{"id":54252,"date":"2025-11-04T07:45:41","date_gmt":"2025-11-04T03:45:41","guid":{"rendered":"https:\/\/mecra.az\/?p=54252"},"modified":"2025-11-04T13:14:45","modified_gmt":"2025-11-04T09:14:45","slug":"xalqi-xalq-ed%c9%99n-mill%c9%99ti-mill%c9%99t-ed%c9%99n-onun-ana-dilidir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mecra.az\/?p=54252","title":{"rendered":"Xalq\u0131 xalq ed\u0259n, mill\u0259ti mill\u0259t ed\u0259n onun ana dilidir"},"content":{"rendered":"<p>2025-ci il 3 noyabr tarixind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyev Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n 80 illik yubileyin\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f y\u0131\u011f\u0131ncaqda i\u015ftirak edib v\u0259 geni\u015f, proqram xarakterli nitql\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f edib. Bu \u00e7\u0131x\u0131\u015f yaln\u0131z yubiley t\u0259dbirinin r\u0259smi hiss\u0259si kimi deyil, h\u0259m d\u0259 \u00f6lk\u0259nin elmi, texnoloji v\u0259 m\u0259n\u0259vi inki\u015faf istiqam\u0259tl\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259n, strateji m\u0259zmunu il\u0259 se\u00e7il\u0259n m\u00fch\u00fcm tarixi hadis\u0259 kimi yadda qal\u0131b.<\/p>\n<p>Prezidentin \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda texnoloji inki\u015faf, s\u00fcni intellekt, r\u0259q\u0259msalla\u015fma, kibert\u0259hl\u00fck\u0259sizlik, h\u0259rbi s\u0259nayenin inki\u015faf\u0131, b\u0259rpaolunan enerji m\u0259nb\u0259l\u0259rinin istifad\u0259si, Qaraba\u011f v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zurda geoloji k\u0259\u015ffiyyat i\u015fl\u0259ri, Qaraba\u011f tarixinin t\u0259dqiqi v\u0259 t\u0259bli\u011fi, h\u0259m\u00e7inin Az\u0259rbaycan dilinin safl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 kimi m\u00fch\u00fcm m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u00f6n plana \u00e7\u0259kilib. Bu m\u00f6vzular\u0131n h\u0259r biri m\u00fcasir d\u00fcnyan\u0131n inki\u015faf g\u00fcnd\u0259mind\u0259 x\u00fcsusi yer tutur. Lakin tarix v\u0259 dil m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rinin Prezident t\u0259r\u0259find\u0259n ayr\u0131ca vur\u011fulanmas\u0131 t\u0259sad\u00fcfi deyil. \u00c7\u00fcnki dil v\u0259 tarix milli kimliyin, d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rinin v\u0259 m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rin \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil edir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan dilinin d\u00f6vl\u0259t dili kimi qorunmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 diqq\u0259t y\u00f6n\u0259ld\u0259rk\u0259n, bu istiqam\u0259td\u0259 \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin tarixi xidm\u0259tl\u0259rini x\u00fcsusi vur\u011fulamaq z\u0259ruridir. M\u0259lumdur ki, Sovet \u0130ttifaq\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 milli dill\u0259rin r\u0259smi statusu v\u0259 istifad\u0259si ciddi m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259r\u0259 m\u0259ruz qal\u0131rd\u0131. Bel\u0259 bir \u015f\u0259raitd\u0259 tarixi d\u00f6n\u00fc\u015f n\u00f6qt\u0259si 1978-ci il \u00a0aprelin 2-d\u0259 ba\u015f verdi. H\u0259min g\u00fcn IX \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f Az\u0259rbaycan SSR Ali Sovetinin VII sessiyas\u0131nda, Az\u0259rbaycan SSR Konstitusiyas\u0131n\u0131n layih\u0259si v\u0259 onun \u00fcmumxalq m\u00fczakir\u0259sinin yekunlar\u0131na h\u0259sr olunmu\u015f iclasda Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev \u00a0m\u0259ruz\u0259 il\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k dil m\u0259s\u0259l\u0259sinin x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259tini vur\u011fulad\u0131. Ulu \u00d6nd\u0259rin t\u0259klifi il\u0259 Konstitusiyan\u0131n \u00a073-c\u00fc madd\u0259si a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 redaksiyada t\u0259qdim olundu: \u201cAz\u0259rbaycan Sovet Sosialist Respublikas\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t dili Az\u0259rbaycan dilidir.\u201d<\/p>\n<p>Bu t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs t\u0259kc\u0259 h\u00fcquqi d\u0259yi\u015fiklik deyildi; bu, milli \u00f6z\u00fcn\u00fcd\u0259rk v\u0259 d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sinin ifad\u0259si idi. Heyd\u0259r \u018fliyevin uzaqg\u00f6r\u0259nliyi n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan dili r\u0259smi status qazand\u0131 v\u0259 bu, g\u0259l\u0259c\u0259k m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259timizin ideoloji v\u0259 h\u00fcquqi t\u0259m\u0259ll\u0259rind\u0259n birin\u0259 \u00e7evrildi. Az\u0259rbaycan dilin\u0259 d\u00f6vl\u0259t dili statusunun verilm\u0259si \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin xalq qar\u015f\u0131s\u0131nda \u0259n b\u00f6y\u00fck tarixi xidm\u0259tl\u0259rind\u0259n biri kimi tarix\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fc. O, bu add\u0131m\u0131 il\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyin milli r\u0259mzl\u0259rind\u0259n birini \u2013ana dilimizi\u2013 m\u0259har\u0259tl\u0259 qorudu, inki\u015faf etdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00f6hk\u0259m z\u0259min yaratd\u0131.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn Prezident \u0130lham \u018fliyev atas\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259n etdiyi milli dil siyas\u0259tini yeni d\u00f6vr\u00fcn t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011fun \u015f\u0259kild\u0259 davam etdirm\u0259kd\u0259dir. Onun AMEA-n\u0131n 80 illiyind\u0259ki \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda Az\u0259rbaycan dilinin safl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 v\u0259 dilimizin qloballa\u015fma prosesind\u0259 \u00f6z kimliyini itirm\u0259d\u0259n inki\u015faf\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259 toxunmas\u0131, bu siyas\u0259tin m\u00fcasir m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 d\u0259 prioritet istiqam\u0259t oldu\u011funu bir daha g\u00f6st\u0259rib. D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda qeyd edib ki, \u00a0<em>\u201cAz\u0259rbaycan dilinin safl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 h\u0259r bir Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n\u0131n i\u015fi olmal\u0131d\u0131r. Y\u0259ni, d\u00f6vl\u0259t, aliml\u0259r, dil\u00e7il\u0259r, yaz\u0131\u00e7\u0131lar, \u015fairl\u0259r, jurnalistl\u0259r, siyas\u0259tl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olanlar bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck diqq\u0259t verm\u0259lidirl\u0259r.\u201d<\/em><\/p>\n<p>Bu fikir, \u0259slind\u0259, dil\u0259 m\u00fcnasib\u0259td\u0259 milli m\u0259suliyy\u0259t konsepsiyas\u0131n\u0131 ifad\u0259 edir. Prezidentin bu \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131 g\u00f6st\u0259rib ki, dilin safl\u0131\u011f\u0131n\u0131 qorumaq t\u0259kc\u0259 d\u00f6vl\u0259t siyas\u0259tinin deyil, h\u0259m d\u0259 h\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n m\u0259n\u0259vi borcudur. Dilin d\u00fczg\u00fcn i\u015fl\u0259dilm\u0259si, yad t\u0259sirl\u0259rd\u0259n qorunmas\u0131, onun z\u0259ngin ifad\u0259 imkanlar\u0131n\u0131n elmi v\u0259 \u0259d\u0259bi m\u00fcst\u0259vid\u0259 inki\u015faf etdirilm\u0259si \u2013 b\u00fct\u00fcn bunlar xalq\u0131n kimliyini, m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259tin m\u0259n\u0259vi dayaqlar\u0131n\u0131 m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndir\u0259n amill\u0259rdir.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, Heyd\u0259r \u018fliyevin 1978-ci ild\u0259 qoydu\u011fu ideoloji t\u0259m\u0259ll\u0259r bu g\u00fcn m\u00fcasir Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyinin s\u00fctunlar\u0131 kimi qalmaqdad\u0131r. Az\u0259rbaycan dili bu g\u00fcn yaln\u0131z d\u00f6vl\u0259tin r\u0259smi dili deyil, h\u0259m d\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131n birliyini, m\u0259d\u0259niyy\u0259tini v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 inam\u0131n\u0131 ifad\u0259 ed\u0259n milli r\u0259mzdir. Bu dili qorumaq, inki\u015faf etdirm\u0259k v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 saf \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6t\u00fcrm\u0259k h\u0259m d\u00f6vl\u0259tin, h\u0259m d\u0259 c\u0259miyy\u0259tin m\u00fcq\u0259dd\u0259s borcudur.<\/p>\n<p><strong><em>X\u0259yal\u0259 Cavan\u015firli<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>Pirallah\u0131 rayon \u0130cra Hakimiyy\u0259ti ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 Aparat\u0131n\u0131n<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>\u0130ctimai-siyasi v\u0259 humanitar m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u015f\u00f6b\u0259sinin ba\u015f m\u0259sl\u0259h\u0259t\u00e7isi<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>2025-ci il 3 noyabr tarixind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyev Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n 80 illik yubileyin\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f y\u0131\u011f\u0131ncaqda i\u015ftirak edib v\u0259 geni\u015f, proqram xarakterli nitql\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f edib. Bu&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":54233,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[57],"tags":[],"class_list":["post-54252","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-mdniyyt"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/54252","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=54252"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/54252\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":54253,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/54252\/revisions\/54253"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/54233"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=54252"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=54252"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=54252"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}