{"id":43055,"date":"2025-04-23T12:54:12","date_gmt":"2025-04-23T08:54:12","guid":{"rendered":"https:\/\/mecra.az\/?p=43055"},"modified":"2025-04-23T21:59:45","modified_gmt":"2025-04-23T17:59:45","slug":"dahi-s%c9%99xsiyy%c9%99t-az%c9%99rbaycan-dilinin-dovl%c9%99t-dili-olmasi-bar%c9%99d%c9%99-madd%c9%99nin-salinmasina-calisirdi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mecra.az\/?p=43055","title":{"rendered":"&#8220;Dahi \u015f\u0259xsiyy\u0259t Az\u0259rbaycan dilinin d\u00f6vl\u0259t dili olmas\u0131 bar\u0259d\u0259 madd\u0259nin sal\u0131nmas\u0131na \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131&#8221;"},"content":{"rendered":"<p>Milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rimizin qorunmas\u0131nda v\u0259 inki\u015faf\u0131nda ana dilimizin rolu b\u00f6y\u00fckd\u00fcr. Dilimiz xalq\u0131m\u0131z\u0131n ke\u00e7diyi b\u00fct\u00fcn tarixi m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259ri ke\u00e7\u0259r\u0259k onunla eyni taleyi ya\u015fay\u0131b m\u00fcasir d\u00f6vr\u0259 g\u0259lib \u00e7atan \u0259n b\u00f6y\u00fck m\u0259n\u0259vi s\u0259rv\u0259tl\u0259rimizd\u0259ndir. Dilimizin ke\u00e7diyi \u00e7\u0259tin d\u00f6vrl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 SSR\u0130 d\u00f6vr\u00fc idi. SSR\u0130 Konstitusiyas\u0131 q\u0259bul edildikd\u0259n sonra milli dill\u0259rin s\u0131x\u0131\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn daha ciddi t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fclm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. O d\u00f6vr\u00fcn \u00e7\u0259tinlikl\u0259rin\u0259 baxmayaraq \u00f6z xalq\u0131n\u0131, mill\u0259tini b\u00f6y\u00fck m\u0259h\u0259bb\u0259tl\u0259 sev\u0259n \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyev \u00f6t\u0259n \u0259srin 70-ci ill\u0259rind\u0259 ana dilin\u0259 d\u00f6vl\u0259t dili statusunun verilm\u0259si u\u011frunda c\u0259sar\u0259tl\u0259 v\u0259 q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparma\u011fa ba\u015flad\u0131. Dahi \u015f\u0259xsiyy\u0259t \u00f6z m\u0259qs\u0259din\u0259 \u00e7atmaq \u00fc\u00e7\u00fcn Konstitusiya layih\u0259sin\u0259 Az\u0259rbaycan dilinin d\u00f6vl\u0259t dili olmas\u0131 bar\u0259d\u0259 madd\u0259nin sal\u0131nmas\u0131na \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 27 aprel 1978-ci il tarixind\u0259 Az\u0259rbaycan dilinin Konstitusiyada d\u00f6vl\u0259t dili kimi t\u0259sbit olunmas\u0131 tarixi hadis\u0259dir. 70-ci ill\u0259rin ortalar\u0131ndan ba\u015flayaraq SSR\u0130-ni t\u0259\u015fkil ed\u0259n respublikalar\u0131n ictimai-siyasi h\u0259yat\u0131nda dil m\u0259s\u0259l\u0259si yenid\u0259n g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259tirildi. SSR\u0130 Konstitusiyas\u0131n\u0131n q\u0259bulundan sonra milli dill\u0259rin s\u0131x\u0131\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 prosesi daha da g\u00fccl\u0259ndirildi. Bel\u0259 bir \u015f\u0259raitd\u0259 ana dili m\u0259s\u0259l\u0259sinin t\u0259bli\u011fi il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmaq c\u0259sar\u0259t t\u0259l\u0259b edirdi. 30-ci ill\u0259rd\u0259 dil m\u0259s\u0259l\u0259sini qabardanlar Sibir\u0259 s\u00fcrg\u00fcn olunurdu. H\u0259tta milli respublikalar\u0131n r\u0259hb\u0259rl\u0259ri d\u0259 ana dili m\u0259s\u0259l\u0259sini g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259tirm\u0259kd\u0259 aciz idil\u0259r. B\u00fct\u00fcn bunlara baxmayaraq, o vaxt Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259ri olan Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev dil m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 \u00f6z m\u00f6vqeyini \u00e7ox c\u0259sar\u0259tl\u0259, q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 bildirmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyev ziyal\u0131lar\u0131 da m\u00fcbariz\u0259y\u0259 c\u0259lb ed\u0259r\u0259k bu prosesi daha da g\u00fccl\u0259ndirdi. SSR\u0130 Konstitusiyas\u0131 q\u0259bul edildikd\u0259n sonra m\u00fctt\u0259fiq respublikalar\u0131n Konstitusiya layih\u0259si d\u0259rc olunaraq \u00fcmumxalq m\u00fczakir\u0259sin\u0259 verildi. Bu layih\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan dilinin hans\u0131 status da\u015f\u0131mas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259si \u00f6z \u0259ksini tapmam\u0131\u015fd\u0131. Kommunist ideologiyas\u0131n\u0131n h\u00f6kmranl\u0131q etdiyi o d\u00f6vrd\u0259 \u0259halinin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 ke\u00e7iril\u0259n m\u00fczakir\u0259l\u0259r formal xarakter da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131. Buna baxmayaraq, milli ruhlu ziyal\u0131lar layih\u0259y\u0259 Az\u0259rbaycan dilinin sal\u0131nmamas\u0131ndan naraz\u0131l\u0131qlar\u0131n\u0131 bildirmi\u015fdil\u0259r. Yen\u0259 d\u0259 respublikam\u0131z\u0131n r\u0259hb\u0259ri Heyd\u0259r \u018fliyev h\u0259yat\u0131n\u0131 risk\u0259 qoyaraq Konstitusiya layih\u0259sin\u0259 Az\u0259rbaycan dilinin d\u00f6vl\u0259t dili olmas\u0131 bar\u0259d\u0259 madd\u0259 sal\u0131nmas\u0131na \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/aztc.gov.az\/uploads\/posts\/Manshet%20_64144f1f52574.jpg\" alt=\"Heyd\u0259r \u018fliyev v\u0259 Az\u0259rbaycan dili\u201d kitab\u0131 n\u0259\u015fr olundu | Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t T\u0259rc\u00fcm\u0259 M\u0259rk\u0259zi\" \/><\/p>\n<p>Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev \u015f\u0259xs\u0259n \u00f6z\u00fc Az\u0259rbaycan dilinin qorunmas\u0131na v\u0259 inki\u015faf\u0131na x\u00fcsusi diqq\u0259t yetirmi\u015fdir. H\u0259l\u0259 kommunist ideologiyas\u0131n\u0131n h\u00f6kmranl\u0131q etdiyi d\u00f6vrd\u0259 ulu \u00f6nd\u0259r deyirdi: \u201cDil xalq\u0131n b\u00f6y\u00fck s\u0259rv\u0259tidir. \u018fd\u0259bi dilin t\u0259r\u0259qqisi olmadan m\u0259n\u0259vi m\u0259d\u0259niyy\u0259tin t\u0259r\u0259qqisi m\u00fcmk\u00fcn deyildir\u201d. Ulu \u00d6nd\u0259r yenid\u0259n hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131td\u0131qdan sonra Az\u0259rbaycan yeni inki\u015faf m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 q\u0259d\u0259m qoydu. 2001-ci ilin iyunun 18-d\u0259 b\u00f6y\u00fck dahi \u015f\u0259xsiyy\u0259t \u201cD\u00f6vl\u0259t dilinin t\u0259tbiqi i\u015finin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d f\u0259rman imzalad\u0131. H\u0259min il avqustun 9-da Az\u0259rbaycan Prezidenti yeni f\u0259rman \u2013 \u201cAz\u0259rbaycan \u0259lifbas\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan dili g\u00fcn\u00fcn\u00fcn t\u0259sis edilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d m\u00fch\u00fcm bir s\u0259n\u0259d imzaland\u0131.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-41319\" src=\"http:\/\/mecra.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/serencam-1-300x189.jpg\" alt=\"\" width=\"554\" height=\"349\" srcset=\"https:\/\/mecra.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/serencam-1-300x189.jpg 300w, https:\/\/mecra.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/serencam-1.jpg 700w\" sizes=\"auto, (max-width: 554px) 100vw, 554px\" \/><\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyevin 2018-ci il noyabr\u0131n 1-d\u0259 imzalad\u0131\u011f\u0131 \u201cAz\u0259rbaycan dilinin safl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 v\u0259 d\u00f6vl\u0259t dilind\u0259n istifad\u0259nin daha da t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259dbirl\u0259r haqq\u0131nda\u201d F\u0259rman\u0131 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 d\u00f6vl\u0259t dilinin h\u0259r zaman diqq\u0259td\u0259 saxlan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259sdiq edir.<\/p>\n<p><strong>V\u00fcsal Kaz\u0131mov,<\/strong><\/p>\n<p><strong>YAP C\u0259lilabad rayon T\u0259\u015fkilat\u0131 G\u0259ncl\u0259r Birliyinin s\u0259dri<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u201cAz\u0259rpo\u00e7t\u201d MMC C\u0259lilabad Regional Po\u00e7t filial\u0131n\u0131n r\u0259isi<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rimizin qorunmas\u0131nda v\u0259 inki\u015faf\u0131nda ana dilimizin rolu b\u00f6y\u00fckd\u00fcr. Dilimiz xalq\u0131m\u0131z\u0131n ke\u00e7diyi b\u00fct\u00fcn tarixi m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259ri ke\u00e7\u0259r\u0259k onunla eyni taleyi ya\u015fay\u0131b m\u00fcasir d\u00f6vr\u0259 g\u0259lib \u00e7atan \u0259n b\u00f6y\u00fck m\u0259n\u0259vi s\u0259rv\u0259tl\u0259rimizd\u0259ndir. Dilimizin ke\u00e7diyi&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":39844,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[49],"tags":[],"class_list":["post-43055","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-siyast"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/43055","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=43055"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/43055\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":43082,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/43055\/revisions\/43082"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/39844"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=43055"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=43055"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=43055"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}