{"id":41769,"date":"2025-03-27T10:00:43","date_gmt":"2025-03-27T06:00:43","guid":{"rendered":"https:\/\/mecra.az\/?p=41769"},"modified":"2025-03-27T12:25:17","modified_gmt":"2025-03-27T08:25:17","slug":"31-mart-az%c9%99rbaycanlilarin-soyqirimi-gunudur-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mecra.az\/?p=41769","title":{"rendered":"31 Mart &#8211; Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Soyq\u0131r\u0131m\u0131 G\u00fcn\u00fcd\u00fcr"},"content":{"rendered":"<p>31 Mart Az\u0259rbaycan tarixin\u0259 qanla yaz\u0131lm\u0131\u015f faci\u0259li hadis\u0259l\u0259rd\u0259n biridir. XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259, 1918-ci ilin mart-aprel aylar\u0131nda Bak\u0131da v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n dig\u0259r b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 erm\u0259ni da\u015fnak-bol\u015fevik q\u00fcvv\u0259l\u0259ri minl\u0259rl\u0259 g\u00fcnahs\u0131z az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131 amans\u0131zcas\u0131na q\u0259tl\u0259 yetirmi\u015f, k\u0259ndl\u0259ri yand\u0131rm\u0131\u015f v\u0259 \u0259halini k\u00fctl\u0259vi sur\u0259td\u0259 m\u0259hv etmi\u015fdil\u0259r. Bu hadis\u0259l\u0259r t\u0259kc\u0259 milli z\u0259mind\u0259 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f bir q\u0131r\u011f\u0131n deyil, h\u0259m d\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n etnik t\u0259mizl\u0259nm\u0259sin\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015f soyq\u0131r\u0131m\u0131 akt\u0131 idi.<\/p>\n<p>1917-ci ild\u0259 Rusiyada ba\u015f ver\u0259n inqilabdan sonra bol\u015fevikl\u0259r hakimiyy\u0259ti \u0259l\u0259 ke\u00e7irdil\u0259r. Bu d\u00f6vrd\u0259 erm\u0259ni da\u015fnaklar\u0131 bol\u015fevikl\u0259rl\u0259 birl\u0259\u015f\u0259r\u0259k C\u0259nubi Qafqazda, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycanda \u00f6z m\u0259krli niyy\u0259tl\u0259rini h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lveri\u015fli f\u00fcrs\u0259t qazand\u0131lar. bol\u015fevikl\u0259r v\u0259 da\u015fnaklar 1918-ci ilin mart ay\u0131nda az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 d\u0259h\u015f\u0259tli q\u0131r\u011f\u0131nlar t\u00f6r\u0259tdil\u0259r. Mart\u0131n 30-dan ba\u015flayaraq Bak\u0131da v\u0259 \u0259traf q\u0259s\u0259b\u0259l\u0259rd\u0259 minl\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 qad\u0131n, u\u015faq, qoca amans\u0131zl\u0131qla q\u0259tl\u0259 yetirildi. \u015eamax\u0131, Quba, Qaraba\u011f, Z\u0259ng\u0259zur, Nax\u00e7\u0131van v\u0259 dig\u0259r b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259 erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri eyni cinay\u0259tl\u0259ri t\u00f6r\u0259d\u0259r\u0259k k\u0259ndl\u0259ri yand\u0131rd\u0131lar, insanlar\u0131 diri-diri yand\u0131raraq v\u0259h\u015filik n\u00fcmayi\u015f etdirdil\u0259r. M\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, t\u0259kc\u0259 Bak\u0131da 12 mind\u0259n \u00e7ox az\u0259rbaycanl\u0131 q\u0259tl\u0259 yetirildi. \u015eamax\u0131da 8 mind\u0259n \u00e7ox insan \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc, Qubada 16 mind\u0259n \u00e7ox az\u0259rbaycanl\u0131 v\u0259 yerli y\u0259hudi \u0259hali m\u0259hv edildi. Erm\u0259ni quldur d\u0259st\u0259l\u0259ri Z\u0259ng\u0259zurda 115 k\u0259ndi, Qaraba\u011fda is\u0259 y\u00fczl\u0259rl\u0259 ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259sini yerl\u0259-yeksan etdil\u0259r. Mart soyq\u0131r\u0131m\u0131 bir ne\u00e7\u0259 s\u0259b\u0259bd\u0259n ir\u0259li g\u0259lirdi. \u018fsas m\u0259qs\u0259dl\u0259r is\u0259 erm\u0259ni mill\u0259t\u00e7il\u0259ri B\u00f6y\u00fck Erm\u0259nistan yaratmaq ideyas\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131n\u0131 az\u0259rbaycanl\u0131lardan t\u0259mizl\u0259m\u0259y\u0259, h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 Bak\u0131 strateji \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malik idi v\u0259 onun neft ehtiyatlar\u0131na n\u0259zar\u0259t etm\u0259k ist\u0259y\u0259n q\u00fcvv\u0259l\u0259r Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131 z\u0259ifl\u0259tm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131lar, Az\u0259rbaycan xalq\u0131 1918-ci ilin may\u0131nda m\u00fcst\u0259qilliyini elan etm\u0259y\u0259 haz\u0131rla\u015f\u0131rd\u0131. Erm\u0259ni-bol\u015fevik q\u00fcvv\u0259l\u0259ri bu prosesi \u0259ng\u0259ll\u0259m\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131lar.<\/p>\n<p>1918-ci ilin iyun ay\u0131nda Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti x\u00fcsusi istintaq komissiyas\u0131 yaratd\u0131 v\u0259 hadis\u0259l\u0259rin ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn i\u015fl\u0259r apard\u0131. Bunun n\u0259tic\u0259sind\u0259 bir s\u0131ra faktlar a\u015fkar edildi v\u0259 cinay\u0259tkarlar bar\u0259sind\u0259 s\u0259n\u0259dl\u0259r haz\u0131rland\u0131. Lakin AXC-nin s\u00fcqutundan sonra bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 laz\u0131mi s\u0259viyy\u0259d\u0259 h\u00fcquqi qiym\u0259t verilm\u0259di. Lakin 1991-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan m\u00fcst\u0259qillik qazand\u0131qdan sonra soyq\u0131r\u0131m\u0131n ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 ciddi add\u0131mlar at\u0131ld\u0131. 1998-ci ild\u0259 31 Mart Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Soyq\u0131r\u0131m\u0131 G\u00fcn\u00fc kimi r\u0259smi \u015f\u0259kild\u0259 qeyd olunma\u011fa ba\u015flad\u0131. Bundan \u0259lav\u0259, Quba Soyq\u0131r\u0131m\u0131 Memorial Kompleksi d\u0259 a\u00e7\u0131laraq d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tin\u0259 erm\u0259ni vandalizminin s\u00fcbutlar\u0131n\u0131 n\u00fcmayi\u015f etdirdi.<\/p>\n<p>Mart soyq\u0131r\u0131m\u0131 Az\u0259rbaycan xalq\u0131na a\u011f\u0131r f\u0259sadlar verdi. Minl\u0259rl\u0259 g\u00fcnahs\u0131z insan\u0131n q\u0259tl\u0259 yetirilm\u0259si il\u0259 yana\u015f\u0131, Az\u0259rbaycan\u0131n demoqrafik v\u0259 sosial strukturu d\u0259yi\u015fdi. Xalq psixoloji v\u0259 m\u0259n\u0259vi c\u0259h\u0259td\u0259n a\u011f\u0131r z\u0259rb\u0259l\u0259r ald\u0131. Lakin m\u00fcst\u0259qillik ill\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti tarixi h\u0259qiq\u0259tl\u0259rin \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 v\u0259 beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 tan\u0131d\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcxt\u0259lif t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irdi. Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti v\u0259 xalq\u0131 uzun ill\u0259r bu faci\u0259ni unutmayaraq, tarixi h\u0259qiq\u0259tl\u0259rin \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 v\u0259 \u0259dal\u0259tin b\u0259rpas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcbariz\u0259 aparm\u0131\u015fd\u0131r. Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin 1998-ci il 26 mart tarixli f\u0259rman\u0131 il\u0259 31 Mart \u2013 Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Soyq\u0131r\u0131m\u0131 G\u00fcn\u00fc elan edilmi\u015fdir. C\u0259nab \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti bu istiqam\u0259td\u0259 f\u0259aliyy\u0259tini davam etdirir. Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 apard\u0131\u011f\u0131 etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 v\u0259 soyq\u0131r\u0131m siyas\u0259ti, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259l\u0259ri zaman\u0131 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 il\u0259 birg\u0259 d\u00fcnya miqyas\u0131nda tan\u0131d\u0131lma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131r. D\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 c\u0259nab \u0130lham \u018fliyevin, Birinci vitse-prezident Mehriban xan\u0131m \u018fliyevan\u0131n v\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev Fondunun vitse-prezidenti Leyla xan\u0131m \u018fliyevan\u0131n misilsiz xidm\u0259tl\u0259ri v\u0259 \u0259v\u0259zsiz s\u0259yl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 d\u00fcnyan\u0131n apar\u0131c\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 n\u00fcfuzlu t\u0259\u015fkilatlarla d\u00fczg\u00fcn v\u0259 ard\u0131c\u0131l i\u015fin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si erm\u0259nil\u0259rin uydurma iddialar\u0131 il\u0259 \u0259srl\u0259rl\u0259 formala\u015fm\u0131\u015f stereotipl\u0259rin v\u0259 yanl\u0131\u015f siyasi yana\u015fmalar\u0131n d\u0259yi\u015fm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olub.<\/p>\n<p><strong>Tural C\u0259f\u0259rov,<\/strong><\/p>\n<p><u>Pirallah\u0131 Rayon \u0130cra Hakimiyy\u0259ti ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 Aparat\u0131n\u0131n V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259si i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131 v\u0259 \u015f\u0259hid ail\u0259l\u0259ri il\u0259 i\u015fin t\u0259\u015fkili \u015f\u00f6b\u0259sinin b\u00f6y\u00fck m\u0259sl\u0259h\u0259t\u00e7isi<\/u><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>31 Mart Az\u0259rbaycan tarixin\u0259 qanla yaz\u0131lm\u0131\u015f faci\u0259li hadis\u0259l\u0259rd\u0259n biridir. XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259, 1918-ci ilin mart-aprel aylar\u0131nda Bak\u0131da v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n dig\u0259r b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 erm\u0259ni da\u015fnak-bol\u015fevik q\u00fcvv\u0259l\u0259ri minl\u0259rl\u0259 g\u00fcnahs\u0131z az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131 amans\u0131zcas\u0131na q\u0259tl\u0259 yetirmi\u015f,&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":41770,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[55],"tags":[],"class_list":["post-41769","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dunya"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41769","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=41769"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41769\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":41771,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41769\/revisions\/41771"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/41770"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=41769"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=41769"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=41769"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}