{"id":51559,"date":"2025-09-13T23:50:03","date_gmt":"2025-09-13T19:50:03","guid":{"rendered":"https:\/\/mecra.az\/?p=51559"},"modified":"2025-09-13T23:50:58","modified_gmt":"2025-09-13T19:50:58","slug":"r%c9%99q%c9%99msal-%c9%99srd%c9%99-milli-poct-operatoru-musahibe","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mecra.az\/?p=51559","title":{"rendered":"R\u0259q\u0259msal \u0259srd\u0259 milli po\u00e7t operatoru &#8211; M\u00dcSAH\u0130B\u018f"},"content":{"rendered":"<section>\n<div class=\"content lead font-weight-normal\">\n<p><em><strong>\u201cAz\u0259rpo\u00e7t\u201dun transformasiya proqram\u0131 v\u0259 beyn\u0259lxalq inteqrasiya yolu<\/strong><\/em><\/p>\n<p><strong>M\u00fcasir d\u00fcnyada informasiya texnologiyalar\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131 \u0259n\u0259n\u0259vi po\u00e7t xidm\u0259tl\u0259rinin funksional \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sini k\u00f6kl\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 d\u0259yi\u015fib. Bu g\u00fcn po\u00e7t yaln\u0131z m\u0259ktub da\u015f\u0131malar\u0131 il\u0259 m\u0259hdudla\u015fm\u0131r, h\u0259m maliyy\u0259, h\u0259m elektron ticar\u0259t, h\u0259m d\u0259 r\u0259q\u0259msal h\u0259ll\u0259rin t\u0259qdim olundu\u011fu strateji bir platformaya \u00e7evrilib. \u00d6lk\u0259miz d\u0259 bu prosesin f\u0259al i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131ndand\u0131r. AZCON Holding \u015firk\u0259tl\u0259rind\u0259n olan \u00f6lk\u0259nin \u0259n b\u00f6y\u00fck po\u00e7t operatoru \u201cAz\u0259rpo\u00e7t\u201d MMC son ill\u0259rd\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irdiyi transformasiya proqram\u0131 il\u0259 xidm\u0259tl\u0259rini beyn\u0259lxalq standartlara uy\u011funla\u015fd\u0131raraq h\u0259m regionda, h\u0259m d\u0259 qlobal miqyasda r\u0259qab\u0259t\u0259davaml\u0131 bir quruma \u00e7evrilm\u0259kd\u0259dir.<\/strong><\/p>\n<p>M\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u201cAz\u0259rpo\u00e7t\u201d MMC-nin \u0130dar\u0259 hey\u0259tinin s\u0259dri v\u0259zif\u0259sini icra ed\u0259n\u00a0<strong>\u0130si Mustafayevl\u0259<\/strong>\u00a0s\u00f6hb\u0259tl\u0259\u015f\u0259r\u0259k, po\u00e7t sah\u0259sind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n islahatlar v\u0259\u00a0 perspektivl\u0259r bar\u0259d\u0259 suallar\u0131m\u0131za ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirm\u0259sini xahi\u015f etdik.<\/p>\n<p><strong>&#8211; \u201cAz\u0259rpo\u00e7t\u201d MMC-nin transformasiya proqram\u0131n\u0131n \u0259sas h\u0259d\u0259fl\u0259ri n\u0259l\u0259rdi v\u0259 bu istiqam\u0259td\u0259 hans\u0131 n\u0259tic\u0259l\u0259r \u0259ld\u0259 olunub?<\/strong><\/p>\n<p>-\u201cAz\u0259rpo\u00e7t\u201d MMC transformasiya m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 2021-ci ild\u0259n start verdi. \u018fvv\u0259lc\u0259 bu q\u0259rar\u0131n s\u0259b\u0259b v\u0259 ehtiyaclar\u0131n\u0131 qeyd etm\u0259k ist\u0259y\u0259rdim. Bel\u0259 ki, 2021-ci ild\u0259 art\u0131q po\u00e7t \u00fcz\u0259rind\u0259n kommunikasiya formalar\u0131 d\u0259yi\u015fmi\u015fdi, m\u00fc\u015ft\u0259ri t\u0259l\u0259bl\u0259ri v\u0259 ehtiyaclar\u0131 tamamil\u0259 yenil\u0259nmi\u015fdi. Bel\u0259 oldu\u011fu halda, po\u00e7t f\u0259aliyy\u0259ti d\u0259 \u0259vv\u0259lki \u015f\u0259rtl\u0259rl\u0259 davam ed\u0259 bilm\u0259zdi. Y\u0259ni, po\u00e7t sad\u0259c\u0259, klassik po\u00e7t xidm\u0259tl\u0259ri il\u0259 kifay\u0259tl\u0259nm\u0259m\u0259li, d\u0259yi\u015f\u0259n eko-sistem\u0259 uy\u011funla\u015fmal\u0131, m\u00fcasir po\u00e7t xidm\u0259tl\u0259rini t\u0259tbiq etm\u0259li idi. Bel\u0259likl\u0259, uzun m\u00fcdd\u0259t apar\u0131lan ara\u015fd\u0131rmalardan v\u0259 t\u0259hlill\u0259rd\u0259n sonra q\u0259rara al\u0131nd\u0131 ki, po\u00e7t transformasiya ke\u00e7m\u0259lidir. Transformasiyan\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259rini \u00fcmumil\u0259\u015fdirs\u0259k, dey\u0259 bil\u0259rik ki, po\u00e7t bu g\u00fcn r\u0259q\u0259msalla\u015f\u0131b, \u00e7evikl\u0259\u015fib v\u0259 yeni xidm\u0259tl\u0259ri d\u0259 aktivl\u0259\u015fdir\u0259r\u0259k elektron kommersiyan\u0131n b\u00fct\u00fcn n\u00f6vl\u0259rini v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n istifad\u0259sin\u0259 t\u0259qdim edib.<\/p>\n<p><strong>-Elektron ticar\u0259tin artmas\u0131 fonunda \u201cAz\u0259rpo\u00e7t\u201d beyn\u0259lxalq ba\u011flama da\u015f\u0131malar\u0131nda hans\u0131 yenilikl\u0259ri t\u0259tbiq edib?<\/strong><\/p>\n<p>-\u018fvv\u0259ld\u0259 d\u0259 dediyim kimi, \u0259srl\u0259rl\u0259 insanlara xidm\u0259t g\u00f6st\u0259rmi\u015f milli po\u00e7t operatoru art\u0131q yenil\u0259nib. O, bu g\u00fcn n\u0259inki klassik po\u00e7t xidm\u0259tl\u0259rini icra edir, art\u0131q m\u00fcasir elektron kommersiya sah\u0259sini d\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 m\u0259nims\u0259yib. Dey\u0259 bil\u0259rik ki, haz\u0131rda \u201cAz\u0259rpo\u00e7t\u201dda 360 d\u0259r\u0259c\u0259 elektron po\u00e7t xidm\u0259tl\u0259ri t\u0259tbiq olunur: art\u0131q 3 ild\u0259n \u00e7oxdur ki, \u00f6z\u00fcn\u0259xidm\u0259t funksiyal\u0131, 7\/24 rejimind\u0259 v\u0259 avtomatla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f \u015f\u0259kild\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n \u201cPostamat\u201d qutular\u0131, yaln\u0131z elektron kommersiya sifari\u015fl\u0259rinin t\u0259hvil verilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn a\u00e7\u0131lan t\u0259hvil-t\u0259slim (PUDO) m\u0259nt\u0259q\u0259si, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n, Almaniyadan, Amerika Birl\u0259mi\u015f \u015etatlar\u0131ndan, \u0130spaniyadan onlayn sifari\u015fl\u0259ri \u00e7atd\u0131ran \u201cPostcargo\u201d xidm\u0259ti m\u00fc\u015ft\u0259ril\u0259rin istifad\u0259sin\u0259 verilib. Bu ill\u0259r \u0259rzind\u0259 m\u00fc\u015ft\u0259ril\u0259rimizi g\u00f6st\u0259rdiyimiz xidm\u0259tl\u0259rl\u0259 m\u0259mnun edir, onlar\u0131n elektron sifari\u015fl\u0259rinin s\u00fcr\u0259tli v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259siz t\u0259hvil almalar\u0131na d\u0259st\u0259k oluruq.<\/p>\n<p><strong>-Regionlarda \u0259halinin maliyy\u0259 xidm\u0259tl\u0259rin\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f imkanlar\u0131n\u0131n geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259sind\u0259 \u201cAz\u0259rpo\u00e7t\u201dun rolu n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir?<\/strong><\/p>\n<p>-Bu sual\u0131n\u0131za g\u00f6r\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. Art\u0131q \u201cAz\u0259rpo\u00e7t\u201d 15 ildir ki, bank-maliyy\u0259 xidm\u0259tl\u0259ri g\u00f6st\u0259rir. Bel\u0259 ki, 2010-cu ild\u0259 Az\u0259rbaycan M\u0259rk\u0259zi Bank\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n milli po\u00e7t operatoruna maliyy\u0259 xidm\u0259tl\u0259rinin g\u00f6st\u0259rilm\u0259si \u00fczr\u0259 raz\u0131l\u0131q verilib. Bundan sonra \u201cAz\u0259rpo\u00e7t\u201d MMC Beyn\u0259lxalq \u00f6d\u0259ni\u015f sisteml\u0259ri olan \u201cSWIFT\u201d\u0259, 2011-ci ild\u0259n \u201cMasterCard\u201d \u00f6d\u0259ni\u015f sistemin\u0259, 2022-ci ild\u0259n \u201cV\u0130SA\u201d \u00f6d\u0259ni\u015f sistemin\u0259, \u00f6lk\u0259 daxilind\u0259 is\u0259 X\u0131rda \u00d6d\u0259ni\u015fl\u0259r \u00fczr\u0259 Hesabla\u015fma Klirinq Sistemin\u0259 (X\u00d6HKS), Real Vaxt Rejimind\u0259 Hesabla\u015fmalar Sistemin\u0259 (AZIPS), H\u00f6kum\u0259t \u00d6d\u0259ni\u015f Portal\u0131na (H\u00d6P) v\u0259 dig\u0259r \u00f6d\u0259ni\u015f sisteml\u0259rin\u0259 qo\u015fularaq bu sisteml\u0259rin imkanlar\u0131ndan istifad\u0259 etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. N\u0259tic\u0259 etibaril\u0259 b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259 \u00fczr\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n po\u00e7t m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rind\u0259, \u0259n ucqar k\u0259ndl\u0259rd\u0259 ya\u015fayan v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n bel\u0259 maliyy\u0259 xidm\u0259tl\u0259rin\u0259 \u0259l\u00e7atanl\u0131\u011f\u0131 t\u0259min edildi.<\/p>\n<p><strong>-R\u0259q\u0259msal texnologiyalar\u0131n t\u0259tbiqi po\u00e7t xidm\u0259tl\u0259rinin m\u00fc\u015ft\u0259riy\u00f6n\u00fcml\u00fc olmas\u0131na nec\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rib, dolay\u0131s\u0131 il\u0259 des\u0259k, \u201cAz\u0259rpo\u00e7t\u201dun elektron \u00f6d\u0259ni\u015f xidm\u0259tl\u0259ri v\u0259 onlayn platformalar\u0131 v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yat\u0131n\u0131 hans\u0131 aspektl\u0259rd\u0259 asanla\u015fd\u0131r\u0131r?<\/strong><\/p>\n<p>-&#8220;Az\u0259rpo\u00e7t&#8221;un elektron \u00f6d\u0259ni\u015f xidm\u0259tl\u0259ri v\u0259 onlayn platformalar\u0131 g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yat\u0131 bir \u00e7ox c\u0259h\u0259td\u0259n asanla\u015fd\u0131r\u0131r. \u018fn \u0259sas faydalardan biri vaxta v\u0259 enerjiy\u0259 q\u0259na\u0259tdir.<\/p>\n<p>&#8220;Az\u0259rpo\u00e7t&#8221;un onlayn xidm\u0259tl\u0259ri bank infrastrukturu m\u0259hdud olan b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 ya\u015fayan insanlar \u00fc\u00e7\u00fcn, x\u00fcsusil\u0259 faydal\u0131d\u0131r. Bu platformalar say\u0259sind\u0259 region sakinl\u0259rinin d\u0259 r\u0259q\u0259msal iqtisadiyyata inteqrasiyas\u0131 asanla\u015f\u0131r.<\/p>\n<p>Onlayn \u00f6d\u0259ni\u015f sisteml\u0259ri m\u00fcasir t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik standartlar\u0131na cavab verir. M\u0259s\u0259l\u0259n, &#8220;Az\u0259rpo\u00e7t&#8221; kart sahibl\u0259ri kartlar\u0131n\u0131 Google Pay kimi t\u0259mass\u0131z \u00f6d\u0259ni\u015f sisteml\u0259rin\u0259 \u0259lav\u0259 ed\u0259r\u0259k \u00f6d\u0259ni\u015fl\u0259rini daha t\u0259hl\u00fck\u0259siz v\u0259 s\u00fcr\u0259tli \u015f\u0259kild\u0259 ed\u0259 bil\u0259rl\u0259r. Bu, fiziki kart\u0131n itirilm\u0259si v\u0259 ya o\u011furlanmas\u0131 riskini azald\u0131r.<\/p>\n<p>&#8220;Az\u0259rpo\u00e7t&#8221;un &#8220;\u0130nternet bank\u00e7\u0131l\u0131q&#8221; v\u0259 &#8220;AzPost Mobile&#8221; kimi onlayn platformalar\u0131 m\u00fcvafiq olaraq h\u00fcquqi v\u0259 fiziki \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 \u00f6z bank hesablar\u0131na n\u0259zar\u0259t etm\u0259k, pulk\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259l\u0259rini h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k v\u0259 \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 izl\u0259m\u0259k imkan\u0131 verir. Bu xidm\u0259tl\u0259r biznes sahibl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 \u0259m\u0259khaqq\u0131 k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259l\u0259rini v\u0259 dig\u0259r maliyy\u0259 \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n\u0131 asanla\u015fd\u0131r\u0131r. Onlayn xidm\u0259tl\u0259rin inki\u015faf\u0131, h\u0259m\u00e7inin sahibkarlar \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 yeni imkanlar a\u00e7\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, &#8220;Mobil POS&#8221; xidm\u0259ti say\u0259sind\u0259 POS-terminal\u0131n fiziki da\u015f\u0131nmas\u0131na ehtiyac qalm\u0131r, \u00f6d\u0259ni\u015fl\u0259ri birba\u015fa mobil t\u0259tbiq \u00fcz\u0259rind\u0259n q\u0259bul etm\u0259k olur.<\/p>\n<p>\u00dcmumilikd\u0259, &#8220;Az\u0259rpo\u00e7t&#8221;un r\u0259q\u0259msal xidm\u0259tl\u0259ri po\u00e7t \u015f\u00f6b\u0259l\u0259rinin f\u0259aliyy\u0259tini tamamil\u0259 \u0259v\u0259z etm\u0259s\u0259 d\u0259, g\u00fcnd\u0259lik maliyy\u0259 \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n\u0131n apar\u0131lmas\u0131n\u0131 daha rahat, s\u00fcr\u0259tli v\u0259 effektiv edir.<\/p>\n<p><strong>-Beyn\u0259lxalq \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q bax\u0131m\u0131ndan \u201cAz\u0259rpo\u00e7t\u201dun \u00dcmumd\u00fcnya Po\u00e7t \u0130ttifaq\u0131 v\u0259 xarici t\u0259r\u0259fda\u015flarla inteqrasiyas\u0131 \u00f6lk\u0259miz\u0259 hans\u0131 strateji \u00fcst\u00fcnl\u00fckl\u0259r qazand\u0131r\u0131r?<\/strong><\/p>\n<p>-Yenil\u0259nm\u0259 d\u00f6vr\u00fcn\u0259 ke\u00e7id etdikd\u0259n sonra biz bir ne\u00e7\u0259 istiqam\u0259td\u0259 f\u0259aliyy\u0259timizi g\u00fccl\u0259ndirm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131q v\u0259 bu istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 beyn\u0259lxalq m\u00fcst\u0259vid\u0259 geni\u015f f\u0259aliyy\u0259t idi. Beyn\u0259lxaq f\u0259aliyy\u0259t \u00f6z\u00fc d\u0259 bir ne\u00e7\u0259 istiqam\u0259td\u0259 ayr\u0131ld\u0131. \u018fvv\u0259lc\u0259 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131q ki, \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131m\u0131z davaml\u0131 olaraq beyn\u0259lxalq t\u0259dbir v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rind\u0259 i\u015ftirak etsinl\u0259r v\u0259 orada qazan\u0131lm\u0131\u015f t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259ri g\u0259tirib yerli po\u00e7tda t\u0259tbiq ed\u0259 bilsinl\u0259r. Dig\u0259r istiqam\u0259t kimi\u00a0 Az\u0259rbaycan\u0131n \u00dcmumd\u00fcnya Po\u00e7t \u0130ttifaq\u0131nda t\u0259msil olunmas\u0131na c\u0259hd etdik, uzunm\u00fcdd\u0259tli \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131qlar qurduq v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 2023-c\u00fc ild\u0259n etibar\u0259n Beyn\u0259lxalq da\u015f\u0131malar departamentinin m\u00fcdiri Anar M\u0259cidov \u00dcP\u0130-nin Avropa v\u0259 MDB \u00f6lk\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 proqram meneceri v\u0259zif\u0259sin\u0259 t\u0259yin olundu. Bu, biz\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u00dcP\u0130-d\u0259 m\u00f6vqeyinin g\u00fccl\u0259nm\u0259sin\u0259, \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131qlar\u0131n artmas\u0131na, ad\u0131m\u0131zdan t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259rin ir\u0259li \u00e7\u0259kilm\u0259sin\u0259 b\u00f6y\u00fck d\u0259st\u0259kdir. Sonuncu h\u0259d\u0259fimiz is\u0259 paytaxtda geni\u015fmiqyasl\u0131 beyn\u0259lxalq v\u0259 regional \u0259h\u0259miyy\u0259tli t\u0259dbirl\u0259rin t\u0259\u015fkili v\u0259\u00a0 onlarla \u00f6lk\u0259nin po\u00e7t t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131n, po\u00e7t eko-sisteminin apar\u0131c\u0131 \u015firk\u0259t v\u0259 ekspertl\u0259rinin Az\u0259rbaycana g\u0259tirilm\u0259si idi. T\u0259kc\u0259 bu ilin ilk 6 ay\u0131nda 2 m\u00fch\u00fcm t\u0259dbir ke\u00e7irdik. Yanvar ay\u0131nda MDB v\u0259 Avropa regionu \u00f6lk\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn \u201cN\u0259qliyyat v\u0259 Qabaqc\u0131l Elektron M\u0259lumatlar\u201d t\u0259dbiri, may ay\u0131nda is\u0259 onlarla \u00f6lk\u0259nin i\u015ftirak etdiyi \u201cPo\u00e7t Liderl\u0259ri Forumu\u201d ke\u00e7irildi. Bu t\u0259dbirl\u0259r\u00a0 n\u0259inki milli po\u00e7t operatorunun qlobal sistemd\u0259 n\u00fcfuzunu art\u0131r\u0131r, h\u0259m\u00e7inin \u00f6lk\u0259mizin t\u0259bli\u011fat\u0131n\u0131, tan\u0131t\u0131m\u0131n\u0131 da birba\u015fa t\u0259min edir.<\/p>\n<p><strong>-M\u00fc\u015ft\u0259ri g\u00f6zl\u0259ntil\u0259rinin d\u0259yi\u015fm\u0259si fonunda \u201cAz\u0259rpo\u00e7t\u201dun t\u0259qdim etdiyi r\u0259q\u0259msal h\u0259ll\u0259r \u015f\u0259ffafl\u0131q, operativlik v\u0259 etibarl\u0131l\u0131q bax\u0131m\u0131ndan hans\u0131 \u00fcst\u00fcnl\u00fckl\u0259r\u0259 malikdir?<\/strong><\/p>\n<p>-\u201cAz\u0259rpo\u00e7t\u201d yenil\u0259nm\u0259 d\u00f6vr\u00fcn\u0259 ke\u00e7id etdikd\u0259n sonra m\u00fct\u0259madi olaraq qeyd etdiyiniz prinsipl\u0259rin tam t\u0259min edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcxt\u0259lif r\u0259q\u0259msal h\u0259ll\u0259rd\u0259n faydalan\u0131r. \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259, qeyd etm\u0259liy\u0259m ki, art\u0131q 3 ildir ki, \u201cAz\u0259rpo\u00e7t\u201d \u015f\u00f6b\u0259l\u0259rind\u0259 na\u011fds\u0131z \u00f6d\u0259ni\u015fl\u0259rin t\u0259\u015fviqi v\u0259 maliyy\u0259 \u015f\u0259ffafl\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259mini \u00fc\u00e7\u00fcn POS-terminallar istifad\u0259y\u0259 verilib. \u201cAz\u0259rpo\u00e7t\u201dun \u201cVISA\u201d \u00f6d\u0259ni\u015f sisteminin tamh\u00fcquqlu \u00fczv\u00fc olmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 minimum 500 \u201cAz\u0259rpo\u00e7t\u201d \u015f\u00f6b\u0259sind\u0259 na\u011fds\u0131z \u00f6d\u0259ni\u015fl\u0259rin m\u00fcmk\u00fcnl\u00fcy\u00fc t\u0259min olunub.<\/p>\n<p>Operativlik prinsipi is\u0259 \u0130nternet Bank\u00e7\u0131l\u0131q, \u201cAzPostMobile\u201d xidm\u0259tl\u0259ri il\u0259 t\u0259min olunub. Art\u0131q h\u00fcquqi v\u0259 fiziki m\u00fc\u015ft\u0259ril\u0259rimiz \u015f\u00f6b\u0259l\u0259rimiz\u0259 yax\u0131nla\u015fmadan \u00f6z maliyy\u0259 \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n\u0131 s\u00fcr\u0259tli v\u0259 rahat bir \u015f\u0259kild\u0259 idar\u0259 ed\u0259 bilirl\u0259r.<\/p>\n<p>\u201cAz\u0259rpo\u00e7t\u201dun etibarl\u0131 xidm\u0259ti kimi biz \u201cPostcargo\u201dnu da n\u00fcmun\u0259 g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259rik. Bel\u0259 ki, xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n elektron kommersiya m\u0259hsullar\u0131n\u0131n \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259n bu karqo xidm\u0259ti art\u0131q ne\u00e7\u0259 ildir ki, v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n etibar\u0131n\u0131 qazana bilib, bunun s\u0259b\u0259bl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 bu xidm\u0259tin \u201cAz\u0259rpo\u00e7t\u201d n\u0259zdind\u0259 formala\u015fmas\u0131, v\u0259t\u0259nda\u015f qar\u015f\u0131s\u0131nda \u00f6hd\u0259lik m\u0259suliyy\u0259tinin q\u0259bul edilm\u0259sidir.<\/p>\n<p><strong>-Po\u00e7t \u015f\u0259b\u0259k\u0259sinin modernl\u0259\u015fdirilm\u0259si \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 k\u0259nd yerl\u0259rind\u0259 yarad\u0131lan imkanlar aras\u0131nda hans\u0131 f\u0259rql\u0259r m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur?<\/strong><\/p>\n<p>-\u018flb\u0259tt\u0259 ki, bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r paytaxt, \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 k\u0259ndl\u0259rd\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n po\u00e7t \u015f\u00f6b\u0259l\u0259ri aras\u0131nda f\u0259rql\u0259r olub. Amma bizim \u00e7al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131m\u0131z budur ki, h\u0259min f\u0259rql\u0259ri hiss\u0259-hiss\u0259 aradan qald\u0131raq. Burada xidm\u0259t m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rinin m\u00fct\u0259madi t\u0259mirind\u0259n tutmu\u015f, b\u00fct\u00fcn yeni xidm\u0259tl\u0259rin t\u0259tbiqin\u0259 q\u0259d\u0259r h\u0259rt\u0259r\u0259fli i\u015f prosesind\u0259n s\u00f6hb\u0259t gedir. Misal \u00fc\u00e7\u00fcn, elektron kommersiya xidm\u0259tl\u0259rinin \u2013 t\u0259hvil-t\u0259slim (PUDO) m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259ri, \u201cPostcargo\u201d xidm\u0259ti v\u0259 \u201cPostamat\u201d qutular\u0131n\u0131n ucqar regionlarda da v\u0259t\u0259nda\u015flara t\u0259qdim edilm\u0259sini n\u00fcmun\u0259 g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259rik. M\u0259qs\u0259d is\u0259 b\u00fct\u00fcn v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n po\u00e7t, maliyy\u0259, elektron-kommersiya xidm\u0259tl\u0259rin\u0259 \u0259l\u00e7atanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259sidir.<\/p>\n<p><strong>-\u201cAz\u0259rpo\u00e7t\u201dun g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf planlar\u0131nda s\u00fcni intellekt, b\u00f6y\u00fck veril\u0259nl\u0259r (\u201cBig Data\u201d) v\u0259 mobil t\u0259tbiql\u0259rin funksionall\u0131\u011f\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 hans\u0131 istiqam\u0259tl\u0259ri \u0259hat\u0259 edir?<\/strong><\/p>\n<p>-&#8220;Az\u0259rpo\u00e7t&#8221;un g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf planlar\u0131 po\u00e7t xidm\u0259tl\u0259rini m\u00fcasir texnologiyalarla birl\u0259\u015fdir\u0259r\u0259k m\u00fc\u015ft\u0259ri t\u0259cr\u00fcb\u0259sini daha da t\u0259kmill\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 y\u00f6n\u0259lib. Bu inki\u015fafda s\u00fcni intellekt, b\u00f6y\u00fck veril\u0259nl\u0259r (&#8220;Big Data&#8221;) v\u0259 mobil t\u0259tbiql\u0259rin rolu m\u00fch\u00fcm yer tutur.<\/p>\n<p>S\u00fcni intellektin t\u0259tbiqi &#8220;Az\u0259rpo\u00e7t&#8221;un \u0259m\u0259liyyat effektivliyini art\u0131rma\u011fa v\u0259 m\u00fc\u015ft\u0259ri xidm\u0259tl\u0259rini f\u0259rdil\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 xidm\u0259t ed\u0259c\u0259k. S\u00fcni intellektin daha \u00e7ox t\u0259tbiq edil\u0259c\u0259yi istiqam\u0259t s\u00fcr\u0259tli logistika v\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lma istiqam\u0259ti olacaq. S\u00fcni intellekt \u0259sasl\u0131 alqoritml\u0259r g\u00f6nd\u0259ri\u015fl\u0259rin \u0259n optimal mar\u015frutunu m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259r\u0259k \u00e7atd\u0131r\u0131lma m\u00fcdd\u0259tini q\u0131saltma\u011fa k\u00f6m\u0259k ed\u0259c\u0259k. Bu, \u0259m\u0259liyyat x\u0259rcl\u0259rini azaltmaqla yana\u015f\u0131, m\u00fc\u015ft\u0259ri m\u0259mnuniyy\u0259tini d\u0259 art\u0131racaq.<\/p>\n<p>S\u00fcni intellekt\u0259 \u0259saslanan \u00e7atbotlar v\u0259 virtual k\u00f6m\u0259k\u00e7il\u0259r vasit\u0259sil\u0259 7\/24 rejimind\u0259 m\u00fc\u015ft\u0259ri d\u0259st\u0259yi t\u0259min edil\u0259c\u0259k. Bu, m\u00fc\u015ft\u0259ril\u0259rin suallar\u0131n\u0131 operativ cavabland\u0131rma\u011fa v\u0259 po\u00e7t \u015f\u00f6b\u0259l\u0259rinin i\u015f y\u00fck\u00fcn\u00fc azaltma\u011fa imkan ver\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Bundan ba\u015fqa, s\u00fcni intellekt maliyy\u0259 \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 zaman\u0131 qeyri-adi f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri izl\u0259y\u0259r\u0259k f\u0131r\u0131ldaq\u00e7\u0131l\u0131q c\u0259hdl\u0259rini vaxt\u0131nda a\u015fkarlayacaq v\u0259 m\u00fc\u015ft\u0259ril\u0259rin hesablar\u0131n\u0131 qoruyacaq.<\/p>\n<p>&#8220;Az\u0259rpo\u00e7t&#8221;un g\u00fcnd\u0259lik f\u0259aliyy\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 yaranan b\u00f6y\u00fck h\u0259cmli m\u0259lumatlar\u0131n analizi strateji q\u0259rarlar\u0131n q\u0259bul edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259v\u0259zsiz resursdur. B\u00f6y\u00fck veril\u0259nl\u0259rin t\u0259hlili il\u0259 m\u00fc\u015ft\u0259ril\u0259rin hans\u0131 xidm\u0259tl\u0259rd\u0259n daha \u00e7ox istifad\u0259 etdiyini, \u00f6d\u0259ni\u015f v\u0259rdi\u015fl\u0259rini v\u0259 ehtiyaclar\u0131n\u0131 anlamaq m\u00fcmk\u00fcn olacaq. Bu t\u0259hlil &#8220;Az\u0259rpo\u00e7t&#8221;a daha uy\u011fun xidm\u0259tl\u0259r v\u0259 m\u0259hsullar t\u0259klif etm\u0259y\u0259 imkan ver\u0259c\u0259k. H\u0259m\u00e7inin &#8220;Big Data&#8221; t\u0259hlili n\u0259tic\u0259sind\u0259 m\u00fc\u015ft\u0259ri davran\u0131\u015flar\u0131 \u0259sas\u0131nda h\u0259r bir istifad\u0259\u00e7i \u00fc\u00e7\u00fcn f\u0259rdi t\u0259klifl\u0259r, kampaniyalar v\u0259 xidm\u0259tl\u0259r haz\u0131rlana bil\u0259r. \u00c7atd\u0131r\u0131lma, logistika v\u0259 filial \u015f\u0259b\u0259k\u0259sinin idar\u0259 edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn &#8220;Big Data&#8221; analizi \u0259sas\u0131nda daha s\u0259m\u0259r\u0259li sisteml\u0259r qurulacaq. Bu, resurslardan daha optimal istifad\u0259 etm\u0259y\u0259 imkan ver\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Mobil t\u0259tbiql\u0259 ba\u011fl\u0131 g\u0259l\u0259c\u0259k h\u0259d\u0259f po\u00e7t xidm\u0259tl\u0259rinin d\u0259 bu t\u0259tbiq\u0259 daxil edilm\u0259sidir. M\u00f6vcud &#8220;AzPostMobile&#8221; t\u0259tbiqi art\u0131q bir s\u0131ra \u0259sas funksiyalar\u0131 (\u00f6d\u0259ni\u015fl\u0259r, pul k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259l\u0259ri, statistika) \u00f6z\u00fcnd\u0259 birl\u0259\u015fdirir. Mobil t\u0259tbiq vasit\u0259sil\u0259 po\u00e7t g\u00f6nd\u0259ri\u015fl\u0259rinin \u00fcnvanlanmas\u0131, izl\u0259nilm\u0259si, sifari\u015fl\u0259rin verilm\u0259si v\u0259 \u0259ld\u0259 edilm\u0259si kimi \u0259ks\u0259r po\u00e7t xidm\u0259tl\u0259rinin tamamil\u0259 r\u0259q\u0259msalla\u015fd\u0131rmas\u0131 planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Bundan ba\u015fqa, haz\u0131rda mobil t\u0259tbiq \u00fcz\u0259rind\u0259n \u0259lav\u0259 bank xidm\u0259tl\u0259rinin, m\u0259s\u0259l\u0259n, investisiya m\u0259hsullar\u0131 v\u0259 ya s\u0131\u011forta xidm\u0259tl\u0259rinin t\u0259klifi n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irilir.<\/p>\n<p><strong>-\u00dcmumd\u00fcnya Po\u00e7t G\u00fcn\u00fc kontekstind\u0259 po\u00e7t xidm\u0259tl\u0259rinin m\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 strateji missiyas\u0131n\u0131 nec\u0259 ifad\u0259 ed\u0259rdiniz \u2013 bu, daha \u00e7ox rabit\u0259 vasit\u0259si olaraq qalacaq, yoxsa r\u0259q\u0259msal iqtisadiyyat\u0131n m\u00fch\u00fcm t\u0259kanverici q\u00fcvv\u0259sin\u0259 \u00e7evril\u0259c\u0259k?<\/strong><\/p>\n<p>-\u00dcmumd\u00fcnya Po\u00e7t G\u00fcn\u00fc kontekstind\u0259 po\u00e7t xidm\u0259tl\u0259rinin m\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259ki strateji missiyas\u0131 sad\u0259c\u0259, rabit\u0259 vasit\u0259si olmaqdan daha \u00e7ox, r\u0259q\u0259msal iqtisadiyyat\u0131n m\u00fch\u00fcm t\u0259kanverici q\u00fcvv\u0259sin\u0259 \u00e7evrilm\u0259kdir.<\/p>\n<p>\u018fn\u0259n\u0259vi olaraq, po\u00e7t xidm\u0259tl\u0259ri m\u0259ktublar\u0131n v\u0259 fiziki ba\u011flamalar\u0131n \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 m\u0259hdudla\u015f\u0131rd\u0131. Lakin XXI \u0259srd\u0259 texnologiyalar\u0131n s\u00fcr\u0259tli inki\u015faf\u0131 v\u0259 elektron ticar\u0259tin k\u0259skin art\u0131m\u0131 po\u00e7t operatorlar\u0131n\u0131n rolunu tamamil\u0259 d\u0259yi\u015fdirdi. \u0130ndi po\u00e7t xidm\u0259tl\u0259ri yaln\u0131z fiziki m\u0259hsullar\u0131 deyil, eyni zamanda, maliyy\u0259 v\u0259 r\u0259q\u0259msal xidm\u0259tl\u0259ri d\u0259 \u00e7atd\u0131ran geni\u015f bir ekosistem\u0259 \u00e7evrilib.<\/p>\n<p>Po\u00e7t xidm\u0259tl\u0259ri elektron ticar\u0259tin &#8220;onur\u011fa s\u00fctunu&#8221; rolunu oynay\u0131r. Onlar h\u0259m \u00f6lk\u0259daxili, h\u0259m d\u0259 beyn\u0259lxalq onlayn ticar\u0259t \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn etibarl\u0131 v\u0259 s\u00fcr\u0259tli logistika h\u0259ll\u0259ri t\u0259klif edirl\u0259r. Bu, x\u00fcsusil\u0259 ki\u00e7ik v\u0259 orta sahibkarlar \u00fc\u00e7\u00fcn bazarlara \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 asanla\u015fd\u0131r\u0131r. Po\u00e7t \u015f\u00f6b\u0259l\u0259ri bank xidm\u0259tl\u0259rinin m\u0259hdud oldu\u011fu k\u0259nd yerl\u0259rind\u0259 v\u0259 ucqar b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 \u0259hali \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas maliyy\u0259 xidm\u0259tl\u0259ri (pul k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259l\u0259ri, pensiya \u00f6d\u0259ni\u015fl\u0259ri, kommunal xidm\u0259t haqlar\u0131n\u0131n y\u0131\u011f\u0131lmas\u0131) t\u0259klif edir. Bu, insanlar\u0131n maliyy\u0259 sistemin\u0259 inteqrasiyas\u0131n\u0131 t\u0259min edir v\u0259 sosial b\u0259rab\u0259rliyi art\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>Po\u00e7t operatorlar\u0131 r\u0259q\u0259msal \u00f6d\u0259ni\u015fl\u0259r, onlayn xidm\u0259tl\u0259r v\u0259 mobil t\u0259tbiql\u0259r vasit\u0259sil\u0259 fiziki v\u0259 r\u0259q\u0259msal kanallar\u0131 birl\u0259\u015fdirir. Bu yana\u015fma po\u00e7t \u015f\u00f6b\u0259l\u0259rini \u0259n\u0259n\u0259vi xidm\u0259t n\u00f6qt\u0259sind\u0259n m\u00fcasir, \u00e7oxfunksiyal\u0131 m\u0259rk\u0259zl\u0259r\u0259 \u00e7evirir.<\/p>\n<p>Sonda onu da qeyd edim ki,\u00a0 po\u00e7t xidm\u0259tl\u0259ri art\u0131q sad\u0259c\u0259, rabit\u0259 vasit\u0259si deyil, texnoloji c\u0259h\u0259td\u0259n t\u0259kmill\u0259\u015fmi\u015f, maliyy\u0259 v\u0259 logistika xidm\u0259tl\u0259rini \u00f6z\u00fcnd\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259n g\u00fccl\u00fc iqtisadi al\u0259tdir. Onlar\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k missiyas\u0131 r\u0259q\u0259msal iqtisadiyyat\u0131n inki\u015faf\u0131na birba\u015fa t\u0259kan ver\u0259n, onu d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259n v\u0259 h\u0259r k\u0259s \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259l\u00e7atan ed\u0259n \u0259sas infrastrukturlardan biri olmaqd\u0131r.<\/p>\n<p><em><strong>Yaqut A\u011fa\u015fahq\u0131z\u0131, \u201c\u0130ki sahil\u201d<\/strong><\/em><\/p>\n<\/div>\n<\/section>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cAz\u0259rpo\u00e7t\u201dun transformasiya proqram\u0131 v\u0259 beyn\u0259lxalq inteqrasiya yolu M\u00fcasir d\u00fcnyada informasiya texnologiyalar\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131 \u0259n\u0259n\u0259vi po\u00e7t xidm\u0259tl\u0259rinin funksional \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sini k\u00f6kl\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 d\u0259yi\u015fib. Bu g\u00fcn po\u00e7t yaln\u0131z m\u0259ktub da\u015f\u0131malar\u0131 il\u0259 m\u0259hdudla\u015fm\u0131r, h\u0259m maliyy\u0259,&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":51561,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[51],"tags":[],"class_list":["post-51559","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-musahib"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51559","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=51559"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51559\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":51560,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51559\/revisions\/51560"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/51561"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=51559"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=51559"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=51559"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}