{"id":51880,"date":"2025-09-18T11:09:10","date_gmt":"2025-09-18T07:09:10","guid":{"rendered":"https:\/\/mecra.az\/?p=51880"},"modified":"2025-09-18T11:09:39","modified_gmt":"2025-09-18T07:09:39","slug":"milli-operamizin-banisi-uzeyir-hacib%c9%99yovun-dogum-gunudur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mecra.az\/?p=51880","title":{"rendered":"Milli operam\u0131z\u0131n banisi \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yovun do\u011fum g\u00fcn\u00fcd\u00fcr"},"content":{"rendered":"<p><strong>Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan\u0131n g\u00f6rk\u0259mli b\u0259st\u0259kar\u0131, musiqi\u015f\u00fcnas-alim, publisist, dramaturq, pedaqoq v\u0259 ictimai xadim, milli operam\u0131z\u0131n banisi \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yovun do\u011fum g\u00fcn\u00fcd\u00fcr.<\/strong><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/Mecra.az\"><b>Mecra.az <\/b><\/a>x\u0259b\u0259r verir\u00a0ki, s\u0259n\u0259tkar 1885-ci il sentyabr\u0131n 18-d\u0259 \u015eu\u015fa q\u0259zas\u0131n\u0131n A\u011fcab\u0259di k\u0259ndind\u0259 \u018fbd\u00fclh\u00fcseyn b\u0259y v\u0259 \u015eirinb\u0259yim xan\u0131m Hac\u0131b\u0259yovlar\u0131n ail\u0259sind\u0259 do\u011fulub.<\/p>\n<p>\u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yovdan ba\u015fqa ail\u0259nin b\u00fct\u00fcn u\u015faqlar\u0131 \u015eu\u015fada anadan olublar. Evin d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc u\u015fa\u011f\u0131 olan \u00dczeyirin \u015eu\u015fada yox, A\u011fcab\u0259did\u0259 anadan olmas\u0131n\u0131n da \u00f6z tarix\u00e7\u0259si var. \u00dczeyir b\u0259yin atas\u0131 \u018fbd\u00fclh\u00fcseyn Xur\u015fidbanu Nat\u0259van\u0131n \u015f\u0259xsi mirz\u0259si olmaqla yana\u015f\u0131, h\u0259m d\u0259 xan q\u0131z\u0131n\u0131n A\u011fcab\u0259did\u0259 olan t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131na r\u0259hb\u0259rlik edib. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 ilin \u00e7ox hiss\u0259sini orada ke\u00e7irib.<\/p>\n<p>\u015eirin xan\u0131m da \u00dczeyir\u0259 hamil\u0259 olark\u0259n A\u011fcab\u0259diy\u0259 gedib yolda\u015f\u0131na ba\u015f \u00e7\u0259km\u0259k, sonra yenid\u0259n \u015eu\u015faya qay\u0131tmaq q\u0259rar\u0131na g\u0259lib. Bac\u0131lar\u0131na ba\u015f \u00e7\u0259km\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn yolunu \u0259vv\u0259lc\u0259 A\u011fdamdan sal\u0131b. Ancaq bac\u0131lar\u0131 onu tez buraxmaq ist\u0259m\u0259yibl\u0259r. \u015eirin xan\u0131m\u0131 s\u0259kkiz bac\u0131n\u0131n h\u0259r\u0259si bir az \u00f6z evind\u0259 qonaq saxlay\u0131b. A\u011fcab\u0259diy\u0259 ged\u0259nd\u0259 is\u0259 art\u0131q gec olub, \u015eu\u015faya qay\u0131da bilm\u0259yib.<\/p>\n<p>Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259yin dahisi olacaq bu o\u011flan\u0131 el\u0259 A\u011fcab\u0259did\u0259 d\u00fcnyaya g\u0259tirib. Bir aydan sonra is\u0259 d\u0259v\u0259nin \u00fcst\u00fcnd\u0259 k\u0259cav\u0259 d\u00fcz\u0259ldib, \u015eirin xan\u0131m\u0131 \u00dczeyirl\u0259 birg\u0259 Az\u0259rbaycan m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin be\u015fiyi olan \u015eu\u015faya g\u0259tiribl\u0259r.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"inner-photo\" src=\"https:\/\/images.oxu.az\/2025\/09\/18\/Xhkhm8s07kapxdW5jlkPB29MPL65wmnKRzhm87uV:640.webp\" alt=\"\" width=\"640\" height=\"428\" \/><\/p>\n<p>O, 1899-1904-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 Qori M\u00fc\u0259lliml\u0259r Seminariyas\u0131nda t\u0259hsil al\u0131b. Seminariyan\u0131 bitirdikd\u0259n sonra \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yov C\u0259bray\u0131l q\u0259zas\u0131n\u0131n Hadrut k\u0259ndin\u0259 m\u00fc\u0259llim t\u0259yin edilib. Onun d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn formala\u015fmas\u0131nda seminariya b\u00f6y\u00fck rol oynay\u0131b. Hac\u0131b\u0259yov seminariya ill\u0259rind\u0259 qabaqc\u0131l d\u00fcnya m\u0259d\u0259niyy\u0259ti il\u0259 yax\u0131ndan tan\u0131\u015f olub.<\/p>\n<p>1905-1907-ci ill\u0259r inqilab\u0131 \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 Bak\u0131ya g\u0259lib, Bibiheyb\u0259td\u0259, sonra is\u0259 &#8220;S\u0259ad\u0259t&#8221; m\u0259kt\u0259bind\u0259 d\u0259rs deyib. 1907-ci ild\u0259 Bak\u0131da Az\u0259rbaycan t\u00fcrkc\u0259sind\u0259 &#8220;Hesab m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri&#8221; v\u0259 &#8220;M\u0259tbuatda istifad\u0259 olunan siyasi, h\u00fcquqi, iqtisadi v\u0259 \u0259sg\u0259ri s\u00f6zl\u0259rin t\u00fcrki-rusi v\u0259 rusi-t\u00fcrki l\u00fc\u011f\u0259ti&#8221;ni n\u0259\u015fr etdirib.<\/p>\n<p>1911-ci ild\u0259 \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yov musiqi t\u0259hsili almaq \u00fc\u00e7\u00fcn Moskvaya gedib, Moskva Filarmoniya C\u0259miyy\u0259ti n\u0259zdind\u0259 Aleksandr \u0130lyinskinin (1859-1920) x\u00fcsusi musiqi kursunda t\u0259hsil al\u0131b. Moskvadan g\u00f6nd\u0259rdiyi satirik hekay\u0259 v\u0259 felyetonlar &#8220;\u0130qbal&#8221; q\u0259zetind\u0259 d\u0259rc olunub.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"inner-photo\" src=\"https:\/\/images.oxu.az\/2025\/09\/18\/wGsBN3jshke22I5xA40WRR399p9KqEtFZrtgwtes:640.webp\" alt=\"\" width=\"640\" height=\"428\" \/><\/p>\n<p>Maddi ehtiyac s\u0259b\u0259bind\u0259n Hac\u0131b\u0259yov Moskvada musiqi t\u0259hsilini yar\u0131m\u00e7\u0131q qoyub, Bak\u0131ya qay\u0131tma\u011fa m\u0259cbur olub. B\u0259st\u0259kar Bak\u0131da yarad\u0131c\u0131l\u0131q f\u0259aliyy\u0259tini davam etdir\u0259r\u0259k, yazd\u0131\u011f\u0131 operalar\u0131 s\u0259hn\u0259y\u0259 qoymaqla m\u0259\u015f\u011ful olub.<\/p>\n<p>Dahi b\u0259st\u0259kar b\u0259dii yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011fa publisistika il\u0259 ba\u015flay\u0131b. O, &#8220;Kaspi&#8221;, &#8220;H\u0259yat&#8221;, &#8220;\u0130r\u015fad&#8221;, &#8220;T\u0259r\u0259qqi&#8221;, &#8220;H\u0259qiq\u0259t&#8221;, &#8220;\u0130qbal&#8221;, &#8220;Yeni \u0130qbal&#8221; q\u0259zetl\u0259rind\u0259 v\u0259 &#8220;Molla N\u0259sr\u0259ddin&#8221; jurnal\u0131nda &#8220;Ordan-burdan&#8221;, &#8220;O yan-bu yan&#8221; v\u0259 ba\u015fqa ba\u015fl\u0131qlar alt\u0131nda &#8220;\u00dc&#8221;, &#8220;Filank\u0259s&#8221;, &#8220;Behmank\u0259s&#8221; kimi gizli imzalarla d\u00f6vr\u00fcn m\u00fch\u00fcm ictimai-siyasi, maarif\u00e7ilik m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259 dair \u00e7oxlu m\u0259qal\u0259, felyeton v\u0259 satirik miniat\u00fcrl\u0259ri il\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f edib.<\/p>\n<p>1908-ci il yanvar\u0131n 12-d\u0259 (yeni \u00fcsulla 25-d\u0259) Bak\u0131da Hac\u0131 Zeynalabdin Ta\u011f\u0131yevin teatr\u0131nda g\u00f6st\u0259ril\u0259n &#8220;Leyli v\u0259 M\u0259cnun&#8221; operas\u0131 il\u0259 t\u0259kc\u0259 Az\u0259rbaycanda deyil, b\u00fct\u00fcn m\u00fcs\u0259lman \u015e\u0259rqind\u0259 opera s\u0259n\u0259tinin \u0259sas\u0131n\u0131n qoyulmas\u0131 da \u00dc.Hac\u0131b\u0259yovun ad\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Operan\u0131n librettosu F\u00fczulinin eyniadl\u0131 poemas\u0131 \u0259sas\u0131nda yaz\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>\u00dc.Hac\u0131b\u0259yov 1909-1915-ci ill\u0259rd\u0259 bir-birinin ard\u0131nca &#8220;\u015eeyx S\u0259nan&#8221; (1909), &#8220;R\u00fcst\u0259m v\u0259 S\u00f6hrab&#8221; (1910), &#8220;\u015eah Abbas v\u0259 Xur\u015fidbanu&#8221; (1912), &#8220;\u018fsli v\u0259 K\u0259r\u0259m&#8221; (1912), &#8220;Harun v\u0259 Leyla&#8221; (1915) mu\u011fam operalar\u0131n\u0131n librettosunu xalq dastanlar\u0131 v\u0259 r\u0259vay\u0259tl\u0259r, Firdovsinin &#8220;\u015eahnam\u0259&#8221; \u0259s\u0259rinin motivl\u0259ri \u0259sas\u0131nda yaz\u0131b.<\/p>\n<p>O, Az\u0259rbaycanda musiqili komediya janr\u0131n\u0131n yarad\u0131c\u0131s\u0131d\u0131r (komediyalar\u0131n\u0131n m\u0259tnini d\u0259 \u00f6z\u00fc yaz\u0131b). Onun &#8220;\u018fr v\u0259 arvad&#8221; (1909, ilk tama\u015fas\u0131: 1910), &#8220;O olmas\u0131n, bu olsun&#8221; (1910, ilk tama\u015fas\u0131: 1911), &#8220;Ar\u015f\u0131n mal alan&#8221; (1913) musiqili komediyalar\u0131nda inqilabdan \u0259vv\u0259lki Az\u0259rbaycan m\u0259i\u015f\u0259ti, xalq ad\u0259t v\u0259 \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri \u00f6z \u0259ksini tap\u0131b.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div class=\"player-area ratio ratio-16x9\"><iframe src=\"https:\/\/baku.tv\/embed\/220197?autoplay=1\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\" data-mce-fragment=\"1\"><\/iframe><\/div>\n<p>1937-ci il aprelin 30-da Az\u0259rbaycan Opera v\u0259 Balet Teatr\u0131nda ilk d\u0259f\u0259 tama\u015faya qoyulan &#8220;Koro\u011flu&#8221; operas\u0131 (librettosu H.\u0130smay\u0131lov v\u0259 M.S.Ordubadinindir) \u00dc.Hac\u0131b\u0259yov yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n zirv\u0259sini t\u0259\u015fkil edir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan opera s\u0259n\u0259tinin incil\u0259rind\u0259n say\u0131lan bu operada \u00dczeyir b\u0259y ilk d\u0259f\u0259 olaraq klassik opera formas\u0131na riay\u0259t ed\u0259r\u0259k, bitkin ariyalar, k\u00fctl\u0259vi xor s\u0259hn\u0259l\u0259ri, m\u00fcxt\u0259lif ansambllar, balet n\u00f6mr\u0259l\u0259ri, re\u00e7itativl\u0259r \u0259rs\u0259y\u0259 g\u0259tirib.<\/p>\n<p>O, 1948-ci il noyabr\u0131n 23-d\u0259 63 ya\u015f\u0131nda v\u0259fat edib.<\/p>\n<p>\u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yovun \u0259s\u0259rl\u0259ri d\u00fcnya musiqi incil\u0259rind\u0259n say\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yovun do\u011fum g\u00fcn\u00fc uzun ill\u0259rdir Az\u0259rbaycanda Milli Musiqi G\u00fcn\u00fc kimi qeyd olunur (oxu.az).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan\u0131n g\u00f6rk\u0259mli b\u0259st\u0259kar\u0131, musiqi\u015f\u00fcnas-alim, publisist, dramaturq, pedaqoq v\u0259 ictimai xadim, milli operam\u0131z\u0131n banisi \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yovun do\u011fum g\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Mecra.az x\u0259b\u0259r verir\u00a0ki, s\u0259n\u0259tkar 1885-ci il sentyabr\u0131n 18-d\u0259 \u015eu\u015fa q\u0259zas\u0131n\u0131n A\u011fcab\u0259di&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":51881,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[57],"tags":[],"class_list":["post-51880","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-mdniyyt"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51880","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=51880"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51880\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":51882,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51880\/revisions\/51882"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/51881"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=51880"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=51880"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=51880"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}