{"id":56821,"date":"2026-06-12T09:16:24","date_gmt":"2026-06-12T05:16:24","guid":{"rendered":"https:\/\/mecra.az\/?p=56821"},"modified":"2026-06-12T15:20:30","modified_gmt":"2026-06-12T11:20:30","slug":"dovl%c9%99tcilik-tariximizin-sanli-qurur-s%c9%99hif%c9%99si","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mecra.az\/?p=56821","title":{"rendered":"D\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tariximizin \u015fanl\u0131 q\u00fcrur s\u0259hif\u0259si"},"content":{"rendered":"<p>D\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tariximizin \u015fanl\u0131 q\u00fcrur s\u0259hif\u0259si<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n tarixind\u0259 m\u00fch\u00fcm d\u00f6n\u00fc\u015f n\u00f6qt\u0259si olan 15 \u0130yun \u2013 Milli Qurtulu\u015f G\u00fcn\u00fc d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tariximizin \u0259n \u0259lam\u0259tdar v\u0259 taley\u00fckl\u00fc hadis\u0259l\u0259rind\u0259n biridir. Bu g\u00fcn yaln\u0131z bir siyasi hadis\u0259nin deyil, h\u0259m d\u0259 xalq\u0131n milli irad\u0259sinin, d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rinin v\u0259 m\u00fcst\u0259qilliy\u0259 sadiqliyinin t\u0259nt\u0259n\u0259sidir. 1993-c\u00fc ilin 15 iyununda Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin xalq\u0131n t\u0259kidli t\u0259l\u0259bi il\u0259 yenid\u0259n hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131 par\u00e7alanmaq, m\u00fcst\u0259qilliyini itirm\u0259k v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f qar\u015f\u0131durmas\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259sind\u0259n xilas etdi. 1993-c\u00fc ilin iyununda Az\u0259rbaycanda yaranm\u0131\u015f daxili siyasi b\u00f6hran, hakimiyy\u0259tin f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 ictimai m\u0259nafel\u0259r v\u0259 milli maraqlar aras\u0131nda yaranm\u0131\u015f son d\u0259r\u0259c\u0259 d\u0259rin ziddiyy\u0259t, iqtisadi, h\u0259rbi v\u0259 diplomatik u\u011fursuzlar \u00f6lk\u0259ni geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc m\u00fcmk\u00fcns\u00fcz g\u00f6r\u00fcn\u0259n bir f\u0259lak\u0259t\u0259 s\u00fcr\u00fckl\u0259yirdi. Yax\u0131nla\u015fmaqda olan bu f\u0259lak\u0259tin miqyas\u0131n\u0131 t\u0259s\u0259vv\u00fcr etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn sad\u0259c\u0259 1991-ci ild\u0259 m\u00fcst\u0259qilliyin b\u0259rpas\u0131n\u0131n elan edilm\u0259sind\u0259n 1993-c\u00fc ilin iyunun \u0259vv\u0259ll\u0259rin\u0259 q\u0259d\u0259r ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259rin xronologiyas\u0131na n\u0259z\u0259r yetirm\u0259k kifay\u0259tdir. Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti u\u00e7urumun lap k\u0259nar\u0131nda dayanm\u0131\u015fd\u0131 v\u0259 onu m\u0259hv etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn ki\u00e7ik bir t\u0259kan laz\u0131m idi. \u00dcmummilli Liderin ir\u0259li s\u00fcrd\u00fcy\u00fc milli qurtulu\u015f f\u0259ls\u0259f\u0259sinin tarixi-siyasi m\u0259zmununu ifad\u0259 ed\u0259n bu fikirl\u0259rin u\u011furla h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00f6vcudlu\u011funu, onun \u0259n b\u00f6y\u00fck tarixi nailiyy\u0259ti olan m\u00fcst\u0259qilliyini qoruyub saxlama\u011fa imkan verdi. Yenic\u0259 m\u00fcst\u0259qillik \u0259ld\u0259 etmi\u015f bir \u00f6lk\u0259 \u00e7ox q\u0131sa vaxt \u0259rzind\u0259 d\u00fcnyan\u0131n siyasi s\u0259hn\u0259sind\u0259 \u00f6z yerini m\u00f6hk\u0259mnl\u0259ndirm\u0259y\u0259 m\u00fcv\u0259ff\u0259q oldu.<br \/>\nH\u0259min d\u00f6vrd\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu siyas\u0259ti Az\u0259rbaycan\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf\u0131n\u0131n \u0259saslar\u0131n\u0131 formala\u015fd\u0131r\u0131b, \u00f6lk\u0259nin iqtisadi v\u0259 siyasi g\u00fcc\u00fc, el\u0259c\u0259 d\u0259 beyn\u0259lxalq n\u00fcfuzu \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 art\u0131b. \u00dcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin hakimiyy\u0259t\u0259 d\u0259v\u0259t olunmas\u0131 m\u0259hz bu bax\u0131mdan ictimai \u015f\u00fcurun, \u00fcmumxalq t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn\u00fcn \u0259n m\u00fcr\u0259kk\u0259b situasiyalarda verdiyi q\u0259rarlar\u0131n siyasi prosesl\u0259r\u0259 t\u0259sirinin n\u0259tic\u0259l\u0259rinin \u00f6l\u00e7\u00fclm\u0259si bax\u0131m\u0131ndan ciddi sosioloji ara\u015fd\u0131rmalar\u0131n m\u00f6vzusu ola bil\u0259r. 1993-c\u00fc il iyunun 15-d\u0259n sonra \u00f6lk\u0259d\u0259 ba\u015f ver\u0259n prosesl\u0259r, milli d\u00f6vl\u0259t modelinin qurulmas\u0131, g\u00fccl\u00fc idar\u0259\u00e7ilik sisteminin, m\u00fck\u0259mm\u0259l xarici siyas\u0259t strategiyas\u0131n\u0131n, iqtisadi inki\u015faf x\u0259ttinin formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u015f\u00fcbh\u0259siz ki, n\u0259tic\u0259 etibaril\u0259 Ulu \u00d6nd\u0259rin m\u00fcdrik siyasi lider kimi m\u00fck\u0259mm\u0259l obraz\u0131n\u0131n \u015ftrixl\u0259rini \u00f6z\u00fcnd\u0259 ehtiva etm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, h\u0259m d\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n tarixi anlarda d\u0259qiq q\u0259rar q\u0259bul etm\u0259k bacar\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6st\u0259ricisidir. Y\u0259qin ki, bu m\u00fch\u00fcm m\u0259qam tarix\u00e7il\u0259rin, siyas\u0259t\u00e7il\u0259rin v\u0259 o c\u00fcml\u0259d\u0259n sosioloqlar\u0131n da apard\u0131\u011f\u0131 t\u0259dqiqatlar\u0131n predmeti ola bil\u0259r. \u00c7\u00fcnki, \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tini m\u0259hv olmaqdan xilas ed\u0259n qurtulu\u015f missiyas\u0131 h\u0259m d\u0259 \u00fcmumxalq \u015f\u00fcurunun siyasi, m\u0259n\u0259vi-psixoloji v\u0259 iqtisadi b\u00f6hranlara s\u0259b\u0259b olan prosesl\u0259r\u0259 reaksiyas\u0131n\u0131n m\u00fch\u00fcm elementl\u0259rini \u00f6z\u00fcnd\u0259 ehtiva edir. Bu c\u00fcr reaksiyan\u0131 yaln\u0131z milli \u015f\u00fcuru formala\u015fm\u0131\u015f, etnik, m\u0259d\u0259ni, dini v\u0259 tarixi kontekstl\u0259 yana\u015f\u0131, h\u0259m d\u0259 ortaq m\u0259nafe v\u0259 maraqlara malik toplumlar g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r. 15 \u0130yun-Milli Qurtulu\u015f G\u00fcn\u00fcn\u00fcn tarixi-siyasi \u0259h\u0259miyy\u0259ti fikrimc\u0259, h\u0259m d\u0259 bu bax\u0131mdan x\u00fcsusi diqq\u0259t\u0259 layiqdir.<\/p>\n<p>Fazil M\u0259h\u0259mm\u0259dov,<br \/>\nPirallah\u0131 Rayon A\u011fsaqqallar \u015euras\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tariximizin \u015fanl\u0131 q\u00fcrur s\u0259hif\u0259si Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n tarixind\u0259 m\u00fch\u00fcm d\u00f6n\u00fc\u015f n\u00f6qt\u0259si olan 15 \u0130yun \u2013 Milli Qurtulu\u015f G\u00fcn\u00fc d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tariximizin \u0259n \u0259lam\u0259tdar v\u0259 taley\u00fckl\u00fc hadis\u0259l\u0259rind\u0259n biridir. Bu g\u00fcn yaln\u0131z bir&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":56823,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[54],"tags":[],"class_list":["post-56821","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kos"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/56821","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=56821"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/56821\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":56822,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/56821\/revisions\/56822"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/56823"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=56821"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=56821"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=56821"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}