{"id":38662,"date":"2025-01-20T08:43:51","date_gmt":"2025-01-20T04:43:51","guid":{"rendered":"https:\/\/mecra.az\/?p=38662"},"modified":"2025-01-20T08:43:43","modified_gmt":"2025-01-20T04:43:43","slug":"qanli-20-yanvar-faci%c9%99sind%c9%99n-35-otur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mecra.az\/?p=38662","title":{"rendered":"Qanl\u0131 20 Yanvar faci\u0259sind\u0259n 35 \u00d6T\u00dcR"},"content":{"rendered":"<p><strong>Az\u0259rbaycan tarixin\u0259 Qanl\u0131 Yanvar faci\u0259si kimi daxil olmu\u015f 1990-c\u0131 ilin 20 Yanvar hadis\u0259l\u0259rinin n\u00f6vb\u0259ti ild\u00f6n\u00fcm\u00fcd\u00fcr.<\/strong><\/p>\n<p><strong><a href=\"https:\/\/redaktor.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Mecra.az<\/a><\/strong>\u00a0xat\u0131rlad\u0131r ki, Qanl\u0131 Yanvar hadis\u0259l\u0259rind\u0259n 35 il \u00f6t\u00fcr.<\/p>\n<p>1987-ci ilin sonlar\u0131nda yenid\u0259n ortaya at\u0131lm\u0131\u015f qondarma Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f problemi Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn pozulmas\u0131na, torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n i\u015f\u011fal\u0131na, Erm\u0259nistanda v\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fda ya\u015fayan y\u00fcz minl\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n do\u011fma yurdlar\u0131ndan qovulmas\u0131na y\u00f6n\u0259lmi\u015fdi. Ke\u00e7mi\u015f Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n iki respublikas\u0131 aras\u0131nda ba\u015flanan m\u00fcnaqi\u015f\u0259 XIX-XX y\u00fczillikl\u0259rd\u0259 erm\u0259nil\u0259rin Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131nda ard\u0131c\u0131l m\u0259skunla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, habel\u0259 xalq\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 apar\u0131lm\u0131\u015f etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 v\u0259 soyq\u0131r\u0131m\u0131 siyas\u0259tinin n\u00f6vb\u0259ti m\u0259rh\u0259l\u0259si idi.<\/p>\n<p>Erm\u0259nistan\u0131n respublikam\u0131za \u0259razi iddialar\u0131na, radikal erm\u0259ni mill\u0259t\u00e7il\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0131z\u0131\u015fd\u0131r\u0131lan separat\u00e7\u0131l\u0131\u011fa v\u0259 soyda\u015flar\u0131m\u0131z \u0259leyhin\u0259 t\u00f6r\u0259dil\u0259n k\u00fctl\u0259vi zorak\u0131l\u0131qlara SSR\u0130 r\u0259hb\u0259rliyinin bilavasit\u0259 v\u0259 ya dolay\u0131s\u0131 il\u0259 d\u0259st\u0259k verm\u0259si, habel\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n o zamank\u0131 r\u0259hb\u0259rl\u0259rinin q\u0259tiyy\u0259tsizliyi v\u0259 milli maraqlara zidd add\u0131mlar\u0131 xalq\u0131m\u0131z\u0131 respublikan\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn qorunmas\u0131 namin\u0259 aya\u011fa qalxma\u011fa s\u00f6vq etdi. Bel\u0259likl\u0259, respublikada geni\u015f sosial spektrli xalq h\u0259r\u0259kat\u0131 yarand\u0131 v\u0259 prosesl\u0259rin gedi\u015fi onun t\u0259dric\u0259n milli azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131na \u00e7evrilm\u0259sin\u0259 z\u0259min yaratd\u0131.<\/p>\n<p>1990-c\u0131 il yanvar\u0131n 19-dan 20-n\u0259 ke\u00e7\u0259n gec\u0259 Sovet \u0130ttifaq\u0131 Kommunist Partiyas\u0131 M\u0259rk\u0259zi Komit\u0259sinin ba\u015f katibi Mixail Qorba\u00e7ovun \u0259mri il\u0259 SSR\u0130 M\u00fcdafi\u0259 Nazirliyi, D\u00f6vl\u0259t T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik Komit\u0259si, Daxili \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyinin qo\u015fun hiss\u0259l\u0259ri Bak\u0131ya v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n bir ne\u00e7\u0259 rayonuna yeridilib, dinc \u0259hali a\u011f\u0131r texnikadan v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif tipli silahlardan at\u0259\u015f\u0259 tutularaq k\u00fctl\u0259vi q\u0259tl\u0259 yetirilib. Sovet ordusunun x\u00fcsusi t\u0259yinatl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259rinin v\u0259 daxili qo\u015funlar\u0131n iri kontingentinin Bak\u0131n\u0131 z\u0259bt etm\u0259si x\u00fcsusi q\u0259ddarl\u0131q v\u0259 misli g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f v\u0259h\u015filikl\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t edilib. F\u00f6vq\u0259lad\u0259 v\u0259ziyy\u0259tin t\u0259tbiqi \u0259haliy\u0259 elan olunanad\u0259k h\u0259rbi qulluq\u00e7ular 82 n\u0259f\u0259ri amans\u0131zcas\u0131na q\u0259tl\u0259 yetirib, 20 n\u0259f\u0259ri \u00f6l\u00fcmc\u00fcl yaralay\u0131b. F\u00f6vq\u0259lad\u0259 v\u0259ziyy\u0259t elan edildikd\u0259n sonra is\u0259 bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn \u0259rzind\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 21 n\u0259f\u0259r \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcb. F\u00f6vq\u0259lad\u0259 v\u0259ziyy\u0259tin elan olunmad\u0131\u011f\u0131 rayon v\u0259 \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 &#8211; yanvar\u0131n 25-d\u0259 Neft\u00e7alada v\u0259 yanvar\u0131n 26-da L\u0259nk\u0259randa daha 8 n\u0259f\u0259r q\u0259tl\u0259 yetirilib.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, qo\u015funlar\u0131n qanunsuz yeridilm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 Bak\u0131da v\u0259 \u0259traf rayonlar\u0131nda 147 n\u0259f\u0259r \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcb, 744 n\u0259f\u0259r yaralan\u0131b.<\/p>\n<p>H\u0259lak olanlar aras\u0131nda qad\u0131nlar, u\u015faqlar v\u0259 qocalar, h\u0259m\u00e7inin t\u0259cili yard\u0131m i\u015f\u00e7il\u0259ri, milis n\u0259f\u0259rl\u0259ri olub. Qo\u015funlar\u0131n qanunsuz yeridilm\u0259si h\u0259m d\u0259 dinc \u0259hali aras\u0131nda k\u00fctl\u0259vi h\u0259bsl\u0259rl\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t olunub. \u018fm\u0259liyyatlar\u0131n gedi\u015fi boyunca paytaxt Bak\u0131 v\u0259 respublikan\u0131n dig\u0259r \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 rayonlar\u0131ndan 841 n\u0259f\u0259r qanunsuz h\u0259bs edilib, onlardan 112-si SSR\u0130-nin m\u00fcxt\u0259lif \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259ki h\u0259bsxanalara g\u00f6nd\u0259rilib. H\u0259rbi qulluq\u00e7ular t\u0259r\u0259find\u0259n 200 ev\u0259, 80 avtomobil\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n t\u0259cili yard\u0131m ma\u015f\u0131nlar\u0131na at\u0259\u015f a\u00e7\u0131l\u0131b, yand\u0131r\u0131c\u0131 g\u00fcll\u0259l\u0259rin t\u00f6r\u0259tdiyi yan\u011f\u0131nlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 k\u00fclli miqdarda d\u00f6vl\u0259t v\u0259 \u015f\u0259xsi \u0259mlak m\u0259hv edilib.<\/p>\n<p>Sovet qo\u015funlar\u0131n\u0131n h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rind\u0259 1945-1946-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f v\u0259 tarix\u0259 N\u00fcrnberq prosesi kimi d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f beyn\u0259lxalq tribunalda pisl\u0259nil\u0259n b\u00fct\u00fcn \u0259lam\u0259tl\u0259r m\u00fc\u015fahid\u0259 edilib.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n \u00fcmumilikd\u0259 150 n\u0259f\u0259r 20 Yanvar \u015f\u0259hidi var.<\/p>\n<p>Q\u0259tliamdan bir g\u00fcn sonra, yanvar\u0131n 21-d\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131n b\u00f6y\u00fck o\u011flu Heyd\u0259r \u018fliyev Az\u0259rbaycan\u0131n Moskvadak\u0131 Daimi N\u00fcmay\u0259nd\u0259liyin\u0259 ged\u0259r\u0259k Bak\u0131da k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131n t\u00f6r\u0259tmi\u015f SSR\u0130 hakimiyy\u0259tini v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n yar\u0131tmaz r\u0259hb\u0259rliyini k\u0259skin ittiham ed\u0259n b\u0259yanat verdi. Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n m\u0259ruz qald\u0131\u011f\u0131 bu d\u0259h\u015f\u0259tli v\u0259 amans\u0131z terroru d\u00fcnyan\u0131n m\u00fct\u0259r\u0259qqi q\u00fcvv\u0259l\u0259ri d\u0259 q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 pisl\u0259di.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanda vaxt\u0131nda d\u0259rind\u0259n ara\u015fd\u0131r\u0131lmayan v\u0259 adekvat qiym\u0259tini almayan faci\u0259y\u0259 yaln\u0131z bir ne\u00e7\u0259 il sonra \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 siyasi-h\u00fcquqi qiym\u0259t verildi. Az\u0259rbaycan Prezidentinin \u201c20 Yanvar faci\u0259sinin 4-c\u00fc ild\u00f6n\u00fcm\u00fcn\u00fcn ke\u00e7irilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d 1994-c\u00fc il 5 yanvar tarixli f\u0259rman\u0131nda Milli M\u0259clis\u0259 Qanl\u0131 Yanvar hadis\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 x\u00fcsusi sessiyan\u0131n ke\u00e7irilm\u0259si m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 baxmaq t\u00f6vsiy\u0259 edildi. Milli M\u0259clisin 1994-c\u00fc il mart\u0131n 29-da q\u0259bul etdiyi q\u0259rarda 20 Yanvar faci\u0259sinin g\u00fcnahkarlar\u0131 konkret qeyd olundu, qanl\u0131 aksiya Az\u0259rbaycanda milli azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131 bo\u011fmaq, xalq\u0131n inam\u0131n\u0131, irad\u0259sini q\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn totalitar kommunist rejimi t\u0259r\u0259find\u0259n t\u00f6r\u0259dilmi\u015f h\u0259rbi t\u0259cav\u00fcz v\u0259 cinay\u0259t kimi qiym\u0259tl\u0259ndirildi.<\/p>\n<p>1990-c\u0131 ilin 20 yanvar\u0131nda Az\u0259rbaycan xalq\u0131 \u00f6z azadl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 m\u00fcst\u0259qilliyi u\u011frunda \u00e7ox sayda \u015f\u0259hid verdi. Lakin onun irad\u0259si s\u0131nmad\u0131 v\u0259 milli ruhu sars\u0131lmad\u0131. H\u0259min q\u0131r\u011f\u0131n zaman\u0131 \u00fcmummilli m\u0259nafel\u0259rin m\u00fcdafi\u0259si namin\u0259 canlar\u0131ndan ke\u00e7mi\u015f v\u0259 \u015f\u0259hidlik zirv\u0259sin\u0259 ucalm\u0131\u015f V\u0259t\u0259n \u00f6vladlar\u0131 misilsiz f\u0259dakarl\u0131qlar\u0131 il\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131n q\u0259hr\u0259manl\u0131q salnam\u0259sin\u0259 yeni parlaq s\u0259hif\u0259 yazd\u0131lar.<\/p>\n<p>Prezident, M\u00fcz\u0259ff\u0259r Ali Ba\u015f Komandan \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 2020-ci ilin V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259 \u0259ld\u0259 edilmi\u015f Tarixi Z\u0259f\u0259r v\u0259 2023-c\u00fc il sentyabr\u0131n 19-20-d\u0259 Az\u0259rbaycan Ordusunun Qaraba\u011fda h\u0259yata ke\u00e7irdiyi lokal xarakterli antiterror t\u0259dbirl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc v\u0259 suverenliyinin tam t\u0259min olunmas\u0131 il\u0259 h\u0259m d\u0259 20 Yanvar \u015f\u0259hidl\u0259rinin narahat ruhlar\u0131 dinclik tapd\u0131. Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n milli ideyas\u0131 tarixi torpaqlar\u0131na qay\u0131d\u0131\u015f\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur. Qaraba\u011f v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zurda b\u00f6y\u00fck quruculuq i\u015fl\u0259ri g\u00f6r\u00fcl\u00fcr, art\u0131q B\u00f6y\u00fck Qay\u0131d\u0131\u015f ba\u015flay\u0131b v\u0259 s\u00fcr\u0259tl\u0259nib.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanl\u0131 qa\u00e7q\u0131nlar Erm\u0259nistandak\u0131 \u0259z\u0259li yurd yerl\u0259rin\u0259 d\u0259 qay\u0131dacaqlar, 20 Yanvar hadis\u0259l\u0259rind\u0259ki milli m\u00fcqavim\u0259t n\u00fcmun\u0259l\u0259ri, 30 illik d\u00f6vr \u0259rzind\u0259 i\u015f\u011falla bar\u0131\u015fmazl\u0131q v\u0259 2020-ci ilin V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259 \u0259ld\u0259 edilmi\u015f Tarixi Z\u0259f\u0259r, Erm\u0259nistan\u0131n diz \u00e7\u00f6kd\u00fcr\u00fclm\u0259si bu \u00fcmidl\u0259ri daha da g\u00fccl\u0259ndirir.<\/p>\n<p>Art\u0131q Prezident \u0130lham \u018fliyev Q\u0259rbi Az\u0259rbaycana qay\u0131d\u0131\u015f\u0131 yeni prioritet kimi m\u00fc\u0259yy\u0259n edib.<\/p>\n<p>H\u0259r il 20 Yanvar Az\u0259rbaycanda \u00dcmumxalq H\u00fczn G\u00fcn\u00fc kimi qeyd olunur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan tarixin\u0259 Qanl\u0131 Yanvar faci\u0259si kimi daxil olmu\u015f 1990-c\u0131 ilin 20 Yanvar hadis\u0259l\u0259rinin n\u00f6vb\u0259ti ild\u00f6n\u00fcm\u00fcd\u00fcr. Mecra.az\u00a0xat\u0131rlad\u0131r ki, Qanl\u0131 Yanvar hadis\u0259l\u0259rind\u0259n 35 il \u00f6t\u00fcr. 1987-ci ilin sonlar\u0131nda yenid\u0259n ortaya at\u0131lm\u0131\u015f qondarma&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":38617,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[50],"tags":[],"class_list":["post-38662","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundm"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38662","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=38662"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38662\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":38663,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38662\/revisions\/38663"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/38617"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=38662"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=38662"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=38662"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}