{"id":53617,"date":"2025-10-20T08:25:26","date_gmt":"2025-10-20T04:25:26","guid":{"rendered":"https:\/\/mecra.az\/?p=53617"},"modified":"2025-10-20T17:26:25","modified_gmt":"2025-10-20T13:26:25","slug":"strateji-t%c9%99r%c9%99fdasliq-v%c9%99-ekoloji-h%c9%99y%c9%99can","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mecra.az\/?p=53617","title":{"rendered":"Strateji t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q v\u0259 ekoloji h\u0259y\u0259can"},"content":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin Qazax\u0131stana d\u00f6vl\u0259t s\u0259f\u0259ri \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 \u201cKazinform\u201d r\u0259smi informasiya agentliyin\u0259 verdiyi m\u00fcsahib\u0259 iki \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin strateji d\u0259rinliyini \u0259ks etdir\u0259n m\u00fch\u00fcm bir \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f kimi qiym\u0259tl\u0259ndiril\u0259 bil\u0259r. M\u00fcsahib\u0259 zaman\u0131 d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 siyasi dialoqdan tutmu\u015f n\u0259qliyyat, energetika v\u0259 ekoloji t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik kimi m\u00fch\u00fcm sah\u0259l\u0259r\u0259 q\u0259d\u0259r geni\u015f spektrd\u0259 fikir m\u00fcbadil\u0259si apararaq, Az\u0259rbaycan\u2013Qazax\u0131stan t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259kc\u0259 bu g\u00fcn\u00fc deyil, g\u0259l\u0259c\u0259k perspektivl\u0259rini d\u0259 ayd\u0131n \u015f\u0259kild\u0259 ortaya qoydu.<\/p>\n<p>Prezident \u018fliyevin \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda diqq\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n \u0259sas m\u0259qamlardan biri, Az\u0259rbaycan il\u0259 Qazax\u0131stan aras\u0131nda m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin art\u0131q sad\u0259c\u0259 diplomatik s\u0259viyy\u0259d\u0259 deyil, d\u0259rin strateji t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q ruhunda inki\u015faf etm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 fikirl\u0259r oldu. Onun s\u00f6zl\u0259rind\u0259 \u0259ks olunan g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 y\u00f6n\u0259lik bax\u0131\u015f bu m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r\u0259 verdiyi y\u00fcks\u0259k d\u0259y\u0259rin g\u00f6st\u0259ricisidir. Bu t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131n t\u0259m\u0259lind\u0259 ortaq tarix, m\u0259d\u0259ni yax\u0131nl\u0131q v\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 siyasi etimad dayan\u0131r. M\u0259hz bu amill\u0259r iki \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda ticar\u0259t, energetika v\u0259 regional \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q sah\u0259l\u0259rind\u0259 davaml\u0131l\u0131q v\u0259 sabitliyin \u0259sas t\u0259minat\u00e7\u0131s\u0131 kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir.<\/p>\n<p>M\u00fcsahib\u0259nin \u0259n \u00f6n\u0259mli hiss\u0259l\u0259rind\u0259n biri is\u0259 X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin dayazla\u015fmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 s\u0259sl\u0259ndiril\u0259n fikirl\u0259r oldu. Prezident \u0130lham \u018fliyev bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 toxunaraq vur\u011fulad\u0131 ki, X\u0259z\u0259r d\u0259nizi bu g\u00fcn ciddi ekoloji probleml\u0259rl\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259dir. B\u0259li, d\u0259niz s\u0259viyy\u0259sinin azalmas\u0131 t\u0259kc\u0259 sahilboyu \u0259razil\u0259rin ekologiyas\u0131na deyil, h\u0259m d\u0259 iqtisadi f\u0259aliyy\u0259tl\u0259r\u0259 \u2013 o c\u00fcml\u0259d\u0259n y\u00fckda\u015f\u0131malar, liman infrastrukturu v\u0259 enerji layih\u0259l\u0259rin\u0259 \u2013 birba\u015fa t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 X\u0259z\u0259ryan\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259r aras\u0131nda bu sah\u0259d\u0259 s\u0131x \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n z\u0259ruriliyini \u00f6n\u0259 \u00e7\u0259k\u0259r\u0259k, h\u0259m regional liderlik, h\u0259m d\u0259 ekoloji m\u0259suliyy\u0259t n\u00fcmun\u0259si ortaya qoydu.<\/p>\n<p>M\u00f6vcud elmi t\u0259dqiqatlar da bu narahatl\u0131qlar\u0131 t\u0259sdiql\u0259yir: son 30 ild\u0259 X\u0259z\u0259rin s\u0259viyy\u0259si t\u0259xmin\u0259n 2,5 metr azal\u0131b. Bu azalma t\u0259kc\u0259 sahilyan\u0131 zonalar\u0131n ekosisteml\u0259rini deyil, h\u0259m d\u0259 n\u0259qliyyat v\u0259 enerji infrastrukturunu ciddi \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259hdid edir. Volqa \u00e7ay\u0131n\u0131n ax\u0131n\u0131n\u0131n azalmas\u0131, su ehtiyatlar\u0131n\u0131n idar\u0259 olunmas\u0131ndak\u0131 disbalans v\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fikliyi s\u0259b\u0259bind\u0259n buxarlanman\u0131n artmas\u0131 d\u0259nizin t\u0259bii tarazl\u0131\u011f\u0131n\u0131 pozur. Eyni zamanda, d\u0259niz s\u0259thinin temperaturunun y\u00fcks\u0259lm\u0259si onun biosferas\u0131n\u0131n m\u0259hvin\u0259 s\u0259b\u0259b olur. M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edirl\u0259r ki, bu proses davam ed\u0259rs\u0259, yax\u0131n onillikl\u0259rd\u0259 X\u0259z\u0259rin sah\u0259si \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 ki\u00e7il\u0259, h\u0259tta b\u0259zi hiss\u0259l\u0259rd\u0259 tamamil\u0259 quruma ba\u015f ver\u0259 bil\u0259r. Bu is\u0259 regionun flora v\u0259 faunas\u0131n\u0131n, biom\u00fcxt\u0259lifliyinin m\u0259hv olmas\u0131, el\u0259c\u0259 d\u0259 sosial-iqtisadi sabitliy\u0259 ciddi z\u0259rb\u0259 dem\u0259kdir. Bel\u0259 bir v\u0259ziyy\u0259td\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyevin s\u0259sl\u0259ndirdiyi fikirl\u0259r sad\u0259c\u0259 x\u0259b\u0259rdarl\u0131q deyil, konkret v\u0259 t\u0259cili f\u0259aliyy\u0259t\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Onun \u201cKazinform\u201da verdiyi m\u00fcsahib\u0259 eyni zamanda Az\u0259rbaycan\u0131n bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcskar m\u00f6vqeyini d\u0259 n\u00fcmayi\u015f etdirir. Az\u0259rbaycan\u0131n 2024-c\u00fc ild\u0259 COP29-a ev sahibliyi etm\u0259si d\u0259 t\u0259sad\u00fcfi deyil. \u00d6lk\u0259 r\u0259hb\u0259rliyi ekoloji m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri h\u0259m beyn\u0259lxalq, h\u0259m d\u0259 regional g\u00fcnd\u0259liyin prioritetin\u0259 \u00e7evir\u0259r\u0259k, dayan\u0131ql\u0131 g\u0259l\u0259c\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259suliyy\u0259tli v\u0259 m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc siyas\u0259t y\u00fcr\u00fctm\u0259kd\u0259 q\u0259tiyy\u0259tlidir. Bu siyas\u0259t iqtisadi inki\u015faf, enerji ke\u00e7idi v\u0259 ekoloji tarazl\u0131\u011f\u0131n qorunmas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan bir-birini tamamlayan strateji x\u0259tt kimi formala\u015f\u0131r.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, Prezident \u0130lham \u018fliyevin bu m\u00fcsahib\u0259si Az\u0259rbaycan\u2013Qazax\u0131stan \u0259laq\u0259l\u0259rinin yeni bir m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259m qoydu\u011funu n\u00fcmayi\u015f etdirdi. Bu m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r art\u0131q t\u0259kc\u0259 iqtisadi maraqlara deyil, ortaq ekoloji m\u0259suliyy\u0259t\u0259 v\u0259 strateji bax\u0131\u015flara \u0259saslan\u0131r. Eyni zamanda, Prezidentin \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 X\u0259z\u0259r regionu \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259m h\u0259y\u0259can siqnal\u0131, h\u0259m d\u0259 birg\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f rolunu oynay\u0131r.<\/p>\n<p><strong><em>Elnur Bayramov<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259ri, Pirallah\u0131 rayonu, 168 n\u00f6mr\u0259li tam orta m\u0259kt\u0259bin direktoru<\/em><\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin Qazax\u0131stana d\u00f6vl\u0259t s\u0259f\u0259ri \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 \u201cKazinform\u201d r\u0259smi informasiya agentliyin\u0259 verdiyi m\u00fcsahib\u0259 iki \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin strateji d\u0259rinliyini \u0259ks etdir\u0259n m\u00fch\u00fcm bir \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f kimi qiym\u0259tl\u0259ndiril\u0259 bil\u0259r. M\u00fcsahib\u0259&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":53618,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[55],"tags":[],"class_list":["post-53617","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dunya"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53617","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=53617"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53617\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":53619,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53617\/revisions\/53619"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/53618"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=53617"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=53617"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=53617"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}