{"id":51281,"date":"2025-09-09T12:33:09","date_gmt":"2025-09-09T08:33:09","guid":{"rendered":"https:\/\/mecra.az\/?p=51281"},"modified":"2025-09-09T12:34:02","modified_gmt":"2025-09-09T08:34:02","slug":"bu-gedisl%c9%99-%c9%99tin-qiym%c9%99ti-davamli-olaraq-artacaq-iqtisadci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mecra.az\/?p=51281","title":{"rendered":"Bu gedi\u015fl\u0259 \u0259tin qiym\u0259ti davaml\u0131 olaraq artacaq &#8211; \u0130qtisad\u00e7\u0131"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u201c\u00c7\u00fcnki, Az\u0259rbaycanda \u0259tin qiym\u0259tinin art\u0131m\u0131 sad\u0259c\u0259 bazar oyunlar\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259si deyil\u201d.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Mecra.az<\/strong> x\u0259b\u0259r verir ki, bunu iqtisad\u00e7\u0131 Eld\u0259niz \u018fmirov deyib. O, bildirib ki, buna s\u0259b\u0259b torpaq sah\u0259l\u0259rinin azalmas\u0131d\u0131r:<\/p>\n<p>\u201cM\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 bir az d\u0259rind\u0259n baxanda g\u00f6r\u00fcr\u00fck ki, \u0259sas problem torpaq sah\u0259si, onun idar\u0259\u00e7iliyi v\u0259 \u0259hali amill\u0259rind\u0259 gizl\u0259nir. R\u0259smi statistika g\u00f6st\u0259rir ki, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131na yararl\u0131 torpaq sah\u0259si 20 il \u0259vv\u0259l 4 milyon 758 min hektar idi, bu g\u00fcn is\u0259 c\u0259mi 4 milyon 774 min hektard\u0131r. Y\u0259ni \u00fcmumi r\u0259q\u0259m dem\u0259k olar d\u0259yi\u015fm\u0259yib. Amma eyni d\u00f6vrd\u0259 \u0259halimiz 8,5 milyondan artaraq 10,2 milyonu ke\u00e7ib. N\u0259tic\u0259d\u0259 adam ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015f\u0259n yararl\u0131 torpaq 0,56 hektardan 0,47 hektara enib. Bu is\u0259 \u00e7ox ciddi f\u0259rqdir. \u018fhali art\u0131r, yararl\u0131 torpaq sah\u0259si is\u0259 artm\u0131r. \u018fv\u0259zind\u0259 bu 20 ild\u0259 \u0259kin yerl\u0259ri 237 min hektar art\u0131b. Dinc\u0259 qoyulmu\u015f torpaqlar 14 min hektar art\u0131b.\u00a0 \u00c7oxillik \u0259km\u0259l\u0259r 53 min hektar art\u0131b. H\u0259tta me\u015f\u0259 \u00f6rt\u00fcy\u00fc d\u0259 5 min hektar art\u0131b. G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi h\u0259r sah\u0259y\u0259 ayr\u0131lan \u0259razi art\u0131b. Amma \u00f6lk\u0259nin yararl\u0131 torpaq sah\u0259si artmay\u0131b. Dem\u0259li, bu art\u0131mlar hans\u0131sa sah\u0259nin azalmas\u0131 hesab\u0131na ba\u015f verib.\u00a0 Bu azalan hiss\u0259 is\u0259 \u00f6r\u00fc\u015f v\u0259 otlaq sah\u0259l\u0259ridir. Bu is\u0259 o dem\u0259kdir ki, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131nda heyvandarl\u0131\u011f\u0131n \u0259sas daya\u011f\u0131 olan sah\u0259l\u0259r getdikc\u0259 daral\u0131r. N\u0259tic\u0259d\u0259 yem bazas\u0131 z\u0259ifl\u0259yir, otlaq imkanlar\u0131 m\u0259hdudla\u015f\u0131r, bu da birba\u015fa \u0259tin maya d\u0259y\u0259rin\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir v\u0259 \u0259t qiym\u0259ti davaml\u0131 y\u00fcks\u0259lir.<\/p>\n<p><strong>\u00c7\u0131x\u0131\u015f yolu varm\u0131?<\/strong><\/p>\n<p>Y\u0259qin ki, genetik seleksiya, m\u0259hsuldar cinsl\u0259rin g\u0259tirilm\u0259si, aqrotexniki innovasiyalarla daha az torpaqda daha \u00e7ox m\u0259hsul \u0259ld\u0259 etm\u0259kl\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259klifl\u0259r s\u0259sl\u0259ndirs\u0259k, y\u0259qin ki, bu sah\u0259y\u0259 m\u0259sul \u015f\u0259xsl\u0259rd\u0259n cavab g\u0259l\u0259c\u0259k ki, bu i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Amma m\u0259s\u0259l\u0259 ondad\u0131r ki, problem h\u0259l\u0259 d\u0259 qal\u0131r. Dem\u0259li, bu kifay\u0259t deyil, daha ciddi add\u0131mlar atmaq laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p>Torpaq idar\u0259\u00e7iliyi islahat\u0131na ehtiyac var. Torpaq b\u00f6lg\u00fcs\u00fc v\u0259 istifad\u0259sind\u0259 \u015f\u0259ffafl\u0131q art\u0131r\u0131lmal\u0131, istifad\u0259siz qalan torpaqlar m\u00fctl\u0259q k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131na c\u0259lb olunmal\u0131d\u0131r. \u018fn vacib m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n biri is\u0259 b\u00f6y\u00fck h\u0259cmli s\u00fcni yem istehsal\u0131na ke\u00e7iddir. D\u00fcnyan\u0131n apar\u0131c\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 intensiv heyvandarl\u0131\u011f\u0131n \u0259sas\u0131 s\u00fcni yem istehsal\u0131d\u0131r. Eyni zamanda ki\u00e7ik f\u0259rdi t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar resurs \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 ya\u015fay\u0131r. Kooperasiya v\u0259 iri t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar h\u0259m yem istehsal\u0131n\u0131, h\u0259m d\u0259 heyvandarl\u0131\u011f\u0131 daha s\u0259m\u0259r\u0259li ed\u0259 bil\u0259r. Su resurslar\u0131ndan \u0259dal\u0259tli istifad\u0259 is\u0259 problemin dig\u0259r a\u011fr\u0131l\u0131 t\u0259r\u0259fidir. N\u0259 q\u0259d\u0259r ki su resurslar\u0131n\u0131n b\u00f6lgs\u00fcnd\u0259 bu problem qalacaq, o q\u0259d\u0259r k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n \u0259ns\u0259r sah\u0259l\u0259ri \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259c\u0259kdir.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, \u0259t qiym\u0259tini 17 manata qald\u0131ran \u201c17\u201d s\u0259b\u0259bd\u0259n sad\u0259c\u0259 bir ne\u00e7\u0259sin\u0259 toxunduq. Nec\u0259 \u0259min olmaq olar ki, q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 20 faiz\u0259d\u0259k artan \u0259t qiym\u0259tl\u0259ri bir g\u00fcn 30 manata da \u00e7atmayacaq? \u00c7\u00fcnki, s\u0259b\u0259bl\u0259r t\u0259kc\u0259 iqtisadi qanunlarla ba\u011fl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131ndan \u201c\u0259tin g\u0259l\u0259c\u0259k taleyini\u201d proqnoz etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil.<\/p>\n<p>\u018fslind\u0259, qlobal infilyasiya, artan \u0259hali say\u0131 v\u0259 m\u0259hdud torpaq resurslar\u0131 bu art\u0131m\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259ndir\u0259n obyektiv s\u0259b\u0259bl\u0259rdir. Lakin bunun da \u00fcz\u0259rin\u0259 subyektiv s\u0259b\u0259bl\u0259ri g\u0259ldikd\u0259 riskl\u0259r b\u00f6y\u00fcy\u00fcr. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 bu prosesin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq m\u00fcmk\u00fcn deyil. Onsuz da obyektiv s\u0259b\u0259bl\u0259r qiym\u0259tin qalxmas\u0131n\u0131 m\u0259cburi hala g\u0259tir\u0259c\u0259k. Sad\u0259c\u0259 ciddi t\u0259dbirl\u0259rl\u0259 subyektiv faktorlar\u0131 aradan qald\u0131rmaqla bu art\u0131m\u0131n s\u00fcr\u0259tini azaltmaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr\u201d.<\/p>\n<p><strong>Vasif \u018fL\u0130H\u00dcSEYN<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201c\u00c7\u00fcnki, Az\u0259rbaycanda \u0259tin qiym\u0259tinin art\u0131m\u0131 sad\u0259c\u0259 bazar oyunlar\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259si deyil\u201d. Mecra.az x\u0259b\u0259r verir ki, bunu iqtisad\u00e7\u0131 Eld\u0259niz \u018fmirov deyib. O, bildirib ki, buna s\u0259b\u0259b torpaq sah\u0259l\u0259rinin azalmas\u0131d\u0131r: \u201cM\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 bir az&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":51283,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-51281","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-manset"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51281","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=51281"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51281\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":51282,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51281\/revisions\/51282"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/51283"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=51281"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=51281"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=51281"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}