{"id":53040,"date":"2025-10-08T09:50:02","date_gmt":"2025-10-08T05:50:02","guid":{"rendered":"https:\/\/mecra.az\/?p=53040"},"modified":"2025-10-08T15:13:22","modified_gmt":"2025-10-08T11:13:22","slug":"tdt-beyn%c9%99lxalq-munasib%c9%99tl%c9%99rd%c9%99-%c9%99sas-h%c9%99d%c9%99f","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mecra.az\/?p=53040","title":{"rendered":"TDT &#8211; beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259 \u0259sas h\u0259d\u0259f"},"content":{"rendered":"<p>Oktyabr\u0131n 6-7-d\u0259\u00a0 d\u00fcnyan\u0131n g\u00f6z\u00fc Q\u0259b\u0259l\u0259d\u0259 idi. Bu zamanda T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (TDT) XII Zirv\u0259 G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ke\u00e7irildi, T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131 d\u00fcnyaya s\u00fclh v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik mesajlar\u0131 verdi. Eyni zamanda, bildirildi ki, T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri aras\u0131nda \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 qar\u015f\u0131dak\u0131 d\u00f6vr \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q yol x\u0259rit\u0259si m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdiril\u0259c\u0259k. Bir daha g\u00f6rd\u00fck ki, T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131 d\u00fcnya s\u00fclh\u00fc v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi namin\u0259 getdikc\u0259 g\u00fccl\u0259n\u0259n bir quruma \u00e7evrilir.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131 ortaq soy, dil, tarix v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t\u0259 \u0259saslanan bir qurumdur. He\u00e7 bir \u00f6lk\u0259y\u0259 t\u0259hdid yaratm\u0131r v\u0259 T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn birlik platformas\u0131d\u0131r. Q\u0259b\u0259l\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn g\u00fcnd\u0259liyin\u0259 baxanda da buna bir daha g\u00f6rm\u0259k olur. T\u0259\u015fkilat regional t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik, n\u0259qliyyat d\u0259hlizl\u0259rini v\u0259 enerji layih\u0259l\u0259rini m\u00fczakir\u0259 ed\u0259c\u0259k. T\u0259bii ki, m\u00fczakir\u0259 edil\u0259n b\u00fct\u00fcn m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r h\u0259m Q\u0259rb, h\u0259m d\u0259 \u015e\u0259rq \u00f6lk\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn olduqca \u00f6n\u0259mlidir.<\/p>\n<p>TDT-y\u0259 haz\u0131rda Az\u0259rbaycan, T\u00fcrkiy\u0259, Qazax\u0131stan, \u00d6zb\u0259kistan v\u0259 Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan \u00fczvd\u00fcr.<\/p>\n<p>Macar\u0131stan v\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistan is\u0259 t\u0259\u015fkilatda m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7i statusuna malikdir.<\/p>\n<p>TDT 2009-cu ild\u0259 Nax\u00e7\u0131vanda imzalanm\u0131\u015f tarixi Nax\u00e7\u0131van M\u00fcqavil\u0259si il\u0259 r\u0259smi \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259sis olunsa da, onun ideyas\u0131 t\u00fcrkdilli xalqlar aras\u0131nda \u0259srl\u0259rl\u0259 formala\u015fan siyasi, m\u0259d\u0259ni v\u0259 h\u0259rbi h\u0259mr\u0259yliy\u0259 s\u00f6yk\u0259nir. Bildiyimiz kimi, Az\u0259rbaycan, T\u00fcrkiy\u0259, Qazax\u0131stan v\u0259 Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan qurucu d\u00f6vl\u0259tl\u0259r olub, sonradan \u00d6zb\u0259kistan 2019-cu ild\u0259 \u00fczv q\u0259bul edilib. Macar\u0131stan (2018), T\u00fcrkm\u0259nistan (2021) v\u0259 \u015eimali Kipr T\u00fcrk Respublikas\u0131 (2022) m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7i \u00fczv q\u0259bul olunublar. 2023-c\u00fc ild\u0259 is\u0259 \u0130qtisadi \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131na TDT-nin m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7i statusu verilib.<\/p>\n<p>\u00d6t\u0259n ilin iyulunda \u015eu\u015fada ke\u00e7irilmi\u015f qeyri-r\u0259smi Zirv\u0259 G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc v\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f Qaraba\u011f B\u0259yannam\u0259si Az\u0259rbaycan\u0131n ideoloji liderlik missiyas\u0131n\u0131 v\u0259 TDT-nin vahid siyas\u0259t mexanizmin\u0259 ehtiyac duydu\u011funu bir daha g\u00f6st\u0259rdi. Prezident h\u0259min Zirv\u0259 zaman\u0131 b\u0259yan etmi\u015fdi ki, T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131 d\u00fcnya miqyas\u0131nda g\u00fcc m\u0259rk\u0259zl\u0259rinin birin\u0259 \u00e7evrilm\u0259li, XXI \u0259sr T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131 \u0259sri olmal\u0131d\u0131r. Bu b\u0259yanat t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131nda yaln\u0131z regional deyil, qlobal miqyasda tarixi h\u0259d\u0259f qoydu.<\/p>\n<p>T\u0259\u015fkilat\u0131n \u0259sas h\u0259d\u0259fi \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259r aras\u0131nda siyasi, iqtisadi, m\u0259d\u0259ni v\u0259 m\u00fcdafi\u0259 sah\u0259l\u0259rind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 d\u0259rinl\u0259\u015fdirm\u0259k, ortaq t\u00fcrk kimliyini v\u0259 maraqlar\u0131n\u0131 qlobal s\u0259viyy\u0259d\u0259 t\u0259msil etm\u0259kdir. Son ill\u0259rd\u0259 TDT-nin s\u00fcr\u0259tli geni\u015fl\u0259nm\u0259si onu \u0259n\u0259n\u0259vi regional birlikl\u0259rd\u0259n f\u0259rql\u0259ndirir. Art\u0131q g\u00fcnd\u0259likd\u0259 t\u0259kc\u0259 m\u0259d\u0259ni v\u0259 humanitar m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r deyil, strateji t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik, enerji siyas\u0259ti, texnologiya, n\u0259qliyyat-logistika, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131, kosmik t\u0259dqiqatlar v\u0259 qlobal ticar\u0259t yollar\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 n\u0259zar\u0259t kimi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r d\u0259 yer al\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Emil H\u0259s\u0259nov,<\/strong><\/p>\n<p><strong>C\u0259lilabad rayon D\u00f6vl\u0259t Arxivinin m\u00fcdiri<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Oktyabr\u0131n 6-7-d\u0259\u00a0 d\u00fcnyan\u0131n g\u00f6z\u00fc Q\u0259b\u0259l\u0259d\u0259 idi. Bu zamanda T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (TDT) XII Zirv\u0259 G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ke\u00e7irildi, T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131 d\u00fcnyaya s\u00fclh v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik mesajlar\u0131 verdi. Eyni zamanda, bildirildi ki, T\u00fcrk&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":53041,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[55],"tags":[],"class_list":["post-53040","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dunya"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53040","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=53040"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53040\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":53042,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53040\/revisions\/53042"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/53041"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=53040"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=53040"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=53040"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}