{"id":40818,"date":"2025-03-09T17:26:57","date_gmt":"2025-03-09T13:26:57","guid":{"rendered":"https:\/\/mecra.az\/?p=40818"},"modified":"2025-03-09T17:33:15","modified_gmt":"2025-03-09T13:33:15","slug":"oruc-tutark%c9%99n-n%c9%99l%c9%99r%c9%99-diqq%c9%99t-etm%c9%99liyik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mecra.az\/?p=40818","title":{"rendered":"Oruc tutark\u0259n n\u0259l\u0259r\u0259 diqq\u0259t etm\u0259liyik?"},"content":{"rendered":"<p><strong>Ramazan ay\u0131nda azya\u015fl\u0131lar v\u0259 ah\u0131llar da oruc ibad\u0259tini yerin\u0259 yetirm\u0259k ist\u0259yirl\u0259r. B\u0259s u\u015faqlar bu ibad\u0259ti yerin\u0259 yetir\u0259 bil\u0259rl\u0259rmi? Ya\u015fl\u0131 insanlar \u00fc\u00e7\u00fcn oruc ibad\u0259ti n\u0259 q\u0259d\u0259r vacibdir?<\/strong><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/Mecra.az\"><strong>Mecra.az<\/strong><\/a>\u00a0&#8220;Kaspi&#8221; q\u0259zetinin m\u00f6vzuya dair m\u0259qal\u0259sini t\u0259qdim edir:<\/p>\n<p><strong>&#8220;U\u015faqlar oruc tutma\u011fa m\u0259cbur deyill\u0259r&#8221;<\/strong><\/p>\n<p>\u0130\u00e7\u0259ri\u015f\u0259h\u0259r &#8220;C\u00fcm\u0259&#8221; m\u0259scidinin axundu, Qafqaz M\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 \u0130dar\u0259sinin \u0130\u00e7\u0259ri\u015f\u0259h\u0259r \u00fczr\u0259 s\u0259lahiyy\u0259tli n\u00fcmay\u0259nd\u0259si Hac\u0131 Surxay M\u0259mm\u0259dli &#8220;Kaspi&#8221;y\u0259 bildirib ki, \u0130slam dinin\u0259 g\u00f6r\u0259 oruc ibad\u0259ti h\u0259ddi-bulu\u011fa \u00e7atm\u0131\u015f, sa\u011flam m\u00fcs\u0259lmanlara vacibdir: &#8220;H\u0259ddi-bulu\u011f ya\u015f\u0131 islama g\u00f6r\u0259 u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn 9-15 ya\u015f aras\u0131nda d\u0259yi\u015fir. Bundan \u0259vv\u0259l u\u015faqlar dini c\u0259h\u0259td\u0259n oruc tutma\u011fa m\u0259cbur deyill\u0259r. Lakin valideynl\u0259r onlar\u0131 bu ibad\u0259t\u0259 t\u0259dric\u0259n \u00f6yr\u0259\u015fdir\u0259 bil\u0259rl\u0259r. U\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn orucun \u00f6yr\u0259dilm\u0259si laz\u0131md\u0131r. Ki\u00e7ik ya\u015fl\u0131 u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn orucu tam \u015f\u0259kild\u0259 tutmaq m\u0259cburi deyil. Amma onlara Ramazan ay\u0131n\u0131n \u0259h\u0259miyy\u0259tini anlatmaq \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0131sa m\u00fcdd\u0259tli (m\u0259s\u0259l\u0259n, g\u00fcn\u00fcn yar\u0131s\u0131na q\u0259d\u0259r) oruc tuta bil\u0259c\u0259kl\u0259ri t\u00f6vsiy\u0259 edilir. U\u015faqlara yava\u015f-yava\u015f oruc tutma\u011f\u0131n mahiyy\u0259ti ba\u015fa sal\u0131n\u0131r v\u0259 ist\u0259y\u0259rl\u0259rs\u0259, qism\u0259n oruc tuta bil\u0259rl\u0259r&#8221;.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"inner-photo\" src=\"https:\/\/images.oxu.az\/2025\/03\/09\/bQl71kSw3kvZzUH8e1REGmzLmc3XTpt6joQVSUEa:640.jpg\" alt=\"\" width=\"640\" height=\"428\" \/><\/p>\n<p>Ya\u015fl\u0131 insanlara g\u0259linc\u0259, axund bildirir ki, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 Allah t\u0259r\u0259find\u0259n Ramazan ay\u0131 orucunun vacib olmas\u0131nda sa\u011flaml\u0131q \u0259sas \u015f\u0259rt kimi qoyulub. \u018fg\u0259r ya\u015fl\u0131 insan sa\u011flamd\u0131rsa, orucunu tutmal\u0131d\u0131r. Y\u0259ni burada ya\u015fl\u0131 v\u0259 ya cavanl\u0131q meyar\u0131 yox, sa\u011flaml\u0131q meyar\u0131 \u0259sas g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<p><strong>\u00d6nc\u0259 orucun mahiyy\u0259ti izah edilm\u0259lidir<\/strong><\/p>\n<p>Pediatr-infeksionist Ayt\u0259n Ziyadova bildirib ki, u\u015faqlar v\u0259 ya\u015fl\u0131lar Ramazan ay\u0131nda oruc tutmaq bax\u0131m\u0131ndan x\u00fcsusi diqq\u0259t t\u0259l\u0259b ed\u0259n qruplard\u0131r: &#8220;H\u0259m u\u015faqlar, h\u0259m d\u0259 ya\u015fl\u0131lar oruc tutark\u0259n m\u00fc\u0259yy\u0259n sa\u011flaml\u0131q riskl\u0259ri il\u0259 qar\u015f\u0131la\u015fa bil\u0259rl\u0259r. Buna g\u00f6r\u0259 onlar\u0131n oruc tutma\u011f\u0131 bar\u0259d\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259rk\u0259n bir ne\u00e7\u0259 faktoru n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131r\u0131q. U\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn oruc tutma\u011fa ba\u015flama ya\u015f\u0131 12 v\u0259 daha \u00fcst\u00fcd\u00fcr. Bu ya\u015fda b\u0259d\u0259nin fiziki v\u0259 ruhi inki\u015faf\u0131 yet\u0259rli olur v\u0259 oruc tutmaq u\u015faqlar\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na z\u0259r\u0259r verm\u0259z. Ancaq u\u015faqlar\u0131n f\u0259rdi inki\u015faf\u0131 f\u0259rqli oldu\u011funa g\u00f6r\u0259, valideynl\u0259r onlar\u0131n sa\u011flaml\u0131q v\u0259 psixoloji v\u0259ziyy\u0259tini n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq q\u0259rar verm\u0259lidirl\u0259r. H\u0259m\u00e7inin, oruc tutma\u011fa ba\u015flamazdan \u0259vv\u0259l u\u015faqlara bu ibad\u0259tin n\u0259 oldu\u011funu v\u0259 niy\u0259 tutuldu\u011funu izah etm\u0259k \u00e7ox vacibdir. U\u015faqlar oruc tutma\u011fa ba\u015flamadan \u0259vv\u0259l, onlar\u0131 dini v\u0259 m\u0259n\u0259vi c\u0259h\u0259td\u0259n haz\u0131rlamaq vacibdir. Oruc tutman\u0131n n\u0259 oldu\u011funu, niy\u0259 tutuldu\u011funu v\u0259 bunun b\u0259d\u0259nl\u0259rin\u0259 nec\u0259 t\u0259sir ed\u0259c\u0259yini anladan s\u00f6hb\u0259tl\u0259r etm\u0259k faydal\u0131d\u0131r. Oruc tutma\u011fa ba\u015flad\u0131qdan sonra, onlar\u0131n yor\u011funluq, susuzluq v\u0259 ya ba\u015fqa fiziki narahatl\u0131qlar hiss etm\u0259si hal\u0131nda oruc dayand\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bu, u\u015faqlar\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131 qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn vacibdir&#8221;.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"inner-photo\" src=\"https:\/\/images.oxu.az\/2025\/03\/09\/m8vw7rhRZltU0unT69UZTN7sCCu3RgdvAOQj71pZ:640.png\" alt=\"\" width=\"640\" height=\"428\" \/><\/p>\n<p><strong>Qidalanma \u00e7ox \u00f6n\u0259mlidir<\/strong><\/p>\n<p>H\u0259kim bildirir ki, u\u015faqlar oruc tutark\u0259n onlar\u0131n qidalanmas\u0131 \u00e7ox \u00f6n\u0259mlidir. Sahurda u\u015faqlar\u0131n protein v\u0259 lif m\u0259nb\u0259l\u0259ri il\u0259 z\u0259ngin yem\u0259kl\u0259r q\u0259bul etm\u0259si vacibdir. M\u0259s\u0259l\u0259n, yumurta, noxud, qoz v\u0259 tam bu\u011fda \u00e7\u00f6r\u0259yi kimi qidalar enerji ver\u0259r v\u0259 u\u015faqlar\u0131n oruc m\u00fcdd\u0259tind\u0259 daha az yorulmalar\u0131na k\u00f6m\u0259k ed\u0259r. Bundan \u0259lav\u0259, u\u015faqlara bol su i\u00e7m\u0259k t\u00f6vsiy\u0259 olunmal\u0131d\u0131r. Sahurda v\u0259 iftarda susuzluq yaratmayan v\u0259 b\u0259d\u0259ni n\u0259ml\u0259ndir\u0259n qidalar, h\u0259m\u00e7inin meyv\u0259 v\u0259 t\u0259r\u0259v\u0259z yem\u0259k faydal\u0131d\u0131r. U\u015faqlar\u0131n oruc tutmas\u0131 t\u0259dric\u0259n olmal\u0131 v\u0259 onlar\u0131n b\u0259d\u0259nl\u0259ri bu ibad\u0259t\u0259 al\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r. \u0130lk ba\u015fda q\u0131sa m\u00fcdd\u0259tl\u0259rd\u0259 oruc tutma\u011fa ba\u015flamaq v\u0259 ya g\u00fcn\u00fcn m\u00fc\u0259yy\u0259n saatlar\u0131nda oruc tutmaq daha yax\u015f\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong>&#8220;Ya\u015fl\u0131lar\u0131n sa\u011flaml\u0131q v\u0259ziyy\u0259ti qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259lidir&#8221;<\/strong><\/p>\n<p>M\u00fcsahibimiz ya\u015fl\u0131lar\u0131n oruc tutmas\u0131na da m\u00fcnasib\u0259t bildirib: &#8220;Ya\u015fl\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn oruc tutmaq b\u0259d\u0259nl\u0259rind\u0259ki fiziki d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r v\u0259 b\u0259zi sa\u011flaml\u0131q probleml\u0259ri s\u0259b\u0259bind\u0259n daha diqq\u0259tli yana\u015fma t\u0259l\u0259b edir. Oruc tutma\u011fa ba\u015flamazdan \u0259vv\u0259l ya\u015fl\u0131lar\u0131n sa\u011flaml\u0131q v\u0259ziyy\u0259ti qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259lidir. M\u0259s\u0259l\u0259n, \u00fcr\u0259k, b\u00f6yr\u0259k, qan t\u0259zyiqi v\u0259 ya \u015f\u0259k\u0259r x\u0259st\u0259liyi kimi probleml\u0259ri olan ya\u015fl\u0131lar oruc tutma\u011f\u0131 h\u0259kiml\u0259ri il\u0259 m\u00fczakir\u0259 etm\u0259lidirl\u0259r. Ya\u015fl\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn oruc tutmaq, b\u0259d\u0259nin ehtiyac duydu\u011fu maye v\u0259 qida balans\u0131n\u0131 saxlama\u011fa k\u00f6m\u0259k ed\u0259c\u0259k d\u00fczg\u00fcn qidalanma il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259lidir. Sahur v\u0259 iftar vaxtlar\u0131nda y\u00fcng\u00fcl v\u0259 asan h\u0259zm olunan qidalar q\u0259bul edilm\u0259lidir, a\u011f\u0131r yem\u0259kl\u0259rd\u0259n \u00e7\u0259kinilm\u0259lidir. Lifli qidalar (m\u0259s\u0259l\u0259n, meyv\u0259, t\u0259r\u0259v\u0259z, tam bu\u011fda m\u0259hsullar\u0131) v\u0259 protein m\u0259nb\u0259l\u0259ri (yumurta, bal\u0131q, \u0259t) oruc tutma\u011fa k\u00f6m\u0259k ed\u0259 bil\u0259r. Bundan \u0259lav\u0259, ya\u015fl\u0131lar bol su istehlak\u0131na diqq\u0259t etm\u0259lidirl\u0259r. Sahurda bol su i\u00e7m\u0259k, b\u0259d\u0259nin susuz qalmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 al\u0131r v\u0259 oruc zaman\u0131 yor\u011funlu\u011fu azaltma\u011fa k\u00f6m\u0259k edir&#8221;.<\/p>\n<p><strong>&#8220;S\u00fcd ver\u0259n analar da diqq\u0259tli olmal\u0131d\u0131r&#8221;<\/strong><\/p>\n<p>H\u0259kim bildirir ki, s\u00fcd ver\u0259n analar da oruc tutark\u0259n diqq\u0259tli olmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki oruc tutark\u0259n s\u00fcd\u00fcn keyfiyy\u0259tind\u0259 b\u0259zi d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r ola bil\u0259r. Oruc zaman\u0131 anan\u0131n istehlak etdiyi qida v\u0259 maye miqdar\u0131 azald\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn s\u00fcd\u00fcn t\u0259rkibind\u0259 b\u0259zi vitamin, minerallar\u0131n azalmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr: &#8220;Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n anan\u0131n d\u00fczg\u00fcn qidalanmas\u0131 v\u0259 bol maye q\u0259bul etm\u0259si \u00e7ox \u00f6n\u0259mlidir. Sahurda bol lifli v\u0259 protein t\u0259rkibli qidalar q\u0259bul edilm\u0259si, s\u00fcd\u00fcn keyfiyy\u0259tini qoruma\u011fa k\u00f6m\u0259k ed\u0259r. S\u00fcd ver\u0259n analar\u0131n sahurda lifl\u0259 z\u0259ngin qidalardan istifad\u0259 etm\u0259l\u0259ri vacibdir. Tam bu\u011fda \u00e7\u00f6r\u0259yi, gaval\u0131 v\u0259 ya \u0259rik kimi meyv\u0259l\u0259r, s\u00fcd ver\u0259n anan\u0131n h\u0259zm sistemini rahatla\u015fd\u0131r\u0131r v\u0259 uzun m\u00fcdd\u0259t toxluq hissini t\u0259min edir. S\u00fcd istehsal\u0131n\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259k v\u0259 enerji s\u0259viyy\u0259sini saxlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn sahurda yumurta, qoz, f\u0131nd\u0131q v\u0259 noxud kimi protein t\u0259rkibli qidalar m\u00fctl\u0259q yer almal\u0131d\u0131r. Bu qidalar, h\u0259m\u00e7inin analar\u0131n oruc m\u00fcdd\u0259tind\u0259 enerji itirm\u0259m\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir&#8221;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ramazan ay\u0131nda azya\u015fl\u0131lar v\u0259 ah\u0131llar da oruc ibad\u0259tini yerin\u0259 yetirm\u0259k ist\u0259yirl\u0259r. B\u0259s u\u015faqlar bu ibad\u0259ti yerin\u0259 yetir\u0259 bil\u0259rl\u0259rmi? Ya\u015fl\u0131 insanlar \u00fc\u00e7\u00fcn oruc ibad\u0259ti n\u0259 q\u0259d\u0259r vacibdir? Mecra.az\u00a0&#8220;Kaspi&#8221; q\u0259zetinin m\u00f6vzuya dair&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":40731,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[48,1],"tags":[],"class_list":["post-40818","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cmiyyt","category-manset"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40818","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=40818"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40818\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":40819,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40818\/revisions\/40819"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/40731"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=40818"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=40818"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=40818"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}