{"id":55645,"date":"2026-05-23T09:00:17","date_gmt":"2026-05-23T05:00:17","guid":{"rendered":"https:\/\/mecra.az\/?p=55645"},"modified":"2026-05-23T10:01:00","modified_gmt":"2026-05-23T06:01:00","slug":"az%c9%99rbaycan-xalq-cumhuriyy%c9%99tinin-xalqimizin-dovl%c9%99tcilik-v%c9%99-ictimai-siyasi-fikir-tarixind%c9%99-rolu-misilsizdir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mecra.az\/?p=55645","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin xalq\u0131m\u0131z\u0131n d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik v\u0259 ictimai-siyasi fikir tarixind\u0259 rolu misilsizdir"},"content":{"rendered":"<p>Xalq\u0131m\u0131z\u0131n \u015fanl\u0131 tarixin\u0259 daxil olan 28 may 1918-ci il Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin yarad\u0131lmas\u0131 g\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Bu g\u00fcn bu tarixd\u0259n 108 il ke\u00e7ir. H\u0259r il Az\u0259rbaycan xalq\u0131 bu g\u00fcn\u00fc b\u00f6y\u00fck sevinc hissi il\u0259 \u0259lam\u0259tdar hadis\u0259 kimi qeyd edir. \u00c7\u00fcnki \u015e\u0259rqd\u0259 ilk demokratik d\u00f6vl\u0259t qurulu\u015funu yaratm\u0131\u015f Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti istiqlaliyy\u0259timizi elan ed\u0259r\u0259k xalq\u0131m\u0131z\u0131n m\u00fcst\u0259qillik \u0259zmini n\u00fcmayi\u015f etdirmi\u015fdir. Bu tarixi xalq\u0131m\u0131z\u0131n milli oyan\u0131\u015f v\u0259 dir\u00e7\u0259li\u015f g\u00fcn\u00fc kimi d\u0259 adland\u0131rmaq olar.C\u0259mi 23 ay f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259sin\u0259 baxmayaraq, ilk respublika d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n t\u0259dbirl\u0259r m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyimizin \u0259saslar\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf yolunun m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259si bax\u0131m\u0131ndan m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb etmi\u015fdir.Xalq\u0131m\u0131z yeni tarixi \u015f\u0259raitd\u0259 \u00f6z d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259rpa etdikd\u0259n sonra \u00fcmummilli liderimiz Heyd\u0259r \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rini \u0259sas tutaraq, m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tini yaratd\u0131.<\/p>\n<p>Yeni qurulan Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti \u00f6z \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcrd\u00fcy\u00fc \u00e7\u0259tin tarixi v\u0259zif\u0259ni \u015f\u0259r\u0259fl\u0259 yerin\u0259 yetirdi. Az\u0259rbaycan\u0131n ilk Parlamenti v\u0259 H\u00f6kum\u0259ti, d\u00f6vl\u0259t aparat\u0131 t\u0259\u015fkil edildi, \u00f6lk\u0259nin s\u0259rh\u0259dl\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirildi, bayra\u011f\u0131, himni v\u0259 gerbi yarad\u0131ld\u0131, ana dili d\u00f6vl\u0259t dili elan edildi, ordu quruculu\u011fu sah\u0259sind\u0259 ciddi t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irildi, maarifin v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tin inki\u015faf\u0131na x\u00fcsusi diqq\u0259t yetirildi. Az\u0259rbaycan\u0131n ilk universiteti t\u0259sis olundu, t\u0259hsil millil\u0259\u015fdirildi, xalq\u0131n sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 m\u0259d\u0259ni y\u00fcks\u0259li\u015fi \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259min haz\u0131rlayan, ictimai fikir tarixi bax\u0131m\u0131ndan m\u00fcst\u0259sna \u0259h\u0259miyy\u0259tli i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcld\u00fc. M\u00f6vcudlu\u011funun ilk g\u00fcnl\u0259rind\u0259n xalq hakimiyy\u0259ti v\u0259 insanlar\u0131n b\u0259rab\u0259rliyi prinsipl\u0259rin\u0259 \u0259saslanan Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131na eyni h\u00fcquqlar ver\u0259r\u0259k irqi, milli, dini, sinfi b\u0259rab\u0259rsizliyi ortadan qald\u0131rd\u0131. D\u00fcnya birliyi t\u0259r\u0259find\u0259n tan\u0131nan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin f\u0259aliyy\u0259ti say\u0259sind\u0259 \u00f6lk\u0259mizin beyn\u0259lxalq h\u00fcququn subyekti olmas\u0131 1920-ci ilin aprel ay\u0131nda bol\u015fevik i\u015f\u011fal\u0131ndan sonra Az\u0259rbaycan\u0131n bir d\u00f6vl\u0259t kimi d\u00fcnyan\u0131n siyasi x\u0259rit\u0259sind\u0259n silinm\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 ald\u0131.<\/p>\n<p>\u00c7ox m\u00fcr\u0259kk\u0259b \u015f\u0259raitd\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259sin\u0259 baxmayaraq, xalq\u0131m\u0131z\u0131n milli oyan\u0131\u015f\u0131n\u0131 \u0259b\u0259di etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan C\u00fcmhuriyy\u0259t H\u00f6kum\u0259ti v\u0259 Parlamenti elmin, t\u0259hsilin v\u0259 xalq maarifinin, s\u0259hiyy\u0259nin inki\u015faf\u0131n\u0131 diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 saxlay\u0131rd\u0131. \u00d6lk\u0259nin \u04bb\u04d9r yerind\u0259 m\u00fcxt\u0259lif pill\u0259d\u0259n olan m\u0259kt\u0259bl\u0259r, gimnaziyalar, q\u0131z m\u0259kt\u0259bl\u0259ri, u\u015faq ba\u011f\u00e7alar\u0131, q\u0131sa m\u00fcdd\u0259tli m\u00fc\u0259llim kurslar\u0131, kitabxanalar a\u00e7\u0131l\u0131r, k\u0259nd yerl\u0259rind\u0259 x\u0259st\u0259xana v\u0259 feld\u015fer m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259ri \u015f\u0259b\u0259k\u0259si yarad\u0131l\u0131r, yoluxucu x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131l\u0131rd\u0131. Bu bax\u0131mdan Parlamentin 1919-cu il sentyabr\u0131n 1-d\u0259 Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universitetinin t\u0259sis olunmas\u0131 haqq\u0131nda q\u0259bul etdiyi qanunu x\u00fcsusi qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Milli universitetin a\u00e7\u0131lmas\u0131 C\u00fcmhuriyy\u0259t xadiml\u0259rinin do\u011fma xalq qar\u015f\u0131s\u0131nda \u00e7ox m\u00fch\u00fcm tarixi xidm\u0259ti idi. Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n tarixind\u0259 ilk Parlamentli respublika olan Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti, eyni zamanda, b\u00fct\u00fcn \u015e\u0259rqd\u0259, \u043e c\u00fcml\u0259d\u0259n t\u00fcrk-islam d\u00fcnyas\u0131nda ilk demokratik, h\u00fcquqi v\u0259 d\u00fcny\u0259vi d\u00f6vl\u0259t n\u00fcmun\u0259si idi. Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti \u00f6z\u00fcn\u00fcn siyasi qurulu\u015funa, h\u0259yata ke\u00e7irdiyi demokratik d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu t\u0259dbirl\u0259rin\u0259, h\u0259m\u00e7inin qar\u015f\u0131s\u0131na qoydu\u011fu m\u0259qs\u0259d v\u0259 v\u0259zif\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 d\u0259 Avropan\u0131n \u0259n\u0259n\u0259vi demokratik respublikalar\u0131ndan he\u00e7 d\u0259 geri qalm\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p><strong><em>Arzu R\u0259himova,<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>Pirallah\u0131 Rayon \u0130cra Hakimiyy\u0259tinin \u0259m\u0259kda\u015f\u0131<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Xalq\u0131m\u0131z\u0131n \u015fanl\u0131 tarixin\u0259 daxil olan 28 may 1918-ci il Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin yarad\u0131lmas\u0131 g\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Bu g\u00fcn bu tarixd\u0259n 108 il ke\u00e7ir. H\u0259r il Az\u0259rbaycan xalq\u0131 bu g\u00fcn\u00fc b\u00f6y\u00fck sevinc hissi&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":55646,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[48],"tags":[],"class_list":["post-55645","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cmiyyt"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/55645","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=55645"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/55645\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":55647,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/55645\/revisions\/55647"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/55646"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=55645"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=55645"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=55645"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}