir ki, \u201csosial t\u0259crid\u201d insan\u0131n ba\u015fqalar\u0131 il\u0259 m\u0259hdud t\u0259masda olmas\u0131 v\u0259 ortaq f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rd\u0259 az i\u015ftirak etm\u0259si, t\u0259nhal\u0131q is\u0259 \u015f\u0259xsin \u0259traf\u0131ndak\u0131lardan uzaqla\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131 hiss etm\u0259si kimi izah olunur.<\/p>\n<p>F\u0259rqli anlay\u0131\u015flar olmas\u0131na baxmayaraq, \u201cNature Communications\u201d jurnal\u0131nda d\u0259rc olunan ara\u015fd\u0131rma h\u0259r iki v\u0259ziyy\u0259tin sa\u011flam \u00f6m\u00fcr ill\u0259rinin azalmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259li oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rib.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar 40-69 ya\u015f aras\u0131nda 270 mind\u0259n \u00e7ox yetkinin m\u0259lumatlar\u0131n\u0131 t\u0259hlil edibl\u0259r. N\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, t\u0259nhal\u0131q v\u0259 sosial t\u0259crid orta hesabla t\u0259xmin\u0259n 6 x\u0259st\u0259liksiz \u00f6m\u00fcr ilinin itirilm\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir.<\/p>\n<p>Ara\u015fd\u0131rman\u0131n apar\u0131c\u0131 m\u00fc\u0259llifi, Tulane Universitetinin professoru Lu Qi bildirib ki, sosial t\u0259crid v\u0259 t\u0259nhal\u0131q insan\u0131n x\u0259st\u0259liksiz \u00f6m\u00fcr uzunlu\u011funa \u0259h\u0259miyy\u0259tli t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>Ara\u015fd\u0131rmada t\u0259nhal\u0131q v\u0259 sosial t\u0259cridin depressiya v\u0259 narahatl\u0131q kimi psixi pozuntulardan azad ya\u015fanan ill\u0259rin azalmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259sinin 2-ci tip diabet, \u00fcr\u0259k-damar, xroniki t\u0259n\u0259ff\u00fcs, neyrodegenerativ x\u0259st\u0259likl\u0259r v\u0259 x\u0259r\u00e7\u0259ng kimi fiziki x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259n azad ya\u015fanan ill\u0259rl\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 daha g\u00fccl\u00fc oldu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib.<\/p>\n<p>H\u0259m t\u0259nhal\u0131q, h\u0259m d\u0259 sosial t\u0259crid ya\u015fayan 50 ya\u015fl\u0131 insanlar\u0131n \u0259sas xroniki x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259n azad ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 m\u00fcdd\u0259t bu hallar\u0131 ya\u015famayanlarla m\u00fcqayis\u0259d\u0259 daha q\u0131sa olub.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqat t\u0259nhal\u0131q v\u0259 sosial t\u0259cridin qad\u0131n v\u0259 ki\u015fil\u0259r\u0259 eyni \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259sir etm\u0259diyini d\u0259 g\u00f6st\u0259rib.<\/p>\n<p>Qad\u0131nlarda bu iki amil 2,4 il daha pis fiziki sa\u011flaml\u0131q v\u0259 3,7 il daha pis psixi sa\u011flaml\u0131q g\u00f6st\u0259ricisi il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilib. Ki\u015fil\u0259rd\u0259 is\u0259 fiziki x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259n azad 1,7 il, psixi pozuntulardan azad is\u0259 5,8 il h\u0259yat itkisi il\u0259 \u0259laq\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar qad\u0131nlarda t\u0259nhal\u0131\u011f\u0131n psixi sa\u011flaml\u0131qla daha \u00e7ox \u0259laq\u0259li oldu\u011funu, ki\u015fil\u0259rd\u0259 is\u0259 psixi sa\u011flaml\u0131q probleml\u0259rinin sosial t\u0259cridl\u0259 daha s\u0131x ba\u011fl\u0131 g\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fcn\u00fc bildiribl\u0259r.<\/p>\n<p>M\u00fc\u0259llifl\u0259rin fikrinc\u0259, bu f\u0259rq qad\u0131n v\u0259 ki\u015fil\u0259rin sosial d\u0259st\u0259k v\u0259 psixoloji rifaha \u00e7atmaq \u00fcsullar\u0131n\u0131n f\u0259rqli olmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259li ola bil\u0259r. Ki\u015fil\u0259rin daha \u00e7ox fiziki i\u015ftirak v\u0259 m\u00fcnt\u0259z\u0259m sosial \u0259laq\u0259l\u0259r\u0259, qad\u0131nlar\u0131n is\u0259 emosional d\u0259st\u0259y\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck verm\u0259y\u0259 meyilli oldu\u011fu qeyd edilib.<\/p>\n<p>Ara\u015fd\u0131rmaya g\u00f6r\u0259, sa\u011flam h\u0259yat t\u0259rzinin qorunmas\u0131 sosial t\u0259cridin m\u0259nfi t\u0259sirl\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259n q\u0259d\u0259r azalda bil\u0259r. Lakin bunun t\u0259nhal\u0131\u011f\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011fa vurdu\u011fu z\u0259r\u0259ri tam kompensasiya etm\u0259diyi m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fib.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqat h\u0259m\u00e7inin ki\u015fil\u0259rin t\u0259nhal\u0131q v\u0259 sosial t\u0259crid ya\u015famaq ehtimal\u0131n\u0131n daha y\u00fcks\u0259k oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rib. Bununla yana\u015f\u0131, onlar\u0131n sosial, maddi v\u0259 iqtisadi resurslara \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131n, el\u0259c\u0259 d\u0259, sa\u011flam h\u0259yat t\u0259rzi g\u00f6st\u0259ricil\u0259rinin daha a\u015fa\u011f\u0131 oldu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yeni ara\u015fd\u0131rmaya g\u00f6r\u0259, t\u0259nhal\u0131q v\u0259 sosial t\u0259crid insan\u0131n \u0259sas x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259n azad ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 m\u00fcdd\u0259ti \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 q\u0131salda bil\u0259r. T\u0259sirin qad\u0131nlar v\u0259 ki\u015fil\u0259r aras\u0131nda f\u0259rqli oldu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fib. \u201cQafqazinfo\u201d x\u0259b\u0259r verir ki, \u201csosial&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":64695,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[56],"tags":[],"class_list":["post-64694","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-maraqli"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/64694","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=64694"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/64694\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":64696,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/64694\/revisions\/64696"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/64695"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=64694"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=64694"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=64694"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}