{"id":52547,"date":"2025-09-29T18:24:50","date_gmt":"2025-09-29T14:24:50","guid":{"rendered":"https:\/\/mecra.az\/?p=52547"},"modified":"2025-09-29T18:24:50","modified_gmt":"2025-09-29T14:24:50","slug":"alin-yazisi-v%c9%99t%c9%99n-olan-soz-adaminin-kimlik-s%c9%99n%c9%99di-bilal-alarli-yazir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mecra.az\/?p=52547","title":{"rendered":"Al\u0131n yaz\u0131s\u0131 v\u0259t\u0259n olan s\u00f6z adam\u0131n\u0131n kimlik s\u0259n\u0259di &#8211; Bilal Alarl\u0131 yaz\u0131r&#8230;"},"content":{"rendered":"<p>S\u0259nin al\u0131n yaz\u0131nd\u0131 bu V\u0259t\u0259n&#8230; (Az\u0259rbaycan A\u015f\u0131qlar Birliyinin s\u0259dri, \u018fm\u0259kdar elm xadimi, professor M\u0259h\u0259rr\u0259m Qas\u0131ml\u0131n\u0131n h\u0259yat\u0131 v\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 haqq\u0131nda elmi-\u0259d\u0259bi v\u0259 publisistik m\u0259qal\u0259l\u0259r toplusu) \/ Haz\u0131rlayan\u0131 \u018fm\u0259kdar m\u0259d\u0259niyy\u0259t i\u015f\u00e7isi Musa N\u0259bio\u011flu; Elmi redaktorlar: F.\u00fc.f.d., dosent Aynur X\u0259lilova v\u0259 f.\u00fc.f.d., dosent Altay M\u0259mm\u0259dli. \u2013Bak\u0131, Z\u0259rdabi n\u0259\u015fr, 2025. -496 s. \u018fd\u0259biyyata \u015feirl\u0259 g\u0259lib, bu yolu t\u0259dqiqat\u00e7\u0131 kimi ke\u00e7\u0259n \u018fm\u0259kdar elm xadimi, filologiya elml\u0259ri doktoru, professor M\u0259h\u0259rr\u0259m Qas\u0131ml\u0131 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00e7oxsah\u0259liliyi il\u0259 f\u0259rql\u0259nir. \u0130ndi onun\u00a0 \u0259d\u0259biyyat adam\u0131 kimi dayand\u0131\u011f\u0131 zirv\u0259nin iki ad\u0131 var \u2013 \u015feirin Orxan Pa\u015fa, elmin M\u0259h\u0259rr\u0259m Qas\u0131ml\u0131 ucal\u0131\u011f\u0131! \u015eair Orxan Pa\u015fan\u0131n \u015feir d\u00fcnyas\u0131 alim M\u0259h\u0259rr\u0259m Qas\u0131ml\u0131n\u0131n elmi ara\u015fd\u0131rmalar\u0131n\u0131 daha yax\u015f\u0131 ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259y\u0259, \u0259slind\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 b\u00f6y\u00fck bir s\u00f6z adam\u0131n\u0131 b\u00fct\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 d\u0259rk etm\u0259y\u0259 imkan verir. Kimdir \u015fair Orxan Pa\u015fa? S\u0259ks\u0259ninci ill\u0259rd\u0259 \u015feirl\u0259ri il\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131z\u0131n yenilik axtar\u0131\u015f\u0131nda olan n\u00fcmay\u0259nd\u0259sidir. M\u0259n onu Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universitetinin q\u0259zetind\u0259 i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6r\u0259n yaz\u0131lar\u0131ndan tan\u0131y\u0131ram. Sonralar \u015feirl\u0259ri Respublika Radiosunun \u201cT\u0259l\u0259b\u0259lik ill\u0259ri\u201d verili\u015find\u0259 s\u0259sl\u0259ndirildi. O, t\u0259l\u0259b\u0259lik ill\u0259rind\u0259 t\u0259kc\u0259 \u015feir deyil, elmi m\u0259qal\u0259l\u0259r d\u0259 yaz\u0131rd\u0131. Onun elmi f\u0259aliyy\u0259ti \u0259d\u0259bi f\u0259aliyy\u0259tini tamamlay\u0131r. Saz v\u0259 s\u00f6z s\u0259n\u0259tinin vur\u011funu olan Orxan Pa\u015fa \u015feirl\u0259rind\u0259 d\u0259, elmi yaz\u0131lar\u0131nda da bu s\u0259n\u0259ti t\u0259r\u0259nn\u00fcm edir. b\u0259lk\u0259 d\u0259 buna g\u00f6r\u0259 a\u015f\u0131q \u015feiri \u00fcslubundan ayr\u0131la bilmir, yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131 da, d\u00fczd\u00fcy\u00fcn\u00fc d\u0259 bu s\u0259n\u0259t\u0259 ba\u011flay\u0131r: Koro\u011flular yadigar\u0131, A siml\u0259ri \u015fim\u015f\u0259k saz\u0131m. \u018fr o\u011fullar v\u0259fadar\u0131, \u018fyilm\u0259y\u0259n bil\u0259k saz\u0131m. Umud verib umudlanan, Eld\u0259n ayr\u0131 buludlanan. D\u0259d\u0259l\u0259\u015f\u0259n, Qorqudlanan Ruhumuza dir\u0259k saz\u0131m. \u201cSaz\u0131n s\u0259si Haqq s\u0259sidi\u201d \u015feirind\u0259 d\u0259 ox\u015far poetik ya\u015fant\u0131lar\u0131n \u015fahidi oluruq: N\u0259f\u0259simi yax\u015f\u0131 tan\u0131, E\u015fitdiyin da\u011f s\u0259sidi. Havas\u0131ndan k\u00f6n\u00fcl doymaz, Saf sular\u0131n a\u011f s\u0259sidi. M\u0259rd g\u00f6r\u0259nd\u0259 mehir ba\u011flar, D\u0259rd g\u00f6r\u0259nd\u0259 ayaq saxlar. Koro\u011flunu oyaq saxlar, \u018fr s\u0259si, qo\u00e7aq s\u0259sidi. &#8230;Orxan Pa\u015fam burdan g\u0259lir, Xeyird\u0259n-u\u011furdan g\u0259lir. Nur i\u00e7ind\u0259 nurdan g\u0259lir, Saz\u0131n s\u0259si Haqq s\u0259sidi. Sonuncu b\u0259ndin ilk misras\u0131na diqq\u0259t \u00e7\u0259km\u0259k ist\u0259yir\u0259m: Orxan Pa\u015fam burdan g\u0259lir! B\u0259li, \u015fairlik ist\u0259yi, s\u00f6z\u0259 vur\u011funluq a\u015f\u0131q s\u0259n\u0259tin\u0259 olan sevgid\u0259n do\u011fur, \u015feir\u0259 d\u00f6n\u00fcr, sonra da elmi f\u0259aliyy\u0259t\u0259 t\u0259kan verir. Onun \u015fair v\u0259 alim kimi \u0259d\u0259bi kredosu da heyr\u0259tamizdir: &#8220;\u018fsl ziyal\u0131l\u0131q odur ki, s\u0259n d\u0259rb\u0259ndli olmadan tutdu\u011fun \u0259m\u0259ll\u0259r, h\u0259r\u0259k\u0259t v\u0259 davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u0259n D\u0259rb\u0259nd\u00a0 camaat\u0131 el\u0259 bilsin\u00a0 s\u0259n d\u0259 D\u0259rb\u0259ndlis\u0259n , l\u0259nk\u0259ranl\u0131 s\u0259ni L\u0259nk\u0259randan, g\u0259nc\u0259li s\u0259ni G\u0259nc\u0259d\u0259n, nax\u00e7\u0131vanl\u0131 s\u0259ni Nax\u00e7\u0131vandan, qaraba\u011fl\u0131 Qaraba\u011fdan, t\u0259brizli T\u0259brizd\u0259n, urmiyal\u0131 Urmiyadan, z\u0259ncanl\u0131 Z\u0259ncandan, bor\u00e7al\u0131 Bor\u00e7al\u0131dan, g\u00f6y\u00e7\u0259li G\u00f6y\u00e7\u0259d\u0259n, \u015firvanl\u0131 \u015eirvandan bilsin\u201d. Kimdir alim M\u0259h\u0259rr\u0259m Qas\u0131ml\u0131? O, \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131z\u0131n, o c\u00fcml\u0259d\u0259n folklorumuzun, daha \u00e7ox da Az\u0259rbaycan a\u015f\u0131q yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259dqiqat\u00e7\u0131s\u0131 kimi tan\u0131n\u0131r. Elmi f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 D\u00f6vl\u0259t M\u00fckafat\u0131 laureat\u0131 ad\u0131n\u0131 qazan\u0131b,\u00a0 &#8220;\u015e\u00f6hr\u0259t&#8221; ordenin\u0259 layiq g\u00f6r\u00fcl\u00fcb. Az\u0259rbaycan A\u015f\u0131qlar Birliyinin s\u0259dri, \u018fm\u0259kdar elm xadimi, professor M\u0259h\u0259rr\u0259m Qas\u0131ml\u0131 haqq\u0131nda \u00e7oxsayl\u0131 m\u0259qal\u0259l\u0259r \u00e7ap olunub, \u015fair dostlar\u0131 ona \u015feirl\u0259r h\u0259sr edibl\u0259r. Bu yax\u0131nlarda i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6rm\u00fc\u015f \u201cS\u0259nin al\u0131n yaz\u0131nd\u0131 bu V\u0259t\u0259n&#8230;\u201d kitab\u0131nda (Bak\u0131, Z\u0259rdabi n\u0259\u015fr, 2025, 496 s.) M\u0259h\u0259rr\u0259m Qas\u0131ml\u0131n\u0131n \u0259d\u0259bi v\u0259 elmi f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 yaz\u0131lar yer alm\u0131\u015fd\u0131r. Kitab\u0131 n\u0259\u015fr\u0259 haz\u0131rlayan \u018fm\u0259kdar\u00a0 m\u0259d\u0259niyy\u0259t i\u015f\u00e7isi Musa N\u0259bio\u011fludur. Bu d\u0259y\u0259rli toplunun elmi\u00a0 redaktorlar\u0131 filologiya \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, dosent Aynur X\u0259lilova v\u0259 filologiya \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, dosent Altay M\u0259mm\u0259dlidir. Kitabda M\u0259h\u0259rr\u0259m Qas\u0131ml\u0131n\u0131n \u00f6m\u00fcr yolundan s\u00f6hb\u0259t a\u00e7\u0131l\u0131r, h\u0259yat\u0131ndak\u0131 m\u00fch\u00fcm m\u0259qamlar\u0131n xronologiyas\u0131 verilir, n\u0259\u015fr olunan kitablar\u0131n\u0131n v\u0259 n\u0259\u015fr\u0259 haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 kitablar\u0131n biblioqrafiyas\u0131 t\u0259qdim olunur. Bunun ard\u0131nca g\u00f6rk\u0259mli elm v\u0259 s\u0259n\u0259t adamlar\u0131n\u0131n M\u0259h\u0259rr\u0259m Qas\u0131ml\u0131 haqq\u0131nda fikirl\u0259ri t\u0259qdim olunur. \u201cS\u0259nin al\u0131n yaz\u0131nd\u0131 V\u0259t\u0259n&#8230;\u201d memuarativ-biblioqrafik toplusu t\u0259rtibat prinsipin\u0259 g\u00f6r\u0259 d\u0259 maraql\u0131d\u0131r. Oxucunun kitab\u0131 a\u00e7\u0131b ard\u0131c\u0131ll\u0131qla tan\u0131\u015f oldu\u011fu ba\u015fl\u0131qlara, paraqraflara v\u0259 yar\u0131mf\u0259sill\u0259r\u0259 fikir ver\u0259k: \u00d6m\u00fcr yolu. 1958-ci il avqustun 5-d\u0259 Tovuzun Alakol k\u0259ndind\u0259 anadan olan M\u0259h\u0259rr\u0259m Pa\u015fa o\u011flu Qas\u0131ml\u0131n\u0131n \u00f6m\u00fcr yolunu ADU-da (indiki BDU-da) filoloji t\u0259hsil almas\u0131, AMEA-n\u0131n Nizami ad\u0131na \u018fd\u0259biyyat \u0130nstitutun aspiranturas\u0131nda oxumas\u0131, 1987-ci ild\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktorlu\u011fu, 1997-ci ild\u0259 elml\u0259r doktorlu\u011fu dissertasiyas\u0131n\u0131 m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259si zin\u0259tl\u0259ndirir. Sonra o, elmi f\u0259aliyy\u0259tini Nizami ad\u0131na \u018fd\u0259biyyat \u0130nstitutu il\u0259 ba\u011flam\u0131\u015f, burada \u015f\u00f6b\u0259 m\u00fcdiri, direktor m\u00fcavini v\u0259zif\u0259l\u0259rind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f, eyni zamanda m\u00fcxt\u0259lif ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 d\u0259rs demi\u015fd\u0131r. 2004-c\u00fc ild\u0259 \u201cFolklor v\u0259 etnoqrafiya\u201d Beyn\u0259lxalq elmi jurnal\u0131n\u0131 t\u0259sis etmi\u015fdir. 2016-c\u0131 ild\u0259 Az\u0259rbaycan A\u015f\u0131qlar Birliyinin s\u0259dri t\u0259yin olunmu\u015fdur. 2017-ci ild\u0259n is\u0259 \u201cOzan\u201d elm v\u0259 s\u0259n\u0259t toplusunun ba\u015f redaktorudur. \u018fs\u0259rl\u0259ri bir ne\u00e7\u0259 xarici \u00f6lk\u0259d\u0259 \u00e7ap olunmu\u015fdur. Elmi f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 m\u00fcxt\u0259lif m\u00fckafatlar alm\u0131\u015f v\u0259 f\u0259xri adlara layiq g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr. \u0130lk q\u0259l\u0259m t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259ri Tovuzda \u00e7\u0131xan \u201cH\u0259qiq\u0259t\u201d q\u0259zetind\u0259 i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6r\u0259n \u015fair 2004-c\u00fc ild\u0259n \u015feirl\u0259rini \u201cOrxan Pa\u015fa\u201d imzas\u0131 il\u0259 \u00e7ap etdirir. H\u0259yat\u0131ndak\u0131 m\u00fch\u00fcm m\u0259qamlar. Bu b\u00f6lm\u0259d\u0259 M\u0259h\u0259rr\u0259m Qas\u0131ml\u0131n\u0131n do\u011fum tarixi, orta v\u0259 ali m\u0259kt\u0259b ill\u0259ri, ail\u0259 h\u0259yat\u0131 qurmas\u0131, \u00f6vladlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259lumatlar, bir s\u00f6zl\u0259, \u015f\u0259xsi h\u0259yat\u0131n\u0131n m\u00fch\u00fcm m\u0259qamlar\u0131 konkret tarixi r\u0259q\u0259ml\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 yer alm\u0131\u015fd\u0131r. B\u00f6lm\u0259 \u201c\u00d6m\u00fcr yolu\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda verilmi\u015f m\u0259lumatlar\u0131n davam\u0131 t\u0259siri ba\u011f\u0131\u015flay\u0131r. M\u0259h\u0259rr\u0259m Qas\u0131ml\u0131n\u0131n kitablar\u0131. Bu ba\u015fl\u0131q alt\u0131nda M\u0259h\u0259rr\u0259m Qas\u0131ml\u0131n\u0131n i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6rm\u00fc\u015f 17 kitab\u0131n\u0131n bibliqrafik siyah\u0131s\u0131 verilir. Siyah\u0131da \u201cS\u0259n\u0259 s\u00f6z\u00fcm var\u201d (2004), \u201cYa\u011fmur qoxusu\u201d (2015), \u201cYa\u011f\u0131\u015f p\u0131\u00e7\u0131lt\u0131lar\u0131\u201d (2016), \u201cSaz ba\u015f\u0131na d\u00f6nd\u00fcy\u00fcm\u201d (2017), \u201c\u018fll\u0259rini uzat m\u0259n\u0259\u201d (2021) adl\u0131 \u015feir kitablar\u0131, \u201cTaleyimd\u0259n v\u0259 \u00fcr\u0259yimd\u0259n ke\u00e7\u0259nl\u0259r\u201d (2017) adl\u0131 m\u00fcdrik deyiml\u0259r toplusu,\u00a0 \u201cA\u015f\u0131q s\u0259n\u0259ti\u201d (1996), \u201c\u015eah \u0130smay\u0131l X\u0259tayinin poeziyas\u0131\u201d (2002), \u201cOzan a\u015f\u0131q s\u0259n\u0259ti\u201d (2007, 2011 v\u0259 2015-ci il Bak\u0131 v\u0259 T\u0259briz n\u0259\u015frl\u0259ri), \u201cFolklor v\u0259 \u0259d\u0259biyyat ara\u015fd\u0131rmalar\u0131\u201d (2017), \u201cAz\u0259rbaycan a\u015f\u0131q \u0259d\u0259biyyat\u0131\u201d (2018), \u201cOzan a\u015f\u0131q s\u0259n\u0259ti v\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131\u201d (2023) monoqrafiyalar\u0131, \u201cYuxu yozmalar\u0131\u201d (1993), \u201cBizim ell\u0259r yerind\u0259mi?\u201d (1993), \u201cAzerbaycan T\u00fcrklerinde R\u00fcya tabirleri\u201d (1996) toplama materaillar\u0131 yer alm\u0131\u015fd\u0131r. M\u0259h\u0259rr\u0259m Qas\u0131ml\u0131n\u0131n n\u0259\u015fr\u0259 haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 kitablar. Bu b\u00f6lm\u0259d\u0259 M\u0259h\u0259rr\u0259m Qas\u0131ml\u0131n\u0131n toplay\u0131c\u0131s\u0131 v\u0259 t\u0259rtib\u00e7isi oldu\u011fu 13 kitab\u0131n, o c\u00fcml\u0259d\u0259n antologiyalar\u0131n bibloqrafik siyah\u0131s\u0131 verilmi\u015fdir. \u201cOzan-a\u015f\u0131q ensiklopediyas\u0131\u201d (\u0130ki cildd\u0259, 2019-2020), \u201cA\u015f\u0131q g\u00f6z\u0259ll\u0259m\u0259l\u0259ri\u201d (2020), \u201cUstad n\u0259f\u0259sli saz-s\u00f6z \u0259rm\u0259\u011fan\u0131\u201d (2020), \u201cA\u015f\u0131q divanil\u0259ri v\u0259 m\u00fcx\u0259mm\u0259sl\u0259ri\u201d (2022), \u201cA\u015f\u0131q deyi\u015fm\u0259l\u0259ri\u201d (2022), \u201cA\u015f\u0131q t\u0259cnisl\u0259ri\u201d (2022), \u201cSe\u00e7m\u0259 a\u015f\u0131q \u015feirl\u0259ri antologiyas\u0131\u201d (2023), \u201cA\u015f\u0131q, ba\u011fr\u0131na bas s\u0259d\u0259fli saz\u0131\u201d (2023), \u201cQ\u0259rbi Az\u0259rbaycan a\u015f\u0131qlar\u0131\u201d (2023), \u201cA\u015f\u0131q dastanlar\u0131\u201d (\u00dc\u00e7 cildd\u0259, 2024-2025) kitablar\u0131n\u0131n \u0259rs\u0259y\u0259 g\u0259lm\u0259sind\u0259 Mahmud Allahmanl\u0131, \u0130rad\u0259 K\u00f6\u00e7\u0259rli, Kamil\u0259 Dada\u015fzad\u0259, Altay M\u0259mm\u0259dli, Musa N\u0259bio\u011flu kimi t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131n da xidm\u0259ti olmu\u015fdur. B\u00fct\u00fcn kitablar Az\u0259rbaycan A\u015f\u0131qlar Birliyi x\u0259ttil\u0259 i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6rm\u00fc\u015fd\u00fcr. G\u00f6rk\u0259mli elm v\u0259 s\u0259n\u0259t xadiml\u0259rinin M\u0259h\u0259rr\u0259m Qas\u0131ml\u0131 haqq\u0131nda dedikl\u0259rind\u0259n. Bu b\u00f6lm\u0259d\u0259 A\u011famusa Axundov, B\u0259kir N\u0259biyev, Tofiq Hac\u0131yev, B\u0259xtiyar Vahabzad\u0259, N\u0259riman H\u0259s\u0259nzad\u0259, El\u00e7in \u018ff\u0259ndiyev, Nizami C\u0259f\u0259rov, Ya\u015far Qarayev, M\u0259stan G\u00fcn\u0259r v\u0259 M\u0259ti Osmano\u011flunun M\u0259h\u0259rr\u0259m Qas\u0131ml\u0131 \u0259d\u0259bi v\u0259 elmi f\u0259aliyy\u0259ti haqq\u0131nda fikirl\u0259ri verilmi\u015fdir. Kitablardan se\u00e7m\u0259l\u0259r. Bu b\u00f6lm\u0259d\u0259 M\u0259h\u0259rr\u0259m Qas\u0131ml\u0131n\u0131n m\u00fcxt\u0259lif elmi kitablar\u0131ndan g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f \u0259d\u0259biyyat v\u0259 s\u0259n\u0259t haqq\u0131nda fikirl\u0259ri verilmi\u015fdir. Burada poeziya, folklor, elm v\u0259 \u0259d\u0259biyyat haqq\u0131nda m\u00fcdrik s\u00f6yl\u0259m\u0259l\u0259r t\u0259qdim olunur. Bu giri\u015f xarakterli b\u00f6lm\u0259l\u0259rd\u0259n sonra M\u0259h\u0259rr\u0259m Qas\u0131ml\u0131n\u0131n h\u0259yat\u0131 v\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 haqq\u0131nda m\u0259qal\u0259r t\u0259qdim olunur. \u201cA\u015f\u0131q s\u0259n\u0259tinin qeyr\u0259tke\u015fi\u201d f\u0259slind\u0259 Nizami C\u0259f\u0259rov, Musa N\u0259bio\u011flu, R\u00fcst\u0259m Kamal, Pa\u015fa \u018flio\u011flu, Yadulla A\u011fazad\u0259, Cabbar C\u0259lil B\u0259ydilli, Faiq Qism\u0259to\u011flu, Bayram A\u011fayev, Tahir Saleh v\u0259 F\u0259xr\u0259ddin Q\u0259ribs\u0259sin m\u0259qal\u0259l\u0259rind\u0259 M\u0259h\u0259rr\u0259m Qas\u0131ml\u0131n\u0131n a\u015f\u0131q s\u0259n\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259dqiqatlar\u0131na diqq\u0259t \u00e7\u0259kilir. \u201cS\u00f6z s\u0259n\u0259ti bilicisi v\u0259 folklorumuzun h\u0259ssas q\u0259dir\u015f\u00fcnas\u0131\u201d f\u0259slind\u0259 Ya\u015far Qarayev, Mehman Qaraxano\u011flu, Akif Azalp, Esmira Fuad, Yadigar T\u00fcrkel, Rasim N\u0259bio\u011flu (Qurbanov), Yusif A\u011fbulaq (H\u00fcseynov) v\u0259 S\u0259rvaz H\u00fcseyno\u011flunun m\u0259qal\u0259l\u0259ri t\u0259qdim olunur, M\u0259h\u0259rr\u0259m Qas\u0131ml\u0131n\u0131n folklor\u015f\u00fcnasl\u0131q sah\u0259sind\u0259ki xidm\u0259tl\u0259ri sadalan\u0131r. \u201cOrxan Pa\u015fan\u0131n poetik d\u00fcnyas\u0131\u201d f\u0259slind\u0259 M\u0259h\u0259rr\u0259m Qas\u0131ml\u0131n\u0131n \u015feirl\u0259rind\u0259n s\u00f6hb\u0259t a\u00e7\u0131l\u0131r. B\u0259xtiyar Vahabzad\u0259nin \u201cU\u011furlu yol\u201d yazd\u0131\u011f\u0131 Orxan Pa\u015fan\u0131n \u015feirl\u0259rini Qurban Bayramov, Vaqif Yusifli, M\u0259ti Osmano\u011flu, Ayhur X\u0259lilova, R\u00fcst\u0259m Kamal, Barat V\u00fcsal, Avtandil A\u011fbaba, Sad\u0131q Elcanl\u0131, \u0130slam Sad\u0131q, M\u0259h\u0259mm\u0259d\u0259li Mustafa, Q\u0259ndab Haqverdi, \u018fsg\u0259r Zeynalov, \u0130rad\u0259 Sar\u0131yeva, Q\u00fcrb\u0259t Mirz\u0259, Nizami Ta\u011f\u0131soy, Salid\u0259 \u015e\u0259rifova, B\u0259dirxan \u018fhm\u0259dov, \u015eahbaz \u015eamuo\u011flu, Ziyadxan \u018fliyev, F\u0259rid\u0259 Kaz\u0131mova, Faiq Qism\u0259to\u011flu, Esmira Fuad (\u015e\u00fck\u00fcrova), A\u011fac\u0259f\u0259r H\u0259s\u0259nli, M\u0259rziyy\u0259 N\u0259c\u0259fova, Xan R\u0259sulo\u011flu, K\u00f6n\u00fcl Ayd\u0131n Nem\u0259t, \u015eakir Abdullayev, \u015eakir \u018flifo\u011flu, Qiym\u0259t M\u0259h\u0259rr\u0259mli, \u0130sg\u0259nd\u0259r F\u0259rhado\u011flu (S\u0259klikov), Ramin Qurban v\u0259 Vaqif \u0130saqo\u011flu \u0259d\u0259bi t\u0259hlil\u0259 c\u0259lb edir, y\u00fcks\u0259k d\u0259y\u0259rl\u0259ndirirl\u0259r. B\u0259xtiyar Vahabzad\u0259 vaxtil\u0259 t\u0259l\u0259b\u0259si olmu\u015f M\u0259h\u0259rr\u0259m Qas\u0131ml\u0131n\u0131 bel\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirir: \u201cM\u0259h\u0259rr\u0259m Qas\u0131ml\u0131 m\u0259nim t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rimd\u0259n olmu\u015fdur. H\u0259mi\u015f\u0259 sual ver\u0259n t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rimi \u00e7ox sevmi\u015f\u0259m, \u00e7\u00fcnki sual verm\u0259k \u00f6yr\u0259nm\u0259k arzusunun ifad\u0259sidir. M\u0259h\u0259rr\u0259min bilm\u0259dikl\u0259rini bilm\u0259k, g\u00f6rm\u0259dikl\u0259rini g\u00f6rm\u0259k arzusu onun d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259k qabiliyy\u0259tind\u0259n x\u0259b\u0259r verirdi&#8230; M\u0259n o zaman t\u0259l\u0259b\u0259md\u0259ki bu arzunun onu gec-tez yarad\u0131c\u0131l\u0131q al\u0259min\u0259 g\u0259tir\u0259c\u0259yin\u0259 inanm\u0131\u015fd\u0131m. Bel\u0259 d\u0259 oldu. \u018fd\u0259biyyata yeni g\u0259l\u0259n h\u0259r bir g\u0259ncin birinci v\u0259zif\u0259si tapdanan yolla getm\u0259m\u0259k, \u00f6z s\u00f6z\u00fcn\u00fc dem\u0259k v\u0259 h\u0259m d\u0259 \u00f6z\u00fc kimi dem\u0259kdir\u201d. \u201cDostlar\u0131n \u00fcr\u0259k s\u00f6zl\u0259ri\u201d f\u0259slind\u0259 Etibar Tal\u0131bl\u0131, Faiq Qism\u0259to\u011flu, M\u0259h\u0259mm\u0259d\u0259li Mustafa, Yadulla A\u011fazad\u0259, Kamil Ad\u0131\u015firinov v\u0259 Yegan\u0259 M\u0259h\u0259rr\u0259mova haqq\u0131nda s\u00f6hb\u0259t a\u00e7d\u0131qlar\u0131 M\u0259h\u0259rr\u0259m Qas\u0131ml\u0131n\u0131 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u015f\u0259xsiyy\u0259tini tamamlayan bir insan kimi xarakteriz\u0259 edirl\u0259r. \u201cM\u00fcsahib\u0259l\u0259r\u201d f\u0259slind\u0259 ayr\u0131-ayr\u0131 vaxtlarda \u018fjd\u0259r F\u0259rz\u0259li, L\u0259taf\u0259t Tahirq\u0131z\u0131, \u015eamil V\u0259liyev, \u018fziz \u018fl\u0259kb\u0259rli, H\u0259zi H\u0259s\u0259nli, N\u00fc\u015fab\u0259 H\u00fcseynli, Sevinc R\u0259himova, Rahil\u0259, \u00dclvin\u0259, Zir\u0259ddin Qafarl\u0131, M\u0259h\u0259mm\u0259d\u0259li Mustafa, P\u0259rviz Axund, Etibar Etibarl\u0131, \u0130ham R\u0259himli, Z\u00fcmr\u00fcd Qurbanq\u0131z\u0131, \u015e\u0259fiq\u0259, Elyaz Yek\u0259nli v\u0259 B\u0259hruz Nift\u0259liyevin M\u0259h\u0259rr\u0259m Qas\u0131ml\u0131dan g\u00f6t\u00fcrd\u00fckl\u0259ri m\u00fcsahib\u0259l\u0259r t\u0259qdim olunur. M\u00fcsahib\u0259l\u0259rd\u0259 poeziya, folklor, \u0259d\u0259biyyat\u0131n t\u0259drisi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri, d\u0259rslikl\u0259rin v\u0259ziyy\u0259ti, h\u0259m\u00e7inin yeni n\u0259\u015frl\u0259r haqq\u0131nda problemli m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 toxunulur. M\u0259s\u0259l\u0259n, \u018fjd\u0259r F\u0259rz\u0259li M\u0259h\u0259rr\u0259m Qas\u0131ml\u0131dan g\u00f6t\u00fcrd\u00fcy\u00fc m\u00fcsahib\u0259y\u0259 bel\u0259 bir ad vermi\u015fdir: \u201cFolklorumuz, h\u0259sr\u0259timiz, q\u00fcrb\u0259timiz\u201d. M\u00fcsahib\u0259d\u0259 folklor\u015f\u00fcnasl\u0131qla ba\u011fl\u0131 ciddi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 toxunulur, birinci n\u00f6vb\u0259d\u0259 \u015fifahi xalq \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n toplan\u0131lmas\u0131na geni\u015f meydan verilm\u0259si m\u0259s\u0259l\u0259si qald\u0131r\u0131l\u0131r: \u201cFolklor n\u00fcmun\u0259l\u0259rinin toplanmas\u0131nda uzun ill\u0259r \u0259rzind\u0259 d\u00f6zd\u00fcy\u00fcm\u00fcz dur\u011funlu\u011fun, bo\u015flu\u011fun yerini doldurmaq \u00fc\u00e7\u00fcn daha ciddi v\u0259 \u0259hat\u0259li i\u015f apar\u0131lmal\u0131d\u0131r\u201d. Kitab\u0131n sonuncu f\u0259sli \u201cOrxan Pa\u015faya \u00fcnvanlanm\u0131\u015f \u015feirl\u0259rd\u0259n \u00f6rn\u0259kl\u0259r\u201d adlan\u0131r.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone  wp-image-52549\" src=\"http:\/\/mecra.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/bilal2-300x533.jpg\" alt=\"\" width=\"529\" height=\"940\" srcset=\"https:\/\/mecra.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/bilal2-300x533.jpg 300w, https:\/\/mecra.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/bilal2-576x1024.jpg 576w, https:\/\/mecra.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/bilal2-768x1365.jpg 768w, https:\/\/mecra.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/bilal2-864x1536.jpg 864w, https:\/\/mecra.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/bilal2.jpg 1152w\" sizes=\"auto, (max-width: 529px) 100vw, 529px\" \/><\/p>\n<p>Bu f\u0259sild\u0259 N\u0259riman H\u0259s\u0259nzad\u0259, Barat V\u00fcsal, Vaqif Aslan, Altay M\u0259mm\u0259dli, K\u00f6n\u00fcl Ayd\u0131n Nem\u0259t, \u0130rad\u0259 G\u00f6z\u0259l V\u0259lib\u0259yli, \u018fli To\u011fulcal\u0131, Ramiz \u0130smay\u0131l, Az\u0259r La\u00e7\u0131nl\u0131, Z\u0259rg\u0259r Abbas, \u018fflatun Bax\u015f\u0259li, \u015e\u0259hniyar Mikay\u0131lo\u011flu v\u0259 R\u0259\u015fid Kamilo\u011flunun M\u0259h\u0259rr\u0259m Qas\u0131ml\u0131ya \u00fcnvanlanm\u0131\u015f \u015feirl\u0259ri verilmi\u015fdir. N\u0259riman H\u0259s\u0259nzad\u0259nin M\u0259h\u0259rr\u0259m Qas\u0131ml\u0131ya-Orxan Pa\u015faya yazd\u0131\u011f\u0131 \u201cSazd\u0131r d\u0259vas\u0131, \u015fairim\u201d \u015feirind\u0259 a\u015f\u0131q s\u0259n\u0259tin\u0259, saza v\u0259 s\u00f6z\u0259 qiym\u0259t verilm\u0259si y\u00fcks\u0259k d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilir: Saz\u0131 siz\u0259 tap\u015f\u0131r\u0131ram, Allah rizas\u0131, \u015fairim. Mill\u0259t d\u0259, saz da sizindir, Qoruyun saz\u0131, \u015fairim. &#8230;Onun xeyir-duas\u0131 var, \u201cRuhani\u201dsi \u2013 laylas\u0131 var, Saz\u0131n ab\u0131r-h\u0259yas\u0131 var, Xalqd\u0131r anas\u0131, \u015fairim. &#8230;Oxu, \u015fadlan dey\u0259n &#8211; sazd\u0131r, T\u0259briz\u0259 can dey\u0259n \u2013 sazd\u0131r, Az\u0259rbaycan dey\u0259n sazd\u0131r, Budur v\u0259fas\u0131, \u015fairim. Barat V\u00fcsal da \u201cM\u0259h\u0259rr\u0259m Qas\u0131ml\u0131ya \u2013 Orxan Pa\u015faya\u201d \u015feirind\u0259 onun a\u015f\u0131q s\u0259n\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 f\u0259aliyy\u0259tini \u00f6n\u0259 \u00e7\u0259kir: S\u00f6hb\u0259t edir, s\u00f6hb\u0259tin\u0259 mehman\u0131q, Heyr\u0259t edir, heyr\u0259tin\u0259 heyran\u0131q. Qeyr\u0259t edir, qeyr\u0259tin\u0259 qurban\u0131q, M\u0259h\u0259rr\u0259m Qas\u0131ml\u0131 \u2013 Orxan Pa\u015fan\u0131n! Soyu D\u0259d\u0259 Qorqud soyundan g\u0259lir, Hay\u0131 Koro\u011flunun hay\u0131ndan g\u0259lir. Suyu D\u0259li K\u00fcr\u00fcn suyundan g\u0259lir, M\u0259h\u0259rr\u0259m Qas\u0131ml\u0131 \u2013 Orxan Pa\u015fan\u0131n! &#8230;Ruhunu, e\u015fqini saz ed\u0259n\u0259 bax, Allah, adam saza, saz adama bax! Bax, budu \u00f6mr\u00fcn\u00fc uzadana, bax, M\u0259h\u0259rr\u0259m Qas\u0131ml\u0131 \u2013 Orxan Pa\u015fan\u0131n! \u201cS\u0259nin al\u0131n yaz\u0131nd\u0131 bu V\u0259t\u0259n&#8230;\u201d elmi, \u0259d\u0259bi v\u0259\u00a0 publisistik m\u0259qal\u0259l\u0259r, m\u00fcsahib\u0259l\u0259r topusunu \u00f6mr\u00fcn\u00fc \u0259d\u0259biyyata v\u0259 elm\u0259 h\u0259sr etmi\u015f M\u0259h\u0259rr\u0259m Qas\u0131ml\u0131 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na d\u0259y\u0259r ver\u0259n kitab kimi xarakteriz\u0259 etm\u0259k olar.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone  wp-image-52550\" src=\"http:\/\/mecra.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/bilal3-300x533.jpg\" alt=\"\" width=\"587\" height=\"1043\" srcset=\"https:\/\/mecra.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/bilal3-300x533.jpg 300w, https:\/\/mecra.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/bilal3-576x1024.jpg 576w, https:\/\/mecra.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/bilal3-768x1365.jpg 768w, https:\/\/mecra.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/bilal3-864x1536.jpg 864w, https:\/\/mecra.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/bilal3.jpg 1152w\" sizes=\"auto, (max-width: 587px) 100vw, 587px\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Yaz\u0131m\u0131n sonunda bir q\u0259na\u0259timi bildirm\u0259yi vacib say\u0131ram. \u00c7oxsah\u0259li f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 f\u0259rql\u0259n\u0259n \u018fm\u0259kdar elm xadimi, professor M\u0259h\u0259rr\u0259m Qas\u0131ml\u0131n\u0131n \u015feirl\u0259rini, elmi m\u0259qal\u0259l\u0259rini, \u0259d\u0259bi v\u0259 elmi f\u0259aliyy\u0259ti haqq\u0131nda m\u0259lumatlar\u0131 bir yer\u0259 c\u0259ml\u0259y\u0259n \u00e7oxcildli \u201c\u018fs\u0259rl\u0259r\u201din n\u0259\u015frin\u0259 ehtiyac var. Kitab\u0131n ilk cildl\u0259rind\u0259 onun \u015feirl\u0259rinin, ard\u0131nca elmi ara\u015fd\u0131rmalar\u0131n\u0131n v\u0259 onun haqq\u0131nda olan yaz\u0131lar\u0131n (h\u0259m \u015feirl\u0259rin, h\u0259m d\u0259 m\u0259qal\u0259l\u0259rin) t\u0259qdim olunmas\u0131 oxucular \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6z\u0259l t\u00f6hf\u0259 say\u0131la bil\u0259r. M\u0259h\u0259rr\u0259m Qas\u0131ml\u0131n\u0131n \u00e7oxsah\u0259li yarad\u0131c\u0131l\u0131q imkanlar\u0131 bel\u0259 bir n\u0259\u015frin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sini z\u0259ruri edir. El\u0259 bilir\u0259m, bu t\u0259klifin realla\u015faca\u011f\u0131 m\u0259qam\u0131n sevincini yax\u0131n vaxtlarda ya\u015faya bil\u0259c\u0259yik.<\/p>\n<p><strong>Bilal ALARLI (H\u00fcseynov), filologiya \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S\u0259nin al\u0131n yaz\u0131nd\u0131 bu V\u0259t\u0259n&#8230; (Az\u0259rbaycan A\u015f\u0131qlar Birliyinin s\u0259dri, \u018fm\u0259kdar elm xadimi, professor M\u0259h\u0259rr\u0259m Qas\u0131ml\u0131n\u0131n h\u0259yat\u0131 v\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 haqq\u0131nda elmi-\u0259d\u0259bi v\u0259 publisistik m\u0259qal\u0259l\u0259r toplusu) \/ Haz\u0131rlayan\u0131 \u018fm\u0259kdar m\u0259d\u0259niyy\u0259t i\u015f\u00e7isi Musa&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":52548,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-52547","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dbiyyat"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/52547","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=52547"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/52547\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":52551,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/52547\/revisions\/52551"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/52548"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=52547"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=52547"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=52547"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}