{"id":45373,"date":"2025-06-03T12:19:24","date_gmt":"2025-06-03T08:19:24","guid":{"rendered":"https:\/\/mecra.az\/?p=45373"},"modified":"2025-06-03T12:21:18","modified_gmt":"2025-06-03T08:21:18","slug":"enerji-siyas%c9%99ti-iqtisadi-v%c9%99-siyasi-ugurlarimizin-aparici-quvv%c9%99sidir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mecra.az\/?p=45373","title":{"rendered":"Enerji siyas\u0259ti iqtisadi v\u0259 siyasi u\u011furlar\u0131m\u0131z\u0131n apar\u0131c\u0131 q\u00fcvv\u0259sidir"},"content":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan\u0131n enerji t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131 \u0259n\u0259n\u0259y\u0259 uy\u011fun olaraq n\u00f6vb\u0259ti d\u0259f\u0259 Bak\u0131da topland\u0131. Iyunun 2-d\u0259 \u00f6z i\u015fin\u0259 ba\u015flayan 30-cu Yubiley Beyn\u0259lxalq X\u0259z\u0259r Neft v\u0259 Qaz S\u0259rgisi \u201cCaspian Oil and Gas\u201d, 13-c\u00fc X\u0259z\u0259r Beyn\u0259lxalq Energetika v\u0259 Ya\u015f\u0131l Enerji S\u0259rgisi \u201cCaspian Power\u201d v\u0259 30-cu Yubiley \u201cBaku Energy Forum\u201du \u00a0Az\u0259rbaycan\u0131n enerji potensial\u0131na artan beyn\u0259lxalq mara\u011f\u0131 v\u0259 inam\u0131 \u0259ks etdir\u0259n yeni i\u015ftirak\u00e7\u0131lar v\u0259 milli pavilyonlarla yana\u015f\u0131, 30 \u00f6lk\u0259d\u0259n 200-d\u0259n \u00e7ox \u015firk\u0259ti \u00a0bir araya g\u0259tirdi. Az\u0259rbaycan\u0131n iqtisadi v\u0259 siyasi m\u00f6vqeyinin m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259sind\u0259, bug\u00fcnk\u00fc v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k u\u011furlar\u0131nda \u0259h\u0259miyy\u0259tli rol oynayan \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201dnd\u0259n \u00f6nc\u0259 1994-c\u00fc ild\u0259 ke\u00e7iril\u0259n ilk Beyn\u0259lxalq Neft v\u0259 Qaz S\u0259rgisi Az\u0259rbaycan\u0131n enerji imkanlar\u0131n\u0131n d\u00fcnyaya t\u0259qdimat\u0131 oldu. H\u0259min vaxtdan \u00f6t\u0259n 31 ilin \u00f6lk\u0259mizin enerji tarixin\u0259 hans\u0131 u\u011furlar\u0131 yazd\u0131\u011f\u0131 g\u00f6z qaba\u011f\u0131ndad\u0131r. Bu g\u00fcn b\u00f6y\u00fck \u0259minlikl\u0259 qeyd edirik ki, Az\u0259rbaycan regional inki\u015faf\u0131n apar\u0131c\u0131 q\u00fcvv\u0259si, d\u00fcnyan\u0131n enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin t\u0259minat\u00e7\u0131s\u0131d\u0131r. Az\u0259rbaycan\u0131n i\u015ftirak\u00e7\u0131s\u0131 v\u0259 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00e7\u00fcs\u00fc oldu\u011fu layih\u0259l\u0259r d\u00fcnyan\u0131n enerji x\u0259rit\u0259sini yenid\u0259n t\u0259rtib etdi.\u00a0 30-cu Yubiley Beyn\u0259lxalq X\u0259z\u0259r Neft v\u0259 Qaz S\u0259rgisi \u201cCaspian Oil and Gas\u201d, 13-c\u00fc X\u0259z\u0259r Beyn\u0259lxalq Energetika v\u0259 Ya\u015f\u0131l Enerji S\u0259rgisi \u201cCaspian Power\u201d v\u0259 30-cu Yubiley \u201cBaku Energy Forum\u201du \u00f6lk\u0259mizin enerji diplomatiyas\u0131n\u0131n u\u011furlar\u0131n\u0131 bir daha beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259t\u0259 t\u0259qdim edir. \u0130yunun 4-d\u0259k davam ed\u0259c\u0259k Bak\u0131 Enerji H\u0259ft\u0259si \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n t\u0259dbirl\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n bu g\u00fcn haz\u0131rda beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r sistemind\u0259 m\u00f6hk\u0259ml\u0259n\u0259n yerin\u0259 v\u0259 m\u00f6vqeyin\u0259 i\u015f\u0131q sal\u0131r. Yubiley t\u0259dbirinin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f m\u0259rasimind\u0259 B\u00f6y\u00fck Britaniyan\u0131n \u201cICA Events\u201d \u015firk\u0259tinin \u0130dar\u0259 \u015euras\u0131n\u0131n m\u00fc\u015faviri\u00a0Tomas Hord bu m\u0259qam\u0131 x\u00fcsusi qeyd etdi ki, 1994-c\u00fc ild\u0259 \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 Az\u0259rbaycan qlobal enerji s\u0259hn\u0259sin\u0259 ilk c\u0259sar\u0259tli add\u0131mlar\u0131n\u0131 atd\u0131. \u0130lk d\u0259f\u0259 ke\u00e7iril\u0259n X\u0259z\u0259r Neft v\u0259 Qaz S\u0259rgisi Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcasir enerji strategiyas\u0131n\u0131n v\u0259 qlobal enerji \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n dinamik rolunu \u0259ks etdir\u0259n, \u0259sas\u0131n\u0131 qoyan tarixi \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201dnin imzalanmas\u0131 il\u0259 eyni vaxta t\u0259sad\u00fcf etdi. O vaxtdan b\u0259ri Bak\u0131 Enerji H\u0259ft\u0259si enerjinin g\u0259l\u0259c\u0259yini formala\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn h\u00f6kum\u0259tl\u0259ri, qlobal \u015firk\u0259tl\u0259ri v\u0259 s\u0259naye ekspertl\u0259rini bir araya g\u0259tir\u0259r\u0259k regionun \u0259n n\u00fcfuzlu platformalar\u0131ndan birin\u0259 \u00e7evrildi\u201d.<\/p>\n<p>Bu fikirl\u0259ri Milli M\u0259clisin deputat\u0131 Malik H\u0259s\u0259nov bildirib.<\/p>\n<p>Mill\u0259t v\u0259kili qeyd edib ki, d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018fliyev yubiley t\u0259dbirinin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f m\u0259rasimind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n 1994-c\u00fc ild\u0259 \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201dnin imzalanmas\u0131ndan bu g\u00fcn\u0259d\u0259k ke\u00e7diyi inki\u015faf yolunun t\u0259hlilini verdi: \u201cBir daha vur\u011fuland\u0131 ki, bunlar Ulu \u00d6nd\u0259r\u00a0 Heyd\u0259r \u018fliyevin bax\u0131\u015f\u0131 say\u0259sind\u0259 m\u00fcmk\u00fcn oldu. H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 \u00dcmummilli Lider d\u00fcnya t\u0259cr\u00fcb\u0259sin\u0259 \u0259saslanaraq bu \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131 s\u0259sl\u0259ndirmi\u015fdir ki, he\u00e7 bir \u00f6lk\u0259 s\u0259yl\u0259r birl\u0259\u015fdirilm\u0259d\u0259n, t\u0259cr\u00fcb\u0259 m\u00fcbadil\u0259si apar\u0131lmadan t\u0259kba\u015f\u0131na iqtisadi t\u0259r\u0259qqiy\u0259 nail ola bilm\u0259z. Bu reall\u0131q da x\u00fcsusi qeyd edilmi\u015fdir ki, enerji sah\u0259sind\u0259 geni\u015f beyn\u0259lxalq \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q olmadan Az\u0259rbaycan \u00e7\u0259tinlikl\u0259rin \u00f6hd\u0259sind\u0259n g\u0259l\u0259 bilm\u0259y\u0259c\u0259k v\u0259 h\u0259qiqi m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t ola bilm\u0259y\u0259c\u0259k. Prezident \u0130lham \u018fliyevin bildirdiyi kimi, \u00e7\u00fcnki bu g\u00fcn h\u0259min d\u00f6vr\u0259 n\u0259z\u0259r salanda m\u00fcst\u0259qillik u\u011frunda yolun h\u0259min tarixi m\u0259qamdan ba\u015fland\u0131\u011f\u0131 ayd\u0131n olur. O zaman Az\u0259rbaycan m\u00fc\u0259yy\u0259n obyektiv s\u0259b\u0259bd\u0259n xarici investorlar \u00fc\u00e7\u00fcn riskli \u00f6lk\u0259 hesab edilirdi. \u00d6lk\u0259d\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f qar\u015f\u0131durmas\u0131 yeni ba\u015fa \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131, iqtisadiyyat iflic v\u0259ziyy\u0259tind\u0259 idi, inflyasiya 1000 faizl\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcrd\u00fc v\u0259 yoxsulluq h\u00f6km s\u00fcr\u00fcrd\u00fc. Bununla yana\u015f\u0131, \u0259razil\u0259rimizin Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 y\u00fcz minl\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259y\u0259 m\u0259ruz qalm\u0131\u015fd\u0131. G\u0259l\u0259c\u0259kl\u0259 ba\u011fl\u0131 n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 qaranl\u0131q m\u0259nz\u0259r\u0259 yaranm\u0131\u015fd\u0131?! Bu g\u00fcn enerji siyas\u0259timizin iqtisadi v\u0259 siyasi u\u011furumuzun apar\u0131c\u0131 q\u00fcvv\u0259si oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fck\u201d.<\/p>\n<p>Malik H\u0259s\u0259nov vur\u011fulay\u0131b ki, Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin m\u00fc\u0259llifi oldu\u011fu neft strategiyas\u0131 Az\u0259rbaycana davaml\u0131 u\u011furlar qazand\u0131r\u0131r: \u201cD\u00fcnyan\u0131n enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin t\u0259min olunmas\u0131nda rolunu g\u00fcnb\u0259g\u00fcn art\u0131ran Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 X\u0259z\u0259r d\u0259nizini Qara d\u0259niz v\u0259 Aral\u0131q d\u0259nizi il\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259n strateji boru k\u0259m\u0259rl\u0259rini in\u015fa etdi. A\u00e7\u0131q d\u0259niz\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 olmayan \u00f6lk\u0259 olmas\u0131na \u00a0baxmayaraq,\u00a0 Avrasiyan\u0131n vacib n\u0259qliyyat qov\u015faqlar\u0131n\u0131n birin\u0259 \u00e7evrildi. \u00d6lk\u0259miz \u00a0infrastruktur layih\u0259l\u0259rin\u0259 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck s\u0259rmay\u0259 yat\u0131rd\u0131. \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n co\u011frafiyas\u0131 geni\u015fl\u0259ndi. Regional \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259d\u0259 ba\u015flanan \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q beyn\u0259lxalq miqyas al\u0131b. G\u00f6r\u00fcl\u0259n i\u015fl\u0259rin zirv\u0259sind\u0259 dayanan C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi reall\u0131\u011fa \u00e7evrildi. Bu g\u00fcn onun \u0259sas seqmentl\u0259ri olan TANAP-\u0131n v\u0259 TAP-\u0131n geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259sind\u0259n b\u0259hs edilir. Az\u0259rbaycan\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131na qoydu\u011fu h\u0259d\u0259fl\u0259rd\u0259n biri yeni k\u00f6rp\u00fcl\u0259rin qurulmas\u0131d\u0131r. \u00d6lk\u0259miz h\u0259r zaman \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q m\u0259kan\u0131 kimi tan\u0131n\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>Mill\u0259t v\u0259kili \u00f6t\u0259n Bak\u0131 Enerji H\u0259ft\u0259sind\u0259n bug\u00fcn\u0259d\u0259k Az\u0259rbaycan\u0131n enerji sektorunda qazand\u0131\u011f\u0131 u\u011furlara diqq\u0259ti y\u00f6n\u0259ld\u0259r\u0259k bildirib ki, o zaman s\u0259kkiz \u00f6lk\u0259y\u0259 t\u0259bii qaz ixrac edirdik: \u201cBu g\u00fcn is\u0259 h\u0259min \u00f6lk\u0259l\u0259rin say\u0131 12-y\u0259 \u00e7at\u0131b. C\u0259nab \u0130lham \u018fliyevin qeyd etdiyi kimi, bu, h\u0259l\u0259 d\u0259 son deyil. \u0130xrac co\u011frafiyas\u0131n\u0131n geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn b\u0259zi \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar v\u0259 s\u0259rmay\u0259 qoyulu\u015fu m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259yik. Boru k\u0259m\u0259ri il\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n co\u011frafiyan\u0131n qazla t\u0259min edilm\u0259si bax\u0131m\u0131ndan Az\u0259rbaycan bu g\u00fcn qlobal s\u0259viyy\u0259d\u0259 apar\u0131c\u0131 d\u00f6vl\u0259t\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. B\u00fct\u00fcn bunlar m\u00fcsb\u0259t dinamikad\u0131r v\u0259 biz enerji sah\u0259mizin inki\u015faf\u0131n\u0131n t\u0259kc\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n potensial\u0131na deyil, h\u0259m\u00e7inin qon\u015fulu\u011fumuza da t\u00f6hf\u0259 verdiyini g\u00f6r\u00fcr\u00fck. Enerji resurslar\u0131 d\u00fczg\u00fcn idar\u0259 edilirs\u0259, investorlar, tranzit \u00f6lk\u0259l\u0259r v\u0259 istehsal\u00e7\u0131lar aras\u0131nda \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q m\u0259hz bu s\u0259viyy\u0259d\u0259dirs\u0259, o zaman u\u011fur \u0259ld\u0259 edilir. H\u0259r k\u0259s \u00fc\u00e7\u00fcn u\u011furlu v\u0259ziyy\u0259t yaran\u0131r v\u0259 Az\u0259rbaycan h\u0259r zaman istehsal\u00e7\u0131lar, tranzit \u00f6lk\u0259l\u0259r v\u0259 istehlak\u00e7\u0131lar aras\u0131nda maraqlar\u0131n balans\u0131na diqq\u0259t yetirir. \u00c7\u00fcnki bu amil g\u0259l\u0259c\u0259k enerji \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 bax\u0131m\u0131ndan olduqca vacibdir\u201d.<\/p>\n<p>Malik H\u0259s\u0259nov son bir ilin u\u011furlar\u0131 s\u0131ras\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n COP29 iqlim konfrans\u0131na ev sahibliyini bildirib: \u201cAz\u0259rbaycan b\u0259rpaolunan enerji sah\u0259sind\u0259 b\u00f6y\u00fck potensiala malikdir. Bu sah\u0259d\u0259 d\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa x\u00fcsusi \u00f6n\u0259m verir. D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018fliyev yubiley t\u0259dbirinin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f m\u0259rasimind\u0259ki \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda diqq\u0259ti Az\u0259rbaycan\u0131n ya\u015f\u0131l enerji g\u00fcnd\u0259liyin\u0259 y\u00f6n\u0259ltdi. Bildirdi ki, \u00f6t\u0259n il Bak\u0131 Enerji H\u0259ft\u0259si \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 toplam 1000 meqavat ya\u015f\u0131l enerji h\u0259cmind\u0259 m\u00fcqavil\u0259l\u0259r imzaland\u0131. Bu t\u0259dbir \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 d\u0259 bir ne\u00e7\u0259 y\u00fcz meqavat h\u0259cmind\u0259 yeni sazi\u015fl\u0259r imzalanacaq. Biz bu yol il\u0259 ir\u0259lil\u0259yirik.<\/p>\n<p>COP29 enerji bazar\u0131nda m\u0259suliyy\u0259tli aktor, h\u0259r zaman real h\u0259d\u0259fl\u0259ri qar\u015f\u0131s\u0131na qoyan \u00f6lk\u0259 kimi n\u00fcfuz qazanan Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259dbir\u0259 y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 ev sahibliyi v\u0259 u\u011furlu n\u0259tic\u0259l\u0259rin \u0259ld\u0259 olunmas\u0131 il\u0259 tarix\u0259 yaz\u0131ld\u0131. Qlobal C\u0259nub v\u0259 Qlobal \u015eimal aras\u0131nda k\u00f6rp\u00fcn\u00fcn qurulmas\u0131n\u0131 qar\u015f\u0131ya \u0259sas h\u0259d\u0259f kimi qoyan \u00f6lk\u0259miz buna nail oldu\u201d.<\/p>\n<p>Mill\u0259t v\u0259kili qeyd edib ki, son 21 ild\u0259n art\u0131q d\u00f6vrd\u0259 \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin siyasi kursunu b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rd\u0259 u\u011furla davam etdir\u0259n Prezident \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n enerji sektorunda qazand\u0131\u011f\u0131 u\u011furlar\u0131n miqyas\u0131 geni\u015fdir: \u201cEnerji sektoru \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u0259laq\u0259l\u0259rinin qurulmas\u0131nda \u0259sas amill\u0259rd\u0259n biridir. Az\u0259rbaycan\u0131n iqtisadiyyat\u0131n\u0131 d\u00fczg\u00fcn \u0259saslar \u00fcz\u0259rind\u0259 qurmas\u0131 beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 t\u0259qdir edilir. Neft siyas\u0259tinin m\u0259ntiqi davam\u0131 olaraq iqtisadiyyat\u0131n \u015fax\u0259l\u0259ndirilm\u0259si siyas\u0259tinin u\u011furlar\u0131 bug\u00fcnk\u00fc reall\u0131qlar\u0131m\u0131zda \u00f6z\u00fcn\u00fcn ayd\u0131n ifad\u0259sini tap\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan\u0131n enerji t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131 \u0259n\u0259n\u0259y\u0259 uy\u011fun olaraq n\u00f6vb\u0259ti d\u0259f\u0259 Bak\u0131da topland\u0131. Iyunun 2-d\u0259 \u00f6z i\u015fin\u0259 ba\u015flayan 30-cu Yubiley Beyn\u0259lxalq X\u0259z\u0259r Neft v\u0259 Qaz S\u0259rgisi \u201cCaspian Oil and Gas\u201d, 13-c\u00fc X\u0259z\u0259r Beyn\u0259lxalq&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":40080,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[49],"tags":[],"class_list":["post-45373","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-siyast"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/45373","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=45373"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/45373\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":45374,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/45373\/revisions\/45374"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/40080"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=45373"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=45373"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=45373"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}