{"id":48760,"date":"2025-08-03T14:32:52","date_gmt":"2025-08-03T10:32:52","guid":{"rendered":"https:\/\/mecra.az\/?p=48760"},"modified":"2025-08-04T14:33:52","modified_gmt":"2025-08-04T10:33:52","slug":"dil-mill%c9%99tin-ruhudur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mecra.az\/?p=48760","title":{"rendered":"Dil \u2013 Mill\u0259tin ruhudur"},"content":{"rendered":"<p>Dil \u2013 mill\u0259tin yadda\u015f\u0131, ruhunun s\u0259si, varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ifad\u0259sidir.O, sad\u0259c\u0259 \u00fcnsiyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn bir vasit\u0259 deyil, xalq\u0131n tarixini, d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc, m\u0259n\u0259viyyat\u0131n\u0131 v\u0259 m\u0259d\u0259ni kimliyini n\u0259sild\u0259n-n\u0259sl\u0259 da\u015f\u0131yan canl\u0131 bir irsdir. Torpaq nec\u0259 m\u00fcq\u0259dd\u0259sdirs\u0259, bayraq nec\u0259 ucal\u0131q r\u0259mzidirs\u0259, ana dili d\u0259 xalq\u0131n ruhuna hopmu\u015f, onun milli m\u0259nsubiyy\u0259tini ya\u015fadan \u0259n \u0259sas d\u0259y\u0259rdir. H\u0259r bir mill\u0259t \u00f6z dilind\u0259 var olur, onunla d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr, yarad\u0131r, sevinir v\u0259 k\u0259d\u0259rl\u0259nir. M\u0259hz bu s\u0259b\u0259bd\u0259n Az\u0259rbaycan xalq\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 ana dilinin qorunmas\u0131 v\u0259 inki\u015faf\u0131 yaln\u0131z m\u0259d\u0259ni v\u0259 elmi m\u0259s\u0259l\u0259 deyil \u2013 bu, eyni zamanda m\u0259n\u0259vi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcm\u00fcz\u00fcn v\u0259 siyasi m\u00fcst\u0259qilliyimizin t\u0259m\u0259lidir. Dilimizi ya\u015fatmaq \u2013 tarixi yadda\u015f\u0131m\u0131za, milli kimliyimiz\u0259 v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259yimiz\u0259 sahib \u00e7\u0131xmaq dem\u0259kdir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n bu m\u00fcbariz\u0259sind\u0259 \u00f6n s\u0131ralarda yer alan \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n biri, he\u00e7 \u015f\u00fcbh\u0259siz, \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyev olmu\u015fdur. Onun c\u0259sar\u0259tli v\u0259 ard\u0131c\u0131l m\u00f6vqeyi say\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan dili sovet d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn b\u00fct\u00fcn mane\u0259l\u0259rin\u0259 baxmayaraq qorunmu\u015f, inki\u015faf etdirilmi\u015f v\u0259 n\u0259hay\u0259t, d\u00f6vl\u0259t dili kimi r\u0259smil\u0259\u015fdirilmi\u015fdir. 1978-ci ild\u0259 q\u0259bul olunmu\u015f Az\u0259rbaycan SSR Konstitusiyas\u0131nda Az\u0259rbaycan dilin\u0259 d\u00f6vl\u0259t dili statusunun verilm\u0259si m\u0259hz Ulu \u00d6nd\u0259rin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 ba\u015f tutmu\u015fdur. O d\u00f6vrd\u0259 Az\u0259rbaycan dilinin konstitusiyada r\u0259smil\u0259\u015fm\u0259si b\u00f6y\u00fck siyasi irad\u0259 t\u0259l\u0259b edirdi. Ulu \u00d6nd\u0259rin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 73-c\u00fc madd\u0259y\u0259 &#8220;Az\u0259rbaycan Sovet Sosialist Respublikas\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t dili Az\u0259rbaycan dilidir&#8221; ifad\u0259sinin \u0259lav\u0259 olunmas\u0131, bir xalq\u0131n \u00f6z dilin\u0259 sahib \u00e7\u0131xmaq haqq\u0131n\u0131n qanunvericilikl\u0259 t\u0259min olunmas\u0131n\u0131n \u0259n m\u00fch\u00fcm n\u00fcmun\u0259l\u0259rind\u0259n biri idi.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan dilinin h\u00fcquqi bax\u0131mdan m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si yaln\u0131z sovet d\u00f6vr\u00fc il\u0259 bitm\u0259di. M\u00fcst\u0259qillik d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 d\u0259 bu siyas\u0259t davam etdirildi. 1995-ci ild\u0259 q\u0259bul olunmu\u015f Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131nda d\u00f6vl\u0259t dilinin ad\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 geni\u015f m\u00fczakir\u0259l\u0259r apar\u0131ld\u0131 v\u0259 xalq\u0131n irad\u0259si il\u0259 21-ci madd\u0259y\u0259 &#8220;Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t dili Az\u0259rbaycan dilidir&#8221; m\u00fcdd\u0259as\u0131 daxil edildi. Bu add\u0131m yaln\u0131z h\u00fcquqi s\u0259n\u0259din t\u0259rtibi deyildi \u2013 bu, xalq\u0131m\u0131z\u0131n milli kimliyin\u0259, m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rin\u0259 s\u0259daq\u0259tinin r\u0259smi t\u0259sdiqi idi.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan \u0259lifbas\u0131 da bu m\u00fcbariz\u0259nin bir hiss\u0259sidir. Zaman-zaman \u0259lifbam\u0131z d\u0259yi\u015fmi\u015f, \u0259r\u0259b, lat\u0131n, kiril qrafikalar\u0131 aras\u0131nda ke\u00e7idl\u0259r ba\u015f vermi\u015fdir. Lakin bu d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u0259 baxmayaraq, Az\u0259rbaycan dili \u00f6z mahiyy\u0259tini, ruhunu he\u00e7 vaxt itirm\u0259mi\u015fdir. 1992-ci ild\u0259 lat\u0131n qrafikal\u0131 \u0259lifbaya ke\u00e7id is\u0259 yaln\u0131z texniki bir yenilik deyil, eyni zamanda milli \u00f6z\u00fcn\u00fcd\u0259rkin, m\u0259d\u0259ni dir\u00e7\u0259li\u015fin v\u0259 azad d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259nin simvoluna \u00e7evrilmi\u015fdir. Bu islahat dilimiz\u0259 yeni n\u0259f\u0259s vermi\u015f, onu m\u00fcasir d\u00f6vr\u00fcn t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011funla\u015fd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Tarix boyu bu dil\u0259 xidm\u0259t ed\u0259n, onu ya\u015fadan, z\u0259nginl\u0259\u015fdir\u0259n \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rimiz \u2013 Nizami, F\u00fczuli, Mirz\u0259 C\u0259lil, C\u0259f\u0259r Cabbarl\u0131 kimi dahil\u0259r olmu\u015fdur. Onlar dilin sad\u0259c\u0259 vasit\u0259 deyil, h\u0259m d\u0259 bir ideya, bir m\u00fcbariz\u0259 v\u0259 yarad\u0131c\u0131 g\u00fcc da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 oldu\u011funu s\u00fcbut etmi\u015fl\u0259r. H\u0259r d\u00f6vr \u00f6z s\u00f6z ustadlar\u0131n\u0131, dil bayraqdarlar\u0131n\u0131 yeti\u015fdirmi\u015fdir v\u0259 bu proses bu g\u00fcn d\u0259 davam edir.<\/p>\n<p>Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin d\u0259 dediyi kimi, &#8221; H\u0259r bir xalq\u0131n milliliyini, m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rini, m\u0259d\u0259niyy\u0259tini ya\u015fadan, inki\u015faf etdir\u0259n onun dilidir&#8221;. B\u0259li, bu g\u00fcn dilimizin h\u0259r s\u0259sl\u0259n\u0259n s\u00f6z\u00fcnd\u0259 tariximiz var, m\u0259d\u0259niyy\u0259timiz var, \u015f\u0259hidl\u0259rimizin xatir\u0259si var.<\/p>\n<p>Zaman d\u0259yi\u015fir, texnologiyalar inki\u015faf edir, qloballa\u015fma d\u0259y\u0259rl\u0259ri a\u015f\u0131nd\u0131r\u0131r. Lakin dilimizi qorumaq, onu sev\u0259r\u0259k dan\u0131\u015fmaq, n\u0259sild\u0259n-n\u0259sl\u0259 \u00f6t\u00fcrm\u0259k bizim \u0259n m\u00fcq\u0259dd\u0259s borcumuzdur. Evimizd\u0259, m\u0259kt\u0259bd\u0259, sosial mediada \u2013 harada olursa-olsun Az\u0259rbaycan dilin\u0259 sahib \u00e7\u0131xmaq, onu t\u0259miz, ayd\u0131n v\u0259 sevgi il\u0259 ya\u015fatmaq bir mill\u0259t olaraq tarixin yadda\u015f\u0131nda iz qoyma\u011f\u0131m\u0131z\u0131n \u0259n \u0259sas yoludur.<\/p>\n<p>Ya\u015fa, ey m\u00fcq\u0259dd\u0259s Az\u0259rbaycan dili! S\u0259n ya\u015fad\u0131qca, biz d\u0259 var\u0131q!<\/p>\n<p><strong><em>Arzu Cahangirova<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>Az\u0259rbaycan T\u0259hsil \u0130\u015f\u00e7il\u0259ri Azad H\u0259mkarlar \u0130ttifaq\u0131n\u0131n <\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>\u00a0Pirallah\u0131 Rayon Komit\u0259sinin s\u0259dri<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dil \u2013 mill\u0259tin yadda\u015f\u0131, ruhunun s\u0259si, varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ifad\u0259sidir.O, sad\u0259c\u0259 \u00fcnsiyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn bir vasit\u0259 deyil, xalq\u0131n tarixini, d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc, m\u0259n\u0259viyyat\u0131n\u0131 v\u0259 m\u0259d\u0259ni kimliyini n\u0259sild\u0259n-n\u0259sl\u0259 da\u015f\u0131yan canl\u0131 bir irsdir. Torpaq nec\u0259 m\u00fcq\u0259dd\u0259sdirs\u0259, bayraq&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":48761,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[48],"tags":[],"class_list":["post-48760","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cmiyyt"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/48760","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=48760"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/48760\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":48762,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/48760\/revisions\/48762"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/48761"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=48760"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=48760"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=48760"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}