{"id":38080,"date":"2025-01-08T09:30:09","date_gmt":"2025-01-08T05:30:09","guid":{"rendered":"https:\/\/mecra.az\/?p=38080"},"modified":"2025-01-08T10:22:05","modified_gmt":"2025-01-08T06:22:05","slug":"prezident-yerli-televiziya-kanallarina-musahib%c9%99-verdi-fotolarvideo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mecra.az\/?p=38080","title":{"rendered":"Prezident yerli televiziya kanallar\u0131na m\u00fcsahib\u0259 verdi &#8211; FOTOLAR+V\u0130DEO &#8211; Yenil\u0259nib"},"content":{"rendered":"<div class=\"panel-body news_text\">\n<p><strong>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyev yanvar\u0131n 7-d\u0259 yerli televiziya kanallar\u0131na m\u00fcsahib\u0259 verib.<\/strong><\/p>\n<p><strong><a href=\"https:\/\/redaktor.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Mecra.az<\/a><\/strong>\u00a0m\u00fcsahib\u0259ni t\u0259qdim edir.<\/p>\n<p><strong>Az\u0259rbaycan Televiziyas\u0131ndan<em>\u00a0<\/em>V\u00fcsal M\u0259tl\u0259b: Xo\u015f g\u00f6rd\u00fck, c\u0259nab Prezident. \u018fvv\u0259lc\u0259, icaz\u0259nizl\u0259, art\u0131q \u0259n\u0259n\u0259y\u0259 \u00e7evrilmi\u015f bu m\u00fcsahib\u0259 format\u0131na g\u00f6r\u0259 Siz\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr etm\u0259k ist\u0259yirik. \u00c7\u00fcnki bu, biz\u0259 ictimaiyy\u0259ti maraqland\u0131ran m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 Sizin fikirl\u0259rinizi \u0259trafl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6yr\u0259nm\u0259k imkan\u0131 yarad\u0131r. N\u00f6vb\u0259ti bel\u0259 f\u00fcrs\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn minn\u0259tdar\u0131q.<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u0130st\u0259rdim, 2024-c\u00fc ilin yekunlar\u0131 il\u0259 ba\u015flayaq. 2024-c\u00fc ilin sosial-iqtisadi yekunlar\u0131n\u0131n g\u00f6st\u0259ricil\u0259ri bar\u0259d\u0259 n\u0259 dem\u0259k olar v\u0259 bu g\u00f6st\u0259ricil\u0259r 2025-ci il \u00fc\u00e7\u00fcn hans\u0131 proqnozlara \u0259sas yarad\u0131r?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0Ke\u00e7\u0259n il iqtisadi inki\u015faf bax\u0131m\u0131ndan yen\u0259 d\u0259 u\u011furlu il olmu\u015fdur. Az\u0259rbaycan\u0131n iqtisadiyyat\u0131 inki\u015faf etmi\u015fdir. Hesab edir\u0259m ki, inki\u015faf templ\u0259ri, bug\u00fcnk\u00fc d\u00fcnyan\u0131n m\u0259nz\u0259r\u0259sin\u0259 n\u0259z\u0259r salsaq, m\u00fcsb\u0259t say\u0131la bil\u0259r. Y\u0259ni, \u00fcmumi daxili m\u0259hsul 4 faizd\u0259n \u00e7ox artm\u0131\u015fd\u0131r. \u018fslind\u0259, bizim \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas g\u00f6st\u0259rici qeyri-neft sektorunun inki\u015faf\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki bildiyiniz kimi, biz son vaxtlar neft hasilat\u0131nda t\u0259n\u0259zz\u00fcll\u0259 \u00fczl\u0259\u015fmi\u015fdik v\u0259 hesab edir\u0259m ki, apar\u0131lan dan\u0131\u015f\u0131qlar, g\u00f6st\u0259ril\u0259n s\u0259yl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 art\u0131q bu t\u0259n\u0259zz\u00fcl\u0259 son qoyulacaq v\u0259 neft hasilat\u0131 sabit qalacaq. Bel\u0259likl\u0259, neft hasilat\u0131n\u0131n azalmas\u0131 bundan sonra \u00fcmumi daxili m\u0259hsula m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259c\u0259k. Ona g\u00f6r\u0259 biz \u00fcmumi iqtisadi g\u00f6st\u0259ricil\u0259r\u0259 n\u0259z\u0259r sald\u0131qda, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, qeyri-neft sektorunun parametrl\u0259rini n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131rd\u0131q. Burada da inki\u015faf daha u\u011furludur, 6 faizd\u0259n \u00e7ox art\u0131bd\u0131r. N\u0259z\u0259r\u0259 alsaq ki, art\u0131q uzun ill\u0259r bizim iqtisadi inki\u015fafla ba\u011fl\u0131 \u0259sas h\u0259d\u0259fl\u0259rimizd\u0259n biri s\u0259naye istehsal\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r, qeyri-neft s\u0259naye sektorunda art\u0131m daha da y\u00fcks\u0259kdir. Bu, 7 faizd\u0259n \u00e7oxdur. Y\u0259ni, \u0259g\u0259r d\u00fcnya iqtisadiyyat\u0131n\u0131n art\u0131m templ\u0259rin\u0259 v\u0259 inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rin inki\u015faf\u0131na, yaxud da ki, t\u0259n\u0259zz\u00fcl\u0259 n\u0259z\u0259r salsaq, g\u00f6r\u0259rik ki, Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131 u\u011furla inki\u015faf edib. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, bunun t\u0259m\u0259lind\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f siyas\u0259t dayan\u0131r.<\/p>\n<p>Bu g\u00f6st\u0259ricil\u0259r, sad\u0259c\u0259 olaraq, ke\u00e7\u0259n ilin m\u0259hsulu deyil. Uzun ill\u0259r apar\u0131lan iqtisadi islahatlar, \u015f\u0259ffafl\u0131q, inhisar\u00e7\u0131l\u0131\u011fa qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259, investisiyalar\u0131n c\u0259lb edilm\u0259si, investisiya iqliminin yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 biz beyn\u0259lxalq apar\u0131c\u0131 reytinq agentlikl\u0259rinin Az\u0259rbaycana olan m\u00fcnasib\u0259tind\u0259 m\u00fcsb\u0259t d\u0259yi\u015fiklik g\u00f6r\u00fcr\u00fck. Y\u0259ni, onlar da reall\u0131qlar\u0131 inkar ed\u0259 bilm\u0259zl\u0259r. Halbuki m\u0259n hesab edir\u0259m ki, bizim beyn\u0259lxalq reytinqimiz indikind\u0259n daha y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259y\u0259 layiqdir v\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n s\u0259b\u0259bl\u0259r \u00fcz\u00fcnd\u0259n h\u0259l\u0259 ki, apar\u0131c\u0131 reytinq agentlikl\u0259ri daha da t\u0259vaz\u00f6kar yana\u015fman\u0131 s\u0259rgil\u0259yirl\u0259r. Y\u0259ni, b\u00fct\u00fcn bunlar onu dem\u0259y\u0259 \u0259sas verir ki, biz iqtisadi sah\u0259d\u0259 dayan\u0131ql\u0131 inki\u015fafa nail ola bilmi\u015fik v\u0259 \u0259min\u0259m ki, bu il v\u0259 g\u0259l\u0259n ill\u0259rd\u0259 bu dinamika saxlan\u0131lacaq.<\/p>\n<p>O ki qald\u0131 maliyy\u0259 v\u0259ziyy\u0259timiz\u0259, biz ke\u00e7\u0259n il maliyy\u0259 v\u0259ziyy\u0259timizi b\u00f6y\u00fck d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131ra, \u00f6z rezervl\u0259rimizi art\u0131ra bilmi\u015fik. Baxmayaraq ki, ke\u00e7\u0259n ilin b\u00fcdc\u0259si rekord s\u0259viyy\u0259d\u0259 idi v\u0259 bir \u00e7ox sosial proqramlar icra edildi, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Qaraba\u011f\u0131n b\u0259rpas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 b\u00f6y\u00fck v\u0259sait s\u0259f\u0259rb\u0259r olundu. Buna baxmayaraq, biz optimalla\u015fman\u0131 el\u0259 t\u0259\u015fkil etmi\u015fik ki, valyuta ehtiyatlar\u0131m\u0131z daha da artd\u0131. \u0130l \u0259rzind\u0259 valyuta ehtiyatlar\u0131m\u0131z t\u0259qrib\u0259n 5 milyard dollardan \u00e7ox art\u0131b v\u0259 bu g\u00fcn bu r\u0259q\u0259m 72 milyard dollara b\u0259rab\u0259rdir. \u018fhalisi 10 milyon olan \u00f6lk\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn bu, \u00e7ox b\u00f6y\u00fck g\u00f6st\u0259ricidir. \u00c7\u00fcnki h\u0259r \u015fey m\u00fcqayis\u0259d\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr. D\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259rinin valyuta ehtiyatlar\u0131n\u0131n hesablanmas\u0131, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, adamba\u015f\u0131na d\u00fc\u015f\u0259n ehtiyatlara s\u00f6yk\u0259nm\u0259lidir v\u0259 bu g\u00f6st\u0259riciy\u0259 g\u00f6r\u0259 Az\u0259rbaycan d\u00fcnyada apar\u0131c\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rin s\u0131ras\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130kinci vacib g\u00f6st\u0259rici \u00fcmumi daxili m\u0259hsulun xarici borca olan nisb\u0259tidir. Hesab edir\u0259m ki, biz burada da d\u00fcnyada liderl\u0259r s\u0131ras\u0131nday\u0131q. \u00c7\u00fcnki bizim xarici borcumuz \u00fcmumi daxili m\u0259hsulumuzun c\u0259mi 7.2 faizini t\u0259\u015fkil edir. M\u00fcqayis\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, \u0259ks\u0259r inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 bu, 100 faizd\u0259n d\u0259 \u00e7oxdur v\u0259 7.2 faiz s\u0259viyy\u0259 do\u011frudan da \u00e7ox b\u00f6y\u00fck n\u0259tic\u0259dir. M\u0259hz buna g\u00f6r\u0259, m\u0259n hesab edir\u0259m ki, beyn\u0259lxalq reytinq agentlikl\u0259ri Az\u0259rbaycana daha \u0259dal\u0259tli m\u00f6vqe n\u00fcmayi\u015f etdirm\u0259lidirl\u0259r. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, valyuta ehtiyatlar\u0131n\u0131n xarici borcla m\u00fcqayis\u0259si d\u0259 \u00f6n\u0259mli amill\u0259rd\u0259n biridir. Burada da bizim valyuta ehtiyatlar\u0131m\u0131z xarici borcumuzu 14 d\u0259f\u0259 \u00fcst\u0259l\u0259yir. Y\u0259ni, \u0259g\u0259r kims\u0259 m\u0259n\u0259 ikinci bel\u0259 \u00f6lk\u0259, &#8211; s\u00f6hb\u0259t inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n gedir, &#8211; g\u00f6st\u0259rs\u0259, \u0259g\u0259r kims\u0259 bu r\u0259q\u0259ml\u0259r toplusunu t\u0259qdim ed\u0259 bils\u0259, m\u0259n \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, minn\u0259tdar ola bil\u0259r\u0259m. Amma inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259r s\u0131ras\u0131nda bel\u0259 analoqlar yoxdur. Y\u0259ni, b\u00fct\u00fcn bunlar dem\u0259y\u0259 \u0259sas verir ki, iqtisadiyyat dayan\u0131ql\u0131d\u0131r, \u00f6z resurslar\u0131na s\u00f6yk\u0259nir, he\u00e7 bir xarici maliyy\u0259l\u0259\u015fm\u0259y\u0259 ehtiyac yoxdur. Halbuki biz indi xarici borcumuzu bir q\u0259d\u0259r art\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 s\u0259yl\u0259r g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015f\u0131q. M\u00fc\u0259yy\u0259n d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 arta bil\u0259r, \u00e7\u00fcnki bu, \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 azal\u0131bd\u0131r. M\u0259n h\u0259l\u0259 be\u015f il bundan \u0259vv\u0259l, bizim xarici borcumuz \u00fcmumi daxili m\u0259hsulun t\u0259qrib\u0259n 20 faizini, ona yax\u0131n faizi t\u0259\u015fkil ed\u0259nd\u0259 qar\u015f\u0131ya h\u0259d\u0259f qoymu\u015fdum ki, biz bunu 10 faiz\u0259 endirm\u0259liyik. \u0130ndi 7.2 faizdir, y\u0259ni, xarici maliyy\u0259l\u0259\u015fm\u0259 biz\u0259 n\u0259 ver\u0259c\u0259k? N\u0259z\u0259r\u0259 alsaq ki, \u00f6lk\u0259 qar\u015f\u0131s\u0131nda duran bir \u00e7ox ciddi investisiya t\u0259l\u0259b ed\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259 var, bu, b\u00fcdc\u0259 y\u00fck\u00fcn\u00fc bir q\u0259d\u0259r azaldacaq. Ona g\u00f6r\u0259, n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq ki, bizim xarici borcumuzun \u00f6d\u0259m\u0259 qrafiki d\u0259 t\u0259sbit edilib v\u0259 bu g\u00fcn 5.2 milyard dollara b\u0259rab\u0259r olan xarici borcumuz ill\u0259r ke\u00e7dikc\u0259 daha da azalacaq. Ona g\u00f6r\u0259 \u0259lav\u0259 maliyy\u0259 resurslar\u0131n\u0131n c\u0259lb edilm\u0259si m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fun say\u0131la bil\u0259r v\u0259 art\u0131q h\u00f6kum\u0259t bu istiqam\u0259td\u0259 f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flay\u0131b. M\u0259nim t\u0259r\u0259fimd\u0259n m\u00fcvafiq g\u00f6st\u0259ri\u015fl\u0259r verilib.<\/p>\n<p>\u018flb\u0259tt\u0259 ki, b\u00fcdc\u0259 parametrl\u0259ri d\u0259 h\u0259r bir \u00f6lk\u0259nin iqtisadi potensial\u0131n\u0131 \u0259ks etdirir: h\u0259m parametrl\u0259r, h\u0259m dinamika. Bu ilin b\u00fcdc\u0259si rekord s\u0259viyy\u0259d\u0259dir. B\u00fcdc\u0259 x\u0259rcl\u0259ri 41 milyard manatdan \u00e7oxdur. \u0130cmal b\u00fcdc\u0259 is\u0259 48 milyard manat\u0131 \u00f6t\u00fcb. Y\u0259ni, Az\u0259rbaycan tarixind\u0259 bu q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fck b\u00fcdc\u0259 olmay\u0131b. B\u00fct\u00fcn bu amill\u0259ri sadalayaraq bir daha g\u00f6st\u0259rm\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, biz yaln\u0131z daxili resurslar hesab\u0131na, \u015f\u0259ffafl\u0131q, idar\u0259etm\u0259 v\u0259 d\u00fczg\u00fcn iqtisadi siyas\u0259t n\u0259tic\u0259sind\u0259 bu n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 \u00e7atm\u0131\u015f\u0131q. M\u0259n d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 bildirmi\u015fdim v\u0259 art\u0131q hesab edir\u0259m ki, bunu h\u0259r k\u0259s g\u00f6r\u00fcr, h\u0259r bir \u00f6lk\u0259nin siyasi m\u00fcst\u0259qilliyi onun iqtisadi m\u00fcst\u0259qilliyind\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131r. Y\u0259ni, iqtisadi c\u0259h\u0259td\u0259n, maliyy\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri c\u0259h\u0259tind\u0259n \u0259g\u0259r he\u00e7 kimd\u0259n as\u0131l\u0131 deyils\u0259ns\u0259, s\u0259n m\u00fcst\u0259qil siyas\u0259t apara bil\u0259rs\u0259n. Ona g\u00f6r\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, bir \u00e7ox dig\u0259r parametrl\u0259r var. Amma \u0259sas iqtisadi g\u00f6st\u0259ricil\u0259r bundan ibar\u0259tdir. T\u0259bii ki, bu, biz\u0259 imkan verir ki, sosial proqramlar\u0131 daha f\u0259al icra ed\u0259k.<\/p>\n<p>Bildiyiniz kimi, bu il yanvar\u0131n birind\u0259n minimum \u0259m\u0259khaqq\u0131 55 manat art\u0131b v\u0259 400 manata \u00e7at\u0131b. Minimum pensiya 40 manat art\u0131b v\u0259 320 manata \u00e7at\u0131b. Orta hesabla art\u0131m 14-15 faizdir. Bu q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fck s\u0259rmay\u0259 qoyan v\u0259 Qaraba\u011f\u0131n b\u0259rpas\u0131 kimi qar\u015f\u0131m\u0131zda bu q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fck problemi olan \u00f6lk\u0259d\u0259 bu sah\u0259y\u0259 d\u0259 bu diqq\u0259ti yetirm\u0259k, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, bizim siyas\u0259timizin, nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, mahiyy\u0259tini g\u00f6st\u0259rir. Y\u0259ni, Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131 ild\u0259n-il\u0259 daha yax\u015f\u0131 ya\u015famal\u0131d\u0131rlar. \u018fg\u0259r biz bu art\u0131m\u0131 inflyasiyan\u0131n d\u0259r\u0259c\u0259si il\u0259 m\u00fcqayis\u0259 ets\u0259k, &#8211; hans\u0131 ki, ke\u00e7\u0259n il 2 faizd\u0259n bir q\u0259d\u0259r \u00e7ox idi, &#8211; y\u0259ni, bu art\u0131m m\u0259hz az m\u00fcdafi\u0259 olunan t\u0259b\u0259q\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n n\u00f6vb\u0259ti yard\u0131md\u0131r. H\u0259r \u015fey c\u0259miyy\u0259td\u0259 d\u0259, siyas\u0259td\u0259 d\u0259, ail\u0259d\u0259 d\u0259 \u0259dal\u0259tli olmal\u0131d\u0131r v\u0259 sosial \u0259dal\u0259t prinsipl\u0259ri h\u0259mi\u015f\u0259 bizim \u00fc\u00e7\u00fcn vacib olub. \u0130mkan yarand\u0131qca, biz ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, bu sah\u0259ni d\u0259, nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, diqq\u0259td\u0259 saxlam\u0131\u015f\u0131q. Son bir ne\u00e7\u0259 il \u0259rzind\u0259 d\u00f6rd sosial paket h\u0259yata ke\u00e7irildi v\u0259 bu m\u0259qs\u0259dl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn 7 milyard manatdan \u00e7ox v\u0259sait x\u0259rcl\u0259ndi. Bundan sonra da sosial v\u0259 iqtisadi inki\u015faf yanbayan ged\u0259c\u0259k. \u0130qtisadi imkanlar artd\u0131qca biz daim sosial m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin h\u0259llin\u0259 &#8211; minimum \u0259m\u0259khaqq\u0131, pensiya, sosial m\u00fcavin\u0259tl\u0259rin art\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259 d\u0259 daim diqq\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259yik.<\/p>\n<p>AnewZ Televiziyas\u0131ndan\u00a0<strong>Qay \u015eoun:<\/strong>\u00a0<em><strong>C\u0259nab Prezident, bu m\u00fcsahib\u0259 imkan\u0131na g\u00f6r\u0259 AnewZ kanal\u0131 ad\u0131ndan Siz\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr etm\u0259k ist\u0259rdim. \u0130ngilis dilind\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n beyn\u0259lxalq kanal olaraq tama\u015fa\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn suallar\u0131m\u0131z\u0131 ingilis dilind\u0259 cavabland\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131za g\u00f6r\u0259 Siz\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr\u00fcm\u00fc bildirir\u0259m.<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong>Sual\u0131m COP29 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Dem\u0259k olar ki, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyadan i\u015ftirak\u00e7\u0131lar Bak\u0131ya g\u0259ldil\u0259r v\u0259 g\u0259rgin m\u00fczakir\u0259l\u0259r apar\u0131ld\u0131. \u0130\u015ftirak etm\u0259y\u0259nl\u0259r d\u0259 diqq\u0259t \u00e7\u0259kdi \u2013 Fransa prezidenti, Avropa Komissiyas\u0131n\u0131n Prezidenti. Lakin buna baxmayaraq, raz\u0131l\u0131q \u0259ld\u0259 edildi. T\u0259dbir \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 nailiyy\u0259tl\u0259r haqq\u0131nda fikirl\u0259rinizi \u00f6yr\u0259nm\u0259k ist\u0259rdik. Habel\u0259 cari v\u0259 n\u00f6vb\u0259ti ild\u0259 ir\u0259lil\u0259yi\u015fi t\u0259min etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn hans\u0131 add\u0131mlar at\u0131lmal\u0131d\u0131r?<\/strong><\/em><\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0B\u0259li, bizim \u00fc\u00e7\u00fcn COP29 b\u00f6y\u00fck bir \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f v\u0259 b\u00f6y\u00fck imkan idi. Bizim v\u0259zif\u0259miz bu \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131 u\u011fura \u00e7evirm\u0259kd\u0259n ibar\u0259t idi. \u018flb\u0259tt\u0259, biz tam d\u0259rk edirdik ki, Az\u0259rbaycan istixana qazlar\u0131n\u0131n emissiyas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan o q\u0259d\u0259r d\u0259 b\u00f6y\u00fck paya sahib deyil v\u0259 bu i\u015fd\u0259 d\u00fcnyan\u0131n bir araya g\u0259lm\u0259sind\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynaya bilm\u0259z. Lakin hesab etdik ki, beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlarda f\u0259aliyy\u0259t t\u0259cr\u00fcb\u0259si v\u0259 \u015fax\u0259l\u0259ndirilmi\u015f xarici siyas\u0259t biz\u0259 k\u00f6rp\u00fcl\u0259r qurmaqda yard\u0131m\u00e7\u0131 olacaq.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, biz 2023-c\u00fc ilin dekabr\u0131nda, COP29-a ev sahibliyi etm\u0259k imkan\u0131n\u0131 \u0259ld\u0259 ed\u0259n kimi bu m\u00f6vzunun mahiyy\u0259ti il\u0259 daha d\u0259rind\u0259n m\u0259\u015f\u011ful olma\u011fa ba\u015flad\u0131q. S\u0259mimi des\u0259m, buna q\u0259d\u0259r biz prosesd\u0259 o q\u0259d\u0259r d\u0259 f\u0259al i\u015ftirak etmirdik. Bu i\u015fd\u0259 u\u011fura nail olmaqda \u0259n b\u00f6y\u00fck mane\u0259 Qlobal C\u0259nub v\u0259 Qlobal \u015eimal aras\u0131nda olan etimads\u0131zl\u0131qd\u0131r &#8211; \u0259traf m\u00fchiti \u0259n \u00e7ox \u00e7irkl\u0259ndir\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259r v\u0259 bundan \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259r. Biz disbalans\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fck \u2013 iqlim d\u0259yi\u015fikliyi n\u0259tic\u0259sind\u0259 b\u0259zi \u00f6lk\u0259l\u0259rin m\u00f6vcudlu\u011fu t\u0259hl\u00fck\u0259 alt\u0131ndad\u0131r. Emissiya bax\u0131m\u0131ndan onlar\u0131n pay\u0131 0.1 faizdir, lakin onlar\u0131n, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 ki\u00e7ik ada d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin h\u0259yat\u0131 v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259yi t\u0259hl\u00fck\u0259 alt\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n<p>Y\u0259ni, biz haz\u0131rl\u0131q i\u015fl\u0259rin\u0259 ba\u015flad\u0131q v\u0259 Qlobal C\u0259nub \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 olduqca f\u0259al i\u015f apard\u0131q. Biz 4 il \u0259rzind\u0259 Qo\u015fulmama H\u0259r\u0259kat\u0131nda s\u0259drlik etmi\u015fik. Bu, b\u00f6y\u00fck u\u011fur idi v\u0259 \u00fczv d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin yekdil q\u0259rar\u0131 il\u0259 bizim s\u0259drliyimiz daha bir il uzad\u0131ld\u0131. Eyni zamanda, Avropa siyas\u0259tind\u0259 f\u0259al i\u015ftirak ed\u0259n bir \u00f6lk\u0259 kimi Az\u0259rbaycan Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n 10 \u00fczv \u00f6lk\u0259si il\u0259 strateji t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q haqq\u0131nda b\u0259yannam\u0259 imzalay\u0131b v\u0259 q\u0259bul edib. Biz hesab etdik ki, bu i\u015f u\u011furla n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>Biz d\u0259rhal iki istiqam\u0259td\u0259 i\u015f\u0259 ba\u015flad\u0131q &#8211; haz\u0131rl\u0131q v\u0259 m\u0259zmun. H\u0259r iki istiqam\u0259td\u0259 \u00e7oxsayl\u0131 \u00e7\u0259tinlikl\u0259r var idi, lakin yekun n\u0259tic\u0259 bunun u\u011fur hekay\u0259si oldu\u011funu s\u00fcbut etdi. Haz\u0131rl\u0131q bizim \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f idi, \u00e7\u00fcnki \u0259vv\u0259lki COP-lardan f\u0259rqli olaraq haz\u0131rl\u0131q \u00fc\u00e7\u00fcn 2 il deyil, c\u0259mi 11 ay vaxt\u0131m\u0131z var idi. Biz stadion v\u0259 onun \u0259traf\u0131nda n\u0259h\u0259ng qur\u011fular in\u015fa etm\u0259li idik \u2013 bu, 200 min kvadratmetr\u0259 yax\u0131n qapal\u0131 m\u0259kan idi. T\u0259dbirin t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 h\u0259r k\u0259sd\u0259 m\u0259mnunluq do\u011furdu. Bu, t\u0259kc\u0259 h\u0259min m\u0259kan\u0131n qurulmas\u0131 dem\u0259k deyil. Buraya logistika, n\u0259qliyyat, yerl\u0259\u015fm\u0259, mehmanxanalar\u0131n sertifikatla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, qonaqlar\u0131n yerl\u0259\u015fdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lav\u0259 yerl\u0259rin m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259si daxil idi. N\u0259z\u0259r\u0259 alsaq ki, bizd\u0259 197 \u00f6lk\u0259d\u0259n 76 min i\u015ftirak\u00e7\u0131 qeydiyyatdan ke\u00e7mi\u015fdi, bunun \u00fc\u00e7\u00fcn kifay\u0259t q\u0259d\u0259r yerimiz yox idi.<\/p>\n<p>Daha bir g\u00f6zl\u0259m\u0259diyimiz problem COP29-u siyasi motivl\u0259r s\u0259b\u0259bind\u0259n boykot etm\u0259k c\u0259hdl\u0259ri idi. Bu, olduqca g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z idi. Hesab edir\u0259m ki, bu t\u0259dbir\u0259 ev sahibliyi etmi\u015f he\u00e7 bir \u00f6lk\u0259 bu d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 m\u00fcqavim\u0259t\u0259 rast g\u0259lm\u0259mi\u015fdir. Lakin biz bunun da \u00f6hd\u0259sind\u0259n g\u0259l\u0259 bildik. Boykot u\u011fursuz oldu. Baxmayaraq ki, siz d\u0259 qeyd etdiyiniz kimi, b\u0259zi \u00f6lk\u0259l\u0259r, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 Fransa \u0259lind\u0259n g\u0259l\u0259ni edirdi ki, t\u0259dbiri g\u00f6zd\u0259n sals\u0131n. H\u0259mkarlar\u0131mdan ald\u0131\u011f\u0131m m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, Fransa prezidenti \u015f\u0259xs\u0259n onlara z\u0259ng ed\u0259r\u0259k Bak\u0131ya getm\u0259m\u0259yi t\u00f6vsiy\u0259 edirmi\u015f. Y\u0259ni, liderl\u0259rin buraya s\u0259f\u0259r etm\u0259l\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259tta bel\u0259 vasit\u0259y\u0259 d\u0259 \u0259l at\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Lakin bu da u\u011fursuz oldu. S\u0259ks\u0259n d\u00f6vl\u0259t v\u0259 h\u00f6kum\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 Bak\u0131ya s\u0259f\u0259r\u0259 g\u0259ldi v\u0259 bu, bir daha Az\u0259rbaycan\u0131n etibarl\u0131 t\u0259r\u0259fda\u015f oldu\u011funu n\u00fcmayi\u015f etdirdi.<\/p>\n<p>Avropa Komissiyas\u0131n\u0131n Prezidentinin i\u015ftirak etm\u0259m\u0259sin\u0259 g\u0259ldikd\u0259, bildiyim\u0259 g\u00f6r\u0259 bu, Avropa Komissiyas\u0131n\u0131n Prezidentinin i\u015ftirak etm\u0259diyi ilk COP oldu. Halbuki onun i\u015ftirak\u0131 bir ne\u00e7\u0259 ay \u0259vv\u0259l art\u0131q t\u0259sdiq edilmi\u015fdi. H\u0259tta Avropa Komissiyas\u0131n\u0131n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc \u0259sas\u0131nda Az\u0259rbaycan, G\u00fcrc\u00fcstan, Macar\u0131stan v\u0259 Rum\u0131niya liderl\u0259rinin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 ya\u015f\u0131l kabel layih\u0259sin\u0259 h\u0259sr edilmi\u015f x\u00fcsusi sessiya da t\u0259\u015fkil edil\u0259c\u0259kdi. G\u0259rgin qrafik\u0259 baxmayaraq, biz bu sessiya \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi vaxt tapa bildik. Buna baxmayaraq, s\u0259f\u0259r son anda t\u0259xir\u0259 sal\u0131nd\u0131 v\u0259 bu, g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z oldu.<\/p>\n<p>Bilir\u0259m ki, COP29-un t\u0259\u015fkilat komit\u0259si Avropa Komissiyas\u0131 il\u0259 t\u0259mas qurdu v\u0259 qar\u015f\u0131 t\u0259r\u0259f\u0259 bildirdi ki, COP iki h\u0259ft\u0259 \u0259rzind\u0259 ke\u00e7irilir v\u0259 s\u0259f\u0259r etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn kifay\u0259t q\u0259d\u0259r vaxt var. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, BMT-nin Ba\u015f katibi iki d\u0259f\u0259 s\u0259f\u0259r etdi &#8211; t\u0259dbirin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131nda v\u0259 ba\u011flan\u0131\u015f\u0131nda. Ancaq yen\u0259 d\u0259 bu mesaja Avropa Komissiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n \u0259h\u0259miyy\u0259t verilm\u0259di. \u018flb\u0259tt\u0259 bu, COP29-un ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 x\u0259l\u0259l g\u0259tirm\u0259di, ancaq COP-a \u00fczv olan t\u0259r\u0259f kimi Avropa Komissiyas\u0131n\u0131n i\u015ftirak etm\u0259m\u0259si \u00e7oxsayl\u0131 suallar do\u011furur.<\/p>\n<p>Buna baxmayaraq, t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131l\u0131q bax\u0131m\u0131ndan bu, h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 u\u011fur hekay\u0259si oldu. M\u0259n bunu bir d\u0259f\u0259 qeyd etmi\u015f\u0259m ki, bizim c\u0259mi 10 \u015fikay\u0259timiz var idi v\u0259 onlar d\u0259rhal h\u0259ll edildi.<\/p>\n<p>N\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 g\u0259ldikd\u0259, \u00e7oxlar\u0131 bunu Bak\u0131 Nailiyy\u0259ti adland\u0131r\u0131r v\u0259 m\u0259n bununla raz\u0131yam. \u00c7\u00fcnki t\u0259qrib\u0259n 10 il \u0259rzind\u0259 t\u0259r\u0259fl\u0259r karbon bazar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 raz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259l\u0259 bilmirdi v\u0259 COP-un ilk g\u00fcnl\u0259rind\u0259 art\u0131q u\u011fur \u0259ld\u0259 edildi \u2013 karbon bazar\u0131na dair Paris Sazi\u015finin 6-c\u0131 madd\u0259si \u00fczr\u0259 raz\u0131l\u0131q \u0259ld\u0259 edildi. Bu, \u0259h\u0259miyy\u0259tli u\u011fur idi v\u0259 h\u0259r k\u0259s bundan m\u0259mnun qald\u0131. Y\u0259ni, on il \u0259rzind\u0259 raz\u0131la\u015fd\u0131r\u0131la bilinm\u0259y\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259 Bak\u0131da \u00f6z h\u0259llini tapd\u0131.<\/p>\n<p>\u018flb\u0259tt\u0259, COP-un \u0259sas m\u00f6vzular\u0131ndan biri maliyy\u0259l\u0259\u015fm\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259si idi. Bilir\u0259m ki, 1 trilyon dollar civar\u0131nda g\u00f6zl\u0259ntil\u0259r var idi, ancaq bu, tamamil\u0259 qeyri-real r\u0259q\u0259m idi. Nailiyy\u0259t is\u0259 ondan ibar\u0259t oldu ki, biz qar\u015f\u0131dan g\u0259l\u0259n ill\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f m\u0259bl\u0259\u011fi 3 d\u0259f\u0259 art\u0131ra bildik. \u00c7\u00fcnki COP29-dan \u0259vv\u0259l raz\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f r\u0259q\u0259m 100 milyard dollar idi. Burada &#8211; Bak\u0131da biz onu 300 milyard dollara \u00e7atd\u0131rd\u0131q. Y\u0259ni, kims\u0259 iddia edirs\u0259 ki, bu, u\u011fursuzluq idi, bu, \u0259dal\u0259tsizlikdir. Bu, nailiyy\u0259t idi v\u0259 bu, g\u0259l\u0259c\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bir miras oldu.<\/p>\n<p>Bundan ba\u015fqa da m\u00fch\u00fcm t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259r oldu \u2013 Az\u0259rbaycan\u0131n ir\u0259li s\u00fcrd\u00fcy\u00fc t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259rin say\u0131 14 idi. Onlar\u0131n ham\u0131s\u0131n\u0131 sadalamaq ist\u0259mir\u0259m. Lakin bu, bizim bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r ciddi yana\u015fd\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 g\u00f6st\u0259rir. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, dig\u0259r COP t\u0259dbirl\u0259rind\u0259 istifad\u0259 olunacaq daha bir miras haz\u0131rk\u0131, ke\u00e7mi\u015f v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k COP-a ev sahibliyi ed\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259r aras\u0131nda \u201cTroyka\u201d mexanizmidir. Bu, bir sinerji yarad\u0131r, \u00e7\u00fcnki biz B\u018f\u018f-d\u0259 \u0259ld\u0259 edilmi\u015f u\u011fur \u00fcz\u0259rind\u0259 u\u011fur qazand\u0131q \u2013 m\u0259n COP28 B\u018f\u018f Konsensusunu n\u0259z\u0259rd\u0259 tuturam. Biz onlar\u0131n t\u0259cr\u00fcb\u0259sind\u0259n istifad\u0259 etdik v\u0259 bu il Braziliyada ke\u00e7iril\u0259c\u0259k COP zaman\u0131 orada B\u018f\u018f v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259ld\u0259 etdiyi u\u011fura u\u011fur \u0259lav\u0259 olunacaq.<\/p>\n<p>Bizim ya\u015f\u0131l g\u00fcnd\u0259liyimiz daha bir m\u00f6vzudur. Bu, tamamil\u0259 qlobal ya\u015f\u0131l ke\u00e7id v\u0259 ya\u015f\u0131l g\u00fcnd\u0259liy\u0259 uy\u011fundur. Biz art\u0131q bir \u00e7ox i\u015fl\u0259r g\u00f6rm\u00fc\u015f\u00fck v\u0259 yax\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f \u00e7oxsayl\u0131 layih\u0259l\u0259rimiz var.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, m\u0259n bunu bir daha \u00e7ox b\u00f6y\u00fck u\u011fur adland\u0131rard\u0131m. Bizim \u00fc\u00e7\u00fcn daha bir m\u00fch\u00fcm amil \u00f6lk\u0259nin t\u0259qdimat\u0131 idi. Bizim regionda h\u0259l\u0259 buna b\u0259nz\u0259r, bu q\u0259d\u0259r qona\u011f\u0131n i\u015ftirak etdiyi ikinci bel\u0259 t\u0259dbir ke\u00e7irilm\u0259yib. Bu, \u00f6lk\u0259nin t\u0259qdimat\u0131 idi. M\u0259nim g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fcm v\u0259 \u00f6lk\u0259miz\u0259 ilk d\u0259f\u0259 s\u0259f\u0259r ed\u0259nl\u0259rin ham\u0131s\u0131 g\u00f6rd\u00fckl\u0259rinin onlarda d\u0259rin t\u0259\u0259ss\u00fcrat yaratd\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u0259yirdil\u0259r. \u00c7\u00fcnki Az\u0259rbaycan haqq\u0131nda m\u0259lumat q\u0131tl\u0131\u011f\u0131, \u00f6lk\u0259miz haqq\u0131nda m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc dezinformasiya bir \u00e7oxlar\u0131n\u0131n fikirl\u0259rin\u0259 t\u0259sir edir v\u0259 onlar Az\u0259rbaycana g\u0259lib f\u0259al c\u0259miyy\u0259t, savadl\u0131 insanlar, pe\u015f\u0259kar personal, \u015f\u0259h\u0259rin g\u00f6z\u0259lliyi v\u0259 c\u0259miyy\u0259td\u0259 \u00fcmumi rahatl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6rd\u00fckd\u0259, bu, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, f\u0259rqli t\u0259\u0259ss\u00fcrat yarad\u0131r.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, biz m\u00fcxt\u0259lif h\u0259d\u0259fl\u0259r\u0259 \u00e7atm\u0131\u015f\u0131q v\u0259 bu, Az\u0259rbaycan\u0131n n\u00f6vb\u0259ti u\u011furudur.<\/p>\n<p>\u0130ctimai Televiziyadan\u00a0<strong>Nigar Sabirq\u0131z\u0131:\u00a0<em>C\u0259nab Prezident, Siz COP29 bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015fd\u0131n\u0131z. T\u0259bii ki, COP29 Az\u0259rbaycan\u0131n beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259ki n\u00fcfuzunun bir g\u00f6st\u0259ricisi idi. El\u0259 m\u0259nim d\u0259 sual\u0131m Az\u0259rbaycan\u0131n beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259ki yeri il\u0259 ba\u011fl\u0131 olacaq. M\u0259lumdur ki, \u00f6lk\u0259miz bir s\u0131ra beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlarla s\u0131x \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q edir, h\u0259min t\u0259\u015fkilatlar\u0131n \u00fczv\u00fcd\u00fcr v\u0259 bu proses d\u0259 davam edir. Bu yax\u0131nlarda &#8211; \u00f6t\u0259n ilin sonu, y\u0259ni dekabr\u0131n 19-da Az\u0259rbaycan daha bir n\u00fcfuzlu t\u0259\u015fkilat olan D-8-\u0259 \u00fczv q\u0259bul edildi. Bununla da h\u0259min t\u0259\u015fkilat dem\u0259k olar ki, 30 ild\u0259n sonra Az\u0259rbaycanla \u00f6z s\u0131ras\u0131n\u0131 geni\u015fl\u0259ndirdi. D-8-\u0259 \u00fczvl\u00fck, &#8211; Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00fcnya siyasi sistemind\u0259 yeri bar\u0259d\u0259, y\u0259ni m\u0259n ist\u0259rdim soru\u015fum, bu, Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259 dem\u0259kdir, bizim \u00f6lk\u0259miz \u00fc\u00e7\u00fcn hans\u0131 perspektivl\u0259r a\u00e7\u0131r?<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0Bu, bizim \u00fc\u00e7\u00fcn n\u00f6vb\u0259ti u\u011furlu add\u0131m oldu. \u00c7\u00fcnki Az\u0259rbaycan\u0131n bu t\u0259\u015fkilata q\u0259bul edilm\u0259si \u00f6lk\u0259mizin n\u00fcfuzunu bir daha g\u00f6st\u0259rir. Siz d\u0259 yax\u015f\u0131 bilirsiniz ki, bu t\u0259\u015fkilat 30 il\u0259 yax\u0131n bundan \u0259vv\u0259l yaranm\u0131\u015fd\u0131, T\u00fcrkiy\u0259nin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 v\u0259 s\u0259kkiz \u00f6lk\u0259d\u0259n ibar\u0259t idi. Bu ill\u0259r \u0259rzind\u0259 \u0259lav\u0259 \u00fczv q\u0259bul edilm\u0259mi\u015fdi. Birinci geni\u015fl\u0259nm\u0259 q\u0259rar\u0131ndan sonra q\u0259bul edil\u0259n \u00fczv Az\u0259rbaycan oldu. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, bu, \u00f6lk\u0259mizin n\u00fcfuzunu, eyni zamanda, beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 rolumuzu g\u00f6st\u0259rir. D-8 m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259l\u0259rini birl\u0259\u015fdir\u0259n \u0259n b\u00f6y\u00fck t\u0259\u015fkilatd\u0131r. Bir milyarddan \u00e7ox \u0259halisi olan v\u0259 m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259l\u0259rinin iqtisadiyyat\u0131n\u0131n 60 faizini t\u0259\u015fkil ed\u0259n bir t\u0259\u015fkilatd\u0131r. \u018fg\u0259r biz bu t\u0259\u015fkilat\u0131n \u00fcmumi daxili m\u0259hsulunu g\u00f6t\u00fcrs\u0259k, bu, 5 trilyon dollardan \u00e7oxdur. D\u00fcnyada 60-a yax\u0131n m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259si var v\u0259 m\u0259hz Az\u0259rbaycan yeni \u00fczv se\u00e7ilmi\u015fdir. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, bu, bizim \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259m b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259r\u0259fdir, h\u0259m d\u0259 b\u00f6y\u00fck m\u0259suliyy\u0259tdir. Art\u0131q b\u00fct\u00fcn g\u00f6st\u0259ri\u015fl\u0259r verilib ki, Az\u0259rbaycan bu t\u0259\u015fkilatda f\u0259al olsun v\u0259 \u00f6z t\u00f6hf\u0259sini ver\u0259 bilsin.<\/p>\n<p>Bizim namiz\u0259dliyimizi ilk g\u00fcnd\u0259n d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259n T\u00fcrkiy\u0259 olmu\u015fdur. Prezident R\u0259c\u0259b Tayyib \u018frdo\u011fan\u0131n d\u0259v\u0259ti il\u0259 m\u0259n h\u0259tta bir d\u0259f\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f D-8 Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 d\u0259 qonaq qismind\u0259 i\u015ftirak etmi\u015fdim, t\u0259qrib\u0259n 7-8 il bundan \u0259vv\u0259l. Art\u0131q o vaxtdan b\u0259ri Az\u0259rbaycan\u0131n \u00fczvl\u00fcy\u00fc il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259 g\u00fcnd\u0259liy\u0259 sal\u0131nm\u0131\u015fd\u0131. Amma t\u0259bii ki, b\u00fct\u00fcn \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259r aras\u0131nda konsensus olmal\u0131yd\u0131 v\u0259 n\u0259hay\u0259t, bu konsensus \u0259ld\u0259 edildi.<\/p>\n<p>Biz \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 daha s\u0131x t\u0259masda olaca\u011f\u0131q. Halbuki bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r d\u0259 b\u00fct\u00fcn \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 bizim \u00e7ox f\u0259al m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rimiz var. Biz bu q\u0259rar\u0131 yen\u0259 d\u0259 u\u011furlar\u0131m\u0131z\u0131n q\u0259bul olunmas\u0131 hesab edirik v\u0259 yen\u0259 d\u0259 deyir\u0259m, bu, sad\u0259c\u0259 olaraq, birinci add\u0131md\u0131r. \u018fsas m\u0259s\u0259l\u0259 D-8-in g\u0259l\u0259c\u0259k f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 olacaq. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, bizim \u00f6z fikirl\u0259rimiz, \u00f6z g\u00fcnd\u0259liyimiz var. Biz \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 daim t\u0259masda olaraq \u00f6z t\u0259klifl\u0259rimizi ver\u0259c\u0259yik. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, D-8-in t\u0259\u015fkilat olaraq daha b\u00f6y\u00fck n\u00fcfuza malik olmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259si tam reald\u0131r. Hesab edir\u0259m ki, bir halda, art\u0131q geni\u015fl\u0259nm\u0259y\u0259 start verildi, bu, Az\u0259rbaycanla m\u0259hdudla\u015fmayacaq v\u0259 ola bilsin ki, dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259r d\u0259v\u0259t edil\u0259c\u0259k. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 konsensus \u0259sas\u0131nda bax\u0131lacaq.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan h\u0259mi\u015f\u0259 m\u00fcs\u0259lman al\u0259minin d\u0259y\u0259rli \u00fczv\u00fc olmu\u015fdur. \u018fg\u0259r siz \u0130slam \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259rl\u0259rinin a\u00e7\u0131qlamalar\u0131na diqq\u0259t yetirs\u0259niz g\u00f6r\u0259rsiniz ki, b\u00fct\u00fcn d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 bu t\u0259\u015fkilat, &#8211; hans\u0131 ki, b\u00fct\u00fcn m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259l\u0259rini birl\u0259\u015fdirir, &#8211; Az\u0259rbaycanla ba\u011fl\u0131 \u00e7ox m\u00fcsb\u0259t fikird\u0259 olub. Bizim \u0130slam h\u0259mr\u0259yliyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 add\u0131mlar\u0131m\u0131z, Az\u0259rbaycanda \u0130slam dinin\u0259 olan h\u00f6rm\u0259t, dinl\u0259raras\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r, m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259l\u0259rinin x\u0259tti il\u0259 bir \u00e7ox t\u0259dbirl\u0259rin ke\u00e7irilm\u0259si, o c\u00fcml\u0259d\u0259n IV \u0130slam H\u0259mr\u0259yliyi Oyunlar\u0131n\u0131n ke\u00e7irilm\u0259si. Biz b\u00fct\u00fcn beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlarda, o c\u00fcml\u0259d\u0259n BMT-d\u0259 daim m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259l\u0259rinin maraqlar\u0131n\u0131 m\u00fcdafi\u0259 edirik. Biz b\u00fct\u00fcn t\u0259\u015fkilatlarda, \u0259g\u0259r hans\u0131sa t\u0259\u015fkilatda r\u0259hb\u0259r v\u0259zif\u0259y\u0259 se\u00e7im ke\u00e7irilirs\u0259 v\u0259 orada m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259sinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259si varsa, m\u00fctl\u0259q avtomatik olaraq, o n\u00fcmay\u0259nd\u0259y\u0259 s\u0259simizi veririk. Y\u0259ni, bu, m\u0259nim g\u00f6st\u0259ri\u015fimdir v\u0259 bir d\u0259f\u0259 verilmi\u015f g\u00f6st\u0259ri\u015f, yen\u0259 d\u0259 deyir\u0259m, avtomatik h\u0259ll olunur. Biz bir \u00e7ox m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 yard\u0131mlar etmi\u015fik. D\u00fczd\u00fcr, biz bununla \u00f6y\u00fcnm\u00fcr\u00fck v\u0259 ed\u0259nd\u0259 d\u0259 bunu \u00e7ox da i\u015f\u0131qland\u0131rm\u0131r\u0131q. Amma h\u0259tta m\u0259tbuata ged\u0259n m\u0259lumat kifay\u0259tdir dem\u0259y\u0259 ki, bu sah\u0259d\u0259 d\u0259 \u00e7ox f\u0259al\u0131q, h\u0259m COVID d\u00f6vr\u00fcnd\u0259, h\u0259m dig\u0259r m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259, F\u0259l\u0259stin xalq\u0131n\u0131n \u00fczl\u0259\u015fdiyi bu f\u0259lak\u0259tl\u0259 ba\u011fl\u0131 yen\u0259 d\u0259 biz \u00f6n s\u0131ralarda olmu\u015fuq. Suriyada art\u0131q \u018fs\u0259d rejiminin \u00e7\u00f6km\u0259sind\u0259n, yeni h\u00f6kum\u0259tin formala\u015fmas\u0131ndan sonra T\u00fcrkiy\u0259nin ard\u0131nca ikinci \u00f6lk\u0259 Az\u0259rbaycan oldu ki, oraya humanitar yard\u0131m g\u00f6st\u0259rdi v\u0259 biz ist\u0259nil\u0259n dig\u0259r yard\u0131mlar\u0131 g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 haz\u0131r\u0131q. Bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 Az\u0259rbaycan Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259ti bu yax\u0131nlarda Suriyaya s\u0259f\u0259r etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Y\u0259ni, b\u00fct\u00fcn m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259l\u0259rinin maraqlar\u0131n\u0131 biz \u00f6z maraqlar\u0131m\u0131z kimi q\u0259bul edirik, b\u0259lk\u0259 d\u0259 o c\u00fcml\u0259d\u0259n buna g\u00f6r\u0259 D-8-in geni\u015fl\u0259nm\u0259si siyas\u0259tind\u0259n sonra birinci se\u00e7im Az\u0259rbaycan olmu\u015fdur. \u018flb\u0259tt\u0259, burada \u00f6lk\u0259mizin h\u0259m iqtisadi potensial\u0131, siyasi \u00e7\u0259kisi, h\u0259rbi g\u00fcc\u00fc n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131n\u0131bd\u0131r. Bax, dediyim \u0130slam h\u0259mr\u0259yliyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 siyas\u0259timiz n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131n\u0131bd\u0131r v\u0259 eyni zamanda, bu t\u0259\u015fkilat \u00f6z co\u011frafiyas\u0131n\u0131 da geni\u015fl\u0259ndirir. Art\u0131q D-8 h\u0259m Qafqaz, h\u0259m d\u0259 X\u0259z\u0259r regionuna geni\u015fl\u0259nib v\u0259 co\u011frafiyam\u0131z n\u0259 q\u0259d\u0259r geni\u015f olsa, imkanlar\u0131m\u0131z da o q\u0259d\u0259r geni\u015f olacaq.<\/p>\n<p>\u0130ndi he\u00e7 kim\u0259 sirr deyil ki, yeni d\u00fcnya nizam\u0131 formala\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Hesab edir\u0259m ki, biz bu prosesin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131nday\u0131q, bir \u00e7ox bo\u015fluqlar yaranmaqdad\u0131r v\u0259 yaranacaq. \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra yaranm\u0131\u015f sistem art\u0131q \u00f6z potensial\u0131n\u0131 itirib. Bunu bir \u00e7ox yerl\u0259rd\u0259 ged\u0259n prosesl\u0259r, m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259r, m\u00fcharib\u0259l\u0259r v\u0259 sair hadis\u0259l\u0259r g\u00f6st\u0259rir. Eyni zamanda, apar\u0131c\u0131 Q\u0259rb \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 siyasi v\u0259 m\u0259n\u0259vi b\u00f6hran da g\u00f6z qaba\u011f\u0131ndad\u0131r. Y\u0259ni, bu g\u00fcn Q\u0259rbin \u00fczl\u0259\u015fdiyi v\u0259ziyy\u0259ti \u0259n \u00e7ox t\u0259nqid ed\u0259n Q\u0259rbin apar\u0131c\u0131 \u00f6lk\u0259sinin se\u00e7ilmi\u015f prezidentidir, haql\u0131 olaraq t\u0259nqid edir. \u00c7\u00fcnki bu sistem art\u0131q t\u00fck\u0259nib. Bunu m\u0259n demir\u0259m. Bunu Amerikan\u0131n bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcnd\u0259n sonra Prezidenti olacaq c\u0259nab Tramp deyir. T\u0259bii olaraq, bu bo\u015fluqlar daha da geni\u015fl\u0259n\u0259c\u0259k v\u0259 burada yeni aktorun, yeni, ciddi oyun\u00e7unun ciddi g\u00fcnd\u0259likl\u0259 daxil olmas\u0131 z\u0259rur\u0259tdir. M\u0259s\u0259l\u0259n, biz hesab edirik ki, T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131 d\u00fcnya miqyas\u0131nda ciddi g\u00fcc m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7evril\u0259 bil\u0259r. \u00c7\u00fcnki burada geni\u015f co\u011frafiya, insan resurslar\u0131, t\u0259bii s\u0259rv\u0259tl\u0259r, n\u0259qliyyat-kommunikasiya x\u0259tl\u0259ri v\u0259 birlik vard\u0131r. Hesab edir\u0259m ki, D-8 d\u0259 bu bo\u015flu\u011fu doldura bil\u0259r v\u0259 bu \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 yen\u0259 d\u0259 deyir\u0259m, 1 milyarddan \u00e7ox, b\u0259lk\u0259 d\u0259 1 milyard 300 milyon insan ya\u015fay\u0131r. M\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259l\u0259rinin iqtisadiyyat\u0131n\u0131n 60 faizi D-8-d\u0259dir, \u0259halinin 60 faizi yen\u0259 d\u0259 D-8 \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259dir. Ona g\u00f6r\u0259 bu, bir f\u00fcrs\u0259tdir. Bu f\u00fcrs\u0259ti qa\u00e7\u0131rmaq olmaz, vaxt itirm\u0259k olmaz v\u0259 biz bu g\u00fcnd\u0259likl\u0259 bu t\u0259\u015fkilata \u00fczv oluruq. Hesab edir\u0259m ki, bizim fikirl\u0259rimiz v\u0259 t\u0259klifl\u0259rimiz diqq\u0259tl\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nacaqd\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Nigar Sabirq\u0131z\u0131<\/strong>: \u00c7ox sa\u011f olun.<\/p>\n<p>CBC Televiziyas\u0131ndan\u00a0<strong>S\u0259nan Rzayev:\u00a0<em>C\u0259nab Prezident, bizim telekanal\u0131n yay\u0131m dili rus dilidir. \u0130caz\u0259nizl\u0259, m\u0259n Siz\u0259 sual\u0131 rusca ver\u0259rdim.<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:\u00a0<\/strong>Buyurun, \u0259lb\u0259tt\u0259.<\/p>\n<p><strong>S\u0259nan Rzayev:<\/strong><em><strong>\u00a0C\u0259nab Prezident, \u00f6t\u0259n ild\u0259n s\u00f6hb\u0259t d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fk\u0259n, \u0259lam\u0259tdar hadis\u0259l\u0259rd\u0259n biri d\u0259 Qazax rayonunun d\u00f6rd k\u0259ndinin erm\u0259ni i\u015f\u011fal\u0131ndan azad edilm\u0259si oldu. Diqq\u0259ti c\u0259lb ed\u0259n odur ki, bu, bel\u0259 dem\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcrs\u0259, \u0130r\u0259van il\u0259 Bak\u0131 aras\u0131nda hans\u0131sa dialoq n\u0259tic\u0259sind\u0259 ba\u015f verdi. Bununla yana\u015f\u0131, h\u0259tta g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z olsa da, h\u0259min sah\u0259d\u0259 q\u0131sa m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 d\u00f6vl\u0259t s\u0259rh\u0259dinin m\u00fc\u0259yy\u0259n hiss\u0259sinin delimitasiyas\u0131 v\u0259 demarkasiyas\u0131na nail olundu. Sizin fikrinizi \u00f6yr\u0259nm\u0259k ist\u0259rdim: nec\u0259 hesab edirsiniz, buna nail olma\u011fa imkan ver\u0259n hans\u0131 amill\u0259r u\u011furun t\u0259minat\u0131 oldu? \u00c7\u00fcnki Erm\u0259nistanla, yum\u015faq des\u0259k, bizim qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rimiz \u00e7ox da sad\u0259 deyil, burada is\u0259 bel\u0259 bir hadis\u0259 ba\u015f verdi.<\/strong><\/em><\/p>\n<p>-Dey\u0259rdim ki, bu, dialoq deyil, monoloq n\u0259tic\u0259sind\u0259 ba\u015f verdi. Bel\u0259 ki, Erm\u0259nistanla onillikl\u0259r \u0259rzind\u0259 dialoqun al\u0131nmamas\u0131 ayd\u0131nd\u0131r. Erm\u0259nistan\u0131n i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 siyas\u0259ti h\u0259r hans\u0131 dialoqu n\u0259z\u0259rd\u0259 tutmurdu, onlar dan\u0131\u015f\u0131qlar format\u0131ndan i\u015f\u011fal\u0131 davam etdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn p\u0259rd\u0259 kimi istifad\u0259 edirdil\u0259r. Bu yax\u0131nlarda m\u0259tbuatda \u00e7\u0131xan informasiya &#8211; m\u0259hz Erm\u0259nistan\u0131n birinci prezidentinin fa\u015fist b\u0259yanat\u0131 bizim prinsipc\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r \u00e7oxdan bildiyimizi bir daha t\u0259sdiq edir: Erm\u0259nistan Az\u0259rbaycan \u0259razil\u0259rinin bir santimetrini bel\u0259 azad etm\u0259k ist\u0259mirdi. Onlar hesab edirdil\u0259r ki, bir m\u00fctt\u0259fiqd\u0259n milyardlarla dollarl\u0131q pulsuz silah, dig\u0259r ikisind\u0259n is\u0259 siyasi v\u0259 m\u0259n\u0259vi d\u0259st\u0259k ald\u0131qlar\u0131na g\u00f6r\u0259 \u00f6zl\u0259rini rahat hiss edirl\u0259r. Bel\u0259likl\u0259, AT\u018fT-in Minsk qrupunun \u00fc\u00e7 h\u0259ms\u0259drinin ham\u0131s\u0131 m\u0259nim cavab verdiyim h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 birm\u0259nal\u0131 olaraq i\u015f\u011fal\u00e7\u0131n\u0131n t\u0259r\u0259find\u0259 idi. M\u0259n bunu 2004-c\u00fc ild\u0259n Minsk qrupu \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar aparan v\u0259 bu \u201c\u00fc\u00e7l\u00fckl\u0259\u201d \u00e7oxlu sayda g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r ke\u00e7ir\u0259n insan kimi deyir\u0259m. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 biz, \u0259lb\u0259tt\u0259, bu \u0259razil\u0259rin dialoq yolu il\u0259 qaytar\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 g\u00fcman etmirdik. El\u0259c\u0259 d\u0259 \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn t\u0259min edilm\u0259sini.<\/p>\n<p>D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, Erm\u0259nistan\u0131 k\u00f6n\u00fcll\u00fc sur\u0259td\u0259, bel\u0259 des\u0259k, k\u00f6n\u00fcll\u00fc-m\u0259cburi \u015f\u0259kild\u0259 bu k\u0259ndl\u0259ri qaytarma\u011fa vadar ed\u0259n bir ne\u00e7\u0259 amil var. Birincisi, V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259si v\u0259 onun n\u0259tic\u0259l\u0259ridir. \u0130kincisi, antiterror \u0259m\u0259liyyat\u0131. Z\u0259nnimc\u0259, o, erm\u0259ni r\u0259hb\u0259rliyinin onlarla birlikd\u0259 Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 duraca\u011f\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 b\u00fct\u00fcn ill\u00fcziyalar\u0131 art\u0131q yox etm\u0259li idi. M\u0259nim Qazax\u0131n d\u00f6rd k\u0259ndi il\u0259 ba\u011fl\u0131 son t\u0259l\u0259bim Erm\u0259nistan\u0131n ba\u015f naziri qar\u015f\u0131s\u0131nda t\u0259xmin\u0259n bir il \u0259vv\u0259l qoyulmu\u015fdu, \u00f6t\u0259n ilin fevral\u0131nda. Bu m\u00f6vzu \u0130kinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sinin ba\u015fa \u00e7atmas\u0131ndan sonra daim g\u00fcnd\u0259likd\u0259 olub. Buna q\u0259d\u0259r onun he\u00e7 bir m\u0259nas\u0131 yox idi. Bel\u0259 ki, i\u015f\u011falla ba\u011fl\u0131 \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259 h\u0259ll olunmam\u0131\u015f qal\u0131rd\u0131. Amma \u00fc\u00e7t\u0259r\u0259fli B\u0259yanat imzaland\u0131qdan d\u0259rhal sonra, h\u0259tta onun imzalanmas\u0131na q\u0259d\u0259r bu m\u00f6vzu h\u0259mi\u015f\u0259 g\u00fcnd\u0259likd\u0259 durub v\u0259 h\u0259tta dey\u0259rdim ki, \u00fc\u00e7t\u0259r\u0259fli B\u0259yanat\u0131n ba\u011flanmas\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259rinin raz\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 zaman\u0131 Qazax rayonunun i\u015f\u011fal olunmu\u015f k\u0259ndl\u0259ri m\u00f6vzusu da bizim t\u0259r\u0259fimizd\u0259n qald\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Amma h\u0259min vaxt m\u00fc\u0259yy\u0259n s\u0259b\u0259bl\u0259r \u00fcz\u00fcnd\u0259n bunu etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131, lakin bilirdik ki, b\u00fct\u00fcn hallarda biz ona nail olaca\u011f\u0131q. B\u00fct\u00fcn \u0259razil\u0259rimiz \u00fcz\u0259rind\u0259 tam n\u0259zar\u0259ti qaytaraca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 bildiyimiz kimi. \u00c7\u00fcnki 2020-ci il 10 noyabr B\u0259yanat\u0131 i\u015f\u011fal m\u0259s\u0259l\u0259sini tam h\u0259ll etmirdi, bizim ham\u0131m\u0131z bunu yax\u015f\u0131 bilirik. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 s\u0259rt strateji m\u0259ntiql\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t ed\u0259r\u0259k, biz ard\u0131c\u0131l, m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 v\u0259 t\u0259kidl\u0259 add\u0131mlar at\u0131rd\u0131q. V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259si, Az\u0259rbaycan il\u0259 Erm\u0259nistan aras\u0131nda \u015f\u0259rti s\u0259rh\u0259din m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 d\u0259qiql\u0259\u015fdirilm\u0259si, antiterror \u0259m\u0259liyyat\u0131 v\u0259 Qazax rayonunun d\u00f6rd k\u0259ndi. Onlardan biri h\u0259l\u0259 Sovet \u0130ttifaq\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259, 1990-c\u0131 ild\u0259 i\u015f\u011fal olunmu\u015fdu, dig\u0259r \u00fc\u00e7\u00fc 1992-ci ilin yaz\u0131nda i\u015f\u011fal edilmi\u015fdi. Bel\u0259likl\u0259, \u00f6t\u0259n ilin fevral\u0131nda M\u00fcnxend\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n ba\u015f naziri il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259 monoloq \u015f\u0259klind\u0259 qoyuldu. \u015eadam ki, biz bu k\u0259ndl\u0259ri qaytarmaq \u00fc\u00e7\u00fcn ba\u015fqa metodlara \u0259l atmal\u0131 olmad\u0131q. Z\u0259nnimc\u0259, son d\u00f6rd ilin d\u0259rsl\u0259ri, &#8211; h\u0259r\u00e7\u0259nd erm\u0259ni t\u0259r\u0259find\u0259n onlar h\u0259l\u0259 tam d\u0259rk olunmay\u0131b, &#8211; n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131n\u0131r. Bel\u0259likl\u0259, bunu, h\u0259m\u00e7inin t\u0259kc\u0259 delimitasiya \u00fczr\u0259 deyil, h\u0259m d\u0259 s\u0259rh\u0259din demarkasiyas\u0131 i\u015find\u0259 yax\u015f\u0131 ilk add\u0131m hesab edir\u0259m. Z\u0259nnimc\u0259, bu, el\u0259 bir nadir hadis\u0259dir ki, delimitasiya v\u0259 demarkasiya dem\u0259k olar ki, eyni vaxtda h\u0259yata ke\u00e7irilir.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, biz bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 \u0259dal\u0259t\u0259 nail olduq, \u0259razil\u0259rimizi b\u0259rpa etdik. \u0130ndi m\u0259nim t\u0259r\u0259fimd\u0259n art\u0131q h\u0259min k\u0259ndl\u0259r\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rd\u0259n ibar\u0259t qrup ezam olunub. Orada erm\u0259ni ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rin\u0259 yax\u0131nl\u0131q m\u0259s\u0259l\u0259si v\u0259 eskalasiya olaca\u011f\u0131 t\u0259qdird\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n t\u0259hdidl\u0259r var. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 m\u0259n tap\u015f\u0131r\u0131q verdim ki, bu k\u0259ndl\u0259rin sakinl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259nzil fondunun tikintisi m\u0259qs\u0259dil\u0259 daha \u00e7ox m\u00fcdafi\u0259 olunan yer se\u00e7ilsin, onlar\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi t\u0259min edilsin. \u00c7\u00fcnki bel\u0259 bir t\u0259cav\u00fczkar qon\u015fumuz oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn biz, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 \u0259halimizin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi haqq\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259liyik.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, proses maksimum \u015f\u0259ffaf oldu, h\u0259m\u00e7inin erm\u0259nil\u0259rin yeni himay\u0259darlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fcsb\u0259t qar\u015f\u0131land\u0131, \u00e7\u00fcnki demarkasiya prosesi d\u0259 apar\u0131ld\u0131. \u018flb\u0259tt\u0259, bu, s\u0259rh\u0259din b\u00fct\u00fcn perimetri \u00fczr\u0259 d\u0259qiql\u0259\u015fdirm\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259kan verm\u0259lidir. Delimitasiya v\u0259 demarkasiya \u00fczr\u0259 Erm\u0259nistan v\u0259 Az\u0259rbaycan komissiyalar\u0131n\u0131n raz\u0131la\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 protokol el\u0259 ondan x\u0259b\u0259r verir ki, s\u0259rh\u0259din d\u0259qiql\u0259\u015fdirilm\u0259si zaman\u0131 bir \u00e7ox amill\u0259r \u2013 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik, kommunikasiyalar, ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259ri, tarixi, ekoloji amill\u0259r v\u0259 sair n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Y\u0259ni, Erm\u0259nistan il\u0259 Az\u0259rbaycan aras\u0131nda m\u00f6vcud olan \u015f\u0259rti s\u0259rh\u0259d, birincisi, ehkam deyil. Bizim m\u00f6vqeyimiz h\u0259mi\u015f\u0259 ondan ibar\u0259t olub ki, bunun \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259nim dediyim bir \u00e7ox bu v\u0259 ya dig\u0259r amill\u0259rin d\u0259qiql\u0259\u015fdirilm\u0259si t\u0259l\u0259b olunur. Amma bildiyim kimi, bu ay, h\u0259r halda bizim t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fcm\u00fczl\u0259, t\u0259klifimizl\u0259 delimitasiya m\u0259s\u0259l\u0259sini davam etdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn delimitasiya \u00fczr\u0259 Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan komissiyalar\u0131n\u0131n n\u00f6vb\u0259ti g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc olmal\u0131d\u0131r. Bizim metodologiya \u00fczr\u0259 yana\u015fmam\u0131z var, onu erm\u0259ni t\u0259r\u0259fin\u0259 t\u0259qdim etmi\u015fik. M\u0259n\u0259 m\u0259ruz\u0259 etdil\u0259r ki, ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015fifahi cavab ondan x\u0259b\u0259r verir ki, onlar\u0131n t\u0259r\u0259find\u0259n x\u00fcsusi etiraz yoxdur. Bel\u0259likl\u0259, ya\u015fay\u0131b g\u00f6r\u0259rik.<\/p>\n<p>\u201cREAL\u201d Televiziyas\u0131ndan\u00a0<strong>V\u0259fa A\u011fabalayeva<\/strong>:<em><strong>\u00a0C\u0259nab Prezident, Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qil \u00f6lk\u0259 kimi g\u00fccl\u0259nm\u0259si onun d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259rinin, r\u0259qibl\u0259rinin kinini, q\u0259z\u0259bini art\u0131r\u0131r. Sizin d\u0259 \u015f\u0259rhinizd\u0259 biz buna \u0259min olduq. Q\u0259rb dair\u0259l\u0259rinin h\u0259yata ke\u00e7irdiyi prosesl\u0259ri, y\u0259qin ki, art\u0131q bu m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 bir n\u00f6v soyuq m\u00fcharib\u0259 d\u0259 adland\u0131rmaq olar. Sual\u0131m Az\u0259rbaycan\u0131n yeni d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 olacaq. Konkret des\u0259m, s\u00f6hb\u0259t t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 h\u0259rbi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn ayr\u0131lan v\u0259saitl\u0259rd\u0259n gedir. El\u0259 d\u00fcn\u0259n yen\u0259 Erm\u0259nistan h\u0259rbi birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri Az\u0259rbaycan \u0259razil\u0259rini n\u00f6vb\u0259ti d\u0259f\u0259 at\u0259\u015f\u0259 tutdular. Bu, yen\u0259 t\u0259xribatd\u0131r. Bu yeni x\u0259rcl\u0259r v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259 ayr\u0131lan h\u0259min o v\u0259saitl\u0259r nec\u0259 xidm\u0259t ed\u0259c\u0259k ki, bizim Q\u0259rb qon\u015fular\u0131m\u0131zda yenid\u0259n revan\u015fizm meyill\u0259ri ba\u015f qald\u0131rmas\u0131n, \u0259l\u0259lx\u00fcsus konstitusiyalar\u0131 d\u0259yi\u015fdirilsin v\u0259 qon\u015fular\u0131n\u0131n \u0259razil\u0259rin\u0259 iddia etm\u0259sinl\u0259r?<\/strong><\/em><\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0B\u0259li, tamamil\u0259 haql\u0131s\u0131n\u0131z. M\u0259n art\u0131q bildirdim ki, \u0130kinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sinin v\u0259 antiterror \u0259m\u0259liyyat\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri Erm\u0259nistanda \u00e7ox ciddi q\u0259bul edilm\u0259lidir. Erm\u0259nistanda ged\u0259n silahlanma prosesi \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, C\u0259nubi Qafqaz \u00fc\u00e7\u00fcn yeni t\u0259hdid amilidir. M\u0259n art\u0131q bunu demi\u015f\u0259m, bir daha dem\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, biz, sad\u0259c\u0259 olaraq, m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7i kimi buna bax\u0131b he\u00e7 n\u0259 etm\u0259y\u0259 bilm\u0259rik. M\u0259n bunu, eyni zamanda, Erm\u0259nistan r\u0259hb\u0259rliyin\u0259 d\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 bildirmi\u015fdim ki, bu, yeni t\u0259hl\u00fck\u0259 yarada bil\u0259r. Eyni zamanda, bu g\u00fcn sanki Erm\u0259nistan\u0131n arxas\u0131nda duran kimi g\u00f6r\u00fcn\u0259n v\u0259 onlar\u0131 Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 yeni provokasiyalara, t\u0259xribatlara t\u0259hrik ed\u0259nl\u0259r, \u00e7ox g\u00fcman ki, ax\u0131ra q\u0259d\u0259r onlar\u0131n arxas\u0131nda durmayacaqlar. Nec\u0259 ki, 2020-ci ild\u0259 v\u0259 ondan sonrak\u0131 d\u00f6vrd\u0259 dura bilm\u0259mi\u015fl\u0259r. Ona g\u00f6r\u0259 yox ki, durmaq ist\u0259mirl\u0259r, sad\u0259c\u0259 olaraq, Az\u0259rbaycan bu imkanlar\u0131 verm\u0259y\u0259c\u0259k. Ona g\u00f6r\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259sinin \u0259h\u0259miyy\u0259tli hiss\u0259si h\u0259rbi v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259 x\u0259rcl\u0259n\u0259c\u0259k. M\u0259n bunu art\u0131q bir d\u0259f\u0259 demi\u015f\u0259m: biz Qaraba\u011f\u0131n v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zurun b\u0259rpas\u0131na 4 milyard, h\u0259rbi v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rinin h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn 8,4 milyard manat v\u0259sait x\u0259rcl\u0259yirik. Bu, tam f\u0259rqli ola bil\u0259rdi. \u00c7\u00fcnki Erm\u0259nistan\u0131n silahlanma yar\u0131\u015f\u0131, bizim d\u0259 maliyy\u0259 resurslar\u0131m\u0131z\u0131 \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n ba\u015fqa h\u0259rbi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 c\u0259lb etm\u0259y\u0259 m\u0259cbur edir. M\u0259n onu da bildirmi\u015fdim ki, Erm\u0259nistan silahlanma yar\u0131\u015f\u0131nda biziml\u0259 r\u0259qab\u0259t apara bilm\u0259z. Ancaq biz burada bir m\u0259s\u0259l\u0259ni d\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 almal\u0131y\u0131q. Erm\u0259nistana bu silahlar ya pulsuz verilir, ya da ki, kredit \u015f\u0259klind\u0259. O kreditl\u0259r d\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u00f6vrd\u0259n sonra silinir. Eyni zamanda, Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n d\u0131rnaqaras\u0131 s\u00fclh fondundan. D\u0131rnaqaras\u0131, \u00e7\u00fcnki s\u00fclh fondu, \u0259slind\u0259, s\u00fclh m\u0259qs\u0259dl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 olunmal\u0131d\u0131r. Onlar\u0131n s\u00fclh fondu is\u0259 silahlanmaya istiqam\u0259tl\u0259ndirilir. Oradan da birinci \u00f6d\u0259m\u0259 edildi v\u0259 bizd\u0259 olan m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, bu, son \u00f6d\u0259m\u0259 deyil.<\/p>\n<p>Narahatedici dig\u0259r fakt odur ki, ke\u00e7\u0259n ilin aprelind\u0259 tarixd\u0259 ilk d\u0259f\u0259 olaraq \u00e7ox q\u0259rib\u0259 bir \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q platformas\u0131 yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r &#8211; Amerika, Avropa \u0130ttifaq\u0131 v\u0259 Erm\u0259nistan. Bildiyiniz kimi, Amerikan\u0131n D\u00f6vl\u0259t katibi, Avropa Komissiyas\u0131n\u0131n prezidenti v\u0259 xarici i\u015fl\u0259r naziri, Erm\u0259nistan ba\u015f naziri Br\u00fcssel \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 bir araya g\u0259lmi\u015fdil\u0259r, faktiki olaraq yeni bir \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q haqq\u0131nda raz\u0131l\u0131q \u0259ld\u0259 etmi\u015fdil\u0259r. Bizd\u0259 olan m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, bu g\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259n \u0259vv\u0259l \u0259ld\u0259 edilmi\u015f raz\u0131la\u015fmada h\u0259rbi komponent d\u0259 var idi, ancaq ondan sonra o, r\u0259sm\u0259n oradan \u00e7\u0131xar\u0131ld\u0131, amma de-fakto orada qal\u0131r. Bu, \u0259slind\u0259, h\u0259m Avropa Komissiyas\u0131n\u0131, h\u0259m Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131n\u0131 Az\u0259rbaycan-Erm\u0259nistan normalla\u015fma prosesind\u0259n k\u0259narla\u015fd\u0131r\u0131b. Biz onlara bu bar\u0259d\u0259 art\u0131q bildirmi\u015fik. \u018fg\u0259r h\u0259r hans\u0131 bir t\u0259r\u0259f t\u0259r\u0259f tutursa, o, d\u00fcr\u00fcst vasit\u0259\u00e7i ola bilm\u0259z. M\u0259hz buna g\u00f6r\u0259 ke\u00e7\u0259n ay Amerika D\u00f6vl\u0259t katibinin xahi\u015fi havada qald\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7t\u0259r\u0259fli g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259 raz\u0131l\u0131q verm\u0259di. O c\u00fcml\u0259d\u0259n, bildiyiniz kimi, Avropa \u0130ttifaq\u0131 \u015euras\u0131n\u0131n Prezidentinin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 Br\u00fcsseld\u0259 bir \u00e7ox g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r ke\u00e7irilmi\u015fdir. Art\u0131q buna da son qoyuldu. Y\u0259ni, biz ikit\u0259r\u0259fli dan\u0131\u015f\u0131qlar format\u0131n\u0131n t\u0259r\u0259fdar\u0131y\u0131q v\u0259 \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, Az\u0259rbaycan bu m\u0259s\u0259l\u0259nin t\u0259r\u0259fi kimi \u00f6z m\u00f6vqeyini m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Erm\u0259nistan\u0131n silahlanmas\u0131, sad\u0259c\u0259 olaraq, yeni g\u0259rginliy\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xaracaq. Biz bunu ist\u0259mirik. Biz s\u00fclh ist\u0259yirik. Biz ist\u0259yirik ki, art\u0131q m\u00fcharib\u0259 s\u0259hif\u0259si ba\u011flans\u0131n. Ancaq g\u00f6r\u00fcr\u00fck ki, Erm\u0259nistan\u0131n h\u0259m \u00f6z\u00fc, h\u0259m onun yeni havadarlar\u0131 bunu ist\u0259mirl\u0259r. Onlar revan\u015fist fikirl\u0259rl\u0259 ya\u015fay\u0131rlar v\u0259 Erm\u0259nistan faktiki olaraq b\u00f6lg\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn bir t\u0259hdid m\u0259nb\u0259yidir. M\u00fcst\u0259qil Erm\u0259nistan d\u00f6vl\u0259ti, \u0259slind\u0259, fa\u015fist d\u00f6vl\u0259tdir. \u00c7\u00fcnki \u0259g\u0259r bu \u00f6lk\u0259y\u0259 30 il\u0259 yax\u0131n fa\u015fist ideologiyas\u0131n\u0131n da\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131 r\u0259hb\u0259rlik edibl\u0259rs\u0259, bu \u00f6lk\u0259ni onlar el\u0259 \u00f6zl\u0259ri kimi d\u0259 formala\u015fd\u0131r\u0131blar. \u0130ndi bax\u0131n, Erm\u0259nistan\u0131n birinci prezidentinin irq\u00e7i v\u0259 fa\u015fist a\u00e7\u0131qlamalar\u0131 n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 eyb\u0259c\u0259rdirs\u0259, bir o q\u0259d\u0259r d\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259lidir. O, etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259ni bir q\u00fcrur m\u0259nb\u0259yi kimi q\u0259l\u0259m\u0259 verir, az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u00f6z tarixi d\u0259d\u0259-baba torpaqlar\u0131ndan qovulmas\u0131 il\u0259 \u00f6y\u00fcn\u00fcr. Sad\u0259c\u0259 olaraq, bu videomaterial, nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, indi ictimail\u0259\u015fdirildi. Ancaq t\u0259bii ki, bunu Erm\u0259nistanda bilirdil\u0259r. Erm\u0259nistan\u0131n m\u00fctt\u0259fiql\u0259ri, havadarlar\u0131 t\u0259bii ki, bilirdil\u0259r v\u0259 bu fikirl\u0259ri b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fcl\u0259r. Biz\u0259 qar\u015f\u0131 30 illik i\u015f\u011fal\u00e7\u0131l\u0131q siyas\u0259ti, sad\u0259c\u0259 olaraq, Erm\u0259nistan m\u0259hsulu deyil, onunla h\u0259mr\u0259y olan islamofob, az\u0259rbaycanofob, irq\u00e7i, ksenofob dair\u0259l\u0259rin, xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin birg\u0259 m\u0259hsuludur. Bel\u0259 bir fa\u015fist d\u00f6vl\u0259tl\u0259 biz qon\u015fuyuq v\u0259 fa\u015fizm t\u0259hl\u00fck\u0259si sovu\u015fmur. Ona g\u00f6r\u0259 fa\u015fizm m\u0259hv edilm\u0259lidir. Bunu ya Erm\u0259nistan r\u0259hb\u0259rliyi m\u0259hv ed\u0259c\u0259k, ya da biz m\u0259hv ed\u0259c\u0259yik. Bizim ba\u015fqa \u00e7ar\u0259miz yoxdur. Yen\u0259 d\u0259 30 illik i\u015f\u011fal, xalq\u0131m\u0131z\u0131n \u0259zablar\u0131, Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131, da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015f, viran qoyulmu\u015f Qaraba\u011f &#8211; b\u00fct\u00fcn bunlar bizim g\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fcn qaba\u011f\u0131ndad\u0131r v\u0259 kim z\u0259man\u0259t ver\u0259 bil\u0259r ki, bu, t\u0259krarlanmayacaq, he\u00e7 kim! \u00c7\u00fcnki Erm\u0259nistan\u0131n birinci \u00fc\u00e7 r\u0259hb\u0259ri fa\u015fist ideologiyas\u0131n\u0131n da\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131d\u0131r. Erm\u0259nistan\u0131n indiki r\u0259hb\u0259ri, m\u0259n demi\u015f\u0259m, indi \u00f6z\u00fcnd\u0259n s\u00fclh g\u00f6y\u0259r\u00e7ini d\u00fcz\u0259ltm\u0259k ist\u0259yir. Amma bax\u0131n, g\u00f6r\u00fcn, onun 2018-2019-cu ill\u0259rd\u0259ki \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131na, onlar\u0131 indi he\u00e7 kim xat\u0131rlatmaq ist\u0259mir. H\u0259tta onun Fransadak\u0131 dostlar\u0131 da ondan imtina etm\u0259k ist\u0259mirl\u0259r. Y\u0259ni, bu ideologiya orada ya\u015fay\u0131r v\u0259 bunun da\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131, sad\u0259c\u0259 olaraq, bug\u00fcnk\u00fc Erm\u0259nistan m\u00fcxalif\u0259ti deyil, Erm\u0259nistan iqtidar\u0131d\u0131r. Bir daha dem\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, biz, sad\u0259c\u0259 olaraq, m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7i kimi buna tama\u015fa ed\u0259si deyilik. Erm\u0259nistan silahlanman\u0131 d\u0259rhal dayand\u0131rmal\u0131d\u0131r. Ona silah ver\u0259n Fransa v\u0259 dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259r o kontraktlara xitam verm\u0259lidir, l\u0259\u011fv etm\u0259lidir. Art\u0131q Erm\u0259nistana g\u00f6nd\u0259rilmi\u015f silahlar geri qay\u0131tmal\u0131d\u0131r. Bu, bizim \u015f\u0259rtimizdir. \u0130ndi kim bunu nec\u0259 ist\u0259yir el\u0259 d\u0259 q\u0259bul etsin. M\u0259n s\u00f6z\u00fcm\u00fc deyir\u0259m, onlar da bilirl\u0259r, onlar\u0131n arxas\u0131nda duranlar da bilirl\u0259r ki, \u0259g\u0259r biz n\u0259yis\u0259 deyiriks\u0259, dem\u0259li, art\u0131q bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 \u00e7ox ciddi yana\u015f\u0131r\u0131q.<\/p>\n<p>\u00dcmid edir\u0259m ki, s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 bizim b\u00fct\u00fcn \u015f\u0259rtl\u0259rimiz d\u0259 q\u0259bul edil\u0259c\u0259k. \u00c7\u00fcnki bu \u015f\u0259rtl\u0259rd\u0259 h\u0259r hans\u0131 bir f\u00f6vq\u0259lad\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259 yoxdur. Minsk qrupunun l\u0259\u011fv edilm\u0259si, konstitusiyan\u0131n d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si \u2013 bunlars\u0131z s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259si m\u00fcmk\u00fcn deyil. \u018fg\u0259r Erm\u0259nistana s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259si laz\u0131m deyils\u0259, biz\u0259 d\u0259 laz\u0131m deyil. Bu imzalanmadan da biz ya\u015faya v\u0259 \u00f6z siyas\u0259timizi apara bil\u0259rik. Y\u0259ni, m\u0259n yen\u0259 d\u0259 Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259fin\u0259 m\u0259sl\u0259h\u0259t g\u00f6r\u0259rdim ki, h\u0259r \u015feyi yax\u015f\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcb-bi\u00e7sin, o c\u00fcml\u0259d\u0259n d\u00fcnyadak\u0131 geosiyasi d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri. Onlar\u0131n yax\u0131n dostlar\u0131 siyasi s\u0259hn\u0259d\u0259n biab\u0131r\u00e7\u0131l\u0131qla silinirl\u0259r. Bax, d\u00fcn\u0259n x\u0259b\u0259r g\u0259ldi ki, Erm\u0259nistan\u0131n v\u0259 Pa\u015finyan\u0131n yax\u0131n dostu c\u0259nab Tr\u00fcdo da v\u0259zif\u0259d\u0259n getm\u0259li oldu. H\u0259min bu \u00f6lk\u0259 ki, \u0130kinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 v\u0259 ondan sonrak\u0131 d\u00f6vrd\u0259 qat\u0131 anti-Az\u0259rbaycan m\u00f6vqeyind\u0259 idi, he\u00e7 Fransadan \u00e7ox da uza\u011fa getmir. Fransaya g\u0259ldikd\u0259, indi orada siyasi s\u0259hn\u0259d\u0259 n\u0259l\u0259r ba\u015f verir? H\u0259r k\u0259s \u00f6z\u00fc g\u00f6r\u00fcr. D\u00fcn\u0259n Fransa prezidenti Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 yen\u0259 d\u0259 c\u0259f\u0259ng ittihamlar ir\u0259li s\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fc. G\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, c\u0259nab Makron Az\u0259rbaycans\u0131z ya\u015faya bilmir. Onda hans\u0131sa bel\u0259 bir maniya yaran\u0131b v\u0259 b\u00fct\u00fcn g\u00fcnahlar\u0131n\u0131 bizim \u00fcst\u00fcm\u00fcz\u0259 atmaq ist\u0259yir. M\u0259n hesab edir\u0259m, \u0259g\u0259r biz o q\u0259d\u0259r g\u00fccl\u0259nmi\u015fik ki, Fransan\u0131n daxili i\u015fl\u0259rin\u0259 qar\u0131\u015fa bil\u0259rik v\u0259 n\u0259yis\u0259 d\u0259yi\u015f\u0259 bil\u0259rik, biz, sad\u0259c\u0259 olaraq, bununla f\u0259xr ed\u0259 bil\u0259rik. \u018fslind\u0259, bu a\u00e7\u0131qlama \u00f6z acizliyinin etiraf\u0131d\u0131r. \u00d6zl\u0259rini b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259t adland\u0131ran bir prezident, s\u0259n dem\u0259, uzaqda &#8211; Qafqaz b\u00f6lg\u0259sind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n, 10 milyon \u0259halisi olan \u00f6lk\u0259nin \u0259m\u0259ll\u0259rind\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kir. Halbuki bizim bu Fransan\u0131n daxili i\u015fl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 he\u00e7 bir i\u015fimiz yoxdur. Sad\u0259c\u0259 olaraq, qeyri-normal yana\u015fma, qeyri-adekvat siyas\u0259t buna g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131b. Y\u0259ni, Erm\u0259nistan bunu \u00e7ox ciddi \u00f6l\u00e7\u00fcb-bi\u00e7m\u0259lidir. Amerikada da Soros d\u00f6vr\u00fc ba\u015fa \u00e7at\u0131b. Bayden administrasiyas\u0131, \u0259slind\u0259, Soros idar\u0259 \u00fcsulu il\u0259 idar\u0259 olunurdu. T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, Baydenin son q\u0259rarlar\u0131ndan biri Sorosu Amerikan\u0131n \u0259n y\u00fcks\u0259k m\u00fckafat\u0131 il\u0259 t\u0259ltif etm\u0259si idi. Y\u0259ni, bu soros\u00e7ular faktiki olaraq m\u00f6vqel\u0259rini itirirl\u0259r. Erm\u0259nistan r\u0259hb\u0259rliyi bunu da n\u0259z\u0259r\u0259 als\u0131n. N\u0259z\u0259r\u0259 als\u0131n ki, Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259 onlar\u0131n yax\u0131n m\u00fctt\u0259fiqi \u018fs\u0259d diktaturas\u0131 art\u0131q tarixin zibilliyin\u0259 g\u00f6nd\u0259rilib v\u0259 bu, davam ed\u0259c\u0259k, ona g\u00f6r\u0259 d\u00fczg\u00fcn add\u0131m ats\u0131n. Biz Az\u0259rbaycan olaraq onlar \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259 m\u0259nb\u0259yi deyilik. Biz ist\u0259yirik ki, C\u0259nubi Qafqazda s\u00fclh olsun, \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q olsun, onlar biz\u0259 mane olmas\u0131nlar. Onlar T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 Az\u0259rbaycan aras\u0131nda co\u011frafi mane\u0259 kimi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259sinl\u0259r. Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizi a\u00e7\u0131lmal\u0131d\u0131r v\u0259 a\u00e7\u0131lacaqd\u0131r. Onlar bunu n\u0259 q\u0259d\u0259r tez ba\u015fa d\u00fc\u015fs\u0259l\u0259r, o q\u0259d\u0259r d\u0259 yax\u015f\u0131d\u0131r. Biz bel\u0259 v\u0259ziyy\u0259td\u0259 qala bilm\u0259rik. Biz Az\u0259rbaycan\u0131n ayr\u0131lmaz hiss\u0259si olan Nax\u00e7\u0131vana niy\u0259 m\u00fcxt\u0259lif, ba\u015fqa yollarla getm\u0259liyik? Bizim birba\u015fa \u0259laq\u0259miz olmal\u0131d\u0131r v\u0259 bu \u0259laq\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n suverenliyini \u015f\u00fcbh\u0259 alt\u0131na qoymur. Sad\u0259c\u0259 olaraq, onlar 10 noyabr B\u0259yanat\u0131n\u0131n m\u00fcdd\u0259alar\u0131n\u0131 yerin\u0259 yetirm\u0259lidirl\u0259r. Orada h\u0259r \u015fey a\u00e7\u0131q-ayd\u0131n g\u00f6st\u0259rilib. Biz d\u00f6rd ild\u0259n \u00e7oxdur ki, s\u0259bir g\u00f6st\u0259ririk. D\u00f6rd ild\u0259n \u00e7oxdur ist\u0259yirik ki, bu, dan\u0131\u015f\u0131qlar yolu il\u0259 h\u0259ll olunsun. Biz n\u0259 q\u0259d\u0259r g\u00f6zl\u0259m\u0259li olaca\u011f\u0131q v\u0259 n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6zl\u0259m\u0259liyik? Y\u0259ni, onlar b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 almal\u0131d\u0131rlar. M\u0259n bir d\u0259f\u0259 demi\u015f\u0259m, onlar g\u0259r\u0259k bizi \u0259s\u0259bl\u0259\u015fdirm\u0259sinl\u0259r v\u0259 ba\u015fa d\u00fc\u015fs\u00fcnl\u0259r ki, burada s\u00f6z sahibi bizik v\u0259 C\u0259nubi Qafqazda Az\u0259rbaycan apar\u0131c\u0131 iqtisadiyyatd\u0131r, apar\u0131c\u0131 h\u0259rbi g\u00fccd\u00fcr v\u0259 apar\u0131c\u0131 d\u00f6vl\u0259tdir. Bug\u00fcnk\u00fc d\u00fcnyada g\u00fcc amili \u00f6n plandad\u0131r v\u0259 bunu he\u00e7 kim unutmas\u0131n.<\/p>\n<p><strong>V\u00fcsal M\u0259tl\u0259b:<\/strong>\u00a0<em><strong>C\u0259nab Prezident, indi s\u00f6yl\u0259diyiniz fikirl\u0259rin davam\u0131 olaraq soru\u015fmaq ist\u0259yir\u0259m. Erm\u0259nistan\u0131n silahlanma yar\u0131\u015f\u0131 v\u0259 b\u0259zi \u00f6lk\u0259l\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n, b\u0259zi q\u00fcvv\u0259l\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n Erm\u0259nistan\u0131n cidd-c\u0259hdl\u0259 silahland\u0131r\u0131lmas\u0131 t\u0259bii ki, regionun t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi t\u0259hdid yarad\u0131r. Ancaq bizi maraqland\u0131ran, qay\u011f\u0131land\u0131ran ba\u015fqa bir m\u0259s\u0259l\u0259 d\u0259 var. Bizim B\u00f6y\u00fck Qay\u0131d\u0131\u015f v\u0259 b\u0259rpa-quruculuq m\u0259s\u0259l\u0259si. Bu proses bizim b\u00f6y\u00fck qay\u0131d\u0131\u015f\u0131m\u0131za mane olmayacaq ki, l\u0259ngim\u0259y\u0259c\u0259yik ki?<\/strong><\/em><\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0\u018flb\u0259tt\u0259, m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 mane olur. \u00c7\u00fcnki b\u00f6y\u00fck v\u0259sait h\u0259rbi v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259 ayr\u0131l\u0131r. \u018fg\u0259r Erm\u0259nistan\u0131n silahlanma siyas\u0259ti olmasayd\u0131, m\u0259n dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, 8,4 yox, b\u0259lk\u0259 d\u0259 h\u0259rbi v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn 4 milyard manat kifay\u0259t ed\u0259rdi, \u0259g\u0259r biz yen\u0259 d\u0259 potensial t\u0259hl\u00fck\u0259 il\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259 qalmasayd\u0131q. Ona g\u00f6r\u0259 \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, bu v\u0259saitin bir hiss\u0259si ged\u0259c\u0259kdi Qaraba\u011f\u0131n b\u0259rpas\u0131na, bir hiss\u0259si ged\u0259c\u0259kdi dig\u0259r b\u00f6lg\u0259l\u0259rin inki\u015faf\u0131na, bir hiss\u0259si ged\u0259c\u0259kdi sosial proqramlara. Amma buna baxmayaraq, Qaraba\u011f\u0131n v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zurun b\u0259rpas\u0131 bizim \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259rbi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rl\u0259 b\u0259rab\u0259r \u0259n vacib prioritetl\u0259rd\u0259n biridir. Bu il \u0259n az\u0131 4 milyard manat ayr\u0131lacaq. Amma m\u0259n hesab edir\u0259m ki, biz daha \u00e7ox v\u0259saiti s\u0259f\u0259rb\u0259r ed\u0259 bil\u0259rik. Biz \u00fc\u00e7 il \u0259rzind\u0259 10 ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259sin\u0259 ke\u00e7mi\u015f k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259ri qaytara bilmi\u015fik v\u0259 art\u0131q m\u0259tbuatda da bu gedib. On mind\u0259n \u00e7ox k\u00f6\u00e7k\u00fcn art\u0131q evl\u0259rl\u0259 t\u0259min edilib v\u0259 orada ya\u015fay\u0131r. B\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 30 min\u0259 yax\u0131n insan orada ya\u015fay\u0131r, m\u00fcxt\u0259lif v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar, in\u015faatda, d\u00f6vl\u0259t i\u015fl\u0259rind\u0259 v\u0259 dig\u0259r sah\u0259l\u0259rd\u0259.<\/p>\n<p>Bu il \u00fc\u00e7\u00fcn bizim planlar\u0131m\u0131zda daha 20-y\u0259 yax\u0131n ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259sin\u0259 ke\u00e7mi\u015f k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259ri qaytarmaqd\u0131r. O \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 k\u0259ndl\u0259rin adlar\u0131 art\u0131q se\u00e7ilib, layih\u0259l\u0259r icra edilir. Bir \u00e7ox k\u0259ndl\u0259rd\u0259, \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 indi in\u015faat i\u015fl\u0259ri gedir v\u0259 bu ilin sonuna q\u0259d\u0259r 30-a yax\u0131n ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259 ke\u00e7mi\u015f k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259r m\u0259skunla\u015facaqlar. Biz \u0259sas infrastruktur layih\u0259l\u0259rini y\u0259qin ki, bir-iki il\u0259 ba\u015fa \u00e7atd\u0131raca\u011f\u0131q. \u018fn \u00e7ox v\u0259sait bu layih\u0259l\u0259r\u0259 gedir. \u00c7\u00fcnki 60 kilometrd\u0259n \u00e7ox tunell\u0259r, k\u00f6rp\u00fcl\u0259r, elektrik stansiyalar\u0131, su anbarlar\u0131 in\u015fa edilir. Biz art\u0131q orada 30-dan \u00e7ox su elektrik stansiyas\u0131n\u0131 i\u015f\u0259 salm\u0131\u015f\u0131q, d\u0259mir yollar\u0131 \u00e7\u0259kmi\u015fik. Y\u0259ni, b\u00fct\u00fcn bunlar \u0259sas maliyy\u0259 y\u00fck\u00fc g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. T\u0259qrib\u0259n 2-3 ild\u0259n sonra \u0259sas infrastruktur layih\u0259l\u0259ri ba\u015fa \u00e7atacaq v\u0259 ondan sonra ya\u015fay\u0131\u015f fondunun yaranmas\u0131na istiqam\u0259tl\u0259ndiril\u0259c\u0259k m\u0259bl\u0259\u011f daha b\u00f6y\u00fck olacaq. Amma yen\u0259 d\u0259 \u0259g\u0259r biz d\u00fcnya tarixin\u0259 n\u0259z\u0259r salsaq g\u00f6r\u0259rik ki, i\u015f\u011faldan v\u0259 da\u011f\u0131nt\u0131dan \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kmi\u015f he\u00e7 bir \u00f6lk\u0259 \u00f6z \u0259razil\u0259rini bu templ\u0259 v\u0259 bu keyfiyy\u0259tl\u0259 b\u0259rpa etm\u0259yib. Y\u0259ni, biz burada da h\u0259m pe\u015f\u0259karl\u0131q, h\u0259m d\u0259 \u00e7ox ciddi yana\u015fma g\u00f6st\u0259ririk. Burada sad\u0259c\u0259 olaraq, s\u00f6hb\u0259t maliyy\u0259 resurslar\u0131ndan getmir, y\u0259ni, resurslar ola bil\u0259r, amma g\u0259r\u0259k s\u0259nin insan potensial\u0131n olsun. Y\u0259ni, biz son ill\u0259r \u0259rzind\u0259 kadr haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131na da b\u00f6y\u00fck investisiyalar qoymu\u015fuq, texniki imkanlar\u0131m\u0131z da geni\u015fdir. Orada apar\u0131lan i\u015fl\u0259rin b\u00f6y\u00fck hiss\u0259si Az\u0259rbaycan \u015firk\u0259tl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. \u0130kinci yerd\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 \u015firk\u0259tl\u0259ridir. Onlar daha \u00e7ox tunell\u0259r, k\u00f6rp\u00fcl\u0259r, d\u0259mir yollar\u0131 layih\u0259l\u0259rind\u0259 i\u015ftirak edirl\u0259r. Y\u0259ni, bizd\u0259 \u00e7ox ciddi texniki potensial var, kadr potensial\u0131 var, maliyy\u0259 resurslar\u0131m\u0131z var v\u0259 g\u00fccl\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f siyas\u0259t var. Onu da bildirm\u0259liy\u0259m ki, b\u00fct\u00fcn ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rinin layih\u0259l\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 \u0259rs\u0259y\u0259 g\u0259lm\u0259si \u0259n y\u00fcks\u0259k standartlara cavab verir. \u0130ndi gedin, ist\u0259nil\u0259n ya\u015fay\u0131\u015f yerin\u0259 bax\u0131n, n\u0259 q\u0259d\u0259r rahat evl\u0259r, ist\u0259r m\u0259nzil olsun, ist\u0259r f\u0259rdi ev olsun, b\u00fct\u00fcn infrastruktur, i\u015f yerl\u0259ri. Art\u0131q iki s\u0259naye park\u0131 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. T\u0259s\u0259vv\u00fcr edin, A\u011fdam \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f s\u0259naye park\u0131n\u0131n m\u0259hsullar\u0131 indi xaric\u0259 ixrac edilir. \u015e\u0259h\u0259r da\u011f\u0131l\u0131b, amma burada s\u0259naye m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri art\u0131q f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir v\u0259 xaric\u0259 m\u0259hsul ixrac edir.<\/p>\n<p>M\u0259n m\u00fcharib\u0259 ba\u015fa \u00e7atandan d\u0259rhal sonra demi\u015f\u0259m ki, biz Qaraba\u011f\u0131 c\u0259nn\u0259t\u0259 \u00e7evir\u0259c\u0259yik. \u018fslind\u0259, onsuz da bura \u00f6z t\u0259bii qurulu\u015funa, g\u00f6z\u0259lliyin\u0259 g\u00f6r\u0259 c\u0259nn\u0259tdir. Amma m\u00fcasir infrastruktur, ya\u015fay\u0131\u015f yerl\u0259ri, i\u015f yerl\u0259ri, rahatl\u0131q &#8211; bura do\u011frudan da d\u00fcnyan\u0131n \u0259n g\u00f6z\u0259l yerl\u0259rind\u0259n birin\u0259 \u00e7evril\u0259c\u0259k. Bura \u00e7ox b\u00f6y\u00fck co\u011frafiyad\u0131r. H\u0259m Qaraba\u011f, h\u0259m \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zur v\u0259 eyni zamanda, ona o q\u0259d\u0259r d\u0259 uzaq olmayan Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131 iqtisadi, sosial, ya\u015f\u0131l enerji v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rd\u0259n vahid bir b\u00f6y\u00fck m\u0259kana \u00e7evrilm\u0259lidir, halbuki bu, bizim b\u00f6lg\u00fcy\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00fc\u00e7 regiondur. Amma, eyni zamanda, bir-birin\u0259 tarix\u0259n ba\u011fl\u0131 olan bu b\u00f6lg\u0259l\u0259r haz\u0131rda vahid konsepsiya \u0259sas\u0131nda inki\u015faf edir. M\u0259s\u0259l\u0259n, biz bu il Nax\u00e7\u0131van v\u0259 Ordubad \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rinin Ba\u015f planlar\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131na da ba\u015flay\u0131r\u0131q. Ondan sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131n\u0131n dig\u0259r \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rinin Ba\u015f planlar\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131na ba\u015flayaca\u011f\u0131q. Qaraba\u011f v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zurdak\u0131 b\u00fct\u00fcn ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259ri vahid Ba\u015f plan \u0259sas\u0131nda qurulur. Bu, bir n\u00fcmun\u0259 olacaq. Sonra biz bunu \u00f6lk\u0259mizin dig\u0259r b\u00f6lg\u0259l\u0259rin\u0259 d\u0259 t\u0259tbiq ed\u0259c\u0259yik. Y\u0259ni, orada h\u0259m idar\u0259etm\u0259, h\u0259m infrastruktur, h\u0259m d\u0259 ya\u015f\u0131l enerji layih\u0259l\u0259ri b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259ni \u0259hat\u0259 ed\u0259c\u0259k. Bax, bizim planlar\u0131m\u0131z bundan ibar\u0259tdir. \u00dcmumi r\u0259q\u0259ml\u0259ri g\u0259tirm\u0259kl\u0259 kifay\u0259tl\u0259nir\u0259m. Amma hesab edir\u0259m ki, Az\u0259rbaycan televiziyalar\u0131 v\u0259 dig\u0259r m\u0259tbu orqanlar\u0131 orada ged\u0259n prosesl\u0259ri kifay\u0259t q\u0259d\u0259r i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131rlar. \u018flb\u0259tt\u0259, ist\u0259rdim ki, daha da \u00e7ox i\u015f\u0131qland\u0131rs\u0131nlar. \u00c7\u00fcnki orada h\u0259r g\u00fcn n\u0259s\u0259 d\u0259yi\u015fir, h\u0259r g\u00fcn n\u0259s\u0259 tikilir, h\u0259r h\u0259ft\u0259 ke\u00e7mi\u015f k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259r oraya qay\u0131d\u0131rlar. Ona g\u00f6r\u0259 bizim m\u0259tbuat o b\u00f6lg\u0259d\u0259 ged\u0259n prosesl\u0259rl\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r \u00e7ox maraqlansa v\u0259 bunu i\u015f\u0131qland\u0131rsa, o q\u0259d\u0259r d\u0259 yax\u015f\u0131 olacaq.<\/p>\n<p><strong>S\u0259nan Rzayev<\/strong>:\u00a0<em><strong>C\u0259nab Prezident, Fransa il\u0259 ba\u011fl\u0131 dedikl\u0259rinizin v\u0259 h\u0259mkarlar\u0131m\u0131n qald\u0131rd\u0131qlar\u0131 m\u00f6vzunun qism\u0259n davam\u0131 olaraq soru\u015fmaq ist\u0259yir\u0259m. Orada h\u0259qiq\u0259t\u0259n bir az q\u0259rib\u0259, t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u00fc \u015f\u0259rait yaran\u0131r. Yen\u0259 d\u0259 Sizin qeyd etdiyiniz Fransa prezidentinin h\u0259min \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131, \u0259g\u0259r q\u0131sa des\u0259k, bel\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r ki, Fransan\u0131n b\u00fct\u00fcn probleml\u0259ri h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 Az\u0259rbaycanla ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu, t\u0259\u0259cc\u00fcb do\u011furur. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 m\u0259n bir ne\u00e7\u0259 sual verm\u0259k ist\u0259rdim. Birincisi, d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 kimi, Siz cari ild\u0259 Az\u0259rbaycan-Fransa m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259 ba\u015f ver\u0259nl\u0259ri n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq v\u0259ziyy\u0259ti nec\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirirsiniz, biz bu m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin pisl\u0259\u015fm\u0259sind\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n bir h\u0259dd\u0259 \u00e7atm\u0131\u015f\u0131q v\u0259 ya h\u0259l\u0259 h\u0259r \u015fey ir\u0259lid\u0259dir? Bu, bir m\u0259qamd\u0131r. \u0130kinci m\u0259qam. Sad\u0259c\u0259 ist\u0259yir\u0259m ki, Siz bunu bir q\u0259d\u0259r geni\u015f izah ed\u0259rdiniz. Siz Fransa prezidentinin reaksiyalar\u0131ndan dan\u0131\u015fd\u0131n\u0131z. Q\u0259rib\u0259 s\u0259sl\u0259ns\u0259 d\u0259, b\u0259lk\u0259 Siz bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 \u015f\u0259xsi amil, Fransa prezidentinin Az\u0259rbaycana m\u00fcnasib\u0259td\u0259 \u015f\u0259xsi refleksl\u0259rini g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz? \u00c7\u00fcnki b\u0259z\u0259n Fransan\u0131n bu v\u0259ziyy\u0259td\u0259n xeyrinin n\u0259d\u0259n ibar\u0259t oldu\u011fu o q\u0259d\u0259r d\u0259 ayd\u0131n deyil. Sonuncu sual. Az\u0259rbaycan-Fransa m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin tarixi q\u0259dimdir, y\u00fcks\u0259li\u015f v\u0259 eni\u015fl\u0259rl\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t olunub. Siz Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259nada Fransan\u0131n daxili siyasi g\u00fcnd\u0259liyi oldu\u011funu, y\u0259ni, frans\u0131z siyas\u0259t\u00e7isinin m\u0259hz Az\u0259rbaycan haqq\u0131nda dan\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 fikri il\u0259 raz\u0131s\u0131n\u0131z?<\/strong><\/em><\/p>\n<p>-T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, bu, bel\u0259dir. Sonuncu sualdan ba\u015flay\u0131m. \u018fg\u0259r frans\u0131z siyasi s\u0259hn\u0259sind\u0259 konsensus varsa, h\u0259min konsensus yaln\u0131z az\u0259rbaycanofobiya z\u0259minind\u0259 olur. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, t\u0259kc\u0259 haz\u0131rk\u0131 hakimiyy\u0259t deyil, hakimiyy\u0259t\u0259 iddial\u0131 olanlar da bir-birind\u0259n o q\u0259d\u0259r d\u0259 f\u0259rql\u0259nmirl\u0259r. H\u0259l\u0259 Rusiya s\u00fclhm\u0259raml\u0131lar\u0131n\u0131n oldu\u011fu d\u00f6vrd\u0259 Qaraba\u011fa qanunsuz s\u0259f\u0259rl\u0259ri xat\u0131rlamaq kifay\u0259tdir. Ax\u0131, onlar Fransan\u0131n indiki prezidentinin r\u0259qibl\u0259ri idi, Paris meri d\u0259, yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, o, se\u00e7kil\u0259rd\u0259 namiz\u0259dliyini ir\u0259li s\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fc. Parisin daxil oldu\u011fu regionun qubernatoru da se\u00e7kil\u0259rd\u0259 prezident Makronun r\u0259qibi idi v\u0259 bu yax\u0131nlarda q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 Ba\u015f nazir v\u0259zif\u0259sini tutmu\u015f c\u0259nab Barnye d\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 f\u0259rql\u0259nir. Y\u0259ni, onlar \u00f6zl\u0259rini g\u00f6st\u0259rm\u0259li idil\u0259r. Burada m\u0259s\u0259l\u0259nin k\u00f6k\u00fcn\u00fcn, nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, n\u0259d\u0259n ibar\u0259t oldu\u011funu dem\u0259k m\u0259nim \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7\u0259tindir, amma y\u0259qin ki, hans\u0131sa sintez var. \u0130slamofobiya v\u0259 prinsipc\u0259 ksenofobiya frans\u0131z siyasi sinfinin f\u0259rqli c\u0259h\u0259tl\u0259ridir. Amma t\u0259kc\u0259 bunlar deyil, yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, antisemitizm d\u0259. Bu, ham\u0131ya yax\u015f\u0131 m\u0259lumdur. \u00dcst\u0259lik, erm\u0259ni t\u0259siri, erm\u0259ni lobbisi v\u0259 h\u0259r k\u0259s erm\u0259ni icmalar\u0131 qar\u015f\u0131s\u0131nda f\u0259rql\u0259nm\u0259y\u0259 v\u0259 h\u0259m indi, h\u0259m d\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 hans\u0131sa dividendl\u0259r \u0259ld\u0259 etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, onlar ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcrl\u0259r ki, hakimiyy\u0259td\u0259 q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 qalacaqlar, b\u0259zil\u0259rind\u0259 is\u0259 bu, ani xarakter da\u015f\u0131y\u0131r. Y\u0259ni, g\u0259l\u0259c\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259st\u0259k almaq v\u0259 \u201cm\u0259n sizd\u0259n\u0259m\u201d dem\u0259k y\u0259qin ki, h\u0259min amill\u0259rd\u0259n biridir.<\/p>\n<p>Bir \u00e7oxlar\u0131 v\u0259 z\u0259nnimc\u0259, hakim z\u00fcmr\u0259nin r\u0259hb\u0259rl\u0259ri 2020-ci ild\u0259 bizim Q\u0259l\u0259b\u0259mizi \u00f6zl\u0259rinin m\u0259\u011flubiyy\u0259ti kimi q\u0259bul etdil\u0259r. H\u0259r\u00e7\u0259nd bel\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn he\u00e7 bir \u0259sas yox idi. Amma n\u0259d\u0259ns\u0259, siz d\u0259 dediyiniz kimi, bunu m\u0259hz bel\u0259 \u015f\u0259xsi planda q\u0259bul edirdil\u0259r. M\u0259n bunu h\u0259m d\u0259 frans\u0131z n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri il\u0259 \u00f6z \u00fcnsiyy\u0259t t\u0259cr\u00fcb\u0259m \u0259sas\u0131nda deyir\u0259m. Halbuki m\u0259n h\u0259mi\u015f\u0259 onlara izah etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131m ki, bunun sizinl\u0259 he\u00e7 bir \u0259laq\u0259si yoxdur. Biz prinsip etibaril\u0259 siz\u0259 qar\u015f\u0131 deyilik v\u0259 he\u00e7 bir \u015fey etm\u0259mi\u015fik. Siz bizim \u00fcz\u0259rimiz\u0259 g\u0259ldiniz. 44 g\u00fcnl\u00fck m\u00fcharib\u0259 zaman\u0131 xat\u0131rlam\u0131ram ki, ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 &#8211; alt\u0131 v\u0259 ya yeddi d\u0259f\u0259 azadl\u0131q m\u00fcbariz\u0259mizi dayand\u0131rmaq c\u0259hdl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 Fransa prezidentind\u0259n m\u0259n\u0259 z\u0259ngl\u0259r daxil olurdu. Sonra t\u0259hdid c\u0259hdl\u0259ri, \u201cDa\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u201d\u0131 tan\u0131maqla ba\u011fl\u0131 t\u0259hdidl\u0259r. M\u00fcnasib\u0259tl\u0259rimizin art\u0131q \u0259n a\u015fa\u011f\u0131 s\u0259viyy\u0259y\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fc indiki m\u0259qamda bu bar\u0259d\u0259 dey\u0259 bil\u0259r\u0259m, amma m\u0259n cavab verdim ki, 2020-ci ilin noyabr\u0131ndan sonra qondarma \u201cDa\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u201d\u0131 tan\u0131yan ist\u0259nil\u0259n \u00f6lk\u0259 bizd\u0259n diplomatik m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin k\u0259silm\u0259sin\u0259 dair nota alacaq. M\u0259nim cavab\u0131m m\u0259hz bundan ibar\u0259t idi. Qondarma \u201cDa\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u201d\u0131n tan\u0131nmas\u0131 m\u00f6vzusu d\u0259rhal g\u00fcnd\u0259likd\u0259n \u00e7\u0131xd\u0131. Onlar, nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, ba\u015fqa yolla getdil\u0259r, senat, parlament \u00fcz\u0259rind\u0259n tan\u0131d\u0131lar, sonra uzun m\u00fcdd\u0259t \u00f6zl\u0259rin\u0259 b\u0259ra\u0259t qazand\u0131rd\u0131lar ki, hakimiyy\u0259tin bununla he\u00e7 bir \u0259laq\u0259si yoxdur. \u00dcmumilikd\u0259, nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, k\u00f6hn\u0259 tarix\u00e7\u0259dir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 ikinci &#8211; \u015f\u0259xsi amil ola bil\u0259r, h\u0259r\u00e7\u0259nd m\u0259nim siyas\u0259td\u0259 he\u00e7 vaxt r\u0259\u011fb\u0259t v\u0259 ya qeyri-r\u0259\u011fb\u0259tim olmay\u0131b. M\u0259n d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckl\u0259rimi h\u0259mi\u015f\u0259 \u00f6z\u00fcmd\u0259 saxlam\u0131\u015fam v\u0259 he\u00e7 vaxt m\u0259nfi m\u00fcnasib\u0259timi ona layiq olanlara g\u00f6st\u0259rm\u0259k ist\u0259m\u0259mi\u015f\u0259m. Z\u0259nnimc\u0259, burada daha bir amil frans\u0131z r\u0259hb\u0259rliyinin siyasi c\u0259h\u0259td\u0259n s\u0259ri\u015ft\u0259siz olmas\u0131d\u0131r. M\u0259n\u0259 c\u0259nab Makrona q\u0259d\u0259r Fransan\u0131n \u00fc\u00e7 prezidenti il\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259k v\u0259 \u00fcnsiyy\u0259td\u0259 olmaq n\u0259sib olub v\u0259 \u00f6lk\u0259l\u0259rimiz aras\u0131nda m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r h\u0259mi\u015f\u0259 \u00e7ox u\u011furla inki\u015faf edib. \u018fg\u0259r Avropa \u0130ttifaq\u0131na \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259ri g\u00f6t\u00fcrs\u0259k, y\u0259qin ki, h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 &#8211; indiki hakimiyy\u0259t\u0259 q\u0259d\u0259r onlar \u0259n f\u0259al m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r olub, h\u0259m siyasi, h\u0259m qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 s\u0259f\u0259rl\u0259r, h\u0259m iqtisadi, h\u0259m d\u0259 m\u0259d\u0259ni sah\u0259l\u0259rd\u0259. Bizim Fransan\u0131n 13 \u015f\u0259h\u0259ri il\u0259 qarda\u015fla\u015fm\u0131\u015f m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rimiz olub. \u00c7oxlu sayda m\u0259d\u0259ni t\u0259dbir ke\u00e7irmi\u015fik.<\/p>\n<p>Amma siyasi s\u0259ri\u015ft\u0259sizlikd\u0259n dan\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131m zaman, t\u0259rc\u00fcmeyi-hallara baxmaq laz\u0131md\u0131r. Prezident \u015eirak\u0131n t\u0259rc\u00fcmeyi-hal\u0131na, onun d\u00f6vl\u0259t i\u015find\u0259, h\u00f6kum\u0259td\u0259, partiyada t\u0259cr\u00fcb\u0259sin\u0259, Paris kimi \u015f\u0259h\u0259r\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q etdiyi ill\u0259r\u0259 n\u0259z\u0259r salmaq laz\u0131md\u0131r. D\u00f6vl\u0259t strukturlar\u0131nda b\u00f6y\u00fck yol q\u0259t ed\u0259n, \u0259sas nazirl\u0259rd\u0259n biri \u2013 bizim meyarlarla m\u00fcqayis\u0259d\u0259 Fransada daha geni\u015f funksiyas\u0131 olan daxili i\u015fl\u0259r naziri v\u0259zif\u0259sin\u0259 y\u00fcks\u0259lmi\u015f Prezident Sarkozinin i\u015f t\u0259cr\u00fcb\u0259si. Yaxud partiyaya r\u0259hb\u0259rlik ed\u0259r\u0259k, b\u00fct\u00fcn yolu ke\u00e7\u0259n, prezidentliy\u0259 namiz\u0259d v\u0259 prezident olma\u011f\u0131 bacaran Prezident Olland. Eyni zamanda, indiki prezidentin t\u0259rc\u00fcmeyi-hal\u0131na da baxmaq olar, daha da d\u0259rin\u0259 getm\u0259k ist\u0259mir\u0259m. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 z\u0259nnimc\u0259, \u00f6z rolunu h\u0259ddind\u0259n art\u0131q qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259k v\u0259 \u00f6lk\u0259ni tamamil\u0259 \u00f6z\u00fc il\u0259 eynil\u0259\u015fdirm\u0259k ba\u015f verm\u0259m\u0259lidir. \u00d6lk\u0259 ba\u015fqa \u015feydir, prezidents\u0259 ba\u015fqad\u0131r. \u018fg\u0259r h\u0259r hans\u0131 \u00f6lk\u0259 h\u0259qiq\u0259t\u0259n b\u00f6y\u00fckd\u00fcrs\u0259, prezident d\u0259 ona b\u0259nz\u0259m\u0259lidir. \u018fg\u0259r \u00f6lk\u0259 gerid\u0259 qal\u0131bsa, prezident is\u0259 sanki m\u00fct\u0259r\u0259qqidirs\u0259, o, \u00f6lk\u0259ni d\u0259 h\u0259min s\u0259viyy\u0259y\u0259 \u00e7atd\u0131rmal\u0131d\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 z\u0259nnimc\u0259, b\u00fct\u00fcn bu amill\u0259r m\u00f6vcuddur. Amma bir daha deyir\u0259m, \u0259g\u0259r \u015f\u0259xsiyy\u0259t amili varsa, onda bu, q\u0259tiyy\u0259n Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259find\u0259n ba\u015flanmay\u0131b.<\/p>\n<p>\u018fn a\u015fa\u011f\u0131 s\u0259viyy\u0259d\u0259n d\u0259 eni\u015f m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcrm\u00fc? Bunu s\u00f6yl\u0259m\u0259k \u00e7\u0259tindir. M\u0259n prinsipc\u0259 he\u00e7 vaxt dan\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir m\u0259s\u0259l\u0259ni d\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq ist\u0259yir\u0259m, z\u0259nnimc\u0259, bu, h\u0259r hans\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 b\u00f6hrandan \u00e7\u0131xma\u011fa k\u00f6m\u0259k ed\u0259c\u0259k. Son bir ne\u00e7\u0259 ay \u0259rzind\u0259 biz Fransa h\u00f6kum\u0259tinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rind\u0259n t\u0259maslar qurulmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn siqnallar al\u0131rd\u0131q, m\u0259nim yadda\u015f\u0131mda onlar\u0131n say\u0131 \u00fc\u00e7 v\u0259 ya d\u00f6rdd\u00fcr. M\u00fcxt\u0259lif \u015f\u0259xsl\u0259rd\u0259n bizim m\u00fcxt\u0259lif n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259r\u0259 m\u00fcraci\u0259tl\u0259r daxil olub v\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 cavab verilib: \u201cBiz haz\u0131r\u0131q\u201d. B\u0259li, biz el\u0259 bu g\u00fcn haz\u0131r\u0131q, amma he\u00e7 yer\u0259 getm\u0259y\u0259c\u0259yik, n\u0259 Paris\u0259, n\u0259 d\u0259 Br\u00fcssel\u0259. Biziml\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fm\u0259k laz\u0131md\u0131rsa, burada, Bak\u0131da m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. H\u0259r d\u0259f\u0259 hans\u0131sa bir m\u0259rh\u0259l\u0259 olur, sonra yenid\u0259n bo\u015fluq, s\u00fckun\u0259t yaran\u0131r.<\/p>\n<p>Bu yax\u0131nlarda bel\u0259 bir n\u00f6vb\u0259ti, verbal diplomatik depe\u015fa daxil oldu: yen\u0259 dan\u0131\u015fmaq v\u0259 m\u00fczakir\u0259 aparmaqla ba\u011fl\u0131. Yen\u0259 d\u0259 biz haz\u0131r\u0131q, bizim onlarla b\u00f6l\u00fc\u015f\u0259 bilm\u0259y\u0259c\u0259yimiz he\u00e7 n\u0259 yoxdur, onlara qar\u015f\u0131, nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, bu \u00f6lk\u0259y\u0259 m\u00fcnasib\u0259td\u0259 he\u00e7 bir iddiam\u0131z yoxdur. \u018fsas odur ki, biz\u0259 toxunmas\u0131nlar, bizim i\u015fl\u0259rimiz\u0259 qar\u0131\u015fmas\u0131nlar, C\u0259nubi Qafqazla ba\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 m\u00fcdaxil\u0259 etm\u0259sinl\u0259r. Bu, art\u0131q bizim d\u0259qiq s\u0259sl\u0259ndirdiyimiz t\u0259l\u0259bdir. \u00c7\u00fcnki haz\u0131rk\u0131 frans\u0131z hakimiyy\u0259tinin m\u00fcdaxil\u0259 etdiyi h\u0259r yerd\u0259, birincisi, r\u00fcsvay\u00e7\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 u\u011fursuzluq ba\u015f verir, ikincisi, onlar yaln\u0131z intriqa g\u0259tirirl\u0259r. Yaln\u0131z intriqa. Afrikadan dan\u0131\u015fma\u011f\u0131n m\u0259nas\u0131 yoxdur, nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, h\u0259r \u015fey g\u00f6z qaba\u011f\u0131ndad\u0131r. C\u0259nubi Qafqazda da v\u0259ziyy\u0259t eynidir. Az\u0259rbaycanda uzunm\u00fcdd\u0259tli kontraktlar\u0131 olan b\u0259zi \u015firk\u0259tl\u0259r istisna olmaqla, onlar\u0131n i\u015ftirak\u0131 praktik olaraq s\u0131fra endirilib. Biz h\u0259mi\u015f\u0259 \u00f6z \u00f6hd\u0259likl\u0259rimiz\u0259 h\u00f6rm\u0259tl\u0259 yana\u015f\u0131r\u0131q, ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 siyasi probleml\u0259ri \u015firk\u0259tl\u0259rin f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 he\u00e7 vaxt aid etm\u0259mi\u015fik. Burada i\u015fl\u0259y\u0259n frans\u0131z \u015firk\u0259tl\u0259ri g\u00fcnahkar deyill\u0259r ki, onlar\u0131n bel\u0259 bir hakimiyy\u0259ti var. G\u00fcrc\u00fcstanda da sabitliyi pozmaq \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259min c\u0259hdl\u0259r edildi, h\u0259r k\u0259s\u0259 ayd\u0131nd\u0131r v\u0259 sirr deyil ki, bu h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259r o q\u0259d\u0259r qeyri-diplomatik v\u0259 a\u015fkar edilmi\u015fdi ki, bunlar bel\u0259 diplomatik \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri olan \u00f6lk\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259\u0259cc\u00fcb do\u011furur. Erm\u0259nistan \u00fcz\u0259rind\u0259 tam n\u0259zar\u0259t d\u0259 reall\u0131qd\u0131r. Amma bu, al\u0131nmayacaq. H\u0259r halda, yen\u0259 d\u0259 m\u0259n ad\u0259t\u0259n etdiyimd\u0259n bir az \u00e7ox m\u0259tl\u0259bl\u0259ri a\u00e7d\u0131m, amma sizin sual\u0131n\u0131za cavab verm\u0259k bax\u0131m\u0131ndan v\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin daha a\u015fa\u011f\u0131 s\u0259viyy\u0259y\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, bu yeni informasiya ham\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn faydal\u0131 olacaq.<\/p>\n<p><strong>S\u0259nan Rzayev<\/strong>: Sa\u011f olun.<\/p>\n<p><em><strong>Nigar Sabirq\u0131z\u0131: C\u0259nab Prezident, m\u0259nim n\u00f6vb\u0259ti sual\u0131m \u0130ranla m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 olacaq. M\u0259n d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 Sizin fikirl\u0259riniz h\u0259r k\u0259s\u0259 maraql\u0131d\u0131r. Son zamanlar &#8211; son bir ne\u00e7\u0259 ild\u0259 \u0130ran-Az\u0259rbaycan m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri eni\u015fli-yoxu\u015flu d\u00f6vr\u00fcn\u00fc ya\u015fay\u0131r. B\u0259z\u0259n bu \u00f6lk\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fclm\u0259y\u0259n davran\u0131\u015flar s\u0259rgil\u0259nir v\u0259 bu da iki \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda m\u00fc\u0259yy\u0259n g\u0259rginlikl\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olur. El\u0259 bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn \u0259vv\u0259l Az\u0259rbaycan Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyi n\u00f6vb\u0259ti bel\u0259 davran\u0131\u015fla ba\u011fl\u0131 \u0130ran t\u0259r\u0259fin\u0259 etiraz\u0131n\u0131 bildirdi. M\u0259n bilm\u0259k ist\u0259yir\u0259m, haz\u0131rk\u0131 Az\u0259rbaycan-\u0130ran m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rini Siz nec\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirirsiniz v\u0259 \u0130ran\u0131n indiki r\u0259hb\u0259rliyind\u0259n bundan sonra hans\u0131 siyas\u0259t g\u00f6zl\u0259yirsiniz?<\/strong><\/em><\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0Bu bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015fmaq bir q\u0259d\u0259r tezdir. \u00c7\u00fcnki haz\u0131rk\u0131 \u0130ran r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 bizim el\u0259 ciddi t\u0259maslar\u0131m\u0131z olmay\u0131b. H\u00f6kum\u0259t \u00fczvl\u0259ri aras\u0131nda m\u00fc\u0259yy\u0259n t\u0259maslar olub. Onlar daha \u00e7ox iqtisadi v\u0259 n\u0259qliyyat m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259 aid idi. O m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r, hans\u0131 ki, prinsipc\u0259 bizd\u0259 siyasi g\u00fcnd\u0259likd\u0259n ayr\u0131d\u0131r v\u0259 biz he\u00e7 vaxt bunlar\u0131 qar\u0131\u015fd\u0131rmam\u0131\u015f\u0131q.<\/p>\n<p>\u018fvv\u0259lki hakimiyy\u0259tl\u0259 bizim m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rimizin pisl\u0259\u015fm\u0259si yen\u0259 d\u0259 bizim g\u00fcnah\u0131m\u0131z ucbat\u0131ndan olmay\u0131b. Sad\u0259c\u0259 olaraq, b\u0259zi m\u0259qamlar\u0131 xat\u0131rlatmaq ist\u0259yir\u0259m. \u0130kinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si ba\u015fa \u00e7atandan, art\u0131q biz La\u00e7\u0131n yoluna vizual m\u00fc\u015fahid\u0259 \u0259ld\u0259 ed\u0259nd\u0259n sonra g\u00f6rm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131q ki, \u0130randan g\u0259l\u0259n yanacaqda\u015f\u0131yan y\u00fck ma\u015f\u0131nlar\u0131 m\u00fcnt\u0259z\u0259m olaraq Qaraba\u011fa Erm\u0259nistandan s\u0259f\u0259rl\u0259r edirl\u0259r. M\u0259n k\u00f6m\u0259k\u00e7im\u0259 g\u00f6st\u0259ri\u015f verdim v\u0259 o, \u0130ran\u0131n Az\u0259rbaycandak\u0131 ovaxtk\u0131 s\u0259firi il\u0259 telefonla dan\u0131\u015f\u0131b v\u0259 deyib ki, bunu dayand\u0131r\u0131n. Biz bunu ictimail\u0259\u015fdirm\u0259k ist\u0259mirik, biz xahi\u015f edirik, bunu dayand\u0131r\u0131n. Bu, yax\u015f\u0131 deyil, biz bunu g\u00f6r\u00fcr\u00fck, bu, bizim \u0259razidir. Siz burada qanunsuz i\u015fl\u0259rl\u0259 m\u0259\u015f\u011fulsunuz. \u018ffsuslar olsun ki, bundan sonra bu, dayanmad\u0131 v\u0259 daha da artd\u0131. Ondan sonra ikinci add\u0131m olaraq biz \u0130ran s\u0259firini Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyin\u0259 d\u0259v\u0259t etdik v\u0259 ona etiraz notas\u0131 verildi v\u0259 bunu ictimail\u0259\u015fdirdik.<\/p>\n<p>Ondan sonra da h\u0259m g\u00fclm\u0259li, h\u0259m d\u0259 a\u011flamal\u0131 hadis\u0259l\u0259r ba\u015f verdi. Saxta erm\u0259ni ma\u015f\u0131n n\u00f6mr\u0259l\u0259rini \u0130ran yanacaqda\u015f\u0131yan y\u00fck ma\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 yap\u0131\u015fd\u0131rmaqla sanki bu, Erm\u0259nistan ma\u015f\u0131nlar\u0131d\u0131r. Amma onlar\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 farsca yaz\u0131lar da var idi. Bu, bizi \u00e7ox t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u0259ndirdi. \u00d6z\u00fc d\u0259 biz ara\u015fd\u0131rma\u011fa ba\u015flad\u0131q. G\u00f6rd\u00fck ki, eyni n\u00f6mr\u0259 bir ne\u00e7\u0259 ma\u015f\u0131na yap\u0131\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r, y\u0259ni, n\u00f6mr\u0259 eyni, ma\u015f\u0131nlar f\u0259rqli idi. Y\u0259ni, bu saxtakarl\u0131\u011f\u0131 da o q\u0259d\u0259r s\u0259liq\u0259siz etmi\u015fdil\u0259r ki, adam, vallah, s\u00f6z tapa bilmir. Ondan sonra biz art\u0131q bir ma\u015f\u0131n\u0131 saxlad\u0131q, s\u00fcr\u00fcc\u00fcl\u0259r saxlan\u0131ld\u0131 v\u0259 biz g\u00f6rd\u00fck ki, onlar\u0131n yol s\u0259n\u0259dl\u0259rind\u0259 yaz\u0131l\u0131b ki, Stepanakert, Erm\u0259nistan. Y\u0259ni, bu, a\u00e7\u0131q bizim \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcm\u00fcz\u0259, suverenliyimiz\u0259 h\u00f6rm\u0259tsizlik idi.<\/p>\n<p>Ondan sonra biz\u0259 qar\u015f\u0131 o m\u0259lum h\u0259d\u0259-qorxu add\u0131mlar\u0131, t\u0259liml\u0259r, b\u0259yanatlar, h\u0259d\u0259l\u0259r ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131. Biz d\u0259 adekvat add\u0131mlar atd\u0131q. Bizim s\u0259rh\u0259dimizd\u0259 \u0259g\u0259r h\u0259r hans\u0131 bir t\u0259lim, h\u0259rbi t\u0259lim ke\u00e7irilirs\u0259, biz d\u0259 Az\u0259rbaycan-\u0130ran s\u0259rh\u0259dinin bu t\u0259r\u0259find\u0259 eynisini etdik. Y\u0259ni, g\u00f6st\u0259rdik ki, biz he\u00e7 kimd\u0259n qorxmuruq v\u0259 haql\u0131 olan t\u0259r\u0259f bizik. Bu, eyni zamanda, m\u0259tbuatda h\u0259min o t\u0259hqir kampaniyas\u0131 il\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t olunurdu. \u00c7\u00fcnki bu, g\u00f6r\u00fcn\u00fcr, b\u0259zi hakim dair\u0259l\u0259rin bel\u0259 i\u015f \u00fcslubudur. \u018fslind\u0259, t\u0259hqir g\u00fccs\u00fczl\u00fcy\u00fcn r\u0259mzidir. S\u0259n \u0259g\u0259r n\u0259y\u0259s\u0259 \u00e7ata bilmirs\u0259ns\u0259, &#8211; y\u0259ni, m\u0259n \u0259d\u0259bsiz olan insanlar\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tuturam, &#8211; t\u0259hqir\u0259 ke\u00e7irl\u0259r. Y\u0259ni, t\u0259hqir ed\u0259n, \u0259slind\u0259, \u00f6z\u00fcn\u00fc t\u0259hqir edir.<\/p>\n<p>Ondan sonra \u0130ran t\u0259r\u0259find\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259nin t\u0259nziml\u0259nm\u0259si v\u0259 sair x\u0259b\u0259rl\u0259r g\u0259ldi. Daha sonra s\u0259firliyimiz\u0259 qar\u015f\u0131 terror akt\u0131 t\u00f6r\u0259dildi v\u0259 bu, t\u0259\u015fkil olunmu\u015f terror akt\u0131 idi. Bunu dem\u0259y\u0259 \u0259sas ver\u0259n bir \u00e7ox amill\u0259r var idi. Birincisi, t\u0259xmin\u0259n 40 d\u0259qiq\u0259 \u0259rzind\u0259 bir d\u0259n\u0259 d\u0259 polis ma\u015f\u0131n\u0131 oraya yax\u0131nla\u015fmam\u0131\u015fd\u0131. Halbuki bu, paytaxt\u0131n m\u0259rk\u0259zind\u0259 idi. Terroru t\u00f6r\u0259d\u0259n \u015f\u0259xs sonra d\u0259rhal, ert\u0259si g\u00fcn psixi x\u0259st\u0259 elan edildi. Halbuki ist\u0259nil\u0259n tibbi ekspertiza bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn davam edir. H\u0259min bu \u015f\u0259xs el\u0259 terroru t\u00f6r\u0259tdiyi g\u00fcn m\u0259tbuata \u00e7\u0131x\u0131b v\u0259 m\u00fcsahib\u0259 verir. O hadis\u0259d\u0259n iki il ke\u00e7ir. Bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r o insan ona veril\u0259n h\u00f6km\u0259 m\u0259ruz qalmay\u0131b. B\u00fct\u00fcn bunlar g\u00f6st\u0259rir ki, bu, t\u0259\u015fkil olunmu\u015fdu. Bu, bir z\u0259iflik n\u00fcmayi\u015fi idi v\u0259 Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259fi d\u0259 adekvat add\u0131mlar atd\u0131. Bilirsiniz ki, biz s\u0259firliyin b\u00fct\u00fcn \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131n\u0131 geri \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131q v\u0259 biz\u0259 r\u0259smi qaydada s\u00f6z verilm\u0259y\u0259n\u0259 q\u0259d\u0259r, &#8211; \u0130ran\u0131n m\u0259rhum xarici i\u015fl\u0259r naziri, vertolyot q\u0259zas\u0131nda h\u0259lak olmu\u015f c\u0259nab Abdullahian g\u0259lib m\u0259n\u0259 s\u00f6z vermi\u015fdi ki, o adam edam h\u00f6km\u00fcn\u0259 c\u0259lb edil\u0259c\u0259k, &#8211; ondan sonra biz s\u0259firliyin \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131n\u0131 geri qaytard\u0131q. Amma bizi yen\u0259 d\u0259 aldatd\u0131lar. \u00c7\u00fcnki bu edam h\u00f6km\u00fc h\u0259m icra edilm\u0259di, h\u0259m d\u0259 i\u015f m\u0259hk\u0259m\u0259d\u0259n yen\u0259 d\u0259 istintaqa g\u00f6nd\u0259rildi. Y\u0259ni, bu, d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 edil\u0259n anla\u015f\u0131lmaz bir h\u0259r\u0259k\u0259t idi v\u0259 biz \u00f6z t\u0259l\u0259bl\u0259rimizd\u0259 israrl\u0131y\u0131q. Biz bilirik ki, \u0130randa daha az a\u011f\u0131r olan cinay\u0259tl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 edam h\u00f6km\u00fc elan edilir v\u0259 d\u0259rhal icra olunur. Amma burada iki il, bu, n\u0259inki icra edilm\u0259yib, h\u0259tta i\u015f yen\u0259 d\u0259 istintaqa g\u00f6nd\u0259rilib.<\/p>\n<p>Bax, bu, m\u0259s\u0259l\u0259nin bir t\u0259r\u0259fidir. \u0130ndi yeni h\u00f6kum\u0259tl\u0259 ba\u011fl\u0131 olan m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri h\u0259l\u0259 ki, t\u0259hlil etm\u0259k \u00e7\u0259tindir. \u00c7\u00fcnki m\u0259nim \u015f\u0259xs\u0259n yeni Prezidentl\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm olmay\u0131b. \u018fg\u0259r olsa v\u0259 n\u0259 vaxt olsa, onda m\u0259n bu bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015fa bil\u0259r\u0259m.<\/p>\n<p>O ki qald\u0131, \u0259yal\u0259t mollas\u0131n\u0131n biz\u0259 qar\u015f\u0131 nifr\u0259t m\u00fcnasib\u0259tin\u0259, bu, birinci d\u0259f\u0259 deyil. \u018frd\u0259bil \u015f\u0259h\u0259rinin o mollas\u0131 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 Az\u0259rbaycana, Az\u0259rbaycan xalq\u0131na qar\u015f\u0131 t\u0259hqiramiz ifad\u0259l\u0259r i\u015fl\u0259dib, o c\u00fcml\u0259d\u0259n m\u0259n\u0259 qar\u015f\u0131. Burada sual ondan ibar\u0259tdir ki, onu o v\u0259zif\u0259y\u0259 t\u0259yin ed\u0259n adam buna nec\u0259 m\u00fcnasib\u0259t g\u00f6st\u0259rir. Ax\u0131 o, \u00f6zba\u015f\u0131na g\u0259lib orada oturmay\u0131b. Onu kim t\u0259yin edir, biz yax\u015f\u0131 bilirik. Onun reaksiyas\u0131 n\u0259dir, o, bunu d\u0259st\u0259kl\u0259yir, yoxsa yox v\u0259 Az\u0259rbaycandan kim \u00fczr ist\u0259y\u0259c\u0259k? \u00dczr ist\u0259y\u0259c\u0259kl\u0259r, yoxsa yox?<\/p>\n<p>\u0130ran\u0131n Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyinin a\u00e7\u0131qlamas\u0131ndak\u0131 t\u0259\u0259ss\u00fcf hissi kifay\u0259t deyil. Burada a\u00e7\u0131q t\u0259hqir olub: h\u0259m T\u00fcrkiy\u0259, h\u0259m Az\u0259rbaycan prezidentl\u0259ri, h\u0259m bizim xalqlar v\u0259 r\u0259smi t\u0259dbird\u0259 canl\u0131 yay\u0131m ged\u0259n zaman v\u0259 sad\u0259c\u0259, t\u0259\u0259ss\u00fcf?! Bu, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, q\u0259buledilm\u0259zdir. Ona g\u00f6r\u0259 biz hesab edirik ki, o \u0259yal\u0259t mollas\u0131 c\u0259zaland\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u018fn az\u0131 v\u0259zif\u0259sind\u0259n qovulmal\u0131d\u0131r v\u0259 Az\u0259rbaycandan \u00fczr ist\u0259m\u0259lidir. Bax, m\u0259s\u0259l\u0259 bundad\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Nigar Sabirq\u0131z\u0131<\/strong>: \u00c7ox sa\u011f olun.<\/p>\n<p><strong>Qay \u015eoun:\u00a0<em>C\u0259nab Prezident, Az\u0259rbaycan \u0130taliya, Yunan\u0131stan, Macar\u0131stan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 kimi bir \u00e7ox Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 \u00f6z qaz t\u0259chizat\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131b. G\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 Avropa \u00fc\u00e7\u00fcn enerji da\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n yard\u0131m\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fclahiz\u0259l\u0259rinizi biziml\u0259 b\u00f6l\u00fc\u015f\u0259 bil\u0259rsinizmi?<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0B\u0259li, qaz ixrac\u0131m\u0131z art\u0131r v\u0259 haz\u0131rda, biz, m\u00fcxt\u0259lif infrastruktur layih\u0259l\u0259rind\u0259n, \u0259sas\u0259n, C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi v\u0259 onun art\u0131r\u0131lmas\u0131ndan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k, qaz t\u0259chizat\u0131n\u0131n co\u011frafiyas\u0131n\u0131 geni\u015fl\u0259ndiririk. Son zamanlar Avropada istismara verilmi\u015f yeni interkonnektorlar vasit\u0259sil\u0259 m\u00fcxt\u0259lif bazarlara \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131m\u0131z m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p>Bildiyiniz kimi, 2022-ci ild\u0259 ba\u015flam\u0131\u015f Rusiya-Ukrayna m\u00fcharib\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 Avropaya Rusiyan\u0131n qaz t\u0259chizat\u0131n\u0131n pozulmas\u0131 zaman\u0131, Avropa Komissiyas\u0131 yard\u0131m \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycana m\u00fcraci\u0259t etdi. H\u0259min vaxt Avropa Komissiyas\u0131n\u0131n s\u0259dri (Prezidenti) buraya, Bak\u0131ya g\u0259ldi. El\u0259 bu zaldan \u00e7\u00f6ld\u0259 biz B\u0259yannam\u0259 imzalad\u0131q. Biz raz\u0131la\u015fd\u0131q v\u0259 dedik, siz\u0259 k\u00f6m\u0259k etm\u0259y\u0259 v\u0259 Avropaya qaz t\u0259chizat\u0131m\u0131z\u0131 iki d\u0259f\u0259 art\u0131rma\u011fa haz\u0131r\u0131q. H\u0259min vaxt, Avropa istiqam\u0259tind\u0259 qaz t\u0259chizat\u0131m\u0131z yeddi milyard kubmetr idi.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, bunun \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131q. S\u0259rmay\u0259 yat\u0131rma\u011fa v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif interkonnektorlar vasit\u0259sil\u0259 qaz\u0131m\u0131z\u0131 n\u0259ql etm\u0259k imkanlar\u0131n\u0131 ara\u015fd\u0131rma\u011fa ba\u015flad\u0131q. H\u0259min vaxtdan etibar\u0259n qaz\u0131m\u0131z\u0131 alan Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rinin say\u0131 artd\u0131. Haz\u0131rda onlar\u0131n say\u0131 10-a b\u0259rab\u0259rdir. Bel\u0259likl\u0259, \u00fcmumilikd\u0259 12 \u00f6lk\u0259 var. Onlardan 10-u Avropa \u00f6lk\u0259sidir v\u0259 h\u0259min on \u00f6lk\u0259d\u0259n s\u0259kkizi Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fcd\u00fcr. Bir s\u00f6zl\u0259, biz co\u011frafiyan\u0131 geni\u015fl\u0259ndirdik, qaz h\u0259cmini art\u0131rd\u0131q. Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc olan bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259 haz\u0131rda \u00f6z daxili qaz istehlak\u0131n\u0131n t\u0259xmin\u0259n yar\u0131s\u0131n\u0131 Az\u0259rbaycan qaz\u0131 il\u0259 t\u0259min edir. Bu, h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 Avropada t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131m\u0131za g\u00f6st\u0259rdiyimiz ciddi d\u0259st\u0259kdir. Bel\u0259likl\u0259, g\u0259l\u0259c\u0259k planlar\u0131m\u0131z co\u011frafiyan\u0131 geni\u015fl\u0259ndirm\u0259kdir. Haz\u0131rda qaz\u0131m\u0131z\u0131 alan \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 yax\u0131n olan b\u0259zi dig\u0259r Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259ri il\u0259 art\u0131q dan\u0131\u015f\u0131qlar apar\u0131r\u0131q. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, g\u0259l\u0259n ill\u0259rd\u0259 bu, m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p>Bununla bel\u0259, 2022-ci ild\u0259n bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r \u00e7ox k\u00f6kl\u00fc d\u0259yi\u015fiklik ba\u015f verdi, \u00e7\u00fcnki h\u0259min vaxt qaz ixrac\u0131m\u0131z yaln\u0131z G\u00fcrc\u00fcstan\u0131, T\u00fcrkiy\u0259ni, Yunan\u0131stan\u0131 v\u0259 \u0130taliyan\u0131 \u0259hat\u0259 edirdi. Yaln\u0131z bunlar\u0131. Sonra biz Bolqar\u0131stan, Macar\u0131stan, Rum\u0131niya, Serbiya, \u015eimali Makedoniya, Slovakiya v\u0259 Xorvatiyan\u0131 \u0259lav\u0259 etdik. B\u00fct\u00fcn bunlar kifay\u0259t q\u0259d\u0259r q\u0131sa m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 ba\u015f verdi. Bir s\u00f6zl\u0259, ehtiyatlar\u0131m\u0131z var, \u00e7\u00fcnki onlar\u0131n t\u0259sdiql\u0259nmi\u015f h\u0259cmi artmaqdad\u0131r. Bir ne\u00e7\u0259 il \u00f6nc\u0259 onlar\u0131n h\u0259cmi 2.6 trilyon kubmetr t\u0259\u015fkil edirdi. Lakin indi, yenic\u0259 k\u0259\u015ff edilmi\u015f, o c\u00fcml\u0259d\u0259n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan ehtiyatlarla bu s\u0259viyy\u0259 daha da artacaq. \u00dcmid edirik ki, bu il biz A\u00c7Q-d\u0259 \u201cD\u0259rin Qaz\u201d layih\u0259sind\u0259n ilk qaz\u0131 alaca\u011f\u0131q v\u0259 bu, b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 qaz hasilat\u0131na g\u00f6z\u0259\u00e7arpan t\u00f6hf\u0259 olacaq. Bununla bel\u0259, \u201c\u015eahd\u0259niz\u201din h\u0259l\u0259 d\u0259 \u0259sas qaz\u0131 t\u0259chiz ed\u0259n yataq kimi qalaca\u011f\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq, biz \u201cAb\u015feron\u201dda qaz hasilat\u0131n\u0131n 1.5-d\u0259n 5 milyard kubmetr\u0259 q\u0259d\u0259r art\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 t\u0259r\u0259fda\u015flarla \u00e7al\u0131\u015fma\u011f\u0131 planla\u015fd\u0131r\u0131r\u0131q.<\/p>\n<p>Bununla yana\u015f\u0131, \u201cQaraba\u011f\u201d, \u201cBab\u0259k\u201d, \u201cAsiman\u201d v\u0259 dig\u0259r yataqlar kimi \u00e7ox perspektivli layih\u0259l\u0259r var. Bu, potensial\u0131m\u0131z\u0131 art\u0131racaq. Haz\u0131rda \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259 yeni istiqam\u0259tl\u0259r\u0259 \u00e7\u0131xmaqd\u0131r. Bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 m\u00f6vcud interkonnektorlar\u0131 geni\u015fl\u0259ndirm\u0259k v\u0259 ola bilsin, yenil\u0259rini tikm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Avropada \u0259lav\u0259 s\u0259rmay\u0259l\u0259r qoyulmal\u0131d\u0131r. H\u0259tta indi, 12 \u00f6lk\u0259ni boru il\u0259 n\u0259ql olunan qazla \u0259hat\u0259 etm\u0259kl\u0259, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, Az\u0259rbaycan haz\u0131rda d\u00fcnyada bu c\u00fcr b\u00f6y\u00fck co\u011frafiyaya malik olan apar\u0131c\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n biridir. Fikrimc\u0259, t\u0259chizat co\u011frafiyas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan \u00f6lk\u0259miz Avropada, h\u0259m\u00e7inin apar\u0131c\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n biridir, \u00e7\u00fcnki bu g\u00f6st\u0259rici qaz\u0131n h\u0259cmi q\u0259d\u0259r vacibdir v\u0259 b\u0259zi \u00f6lk\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259tta 1 milyard kubmetr bel\u0259 b\u00f6y\u00fck f\u0259rq yarad\u0131r. Bel\u0259likl\u0259, biz \u00f6z \u00f6hd\u0259likl\u0259rimiz\u0259 b\u00f6y\u00fck m\u0259suliyy\u0259t hissi il\u0259 yana\u015f\u0131r\u0131q. Lakin, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, h\u0259min suala cavab ver\u0259rk\u0259n bir m\u0259s\u0259l\u0259ni d\u0259 qeyd etm\u0259y\u0259 bilm\u0259r\u0259m. Biz b\u00f6y\u00fck s\u0259rmay\u0259l\u0259r yat\u0131r\u0131r\u0131q v\u0259 qaz \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 Avropaya k\u00f6m\u0259k etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u0131q. Eyni zamanda, biz el\u0259 bir v\u0259ziyy\u0259tl\u0259 \u00fczl\u0259\u015firik ki, Avropa banklar\u0131 \u0259n\u0259n\u0259vi yanacaq layih\u0259l\u0259rinin daha maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259diyini b\u0259yan edirl\u0259r. Dem\u0259k, bir t\u0259r\u0259fd\u0259n, Avropa bizd\u0259n \u0259lav\u0259 t\u0259chizat\u0131 xahi\u015f edir, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, bizi h\u0259min v\u0259saitl\u0259rd\u0259n m\u0259hrum edir. M\u0259s\u0259l\u0259n, Avropa S\u0259rmay\u0259 Bank\u0131 qaz\u0131nt\u0131 yanacaq layih\u0259l\u0259rinin maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259sini tamamil\u0259 dayand\u0131r\u0131b. Bildiyim\u0259 g\u00f6r\u0259, AY\u0130B-in h\u0259l\u0259 \u00e7ox ki\u00e7ik pay\u0131 var. Bel\u0259likl\u0259, \u0259g\u0259r bel\u0259 davam ed\u0259rs\u0259, onda s\u0259rmay\u0259 yat\u0131rma\u011fa v\u0259sait olmayacaq, \u00e7\u00fcnki bu biznesd\u0259 s\u0259rmay\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn korporativ maliyy\u0259l\u0259\u015fm\u0259nin t\u0259xmin\u0259n 30 faizi istifad\u0259 olunur. Pulun qalan hiss\u0259si kredit g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Pul v\u0259saitl\u0259rinin t\u0259r\u0259fimizd\u0259n kredit kimi g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si, yaxud avropal\u0131lar aras\u0131nda interkonnektorlar\u0131n tikilm\u0259si kimi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u00f6z h\u0259llini tapmal\u0131d\u0131r. \u0130kinci m\u0259s\u0259l\u0259 is\u0259, h\u0259tta dey\u0259rdim, dig\u0259r m\u0259s\u0259l\u0259 t\u0259chizat\u0131n c\u0259dv\u0259lidir, \u00e7\u00fcnki ya\u015f\u0131l ke\u00e7idl\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131nda qaz\u0131nt\u0131 yanaca\u011f\u0131n\u0131n pay\u0131 azalacaq. Onda nec\u0259 olacaq? Bir s\u00f6zl\u0259, bir \u00e7ox m\u0259s\u0259l\u0259 a\u00e7\u0131q qal\u0131r v\u0259 biz Avropa r\u0259smil\u0259ri il\u0259 d\u00f6vri m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259\u015f\u0259r\u0259k, onlarla m\u0259\u015f\u011ful oluruq. Lakin \u0259g\u0259r Avropa \u0130ttifaq\u0131 bizd\u0259n daha \u00e7ox qaz ist\u0259yirs\u0259, onda onlar da \u00f6z ev tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131n\u0131 yerin\u0259 yetirm\u0259lidirl\u0259r. Biz \u00f6z tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131, onlar is\u0259 \u00f6z \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 icra etm\u0259lidirl\u0259r.<\/p>\n<p><strong>Nigar Sabirq\u0131z\u0131:<\/strong>\u00a0<em><strong>C\u0259nab Prezident, Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259 ba\u015f ver\u0259nl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 Sizin m\u00fcnasib\u0259tiniz maraql\u0131d\u0131r. 2024-c\u00fc il Q\u0259zzada, Livanda m\u00fcharib\u0259l\u0259rl\u0259 yadda qald\u0131, \u0130ran-\u0130srail g\u0259rginliyi oldu, Suriyada B\u0259\u015f\u0259r \u018fs\u0259d rejimi devrildi v\u0259 haz\u0131rda da Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259 bir T\u00fcrkiy\u0259 amili var. Bu bax\u0131mdan ist\u0259rdim, h\u0259min b\u00f6lg\u0259d\u0259 ba\u015f ver\u0259nl\u0259r\u0259 Sizin m\u00fcnasib\u0259tinizi \u00f6yr\u0259n\u0259k.<\/strong><\/em><\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0B\u0259li, biz \u00e7ox \u015fad\u0131q ki, Suriyada d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r ba\u015f verdi v\u0259 bu m\u00fcnasib\u0259tl\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 Suriyan\u0131n yeni h\u00f6kum\u0259ti aras\u0131nda m\u00f6vcud olan \u0259laq\u0259l\u0259r, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, bizi d\u0259 \u00e7ox sevindirir. \u00c7\u00fcnki Suriya T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 h\u0259ms\u0259rh\u0259d olan \u00f6lk\u0259dir v\u0259 h\u0259r bir \u00f6lk\u0259 \u00f6z s\u0259rh\u0259dl\u0259rinin k\u0259nar\u0131nda v\u0259ziyy\u0259ti sabit g\u00f6rm\u0259k ist\u0259yir. O c\u00fcml\u0259d\u0259n terrordan, PKK terrorundan \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n T\u00fcrkiy\u0259 haql\u0131 olaraq \u00f6z s\u0259rh\u0259dl\u0259rinin h\u00fcdudlar\u0131ndan o biri t\u0259r\u0259fd\u0259 terrorun l\u0259\u011fv edilm\u0259sini t\u0259l\u0259b edir v\u0259 n\u0259inki t\u0259l\u0259b edir v\u0259 buna nail olur. Art\u0131q m\u0259n bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 \u00f6z m\u00fcnasib\u0259timi bildirdim. T\u00fcrkiy\u0259nin Suriyan\u0131n inki\u015faf\u0131ndak\u0131 rolu, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, \u00e7ox \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir v\u0259 m\u0259n \u018fs\u0259d rejiminin \u00e7\u00f6km\u0259sind\u0259n sonra Prezident R\u0259c\u0259b Tayyib \u018frdo\u011fana z\u0259ng ed\u0259r\u0259k, h\u0259m bu m\u00fcnasib\u0259tl\u0259 bir-birimizi t\u0259brik etmi\u015fik, h\u0259m d\u0259 bildirdim ki, biz d\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin yan\u0131nda olma\u011fa haz\u0131r\u0131q v\u0259 bunu etm\u0259y\u0259 d\u0259 ba\u015flam\u0131\u015f\u0131q. T\u00fcrkiy\u0259nin d\u0259st\u0259yi il\u0259 birinci yard\u0131m karvan\u0131 da yola d\u00fc\u015fd\u00fc. \u00c7\u00fcnki T\u00fcrkiy\u0259nin d\u0259st\u0259yi v\u0259 logistik d\u0259st\u0259yi olmasayd\u0131, bu, m\u00fcmk\u00fcn ola bilm\u0259zdi. Eyni zamanda, bizim Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tinin oraya g\u00f6nd\u0259rilm\u0259si d\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin d\u0259st\u0259yi il\u0259 olub. Y\u0259ni, biz ist\u0259yirik, burada \u00f6z t\u00f6hf\u0259mizi ver\u0259k ki, T\u00fcrkiy\u0259nin he\u00e7 olmasa bu s\u0259rh\u0259dind\u0259 terrora son qoyulsun v\u0259 hesab edir\u0259m ki, bu, \u00e7ox ciddi geosiyasi d\u0259yi\u015fiklik olacaq, b\u00f6y\u00fck co\u011frafiyada s\u00fclh\u00fcn, sabitliyin, \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n b\u0259rq\u0259rar olmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xaracaq. T\u0259bii ki, T\u00fcrkiy\u0259nin b\u00fct\u00fcn dig\u0259r s\u0259rh\u0259dl\u0259rind\u0259 d\u0259 terror\u00e7ulu\u011fa yer olmamal\u0131d\u0131r. Biz d\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin m\u00fctt\u0259fiqi kimi h\u0259r zaman ist\u0259nil\u0259n formada onlar\u0131n yan\u0131nday\u0131q v\u0259 bunu T\u00fcrkiy\u0259 t\u0259r\u0259fi bilir. Nec\u0259 ki, T\u00fcrkiy\u0259 ist\u0259nil\u0259n formada, h\u0259r bir m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 bizim yan\u0131m\u0131zdad\u0131r, biz d\u0259 onun yan\u0131nday\u0131q. Bizim M\u00fctt\u0259fiqlik B\u0259yannam\u0259miz h\u0259r g\u00fcn yeni amill\u0259rl\u0259 z\u0259nginl\u0259\u015fir v\u0259 D-8-l\u0259 ba\u011fl\u0131 bax, bayaq verdiyiniz suala qay\u0131td\u0131qda, bizi \u0259n \u00e7ox d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259n d\u0259 yen\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 olmu\u015fdur v\u0259 birinci bizi t\u0259brik ed\u0259n d\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 olmu\u015fdur. Ona g\u00f6r\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin mara\u011f\u0131nda n\u0259dirs\u0259, bizim d\u0259 mara\u011f\u0131m\u0131zda odur. T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyimiz d\u0259 birdir, maraqlar\u0131m\u0131z da birdir, g\u0259l\u0259c\u0259yimiz d\u0259 birdir v\u0259 h\u0259m Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259, h\u0259m d\u0259 eyni zamanda, Avropada, &#8211; bir q\u0259d\u0259r bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 biz toxunduq, &#8211; tamamil\u0259 yeni v\u0259ziyy\u0259t yaran\u0131r v\u0259 burada g\u00fccl\u00fc T\u00fcrkiy\u0259 amili \u0259sas rol oynayacaq. Biz d\u0259 onun yan\u0131nday\u0131q. Y\u0259ni ki, g\u00fcc\u00fcm\u00fcz daha da artacaq. B\u00f6y\u00fck co\u011frafiya &#8211; Avropan\u0131, Asiyan\u0131, C\u0259nubi Qafqaz\u0131, X\u0259z\u0259r h\u00f6vz\u0259sini \u0259hat\u0259 ed\u0259n b\u00f6y\u00fck co\u011frafiya art\u0131q \u00f6zl\u00fcy\u00fcnd\u0259 bir ciddi geosiyasi amildir. H\u0259rbi g\u00fcc, siyasi g\u00fcc, iqtisadi potensial, birlik v\u0259 bu g\u00fcn d\u00fcnyan\u0131n he\u00e7 bir yerind\u0259 bu q\u0259d\u0259r bir-birin\u0259 ba\u011fl\u0131 olan \u00f6lk\u0259l\u0259ri g\u00f6rm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil, nec\u0259 ki, T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Az\u0259rbaycan. Ona g\u00f6r\u0259 biz \u00e7ox \u00fcmidliyik v\u0259 Suriyadak\u0131 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r bizi h\u0259ddind\u0259n \u00e7ox sevindirir. Birinci T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259, ikinci \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u0259 g\u00f6r\u0259. \u00c7\u00fcnki 12 il \u0259rzind\u0259 bizim Suriya il\u0259 he\u00e7 bir \u0259laq\u0259miz olmay\u0131b. Bizim s\u0259firliyimiz oradan \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131b v\u0259 \u018fs\u0259d d\u00f6n\u0259mind\u0259 Suriya h\u0259r zaman Erm\u0259nistan\u0131n yan\u0131nda idi. Biz\u0259 qar\u015f\u0131 Erm\u0259nistanla faktiki olaraq birl\u0259\u015fmi\u015fdi, sad\u0259c\u0259 olaraq, Pa\u015finyan\u0131n \u018fs\u0259d\u0259 g\u00f6nd\u0259rdiyi m\u0259ktublara, g\u00f6nd\u0259rdiyi r\u0259smi hey\u0259tl\u0259r\u0259 baxmaq kifay\u0259tdir &#8211; xarici i\u015fl\u0259r naziri, parlament spikeri v\u0259 m\u00fcavini. Onlar Suriyan\u0131 yax\u0131n m\u00fctt\u0259fiq say\u0131rd\u0131lar v\u0259 art\u0131q buna da son qoyuldu.<\/p>\n<p>\u0130srail-F\u0259l\u0259stin m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 d\u0259 bizim m\u00f6vqeyimiz d\u0259yi\u015fm\u0259z olaraq qal\u0131r. Biz iki d\u00f6vl\u0259tin yaranmas\u0131n\u0131n, y\u0259ni m\u00f6vcudlu\u011funun h\u0259mi\u015f\u0259 t\u0259r\u0259fdar\u0131 olmu\u015fuq. M\u00fcst\u0259qil F\u0259l\u0259stin d\u00f6vl\u0259tinin yaranmas\u0131 bu m\u00fcnaqi\u015f\u0259y\u0259 son qoyacaq. Hesab edir\u0259m ki, bunu h\u0259r k\u0259s ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259lidir. Bildiyiniz kimi, biz uzun ill\u0259r F\u0259l\u0259stin d\u00f6vl\u0259tin\u0259 \u00f6z d\u0259st\u0259yimizi g\u00f6st\u0259ririk. H\u0259m siyasi, h\u0259m m\u0259n\u0259vi, h\u0259m maddi d\u0259st\u0259k v\u0259 bu, davam edir. Uzun ill\u0259r Az\u0259rbaycanda F\u0259l\u0259stinin s\u0259firliyi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. Bizim d\u0259 F\u0259l\u0259stind\u0259 n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyimiz a\u00e7\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r v\u0259 \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, bu m\u00fcnaqi\u015f\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r tez ba\u015fa \u00e7atsa, Q\u0259zzada at\u0259\u015fk\u0259s elan edils\u0259, o q\u0259d\u0259r d\u0259 ham\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yax\u015f\u0131 olacaq. Biz bunu arzulay\u0131r\u0131q v\u0259 h\u0259m d\u0259 burada \u0130slam liqas\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259tini \u0259sas g\u00f6t\u00fcr\u00fcr\u00fck. \u00c7\u00fcnki bu, daha \u00e7ox \u018fr\u0259b d\u00fcnyas\u0131n\u0131n m\u0259s\u0259l\u0259sidir v\u0259 burada \u018fr\u0259b d\u00fcnyas\u0131n\u0131n t\u0259\u015fkilat\u0131 &#8211; \u018fr\u0259b Liqas\u0131d\u0131r, onun m\u00f6vqeyi n\u0259dirs\u0259, biz d\u0259 o m\u00f6vqey\u0259 \u015f\u0259rikik. \u0130slam \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn t\u0259dbirl\u0259rind\u0259 biz f\u0259al i\u015ftirak etmi\u015fik v\u0259 f\u0259al i\u015ftirak ed\u0259c\u0259yik. Y\u0259ni, bizim m\u00f6vqeyimiz tam a\u00e7\u0131qd\u0131r.<\/p>\n<p><strong>V\u0259fa A\u011fabalayeva:<\/strong>\u00a0<em><strong>C\u0259nab Prezident, d\u00fcnyam\u0131z d\u0259yi\u015fir, \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rimiz d\u0259yi\u015fir, t\u0259bii ki, idar\u0259etm\u0259 sistemi d\u0259 d\u0259yi\u015fir. Az\u0259rbaycan da d\u00fcnyan\u0131n bir par\u00e7as\u0131d\u0131r v\u0259 t\u0259bii ki, bu prosesl\u0259rd\u0259n k\u0259narda qalm\u0131r. Misal \u00fc\u00e7\u00fcn, icra hakimiyy\u0259ti ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131 Prezidentin x\u00fcsusi n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri \u0259v\u0259z edir v\u0259 yaxud da b\u00f6y\u00fck t\u0259\u015fkilatlar\u0131, f\u0259rdi t\u0259\u015fkilatlar\u0131 vahid platformadan idar\u0259 ed\u0259n holdinql\u0259r yarad\u0131l\u0131r v\u0259 sair. Sual\u0131m Sizin S\u0259r\u0259ncam\u0131n\u0131zla ba\u011fl\u0131d\u0131r. Az\u0259rbaycan N\u0259qliyyat v\u0259 Kommunikasiya Holdinqinin (AZCON) yarad\u0131lmas\u0131 n\u0259y\u0259 xidm\u0259t edir v\u0259 \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, bu t\u0259sisatdan bizim g\u00f6zl\u0259ntil\u0259rimiz n\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir?<\/strong><\/em><\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0Son bir ne\u00e7\u0259 il \u0259rzind\u0259 d\u00f6vl\u0259t \u015firk\u0259tl\u0259rind\u0259 yeni idar\u0259etm\u0259 modeli t\u0259tbiq olunma\u011fa ba\u015flanm\u0131\u015fd\u0131r. \u0130dar\u0259 hey\u0259tl\u0259ri yarad\u0131ld\u0131, idar\u0259 hey\u0259tl\u0259rinin r\u0259hb\u0259rl\u0259ri v\u0259zif\u0259sin\u0259 d\u00f6vl\u0259t m\u0259murlar\u0131 t\u0259yin edildi v\u0259 bel\u0259likl\u0259, d\u00f6vl\u0259t \u015firk\u0259tl\u0259rind\u0259ki probleml\u0259r tam a\u00e7\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Uzun ill\u0259r d\u00f6vl\u0259t \u015firk\u0259tl\u0259ri, \u0259fsuslar olsun ki, t\u0259kc\u0259 t\u0259bii inhisar\u00e7\u0131 deyil, eyni zamanda, z\u0259r\u0259rl\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n \u015firk\u0259tl\u0259r idi. Bunun bir \u00e7ox s\u0259b\u0259bl\u0259ri var. \u018fsas s\u0259b\u0259b idar\u0259etm\u0259d\u0259 olan q\u00fcsurlar v\u0259 pozuntular idi. Buna son qoymaq \u00fc\u00e7\u00fcn art\u0131q m\u0259nim t\u0259r\u0259fimd\u0259n bel\u0259 q\u0259rar q\u0259bul edildi v\u0259 b\u00fct\u00fcn \u015firk\u0259tl\u0259rd\u0259, &#8211; onlar \u00e7ox deyil, haradasa 10-a yax\u0131n d\u00f6vl\u0259t \u015firk\u0259ti var, &#8211; yeni idar\u0259etm\u0259 modeli yarad\u0131ld\u0131 v\u0259 biz bunun m\u00fcsb\u0259t t\u0259r\u0259fl\u0259rini d\u0259rhal g\u00f6rm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015f\u0131q. Y\u0259ni, uzun ill\u0259r \u0259rzind\u0259 z\u0259r\u0259rl\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n, h\u0259r d\u0259f\u0259 d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259sin\u0259, nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, m\u00fcraci\u0259t ed\u0259n SOCAR, m\u0259s\u0259l \u00fc\u00e7\u00fcn, indi g\u0259lirl\u0259 i\u015fl\u0259yir. Uzun ill\u0259r \u0259rzind\u0259 z\u0259r\u0259rl\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n v\u0259 h\u0259r d\u0259f\u0259 d\u00f6vl\u0259td\u0259n dotasiya alan \u201cAz\u0259rbaycan Hava Yollar\u0131\u201d g\u0259lirl\u0259 i\u015fl\u0259yir v\u0259 s\u0259hv etmir\u0259ms\u0259, ke\u00e7\u0259n ilin g\u0259lirl\u0259ri bir ne\u00e7\u0259 100 milyon manat s\u0259viyy\u0259sind\u0259dir. \u0130ndi \u00f6z ehtiyaclar\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fc qar\u015f\u0131layacaq. D\u0259mir yolu idar\u0259si d\u0259, h\u0259m\u00e7inin. Uzun ill\u0259r d\u00f6vl\u0259td\u0259n yard\u0131m alan, indi t\u0259qrib\u0259n 100-150 milyon manat g\u0259lirl\u0259 i\u015fl\u0259yir v\u0259 dig\u0259r \u015firk\u0259tl\u0259r. Y\u0259ni, bu, birinci m\u0259rh\u0259l\u0259 idi. O sa\u011flamla\u015fd\u0131rma v\u0259 kadr islahat\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259si art\u0131q ba\u015fa \u00e7atd\u0131. O ki qald\u0131, ASKON qurumuna, bunun da m\u0259qs\u0259di n\u0259qliyyat sektorunu vahid \u00e7\u0259tir alt\u0131nda bir platforma kimi yaratmaqd\u0131r. \u00c7\u00fcnki baxmayaraq ki, idar\u0259etm\u0259d\u0259 dediyim m\u00fcsb\u0259t d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r ba\u015f verdi, ancaq n\u0259qliyyat qurumlar\u0131 aras\u0131ndak\u0131 koordinasiya z\u0259if idi v\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq ki, bundan sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 bizim h\u0259m \u0259sas g\u0259lir m\u0259nb\u0259yimiz, h\u0259m siyasi \u00e7\u0259kimizi g\u00fccl\u0259ndir\u0259n amill\u0259rd\u0259n biri n\u0259qliyyat v\u0259 ba\u011flant\u0131lar olacaq, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, burada biz tam \u015f\u0259ffaf v\u0259 koordinasiya \u015f\u0259klind\u0259 i\u015fl\u0259k mexanizm yaratmal\u0131 idik. Bir \u00e7ox misallar var, m\u0259s\u0259l\u0259n, y\u00fckda\u015f\u0131malar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 &#8211; X\u0259z\u0259r G\u0259mi\u00e7iliyi \u00fc\u00e7\u00fcn bir y\u00fck\u00fcn da\u015f\u0131nmas\u0131 daha s\u0259rf\u0259lidir, d\u0259mir yolu \u00fc\u00e7\u00fcn ba\u015fqa y\u00fck\u00fcn da\u015f\u0131nmas\u0131. Liman burada n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 vasit\u0259\u00e7i mexanizm rolunu oynay\u0131r? Ona g\u00f6r\u0259 m\u0259qs\u0259d d\u00f6vl\u0259tin mara\u011f\u0131na \u0259sas\u0259n, hans\u0131 y\u00fck\u00fcn da\u015f\u0131nmas\u0131, nec\u0259 da\u015f\u0131nmas\u0131 s\u0259rf edirs\u0259, ona da \u00fcst\u00fcnl\u00fck verilm\u0259lidir. Paralel olaraq n\u0259qliyyat sektorunun r\u0259q\u0259msalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 prosesi d\u0259 gedir. Bu istiqam\u0259td\u0259 d\u0259 laz\u0131mi t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcb, g\u00f6st\u0259ri\u015fl\u0259r verilib, o c\u00fcml\u0259d\u0259n g\u00f6mr\u00fck r\u0259smil\u0259\u015fdirilm\u0259sind\u0259 d\u0259 y\u00fck g\u00f6nd\u0259r\u0259n t\u0259r\u0259f \u00f6z y\u00fck\u00fcn\u00fc daim izl\u0259m\u0259k imkan\u0131na malik olacaq v\u0259 burada s\u00fcni \u0259ng\u0259ll\u0259r, pozuntular, eyni zamanda, t\u0259bii l\u0259ngim\u0259l\u0259r d\u0259 aradan qald\u0131r\u0131lacaq. \u00c7\u00fcnki biz \u015e\u0259rq-Q\u0259rb n\u0259qliyyat d\u0259hlizini tarifl\u0259rin d\u00fczg\u00fcn t\u0259nziml\u0259nm\u0259si hesab\u0131na h\u0259m iqtisadi c\u0259h\u0259td\u0259n daha s\u0259rf\u0259li etm\u0259liyik, h\u0259m d\u0259 s\u00fcni \u0259ng\u0259ll\u0259ri aradan g\u00f6t\u00fcrm\u0259liyik ki, y\u00fckl\u0259r daha da tez vaxtda getsin.<\/p>\n<p>Tarifl\u0259r\u0259 g\u0259ldikd\u0259, bir tarif var d\u0259mir yolu, bir tarif var beyn\u0259lxalq liman, bir tarif d\u0259 var g\u0259mi\u00e7ilik t\u0259tbiq edir v\u0259 bu tarifl\u0259r aras\u0131nda uy\u011funsuzluq var. Y\u0259ni, bir \u00e7ox dig\u0259r detallar var ki, bu, vahid sistemin yaranmas\u0131na ehtiyac yarad\u0131b v\u0259 biz bunu yaratm\u0131\u015f\u0131q v\u0259 m\u0259n \u0259min\u0259m ki, formala\u015fmaqda olan bu qurum tezlikl\u0259, nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, \u00f6z s\u0259m\u0259r\u0259liliyini g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259k. Bununla paralel olaraq, \u015f\u0259h\u0259r n\u0259qliyyat\u0131 probleml\u0259ri d\u0259 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnd\u0259dir. Biz vaxtil\u0259 \u015f\u0259h\u0259r n\u0259qliyyat\u0131n\u0131 y\u00fcng\u00fcll\u0259\u015fdirm\u0259k v\u0259 t\u0131xaclar\u0131 azaltmaq \u00fc\u00e7\u00fcn bir \u00e7ox b\u00f6y\u00fck layih\u0259l\u0259r icra etdik. \u0130ndi bir \u00e7oxlar\u0131n\u0131n yad\u0131ndan b\u0259lk\u0259 d\u0259 \u00e7\u0131x\u0131b, x\u00fcsusil\u0259 g\u0259nc n\u0259sil b\u0259lk\u0259 d\u0259 bunu he\u00e7 bilmir. Vaxtil\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r probleml\u0259r var idi, h\u0259tta bax, buradan \u015f\u0259h\u0259r\u0259 getm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn, ne\u00e7\u0259 dair\u0259 var idi. M\u0259rd\u0259kan dair\u0259si, Sabun\u00e7u dair\u0259si, Koro\u011flu dair\u0259si, ondan sonra Suraxan\u0131 dair\u0259si, h\u0259r dair\u0259d\u0259 t\u0131xac, h\u0259min o aeroport-\u015f\u0259h\u0259r yolu, c\u0259mi d\u00f6rd zolaq, \u0259slind\u0259, \u00fc\u00e7 zolaqdan ibar\u0259t idi. \u0130kinci, y\u0259ni beton yolu adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z yol, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, yox idi. Bunlar\u0131 sadalamaqla vaxt ged\u0259 bil\u0259r. Ona g\u00f6r\u0259 vaxtil\u0259 bir \u00e7ox tunell\u0259r, yol qov\u015faqlar\u0131 in\u015fa edildi. Amma indi biz g\u00f6r\u00fcr\u00fck ki, yen\u0259 d\u0259 n\u0259qliyyat vasit\u0259l\u0259rinin say\u0131 art\u0131r, insanlar daha \u00e7ox ma\u015f\u0131n al\u0131r, iqtisadi f\u0259all\u0131q art\u0131r. Yen\u0259 d\u0259 \u015f\u0259h\u0259r t\u0131xaclarda bo\u011fulma\u011fa ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 m\u0259nim t\u0259r\u0259fimd\u0259n, o c\u00fcml\u0259d\u0259n bu m\u0259s\u0259l\u0259 d\u0259 tap\u015f\u0131r\u0131q kimi verildi v\u0259 indi Ba\u015f plan faktiki olaraq haz\u0131rlan\u0131b. Burada avtobus n\u0259qliyyat\u0131n\u0131 metro n\u0259qliyyat\u0131 il\u0259 uzla\u015fd\u0131rmaq m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri dayan\u0131r. Biz son vaxtlar bir ne\u00e7\u0259 metro stansiyas\u0131n\u0131 istifad\u0259y\u0259 verdik. Amma bu, kifay\u0259t deyil v\u0259 m\u0259nim g\u00f6st\u0259ri\u015fiml\u0259 yeni 10 metro stansiyas\u0131 in\u015fa edil\u0259c\u0259k. Onlar\u0131n yerl\u0259ri d\u0259 se\u00e7ildi v\u0259 bu ild\u0259n ba\u015flayaraq art\u0131q investisiyalar da qoyulacaq. Bununla b\u0259rab\u0259r, yeni yol infrastruktur layih\u0259l\u0259rini Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 icra etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn art\u0131q ilk 7-8 layih\u0259 se\u00e7ildi. Beyn\u0259lxalq m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r c\u0259lb edildi. Biz hans\u0131 yollara \u00fcst\u00fcnl\u00fck verm\u0259liyik. B\u0259z\u0259n yeni yol a\u00e7\u0131l\u0131r, amma o, t\u0131xac\u0131n azalmas\u0131na yox, artmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r. Y\u0259ni, burada beyn\u0259lxalq t\u0259cr\u00fcb\u0259 \u00e7ox vacibdir v\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259 d\u0259 m\u00fctl\u0259q \u00f6z h\u0259llini tapacaq.<\/p>\n<p>Bir d\u0259 ki, \u015f\u0259h\u0259r avtobus park\u0131n\u0131 elektrobuslarla \u0259v\u0259zl\u0259m\u0259k prosesi d\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. Biz art\u0131q 150-d\u0259n \u00e7ox yeni elektrobus g\u0259tirmi\u015fik v\u0259 eyni zamanda, bu il Az\u0259rbaycanda yerli elektrobus istehsal\u0131 da ba\u015flanacaq. Y\u0259ni, i\u015fl\u0259r gedir. M\u0259n\u0259 veril\u0259n m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, oktyabr-noyabr aylar\u0131nda Az\u0259rbaycanda istehsal olunan birinci elektrik avtobuslar istifad\u0259 edil\u0259c\u0259k v\u0259 bu da \u015f\u0259h\u0259rimizin havas\u0131na \u00e7ox m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259k. \u00c7\u00fcnki biz bilirik ki, havan\u0131 \u00e7irkl\u0259ndir\u0259n \u0259n b\u00f6y\u00fck m\u0259nb\u0259 n\u0259qliyyat vasit\u0259l\u0259ridir, x\u00fcsusil\u0259 b\u00f6y\u00fck ma\u015f\u0131nlar.<\/p>\n<p>Dig\u0259r layih\u0259l\u0259r d\u0259 icra edilir. Sad\u0259c\u0259 olaraq, m\u0259lumat \u00fc\u00e7\u00fcn deyim, m\u0259s\u0259l\u0259n, indi bizim avtomagistrallarda elektron t\u0259r\u0259zil\u0259r qura\u015fd\u0131r\u0131r\u0131q. Ke\u00e7\u0259n il buna ba\u015flam\u0131\u015f\u0131q, bu il d\u0259 davam ed\u0259c\u0259k v\u0259 b\u00fct\u00fcn magistrallarda qura\u015fd\u0131r\u0131lacaq. \u00c7\u00fcnki n\u0259 ba\u015f verir, yeni yol \u00e7\u0259kilir, amma sonra b\u0259zi i\u015f adamlar\u0131 y\u00fck ma\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131 el\u0259 y\u00fckl\u0259yirl\u0259r ki, o, yolu da\u011f\u0131d\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 birinci elektron t\u0259r\u0259zil\u0259r qura\u015fd\u0131r\u0131landan sonra art\u0131q buna son qoyuldu. \u00c7\u00fcnki b\u00f6y\u00fck c\u0259rim\u0259l\u0259r t\u0259tbiq olunur. Art\u0131q y\u00fck da\u015f\u0131yan \u015firk\u0259tl\u0259r \u00f6zl\u0259ri y\u00fckl\u0259rin \u00e7\u0259kisini \u00f6l\u00e7\u00fcrl\u0259r ki, c\u0259rim\u0259y\u0259 m\u0259ruz qalmas\u0131nlar.<\/p>\n<p>Bir \u00e7ox m\u00fcasir texnologiyalara \u0259saslanan yenilikl\u0259r t\u0259tbiq edilir v\u0259 edil\u0259c\u0259k. Y\u0259qin ki, Az\u0259rbaycan m\u0259tbuat\u0131 da bu sah\u0259ni daha \u00e7ox i\u015f\u0131qland\u0131rmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki bu, insanlar\u0131 haql\u0131 olaraq naraz\u0131 salan v\u0259 narahat ed\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rdir. Ona g\u00f6r\u0259 biz bu i\u015fl\u0259ri yoluna qoyaca\u011f\u0131q. Y\u0259qin ki, 10 stansiyan\u0131n tikintisi, b\u0259lk\u0259 d\u0259 be\u015f il \u00e7\u0259k\u0259r. Amma yollar\u0131n \u00e7\u0259kili\u015fi daha az. Az\u0259rbaycan ictimaiyy\u0259ti t\u0259bii olaraq bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 daim m\u0259lumatland\u0131r\u0131lacaq.<\/p>\n<p><strong>V\u00fcsal M\u0259tl\u0259b:<\/strong>\u00a0<em><strong>T\u0259xmin\u0259n m\u00fcsahib\u0259nin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 qeyd etdiniz ki, yeni d\u00fcnya nizam\u0131n\u0131n formala\u015fmas\u0131n\u0131n ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131nday\u0131q. Bilm\u0259k ist\u0259rdik, bu nizam\u0131n C\u0259nubi Qafqaza m\u00fcmk\u00fcn t\u0259sirl\u0259ri n\u0259 ola bil\u0259r v\u0259 Az\u0259rbaycan hans\u0131 ssenaril\u0259r\u0259 haz\u0131rla\u015f\u0131r?<\/strong><\/em><\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0\u018fslind\u0259, biz bu prosesin f\u0259al i\u015ftirak\u00e7\u0131s\u0131 olmal\u0131y\u0131q. Biz, sad\u0259c\u0259 olaraq, burada yeni nizam\u0131n nec\u0259 olaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zl\u0259m\u0259m\u0259liyik. Biz \u00f6z i\u015fimizi g\u00f6rm\u0259liyik v\u0259 g\u00fcnd\u0259liyimizi bundan sonra da t\u0259tbiq etm\u0259liyik. \u00c7\u00fcnki C\u0259nubi Qafqaz bizim regionumuzdur v\u0259 Az\u0259rbaycan bu b\u00f6lg\u0259nin apar\u0131c\u0131 \u00f6lk\u0259si kimi, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, m\u0259suliyy\u0259t n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rind\u0259n d\u0259 x\u00fcsusi \u00e7\u0259kiy\u0259 malikdir. Ona g\u00f6r\u0259 yeni nizam\u0131 biz \u0259dal\u0259tli nizam kimi g\u00f6r\u00fcr\u00fck. \u018fg\u0259r bunu bir s\u00f6zl\u0259 ifad\u0259 etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcrs\u0259, bu, \u0259dal\u0259tli olmal\u0131d\u0131r v\u0259 \u0259slind\u0259, Az\u0259rbaycan\u0131n uzun ill\u0259r apard\u0131\u011f\u0131 siyas\u0259t\u0259 d\u0259 uy\u011fundur. Biz indi bel\u0259 g\u00f6r\u00fcr\u00fck, y\u0259ni suverenlik, m\u00fcst\u0259qillik, bir-birinin i\u015fl\u0259rin\u0259 qar\u0131\u015fmamaq, m\u00fcxt\u0259lif b\u0259han\u0259l\u0259rl\u0259 \u00f6lk\u0259l\u0259rin daxili v\u0259ziyy\u0259tini g\u0259rginl\u0259\u015fdirm\u0259m\u0259k. B\u00fct\u00fcn bunlar bizim, \u0259slind\u0259, xarici siyas\u0259t x\u0259ttimizdir. Az\u0259rbaycan uzun ill\u0259r bu siyas\u0259ti apar\u0131r. Biz he\u00e7 kimin i\u015fin\u0259 qar\u0131\u015fm\u0131r\u0131q, \u00f6z i\u015fimizl\u0259 m\u0259\u015f\u011fuluq. Kim biz\u0259 m\u00fcraci\u0259t edir, \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u0131q ki, o m\u00fcraci\u0259tl\u0259ri cavabs\u0131z qoymayaq. \u00d6z siyas\u0259timizl\u0259, s\u0259rmay\u0259 qoyulu\u015fumuzla C\u0259nubi Qafqazda faktiki olaraq, yeni n\u0259qliyyat v\u0259 energetika x\u0259rit\u0259sini yaratm\u0131\u015f\u0131q. Bir t\u0259r\u0259fimiz X\u0259z\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259n Orta Asiyaya uzan\u0131r, bir t\u0259r\u0259fimiz Avropaya v\u0259 bu b\u00f6y\u00fck co\u011frafiyada Az\u0259rbaycan faktiki olaraq \u0259v\u0259zolunmaz \u00f6lk\u0259y\u0259 \u00e7evrilir. Sad\u0259c\u0259 olaraq, x\u0259rit\u0259y\u0259 baxmaq kifay\u0259tdir, h\u0259r k\u0259s g\u00f6rs\u00fcn ki, Orta Asiya v\u0259 Q\u0259rb d\u00fcnyas\u0131 il\u0259 birl\u0259\u015fm\u0259k, ba\u011flant\u0131lar yaratmaq ist\u0259y\u0259n Az\u0259rbaycandan yan ke\u00e7\u0259 bilm\u0259z. Y\u0259ni, bunu bizsiz ed\u0259 bilm\u0259zl\u0259r v\u0259 m\u00fcasir infrastruktur, sabitlik, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f siyas\u0259t v\u0259 d\u00fcnyaya a\u00e7\u0131ql\u0131q. Y\u0259ni, biz yeni d\u00fcnya nizam\u0131na \u00f6z t\u00f6hf\u0259mizi \u0259m\u0259ll\u0259rimizl\u0259 veririk, \u00e7\u00fcnki b\u0259z\u0259n bu, bir q\u0259d\u0259r diqq\u0259td\u0259n k\u0259narda qal\u0131r. Amma m\u0259n bilir\u0259m ki, Az\u0259rbaycan\u0131n son ill\u0259rd\u0259ki add\u0131mlar\u0131 \u00e7ox ciddi t\u0259hlil edilir, \u00e7ox ciddi. \u00c7\u00fcnki d\u00fcnya tarixind\u0259 \u00f6z \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc \u00f6z g\u00fcc\u00fc il\u0259 b\u0259rpa ed\u0259n ikinci \u00f6lk\u0259 olmay\u0131b, h\u0259r halda, yax\u0131n v\u0259 orta ke\u00e7mi\u015f\u0259 n\u0259z\u0259r salsaq. Bunu biz etmi\u015fik, b\u00fct\u00fcn t\u0259zyiql\u0259r\u0259, t\u0259hdidl\u0259r\u0259 v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259r\u0259 r\u0259\u011fm\u0259n. M\u00fcst\u0259qil siyas\u0259t aparmaq iqtidar\u0131nda olan \u00f6lk\u0259l\u0259rin say\u0131 da o q\u0259d\u0259r d\u0259 \u00e7ox deyil. Bax\u0131n, indi yen\u0259 d\u0259 Kanadaya qay\u0131d\u0131r\u0131q. Tramp\u0131n bir s\u00f6z\u00fc il\u0259 Kanadan\u0131n Ba\u015f naziri istefaya getdi. Ax\u0131, Kanada Az\u0259rbaycandan 10 d\u0259f\u0259 \u00e7ox neft hasil edir &#8211; 300 milyon ton v\u0259 \u0259halisi d\u0259 c\u0259mi 40 milyondur. Y\u0259ni 300 milyon ton, \u0259g\u0259r ba\u015fqa iqtisadiyyat olmasa bel\u0259, 40 milyonu 300 milyon tonla yola verm\u0259k olmaz? G\u00f6r\u00fcn, bunlar\u0131n iqtisadiyyat\u0131 n\u0259 q\u0259d\u0259r b\u0259rbad v\u0259ziyy\u0259td\u0259dir ki, Amerika \u0259g\u0259r onlara \u0259lav\u0259 r\u00fcsum t\u0259tbiq ets\u0259, bunun iqtisadiyyat\u0131 \u00e7\u00f6k\u0259c\u0259k v\u0259 c\u0259nab Tramp dey\u0259nd\u0259 ki, Kanada 51-ci \u015ftat olmal\u0131d\u0131r v\u0259 c\u0259nab Tr\u00fcdo qubernator olmal\u0131d\u0131r, bu, \u0259lb\u0259tt\u0259 trollinq kimi say\u0131la bil\u0259r. Amma, \u0259slind\u0259, bu s\u00f6zl\u0259rd\u0259 b\u0259lk\u0259 d\u0259 m\u0259ntiq var. Y\u0259ni, m\u0259n n\u0259yi deyir\u0259m, bax\u0131n Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259, onlar g\u00fcc m\u0259rk\u0259zl\u0259rind\u0259n n\u0259 q\u0259d\u0259r as\u0131l\u0131d\u0131r v\u0259 b\u0259z\u0259n ba\u015fqa faktorlardan. Ona g\u00f6r\u0259 m\u00fcst\u0259qil siyas\u0259t aparmaq iqtidar\u0131nda olan \u00f6lk\u0259l\u0259r \u00e7ox deyil. Ona g\u00f6r\u0259 bizim bu sah\u0259d\u0259ki siyas\u0259timiz haql\u0131 olaraq biz\u0259 r\u0259\u011fb\u0259ti daha da art\u0131r\u0131r v\u0259 m\u0259n \u0259min\u0259m ki, yeni d\u00fcnya nizam\u0131 tam formala\u015fma prosesin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259nd\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00f6vqeyi d\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nacaq, \u0259n az\u0131 C\u0259nubi Qafqazda v\u0259 X\u0259z\u0259r h\u00f6vz\u0259sind\u0259 v\u0259 biz buna haz\u0131r olmal\u0131y\u0131q.<\/p>\n<p>\u018flb\u0259tt\u0259 ki, d\u00fcnya miqyas\u0131nda bu proses nec\u0259 ged\u0259c\u0259k, bunu m\u0259n dey\u0259 bilm\u0259r\u0259m. Bunu b\u0259lk\u0259 d\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259, nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, tam t\u0259sbit etm\u0259yibl\u0259r. Amma bu, dan\u0131lmazd\u0131r v\u0259 hesab edir\u0259m ki, \u00e7ox vaxt ke\u00e7m\u0259d\u0259n biz bunu g\u00f6r\u0259c\u0259yik v\u0259 m\u0259n bunu bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 demi\u015f\u0259m. \u018fg\u0259r h\u0259r bir \u00f6lk\u0259 \u00f6z daxili i\u015fl\u0259ri il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olsa, onda n\u0259 m\u00fcharib\u0259 olacaq, n\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259 olacaq, n\u0259 qar\u015f\u0131durma olacaq. H\u0259r\u0259 \u00f6z s\u0259rh\u0259dl\u0259ri \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u00f6z i\u015fi il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olsun v\u0259 ba\u015fqa \u00f6lk\u0259l\u0259rin daxili i\u015fl\u0259rin\u0259 qar\u0131\u015fmas\u0131n. B\u0259lk\u0259 d\u0259 bel\u0259 bir d\u00fcnya fantastik g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. \u00c7\u00fcnki tarix\u0259n imperialist q\u00fcvv\u0259l\u0259r \u201cb\u00f6l v\u0259 h\u00f6km s\u00fcr\u201d prinsipi il\u0259 yana\u015fm\u0131\u015flar, m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259l\u0259ri tamamil\u0259 idar\u0259 ed\u0259r\u0259k onlar\u0131n b\u00fct\u00fcn s\u0259rv\u0259tl\u0259rini o\u011furlay\u0131b \u00f6zl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00f6vl\u0259tl\u0259r qurmu\u015flar. Amma buna son qoyulmal\u0131d\u0131r v\u0259 m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259\u00e7ilik kimi iyr\u0259nc praktikaya son qoyulmal\u0131d\u0131r v\u0259 hesab edir\u0259m ki, yeni d\u00fcnya nizam\u0131nda bu m\u0259s\u0259l\u0259 d\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nacaq. Ancaq m\u0259n daha \u00e7ox hesab edir\u0259m ki, \u00f6lk\u0259l\u0259rin suverenliyi toxunulmaz olmal\u0131d\u0131r v\u0259 qorunmal\u0131d\u0131r, he\u00e7 kim he\u00e7 kimin i\u015fin\u0259 qar\u0131\u015fmamal\u0131d\u0131r. Biz buna nail ola bilmi\u015fik. Bizim i\u015fimiz\u0259 he\u00e7 kim qar\u0131\u015fa bilm\u0259z. C\u0259hdl\u0259r olub? B\u0259li, olub. Olacaq? Y\u0259qin ki, olacaq. N\u0259tic\u0259 olub? Yox v\u0259 olmayacaq. Amma g\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u00f6n\u00fcnd\u0259 olan bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259r xarici m\u00fcdaxil\u0259y\u0259 m\u0259ruz qal\u0131rlar v\u0259 bu, o \u00f6lk\u0259l\u0259rin m\u0259n\u0259vi v\u0259 genetik kodunu da faktiki olaraq sars\u0131d\u0131r. Z\u0259if \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 yad d\u0259y\u0259rl\u0259r, m\u0259nfi d\u0259y\u0259rl\u0259r a\u015f\u0131lan\u0131r. Z\u0259if dey\u0259nd\u0259, \u00f6lk\u0259 z\u0259if ola bilm\u0259z. Liderl\u0259r \u0259g\u0259r z\u0259ifdirl\u0259rs\u0259, onda \u00f6lk\u0259 z\u0259if say\u0131l\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 biz bu i\u015f\u0259 \u00f6z g\u00fcnd\u0259liyimizl\u0259 haz\u0131r\u0131q, g\u00fcnd\u0259liyimiz d\u0259 var. Y\u0259ni ki, bizim siyas\u0259timiz art\u0131q bunu g\u00f6st\u0259rir v\u0259 yen\u0259 d\u0259 deyir\u0259m, bu i\u015f\u0259 bizim t\u00f6hf\u0259miz \u0259h\u0259miyy\u0259tli olacaq.<\/p>\n<p><strong>V\u0259fa A\u011fabalayeva:<\/strong><em>\u00a0<strong>C\u0259nab Prezident, m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 bu sual y\u0259qin ki, yerin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259c\u0259k dey\u0259, \u00fcnvanlamaq ist\u0259yir\u0259m. Q\u0259rib\u0259 bir tendensiya yaran\u0131b, ham\u0131 20 yanvar\u0131 g\u00f6zl\u0259yir, Tramp\u0131n inaqurasiya m\u0259rasimini. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrl\u0259r ki, ondan sonra hans\u0131sa prosesl\u0259r realla\u015fd\u0131r\u0131lacaq v\u0259 Siz d\u0259 \u201cRossiya Seqodnya\u201d agentliyin\u0259 verdiyiniz m\u00fcsahib\u0259d\u0259 qeyd etmi\u015fdiniz ki, Tramp\u0131 biziml\u0259 eyni qay\u0131qda g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz v\u0259 eyni zamanda, \u015eu\u015fa Media Forumunda da Siz\u0259 \u00fcnvanlanan suallardan birin\u0259 cavab\u0131n\u0131zda h\u0259l\u0259 o vaxt namiz\u0259d olan Trampla ba\u011fl\u0131 m\u00fcsb\u0259t mesajlar e\u015fitmi\u015fdik. Nec\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrs\u00fcn\u00fcz, yaxud da sual\u0131 bel\u0259 \u00fcnvanlay\u0131m, Siz\u0259 el\u0259 g\u0259lirmi ki, Co Bayden d\u00fcnyan\u0131 el\u0259 d\u0259yi\u015fib ki, Tramp\u0131n i\u015fi \u00e7\u0259tin olacaq?<\/strong><\/em><\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0Ola bil\u0259r. Amma, eyni zamanda, c\u0259nab Tramp tamamil\u0259 yeni g\u00fcnd\u0259likl\u0259 hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259lir v\u0259 onun birinci d\u00f6n\u0259mind\u0259 Amerika-Az\u0259rbaycan \u0259laq\u0259l\u0259rind\u0259 h\u0259r hans\u0131 bir problem ya\u015fanmad\u0131. \u018fksin\u0259, m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r \u00e7ox m\u00fcsb\u0259t idi v\u0259 bir \u00e7ox istiqam\u0259tl\u0259r \u00fczr\u0259 biz ir\u0259lil\u0259yi\u015f\u0259 nail ola bilmi\u015fdik. Bayden administrasiyas\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycanla ba\u011fl\u0131 \u0259sas s\u0259hvi ondan ibar\u0259t idi ki, o, Amerika-Az\u0259rbaycan m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rini Amerika-Erm\u0259nistan m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin qurban\u0131na \u00e7evirdi. Y\u0259ni, Az\u0259rbaycana Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan, ya da ki, Amerika-Erm\u0259nistan m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin prizmas\u0131ndan yana\u015f\u0131rd\u0131 v\u0259 o vaxta q\u0259d\u0259r \u0259ld\u0259 edilmi\u015f yax\u015f\u0131 n\u0259tic\u0259l\u0259r k\u00f6lg\u0259d\u0259 qald\u0131, bu birincisi. \u0130kincisi, Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 \u0259dal\u0259tsiz m\u00f6vqe s\u0259rgil\u0259mi\u015fdir, x\u00fcsusil\u0259 Qaraba\u011f m\u0259s\u0259l\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 v\u0259 bu, h\u0259m \u0259dal\u0259tsiz, h\u0259m d\u0259 ki, ikili standartlara \u0259saslanan m\u00f6vqe idi. \u00c7\u00fcnki m\u0259n Amerika n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rin\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 deyirdim v\u0259 a\u00e7\u0131q da deyirdim, m\u0259tbuatda da, siz Ukraynan\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc iki\u0259lli d\u0259st\u0259kl\u0259yirsiniz, silahlar verirsiniz, milyardlarla pul verirsiniz. Biz \u00f6z \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcm\u00fcz\u00fc b\u0259rpa etmi\u015fik, niy\u0259 siz bizi c\u0259zaland\u0131rmaq ist\u0259yirsiniz? Buna cavab verin. Cavab da yox idi. Cavab da b\u0259llidir ki, bu, ikili standartlard\u0131r. Eyni zamanda, hesab edir\u0259m, Bayden administrasiyas\u0131n\u0131n s\u0259hvl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 o idi ki, Amerikaya olan inam\u0131 b\u00f6y\u00fck d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 sars\u0131td\u0131, \u00f6z\u00fc \u00f6z \u0259m\u0259ll\u0259ri il\u0259. M\u0259s\u0259l\u0259n, el\u0259 \u018ffqan\u0131stan m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 qay\u0131tsaq, Az\u0259rbaycan birinci \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n idi ki, \u018ffqan\u0131standak\u0131 missiyaya qo\u015fulmu\u015fdu v\u0259 h\u0259m h\u0259rbi kontingent g\u00f6nd\u0259rmi\u015fdi v\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 onu art\u0131rm\u0131\u015fd\u0131, h\u0259m d\u0259 Amerika \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox vacib olan n\u0259qliyyat-logistika m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rini d\u0259 h\u0259ll etmi\u015fdi. Biz onlara laz\u0131m olana q\u0259d\u0259r 907-ci d\u00fcz\u0259li\u015f &#8211; sanksiya qald\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131, biz ki, laz\u0131m olmad\u0131q, t\u0259tbiq etdil\u0259r. Y\u0259ni, bu n\u0259dir? Bunun bir ad\u0131 var: nankorluq. Bu, nankorluqdur v\u0259 hans\u0131 inamdan s\u00f6hb\u0259t ged\u0259 bil\u0259r? Hans\u0131 uzunm\u00fcdd\u0259tli \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131qdan s\u00f6hb\u0259t ged\u0259 bil\u0259r? Bayaq dediyim kimi, Sorosun bu y\u00fcks\u0259k m\u00fckafatla t\u0259ltif edilm\u0259si b\u00fct\u00fcn maskalar\u0131 y\u0131rtd\u0131. Y\u0259ni, bu, Soros iqtidar\u0131 idi, h\u0259m Bayden d\u00f6n\u0259mind\u0259, h\u0259m Trampa q\u0259d\u0259r olan s\u0259kkiz il \u0259rzind\u0259 v\u0259 m\u0259hz buna g\u00f6r\u0259 bizim m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rimizd\u0259 he\u00e7 bir ir\u0259lil\u0259yi\u015f olmam\u0131\u015fd\u0131r. Biz Amerika il\u0259 \u0259sas ciddi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q platformas\u0131n\u0131 Klinton v\u0259 Corc Bu\u015f d\u00f6n\u0259mind\u0259 yaratd\u0131q v\u0259 Tramp d\u00f6n\u0259mind\u0259 bu davam etdi. Ona g\u00f6r\u0259 \u00fcmidl\u0259r var. M\u0259n \u015eu\u015fa Forumunda, h\u0259l\u0259 iyul ay\u0131nda, &#8211; he\u00e7 kim bilmirdi, kim qalib g\u0259l\u0259c\u0259k, kim uduzacaq, h\u0259l\u0259 o m\u0259\u015fhur Tramp-Bayden debatlar\u0131 da ke\u00e7irilm\u0259mi\u015fdi, &#8211; m\u0259n, sad\u0259c\u0259 olaraq, Az\u0259rbaycan\u0131n maraqlar\u0131 n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rind\u0259n v\u0259 bir insan kimi \u00f6z m\u00f6vqeyimi bildirdim ki, Tramp bizim c\u0259miyy\u0259timizin b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fc d\u0259y\u0259rl\u0259ri t\u0259bli\u011f edir. Ail\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259ri, m\u0259n\u0259viyyat d\u0259y\u0259rl\u0259ri &#8211; bunlar\u0131 t\u0259bli\u011f edir. El\u0259 bunun ail\u0259sin\u0259 baxmaq kifay\u0259tdir. \u0130ndi m\u0259n ba\u015fqalar\u0131n\u0131n ail\u0259si haqq\u0131nda bir \u015fey dem\u0259k ist\u0259mir\u0259m, amma indi bu, o q\u0259d\u0259r ictimail\u0259\u015fdirilib ki. Bir d\u0259, Bayden administrasiyas\u0131n\u0131n yalan dan\u0131\u015fmas\u0131, s\u00f6z verm\u0259k, sonra o s\u00f6zd\u0259n \u00e7\u0259kinm\u0259k v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc sanki he\u00e7 n\u0259 olmam\u0131\u015f kimi aparmaq, buna n\u0259 ad verm\u0259k olar? Ona g\u00f6r\u0259 Az\u0259rbaycan c\u0259miyy\u0259tinin, b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259l\u0259rin \u00fcmidl\u0259ri ondad\u0131r ki, bu \u0259xlaqs\u0131zl\u0131\u011fa, m\u0259n\u0259viyyats\u0131zl\u0131\u011fa son qoyulacaq v\u0259 c\u0259miyy\u0259tl\u0259r, hans\u0131lar ki, Az\u0259rbaycan kimi \u0259n\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulub, onlar bu k\u0259nar t\u0259sird\u0259n yaxalar\u0131n\u0131 qurtaracaqlar, bu birincisi. \u0130kincisi, yen\u0259 d\u0259 deyir\u0259m, \u00f6z a\u00e7\u0131qlamalar\u0131 il\u0259 c\u0259nab Tramp \u00e7ox ayd\u0131n, a\u00e7\u0131q mesajlar g\u00f6nd\u0259rir. \u0130ndi bunlar\u0131n b\u0259lk\u0259 d\u0259 ham\u0131s\u0131n\u0131 t\u0259hlil etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil. Amma dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, onlar\u0131n b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259tini Az\u0259rbaycan ictimaiyy\u0259ti b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcr. Y\u0259ni, ona g\u00f6r\u0259 \u00fcmidl\u0259r b\u00f6y\u00fckd\u00fcr. Ona g\u00f6r\u0259 m\u0259n dedim ki, \u00fcmidl\u0259r var, \u00fcmidl\u0259r b\u00f6y\u00fckd\u00fcr. O c\u00fcml\u0259d\u0259n Amerika-Az\u0259rbaycan strateji \u0259laq\u0259l\u0259rin\u0259 yax\u0131nla\u015fmaq da m\u00fcmk\u00fcn olacaq. M\u0259n hesab edir\u0259m ki, \u0259g\u0259r h\u0259r iki t\u0259r\u0259f maraql\u0131 olsa, biz Amerika-Az\u0259rbaycan \u0259laq\u0259l\u0259rini strateji s\u0259viyy\u0259y\u0259 qald\u0131ra bil\u0259rik.<\/p>\n<p><strong>S\u0259nan Rzayev<\/strong>:<em><strong>\u00a0C\u0259nab Prezident, m\u0259nim sual\u0131m Az\u0259rbaycan il\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131 aras\u0131nda m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Tarix g\u00f6st\u0259rir ki, bu m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r birm\u0259nal\u0131 deyil, burada m\u00fcxt\u0259lif m\u0259qamlar var. \u00d6t\u0259n il, sad\u0259c\u0259, Az\u0259rbaycanla ba\u011fl\u0131 q\u0259tnam\u0259l\u0259ri n\u0259\u015fr ed\u0259n Avropa Parlamentinin t\u0259rkibi d\u0259yi\u015fdi. Avropa Komissiyas\u0131n\u0131n bu yax\u0131nlarda art\u0131q qism\u0259n formala\u015fm\u0131\u015f yeni t\u0259rkibi m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirildi. Burada b\u0259zil\u0259ri qald\u0131lar, dig\u0259rl\u0259ri art\u0131q gedibl\u0259r. Siz bir ne\u00e7\u0259 m\u0259qamdan dan\u0131\u015fd\u0131n\u0131z. Ziddiyy\u0259tli m\u0259qamlar var. Avropa \u0130ttifaq\u0131 bir t\u0259r\u0259fd\u0259n \u00fcmumilikd\u0259 bizim \u0259n b\u00f6y\u00fck ticar\u0259t t\u0259r\u0259fda\u015f\u0131m\u0131zd\u0131r. Burada Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n \u00fczvl\u0259ri n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n Erm\u0259nistana silah \u00fc\u00e7\u00fcn pul v\u0259 ya bilavasit\u0259 silah \u00f6t\u00fcrm\u0259yi planla\u015fd\u0131ran qondarma S\u00fclh fondu. Ba\u015fqa prizmadan, Siz h\u0259mkarlar\u0131m\u0131n suallar\u0131n\u0131 cavabland\u0131rark\u0259n energetika sektoru il\u0259 ba\u011fl\u0131, bizim onlara qaz t\u0259dar\u00fck\u00fc haqq\u0131nda dan\u0131\u015fd\u0131n\u0131z. Onlara qaz laz\u0131md\u0131r. Amma dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri &#8211; s\u00f6zd\u0259 m\u00fclki missiya \u00f6lk\u0259miz\u0259 binoklla bax\u0131r. B\u00fct\u00fcn bunlar kifay\u0259t q\u0259d\u0259r ziddiyy\u0259tlidir. Bilm\u0259k ist\u0259rdim, cari ild\u0259 Az\u0259rbaycan v\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 g\u00f6zl\u0259ntil\u0259riniz n\u0259dir? Bel\u0259 m\u0259nfi c\u0259h\u0259tl\u0259r v\u0259 ya m\u00fcsb\u0259t hadis\u0259l\u0259r \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil ed\u0259c\u0259k? Sizc\u0259, bel\u0259 bir \u015f\u0259raitd\u0259 hans\u0131 \u0259ks add\u0131mlar at\u0131lmal\u0131d\u0131r? \u00c7\u00fcnki bel\u0259 bir t\u0259\u0259ss\u00fcrat yarana bil\u0259r ki, h\u0259min fond, bu qondarma m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7il\u0259r Br\u00fcssel t\u0259r\u0259find\u0259n oraya m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rimizi pozmaq \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6nd\u0259rilir.<\/strong><\/em><\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0Avropa Komissiyas\u0131 il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rimizin nec\u0259 inki\u015faf ed\u0259c\u0259yini s\u00f6yl\u0259m\u0259k \u00e7\u0259tindir. Amma dem\u0259liy\u0259m ki, \u00f6t\u0259n il m\u0259yusluqla dolu bir il oldu. Bel\u0259 ki, m\u0259hz ke\u00e7\u0259n il Avropa \u0130ttifaq\u0131 normalla\u015fma prosesind\u0259 birm\u0259nal\u0131 olaraq Erm\u0259nistan\u0131n t\u0259r\u0259fini tutdu. Sizin d\u0259 yax\u015f\u0131 bildiyiniz \u00e7oxlu fakt var. \u018flb\u0259tt\u0259, Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n qondarma m\u00fc\u015fahid\u0259 missiyas\u0131n\u0131n m\u00fcdd\u0259tinin uzad\u0131lmas\u0131 etimad\u0131 m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirm\u0259di, \u0259ksin\u0259, sars\u0131td\u0131. Ax\u0131, bunun biziml\u0259 raz\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b etdikd\u0259, hans\u0131sa y\u00fcks\u0259k ambisiyalardan \u00e7\u0131x\u0131\u015f etmirdik, sad\u0259c\u0259 ist\u0259yirdik ki, bu missiyan\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fcn yarad\u0131lmas\u0131 v\u0259 onun s\u0259rh\u0259dimiz\u0259 g\u00f6nd\u0259rilm\u0259si biziml\u0259, 2022-ci ilin oktyabr\u0131nda Praqada \u015f\u0259xs\u0259n m\u0259niml\u0259 raz\u0131la\u015fd\u0131r\u0131ls\u0131n. \u018fg\u0259r h\u0259min vaxt biz bunun iki ayl\u0131\u011f\u0131na v\u0259 40 n\u0259f\u0259rd\u0259n ibar\u0259t olaca\u011f\u0131 bar\u0259d\u0259 raz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259ldiks\u0259, dem\u0259li, bu, bel\u0259 d\u0259 olmal\u0131 idi. M\u0259n raz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259ldikd\u0259, h\u0259tta s\u00f6zd\u0259 d\u0259 olsa, h\u0259mi\u015f\u0259 bu raz\u0131la\u015fmalara \u0259m\u0259l edir\u0259m. Amma bel\u0259 bir v\u0259ziyy\u0259td\u0259 Avropada hesab etdil\u0259r ki, onlar h\u0259min raz\u0131la\u015fmalar\u0131 pozmaq h\u00fcququna malikdirl\u0259r. Sonra he\u00e7 n\u0259 bildirm\u0259d\u0259n, biziml\u0259 he\u00e7 bir raz\u0131l\u0131q olmadan onlar n\u0259inki bu missiyan\u0131n m\u00fcdd\u0259tini uzatd\u0131lar, say\u0131n\u0131 art\u0131rd\u0131lar, h\u0259m d\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc olmayan \u00f6lk\u0259ni d\u0259v\u0259t ed\u0259r\u0259k mahiyy\u0259tc\u0259 etimad\u0131 q\u0131rd\u0131lar. Sonra, nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, bu binoklla r\u00fcsvay\u00e7\u0131 n\u00fcmayi\u015fl\u0259r, onlar yar\u0131h\u0259rbi geyim v\u0259 \u00e7\u0259km\u0259l\u0259r geyinir v\u0259 oraya hans\u0131sa d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fcl\u0259r kimi gedirl\u0259r. Onlar\u0131n oradan nec\u0259 s\u00fcr\u0259tl\u0259 qa\u00e7aca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rm\u0259k ist\u0259mir\u0259m, \u0259g\u0259r kims\u0259 t\u0259sad\u00fcf\u0259n Az\u0259rbaycan \u0259razisin\u0259 soxularsa, onda sad\u0259c\u0259 g\u00f6r\u0259c\u0259kl\u0259r ki, \u0259ll\u0259r nec\u0259 qa\u015f\u0131n\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 biz onlara \u00e7atd\u0131rd\u0131q ki, binokl \u015fousuna son qoysunlar, art\u0131q, nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, binoklsuz g\u0259zi\u015firl\u0259r. H\u0259r\u00e7\u0259nd bu yax\u0131nlarda Avropan\u0131n bir \u00f6lk\u0259sinin prezidenti Az\u0259rbaycan\u0131 binoklla izl\u0259m\u0259k kimi \u0259d\u0259bsiz davran\u0131\u015f s\u0259rgil\u0259yib. M\u0259g\u0259r o, bundan bir h\u0259ft\u0259 \u0259vv\u0259l burada, Bak\u0131da olark\u0259n v\u0259 m\u0259niml\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fm\u0259yi xahi\u015f ed\u0259rk\u0259n bunlar\u0131 g\u00f6rm\u00fcrd\u00fc? \u018fg\u0259r baxmaq ist\u0259yirdis\u0259, m\u0259n onu Qaraba\u011fa g\u00f6nd\u0259r\u0259rdim, da\u011flar\u0131 seyr ed\u0259rdi. Ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcrs\u00fcn\u00fczm\u00fc, bu, art\u0131q n\u00fcmayi\u015f dem\u0259kdir. Bu, sad\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259 deyil. Bu, m\u00fcnasib\u0259t dem\u0259kdir. Binoklla sanki d\u00fc\u015fm\u0259n\u0259 bax\u0131rsan. \u018fg\u0259r siz Az\u0259rbaycana bel\u0259 m\u00fcnasib\u0259t b\u0259sl\u0259yirsinizs\u0259, onda biz nec\u0259 m\u00fcnasib\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259rik? M\u0259n h\u0259l\u0259 xarici i\u015fl\u0259r \u00fczr\u0259 sabiq ali n\u00fcmay\u0259nd\u0259nin destruktiv rolundan dan\u0131\u015fm\u0131ram. Ba\u015fqa m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r d\u0259 var. \u00c7oxlu m\u0259yusluq oldu.<\/p>\n<p>\u0130ndi n\u0259 olaca\u011f\u0131n\u0131 bilmir\u0259m. Komissiya yenidir. H\u0259r\u00e7\u0259nd b\u0259zi personajlar k\u00f6hn\u0259dir. B\u00fct\u00fcn hallarda bu, yeni komissiyad\u0131r. Az\u0259rbaycana v\u0259 onun milli maraqlar\u0131na m\u00fcnasib\u0259t nec\u0259 olacaq, bizim m\u00fcnasib\u0259t d\u0259 el\u0259 bel\u0259 d\u0259 qalacaq. \u018fg\u0259r normal, konstruktiv olacaqsa, z\u0259nnimc\u0259, biz s\u0259m\u0259r\u0259li m\u0259craya qay\u0131da bil\u0259rik. \u00d6t\u0259n il Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n \u0259ld\u0259 etdiyi n\u0259tic\u0259 ondan ibar\u0259t oldu ki, o, Az\u0259rbaycan-Erm\u0259nistan trekinin normalla\u015fmas\u0131 prosesind\u0259n tamamil\u0259 k\u0259narla\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131. \u018fg\u0259r Erm\u0259nistan\u0131n silahland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n v\u0259 qondarma S\u00fclh fondunun bundan sonra da davam\u0131 olacaqsa, bizim t\u0259r\u0259fimizd\u0259n adekvat h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259r edil\u0259c\u0259k. M\u0259n h\u0259l\u0259 Avropa Parlamentinin r\u00fcsvay\u00e7\u0131 davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 demir\u0259m. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, yeni t\u0259rkib d\u0259 k\u00f6hn\u0259sind\u0259n x\u00fcsusil\u0259 f\u0259rql\u0259nmir. H\u0259min az\u0259rbaycanofobiya v\u0259 tamamil\u0259 he\u00e7 bir motivi olmayan eyni h\u00fccumlar. Biz, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, onlar\u0131 yada salm\u0131r\u0131q, n\u0259 bu Avropa Parlamentini, n\u0259 d\u0259 deputatlar\u0131, h\u0259tta bu insanlar\u0131n kim oldu\u011funu da bilmirik. Amma onlar Az\u0259rbaycanla m\u00fcbariz\u0259ni \u00f6zl\u0259rinin h\u0259yat amal\u0131na \u00e7eviribl\u0259r. M\u0259n h\u0259l\u0259 suverenliyimizi b\u0259rpa etdikd\u0259n sonra, m\u0259hz bu s\u0259b\u0259bd\u0259n el\u0259 \u00fc\u00e7 ay sonra biziml\u0259 ba\u011fl\u0131 ayr\u0131-se\u00e7kilik ed\u0259n Avropa \u015euras\u0131 Parlament Assambleyas\u0131n\u0131 demir\u0259m. \u018fg\u0259r onlar, \u00f6zl\u0259ri dedikl\u0259ri kimi, guya insan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n pozulmas\u0131ndan dan\u0131\u015f\u0131rlarsa, bunu 20 il \u0259rzind\u0259 ed\u0259 bil\u0259rdil\u0259r. Niy\u0259 etm\u0259dil\u0259r? Dem\u0259k, bu, s\u0259b\u0259bdir. M\u0259n bir d\u0259f\u0259 demi\u015fdim ki, biz yet\u0259rinc\u0259 b\u00f6y\u00fck sal da\u015f\u0131 t\u0259rp\u0259tmi\u015fik, h\u0259tta biz\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u0259 bil\u0259c\u0259yind\u0259n d\u0259 daha \u00e7ox b\u00f6y\u00fck h\u0259cmli olan\u0131n\u0131. \u0130ndiki v\u0259ziyy\u0259td\u0259 bu, bir \u00e7ox avropal\u0131n\u0131n, &#8211; h\u0259m d\u0259 t\u0259kc\u0259 onlar\u0131n deyil, &#8211; irad\u0259sin\u0259 zidd h\u0259ll olunan s\u0131rf lokal m\u00fcnaqi\u015f\u0259 deyil. Onlar bizi as\u0131l\u0131 v\u0259ziyy\u0259td\u0259 saxlamaq, buraya g\u0259lm\u0259k, biz\u0259 m\u00fchazir\u0259 oxumaq, prosesd\u0259 i\u015ftirak etm\u0259k, gedib-g\u0259lm\u0259k, monitorinq aparmaq ist\u0259yirdil\u0259r. Biz onlar\u0131 b\u00fct\u00fcn bunlardan m\u0259hrum etdik. Amma biz normal m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r t\u0259klif edirik: g\u0259lin, normal, ikit\u0259r\u0259fli \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q ed\u0259k. Biz sizd\u0259n as\u0131l\u0131 deyilik, sizd\u0259n he\u00e7 n\u0259 g\u00f6zl\u0259mirik, sizin ail\u0259niz\u0259 \u00fczv olma\u011fa can atm\u0131r\u0131q, a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131 des\u0259k, siz he\u00e7 vaxt m\u00fcs\u0259lman \u0259halisi olan \u00f6lk\u0259ni q\u0259bul etm\u0259y\u0259c\u0259ksiniz. El\u0259 is\u0259 g\u0259lin, yax\u015f\u0131 qon\u015fular olaq, \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q ed\u0259k, buyurun, ticar\u0259t ed\u0259k, sataq, alaq, texnologiyalar \u0259ld\u0259 ed\u0259k. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, bunlar\u0131n b\u00fct\u00fcn f\u0259aliyy\u0259ti bizim Avropa \u0130ttifaq\u0131 il\u0259 proqramlar\u0131n ham\u0131s\u0131n\u0131 dayand\u0131rma\u011f\u0131m\u0131za g\u0259tirib \u00e7\u0131xard\u0131. B\u00fct\u00fcn tvininq proqramlar\u0131 dayand\u0131r\u0131l\u0131b, Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n leqal olan qrantlar\u0131n\u0131n ham\u0131s\u0131 dondurulub. Qism\u0259n qeyri-leqal olanlar da var, \u0259sas\u0259n G\u00fcrc\u00fcstandan ke\u00e7m\u0259kl\u0259 s\u0259rh\u0259dd\u0259n buraya pullar g\u0259tirilir, yen\u0259 d\u0259 soros\u00e7u strukturlar\u0131n \u0259lalt\u0131lar\u0131 vasit\u0259sil\u0259, amma \u0259vv\u0259lki kimi deyil, h\u0259m d\u0259 bizim h\u00fcquq-m\u00fchafiz\u0259 orqanlar\u0131 b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 izl\u0259yir. Amma bizim leqal qrantlardan imtina etm\u0259yimizin s\u0259b\u0259bi odur ki, onlar \u0259razimizd\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259, \u0259sas\u0259n g\u0259ncl\u0259r\u0259 istiqam\u0259tl\u0259nmi\u015f \u00f6z platformalar\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131na y\u00f6n\u0259ldilmi\u015fdi. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, biz Az\u0259rbaycan g\u0259ncliyinin b\u0259zi n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin x\u0259yan\u0259t yolu tutdu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fck, a\u00e7\u0131q-a\u015fkar satq\u0131nl\u0131q, erm\u0259ni\u00e7ilikl\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u2013 bu da NED (\u0410merikan\u0131n \u201cNational Endowment for Democracy\u201d) v\u0259 EED (\u201cEurop\u0435an Endowment for Democracy\u201d) t\u0259r\u0259find\u0259n maliyy\u0259l\u0259\u015fdiril\u0259n s\u00f6zd\u0259 qrant proqramlar\u0131 vasit\u0259sil\u0259 beyinl\u0259rin yuyulmas\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259sidir. H\u0259tta burada siz nec\u0259 klonla\u015fd\u0131rma oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz, adlar eynidir, sad\u0259c\u0259, birind\u0259 \u201cNational\u201d, dig\u0259rind\u0259 \u201cEuropean\u201d s\u00f6zl\u0259ri var. Bax, onlar\u0131n nail olduqlar\u0131 bundan ibar\u0259tdir, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 d\u0259 davam ed\u0259c\u0259k, daha b\u00f6y\u00fck divar ucald\u0131lacaq. Onlar M\u0259rk\u0259zi Asiya \u00f6lk\u0259l\u0259ri il\u0259 yax\u0131nla\u015fmaq \u00fczr\u0259 \u00f6z siyas\u0259tini nec\u0259 h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259c\u0259kl\u0259r? Rusiya \u00fcz\u0259rind\u0259n \u0259laq\u0259 saxlayacaqlar? \u015e\u00fcbh\u0259 edir\u0259m. B\u0259lk\u0259 \u0130ran \u00fcz\u0259rind\u0259n? Yen\u0259 d\u0259 \u015f\u00fcbh\u0259 edir\u0259m. Az\u0259rbaycan\u0131n alt\u0131ndan tunel \u00e7\u0259k\u0259c\u0259kl\u0259r? Y\u0259qin ki, bu da olmayacaq. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259, sad\u0259c\u0259, ay\u0131q ba\u015fla yana\u015fmaq, Avropaya, h\u0259r hans\u0131 Avropa \u00f6lk\u0259sin\u0259 qar\u015f\u0131 he\u00e7 vaxt pis bir \u015fey etm\u0259mi\u015f Az\u0259rbaycan\u0131 etibarl\u0131 t\u0259r\u0259fda\u015f kimi qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Yaln\u0131z cavab verirdim v\u0259 cavab verm\u0259y\u0259 davam ed\u0259c\u0259y\u0259m. Yax\u015f\u0131l\u0131\u011fa yax\u015f\u0131l\u0131qla, pisliy\u0259 is\u0259 adekvat cavab veril\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p><strong>Nigar Sabirq\u0131z\u0131<\/strong>:\u00a0<em><strong>C\u0259nab Prezident, icaz\u0259nizl\u0259, m\u0259n bir q\u0259d\u0259r f\u0259rqli sual verm\u0259k ist\u0259yir\u0259m. Siz bir q\u0259d\u0259r \u0259vv\u0259l bir c\u00fcml\u0259 i\u015fl\u0259tdiniz ki, bizim i\u015fimiz\u0259 he\u00e7 kim qar\u0131\u015fa bilm\u0259z. \u018flb\u0259tt\u0259, bu, inkaredilm\u0259z bir faktd\u0131r ki, Sizin q\u0259tiyy\u0259tiniz say\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan bu g\u00fcn yaln\u0131z regionumuzda yox, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada bir g\u00fcc\u0259 \u00e7evrilib. El\u0259 Siz d\u0259 bir q\u0259d\u0259r \u0259vv\u0259l qeyd etdiyiniz kimi, Makron Az\u0259rbaycans\u0131z ya\u015faya bilmir, Az\u0259rbaycan\u0131 bir g\u00fcc kimi g\u00f6r\u00fcr v\u0259 Fransan\u0131n daxili i\u015fl\u0259rin\u0259 qar\u0131\u015fmaqda bizi ittiham edir, yaxud bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn \u0259vv\u0259l m\u0259lum t\u0259yyar\u0259 hadis\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 Rusiya Prezidentinin Az\u0259rbaycandan \u00fczr ist\u0259m\u0259si. Bu, ilk d\u0259f\u0259 idi ki, Rusiya d\u00f6vl\u0259ti dig\u0259r d\u00f6vl\u0259td\u0259n \u00fczr ist\u0259yirdi. \u00c7oxlar\u0131 buna inanm\u0131rd\u0131, amma bu, ba\u015f verdi v\u0259 b\u00fct\u00fcn bunlar onun g\u00f6st\u0259ricisidir ki, Az\u0259rbaycan g\u00fccl\u00fc d\u00f6vl\u0259tdir, onunla hesabla\u015fmal\u0131 olduqlar\u0131n\u0131 anlay\u0131rlar, ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcrl\u0259r. Co\u011frafi c\u0259h\u0259td\u0259n ki\u00e7ik, amma qalib v\u0259 g\u00fccl\u00fc bir d\u00f6vl\u0259tin Prezidenti olmaq nec\u0259 hissdir?<\/strong><\/em><\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0Nec\u0259 deyim siz\u0259, birincisi, b\u00f6y\u00fck m\u0259suliyy\u0259tdir. \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259, m\u0259n \u00f6z v\u0259zif\u0259m\u0259 bax, bel\u0259 yana\u015f\u0131ram, h\u0259r g\u00fcn, h\u0259r saat, gec\u0259-g\u00fcnd\u00fcz. \u0130kincisi, b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259r\u0259fdir. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, m\u0259n x\u00fcsusil\u0259 son vaxtlar \u00e7ox sevinir\u0259m. Son d\u00f6rd ildir ki, m\u0259nim h\u0259yat\u0131m tam f\u0259rqlidir. Ham\u0131m\u0131z\u0131n h\u0259yat\u0131 f\u0259rqlidir, ham\u0131m\u0131z tamamil\u0259 ba\u015fqa \u0259hvali-ruhiyy\u0259 il\u0259 ya\u015fay\u0131r\u0131q, oyan\u0131r\u0131q, xaric\u0259 gedirik. Qalib \u00f6lk\u0259nin n\u00fcmay\u0259nd\u0259si kimi, x\u00fcsusil\u0259 r\u0259hb\u0259ri kimi ya\u015famaq, i\u015fl\u0259m\u0259k, beyn\u0259lxalq t\u0259maslarda olmaq tamamil\u0259 f\u0259rqli hissdir. X\u00fcsusil\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq ki, 17 il \u0259rzind\u0259 biz tam f\u0259rqli bir v\u0259ziyy\u0259td\u0259 idik, haql\u0131 oldu\u011fumuza baxmayaraq, bizi haqs\u0131z hesab edirdil\u0259r. B\u00fct\u00fcn bu 17 il \u0259rzind\u0259 ictimaiyy\u0259tin diqq\u0259tind\u0259n k\u0259nar bir \u00e7ox m\u0259qamlar olub ki, insan\u0131 d\u0259rind\u0259n h\u0259m hidd\u0259tl\u0259ndirirdi, h\u0259m \u00fcz\u00fcrd\u00fc, h\u0259m d\u0259 incidirdi. \u018fdal\u0259tsizlik \u2013 \u00e7\u00fcnki, nec\u0259 deyim, \u0259n b\u00f6y\u00fck \u0259dal\u0259tsizlik el\u0259 \u0259dal\u0259tsizlikdir.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn h\u0259r yerd\u0259 v\u0259 h\u0259r sah\u0259d\u0259 ged\u0259n inki\u015faf\u0131n t\u0259m\u0259lind\u0259 m\u0259hz xo\u015f \u0259hvali-ruhiyy\u0259, xo\u015f ovqat, c\u0259miyy\u0259timizin rahat ya\u015famas\u0131, \u00f6z\u00fcn\u0259 \u0259minlik hissl\u0259ri dayan\u0131r. M\u0259n d\u0259 bilir\u0259m ki, arxamda Az\u0259rbaycan xalq\u0131 dayan\u0131r. Az\u0259rbaycan xalq\u0131 da bilir ki, m\u0259n onun arxas\u0131nda dayan\u0131ram, y\u0259ni, bu, x\u00fcsusi bir hissdir. Bunu y\u0259qin ki, bir \u00e7oxlar\u0131 ya\u015famay\u0131b. X\u00fcsusil\u0259 h\u0259r iki d\u00f6vrd\u0259 \u00f6lk\u0259y\u0259 r\u0259hb\u0259rlik ed\u0259n \u015f\u0259xs kimi b\u0259lk\u0259 d\u0259 bu, unikal t\u0259cr\u00fcb\u0259dir. D\u00f6rd il ke\u00e7m\u0259sin\u0259 baxmayaraq, h\u0259l\u0259 ki, bunu tam anlamaq \u00e7\u0259tindir. M\u0259n azad edilmi\u015f torpaqlarda b\u0259lk\u0259 d\u0259 100 d\u0259f\u0259d\u0259n \u00e7ox olmu\u015fam v\u0259 h\u0259r d\u0259f\u0259 ged\u0259nd\u0259 \u00f6z\u00fcm\u0259 eyni s\u00f6zl\u0259ri deyir\u0259m, eyni sevinci b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcr\u0259m. Sanki birinci d\u0259f\u0259 g\u0259lmi\u015f\u0259m oraya. Y\u0259ni, siz nec\u0259, m\u0259n d\u0259 el\u0259. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, m\u0259suliyy\u0259t v\u0259 q\u00fcrur hissi. Biz el\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 ya\u015fay\u0131r\u0131q ki, do\u011frudan da ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 \u00f6lk\u0259mizl\u0259, xalq\u0131m\u0131zla f\u0259xr ed\u0259 bil\u0259rik.<\/p>\n<p><strong>Nigar Sabirq\u0131z\u0131:<\/strong>\u00a0\u00c7ox sa\u011f olun, t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m.<\/p>\n<p><strong>V\u0259fa A\u011fabalayeva:<\/strong>\u00a0<em><strong>C\u0259nab Prezident, bu yax\u0131nlarda t\u0259sad\u00fcf\u0259n qar\u015f\u0131ma bir m\u00fcsahib\u0259niz \u00e7\u0131xd\u0131. Siz o m\u00fcsahib\u0259ni hakimiyy\u0259t\u0259 t\u0259z\u0259 g\u0259ldiyiniz ill\u0259rd\u0259 vermi\u015fdiniz. Orada bel\u0259 bir c\u00fcml\u0259 var idi ki, m\u0259n hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259l\u0259nd\u0259 el\u0259 bilirdim ki, h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 d\u00fcnyada \u0259dal\u0259t var, h\u00fcquq var v\u0259 o, i\u015fl\u0259yir, amma zamanla m\u0259n g\u00f6rd\u00fcm ki, bu, i\u015fl\u0259mir. Bir m\u0259qama toxunmaq ist\u0259yir\u0259m, biz Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti olaraq Sizin say\u0259nizd\u0259 h\u0259r zaman ki\u00e7ik d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin v\u0259 ada d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin yan\u0131nda olmu\u015fuq. Az\u0259rbaycan televiziyalar\u0131 h\u0259min \u0259razil\u0259rd\u0259 \u00e7\u0259kili\u015fl\u0259r edirl\u0259r. Baxmayaraq ki, b\u00f6y\u00fck media subyektl\u0259ri susur, dan\u0131\u015fm\u0131r, gizl\u0259dir. Amma Az\u0259rbaycan televiziyalar\u0131 Afrikan\u0131n q\u0259rbind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n, neokolonial siyas\u0259t n\u0259tic\u0259sind\u0259 m\u0259hv olan \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259, adalarda, Korsikada, Yeni Kaledoniyada \u00e7\u0259kili\u015fl\u0259r edirl\u0259r. Sad\u0259 xalq\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri , &#8211; \u0259n az\u0131ndan e\u015fitdiyim c\u00fcml\u0259l\u0259ri indi Siz\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131ram, &#8211; qeyd edirl\u0259r ki, biz Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tin\u0259 v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n liderin\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edirik. \u0130nan\u0131n ki, onlar\u0131n h\u0259r biri Sizi tan\u0131y\u0131r. El\u0259 bu m\u0259qamda sual\u0131m bundan ibar\u0259tdir ki, neokolonial siyas\u0259tl\u0259 ba\u011fl\u0131 n\u00f6vb\u0259ti m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 h\u0259d\u0259fl\u0259rimiz n\u0259d\u0259n ibar\u0259t olacaq v\u0259 biz bu missiyan\u0131n \u00f6n\u00fcnd\u0259 ged\u0259c\u0259yikmi?<\/strong><\/em><\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0B\u0259li, bu, davam ed\u0259c\u0259k. Az\u0259rbaycan c\u0259miyy\u0259ti art\u0131q \u00f6z m\u00f6vqeyini ortaya qoyub v\u0259 Bak\u0131 T\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs Qrupunun f\u0259aliyy\u0259ti ild\u0259n-il\u0259 geni\u015fl\u0259nir, b\u00f6y\u00fcy\u00fcr. Yen\u0259 d\u0259 deyir\u0259m, \u0259g\u0259r bu proses m\u00fc\u0259yy\u0259n s\u0259b\u0259bl\u0259r \u00fcz\u00fcnd\u0259n ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131rsa, bu g\u00fcn bu, art\u0131q h\u0259yat\u0131m\u0131z\u0131n bir par\u00e7as\u0131d\u0131r v\u0259 x\u00fcsusil\u0259 bu \u0259razil\u0259rin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fm\u0259k, onlar\u0131n dilind\u0259n probleml\u0259rini e\u015fitm\u0259k, onlar\u0131n g\u00f6z\u00fcnd\u0259 bu h\u0259sr\u0259ti, bu t\u00fck\u0259nmi\u015f \u00fcmidl\u0259ri g\u00f6rm\u0259k h\u0259m a\u011f\u0131rd\u0131r, h\u0259m d\u0259 ki, \u00e7ox tan\u0131\u015fd\u0131r. \u00c7\u00fcnki biz d\u0259 uzun ill\u0259r t\u0259xmin\u0259n eyni v\u0259ziyy\u0259td\u0259 idik. Biz m\u00fcst\u0259qil olmayan d\u00f6vrd\u0259 m\u00fcst\u0259qillik e\u015fqi il\u0259 ya\u015fam\u0131\u015f\u0131q, h\u0259r halda c\u0259miyy\u0259timizin b\u00f6y\u00fck qismi. Biz m\u00fcst\u0259qillik \u0259ld\u0259 etdik v\u0259 d\u0259rhal i\u015f\u011fala m\u0259ruz qald\u0131q, h\u0259tta ondan qabaq. Bu \u0259dal\u0259tsizlik el\u0259 h\u0259yat\u0131m\u0131z\u0131n bir par\u00e7as\u0131 idi v\u0259 biz bu \u0259dal\u0259tsizlikd\u0259n can\u0131m\u0131z\u0131 xalq\u0131m\u0131z\u0131n irad\u0259si il\u0259 qurtard\u0131q. Amma bu xalqlar faktiki olaraq he\u00e7 bir k\u00fctl\u0259vi informasiya vasit\u0259l\u0259rin\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f \u0259ld\u0259 ed\u0259 bilmirl\u0259r. Onlar h\u0259d\u0259l\u0259nir, onlara qar\u015f\u0131 \u0259dal\u0259tsizlik bir qayda olaraq art\u0131q \u00f6z\u00fcn\u00fc t\u0259sdiql\u0259yib. Onlar\u0131n m\u00fcdafi\u0259sin\u0259 qalxmaq ist\u0259y\u0259n t\u0259r\u0259fl\u0259rin, t\u0259\u015fkilatlar\u0131n say\u0131 da \u00e7ox azd\u0131r. \u00c7\u00fcnki yen\u0259 d\u0259 deyir\u0259m, m\u0259n bunu demi\u015f\u0259m, he\u00e7 kim ba\u015fa\u011fr\u0131s\u0131 ist\u0259mir, he\u00e7 kim ist\u0259mir ki, b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259tl\u0259rl\u0259, &#8211; h\u0259r halda \u00f6zl\u0259rini bel\u0259 sayan, &#8211; \u00fcz-\u00fcz\u0259 g\u0259lsin. Amma biz bunu edirik v\u0259 ed\u0259c\u0259yik. Bu m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259\u00e7ilik praktikas\u0131 davam ed\u0259n\u0259 q\u0259d\u0259r biz o xalqlar\u0131n yan\u0131nda olaca\u011f\u0131q. Art\u0131q bunu Az\u0259rbaycan c\u0259miyy\u0259ti \u00f6z m\u0259n\u0259vi borcu kimi qiym\u0259tl\u0259ndirir v\u0259 siz d\u0259 qeyd etdiniz, bizim televiziya kanallar\u0131 o b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 olark\u0259n, yerind\u0259 o insanlar\u0131n v\u0259ziyy\u0259ti il\u0259 tan\u0131\u015f olark\u0259n bir daha, o ac\u0131 m\u0259nz\u0259r\u0259ni g\u00f6r\u00fcr.<\/p>\n<p>S\u00f6z\u00fcn d\u00fcz\u00fc, b\u0259lk\u0259 on il bundan \u0259vv\u0259l he\u00e7 m\u0259nim d\u0259 bu b\u00f6lg\u0259l\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 o q\u0259d\u0259r d\u0259 \u00e7ox x\u0259b\u0259rim yox idi. Amma bu son qas\u0131r\u011fa n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xan m\u0259lumat m\u0259ni bir daha, bel\u0259 des\u0259k, d\u0259rind\u0259n sars\u0131td\u0131. S\u0259n dem\u0259, Fransa say\u0131lan bir \u0259razid\u0259 \u0259halinin 70-75 faizi yoxsulluq \u015f\u0259raitind\u0259 ya\u015fay\u0131r. Ax\u0131 n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn bu, onda Fransada olmal\u0131d\u0131r? Fransan\u0131n prezidenti oraya g\u0259lib deyir ki, Fransa olmasa, siz 10 min d\u0259f\u0259 daha pis ya\u015fayars\u0131n\u0131z. Hara daha pis ya\u015famaq olar? Yetmi\u015f be\u015f faiz yoxsulluq \u015f\u0259raitind\u0259, m\u0259nzil fondunun 30-40 faizi k\u00f6hn\u0259lmi\u015f, q\u0259zal\u0131 v\u0259ziyy\u0259td\u0259. \u018fg\u0259r bu Fransad\u0131rsa, onda s\u0259n dem\u0259 Fransa yoxsul \u00f6lk\u0259 imi\u015f. Y\u0259ni, sad\u0259c\u0259 olaraq, oran\u0131 strateji bir m\u0259nt\u0259q\u0259 kimi saxlamaq, oran\u0131n t\u0259bii s\u0259rv\u0259tl\u0259rini talamaq v\u0259 xalqlar\u0131 \u0259zm\u0259k, assimilyasiyaya m\u0259ruz qoymaq, onlar\u0131 \u00f6z m\u0259nliyind\u0259n, dilind\u0259n, m\u0259d\u0259niyy\u0259tind\u0259n m\u0259hrum etm\u0259k v\u0259h\u015filikdir. Bu, he\u00e7 bir \u00f6lk\u0259y\u0259 \u015f\u0259r\u0259f g\u0259tirmir.<\/p>\n<p>Son ill\u0259r\u0259 q\u0259d\u0259r b\u00fct\u00fcn bunlar \u00f6rt-basd\u0131r edilirdi. He\u00e7 kim bu bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015fm\u0131rd\u0131, he\u00e7 kim o b\u00f6lg\u0259l\u0259rin insanlar\u0131n\u0131 he\u00e7 yer\u0259 d\u0259v\u0259t etmirdi. Orada haql\u0131 etiraz ba\u015flayanda, g\u00f6r\u00fcn, Fransa hans\u0131 q\u0259ddarl\u0131qla bu etiraz\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 ald\u0131, 13 n\u0259f\u0259r h\u0259lak oldu, min n\u0259f\u0259r h\u0259bs edildi. Onlar\u0131 oradan Fransan\u0131n \u0259sas yerl\u0259rin\u0259 g\u0259tirdil\u0259r. Ona g\u00f6r\u0259 biz, \u0259lb\u0259tt\u0259, d\u00f6vl\u0259t olaraq \u00f6z s\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc deyirik. Amma qeyri-h\u00f6kum\u0259t t\u0259\u015fkilatlar\u0131m\u0131z, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, bu i\u015fl\u0259ri davam etdirm\u0259lidirl\u0259r.<\/p>\n<p><strong>Qay \u015eoun<\/strong>:\u00a0<em><strong>C\u0259nab Prezident, icaz\u0259 verin, ingilis dilind\u0259 bir sual da verim. T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. Siz i\u015fini \u00f6z n\u0259zar\u0259ti alt\u0131nda saxlayan \u00f6lk\u0259l\u0259rin d\u0259y\u0259ri haqq\u0131nda dan\u0131\u015fd\u0131n\u0131z. G\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259, xarici siyas\u0259t bax\u0131m\u0131ndan, Tramp administrasiyas\u0131n\u0131n g\u00f6r\u0259c\u0259yi i\u015fl\u0259r bar\u0259d\u0259 bizd\u0259 d\u0259 b\u0259zi m\u0259lumatlar var. Nec\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrs\u00fcn\u00fcz, qloballa\u015fma, ba\u015fa d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fcm\u00fcz kimi, art\u0131q son g\u00fcnl\u0259rini ya\u015fam\u0131rm\u0131?<\/strong><\/em><\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, h\u0259tta ondan \u0259vv\u0259l bu, ba\u015f verib. \u018fg\u0259r xat\u0131rlay\u0131rs\u0131n\u0131zsa, son ill\u0259r qloballa\u015fma haqq\u0131nda o q\u0259d\u0259r d\u0259 \u00e7ox e\u015fitmirik. Ola bil\u0259r ki, bu, 10, yaxud 15 il \u0259vv\u0259l bir tendensiya olub, lakin o, al\u0131nmad\u0131. \u00c7\u00fcnki bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259 ona qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131xd\u0131. Onun n\u0259 m\u0259na da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 da bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn ayd\u0131n deyildi. Qloballa\u015fma daha \u00e7ox ticar\u0259t\u0259, yoxsa b\u00fct\u00fcn m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 &#8211; \u0259g\u0259r bel\u0259 ifad\u0259 etm\u0259k olarsa &#8211; eyni g\u00f6zl\u0259 baxmaq idi? Bir s\u00f6zl\u0259, biz buna h\u0259r zaman qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131xm\u0131\u015f\u0131q v\u0259 h\u0259tta qloballa\u015fma Q\u0259rbin siyas\u0259tind\u0259 \u0259sas tendensiya say\u0131ld\u0131\u011f\u0131 vaxtlarda ayd\u0131n \u015f\u0259kild\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f etmi\u015fik. H\u0259tta Prezident Tramp se\u00e7ilm\u0259zd\u0259n \u0259vv\u0259l h\u0259min m\u0259s\u0259l\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 g\u00fcnd\u0259likd\u0259 \u0259sas yer tutmurdu. Bununla bel\u0259, \u0259min\u0259m ki, o, al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn tamamil\u0259 aradan qalxacaq. Bir \u00e7ox insan he\u00e7 onun n\u0259 m\u0259na da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 bel\u0259 bilmir. Y\u0259ni, o, m\u00fcdaxil\u0259 al\u0259ti kimi istifad\u0259 olunmu\u015f, h\u00f6kmranl\u0131q platformas\u0131n\u0131n qurulmas\u0131, g\u0259nc n\u0259slin fikrinin d\u0259yi\u015fdirilm\u0259sin\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015fdir. \u00c7\u00fcnki qloballa\u015fman\u0131n \u0259sas h\u0259d\u0259fi g\u0259nc n\u0259sil idi. Bu yana\u015fma onlar\u0131 d\u00fcnya sakinl\u0259rin\u0259 \u00e7evirm\u0259k, onlar\u0131 m\u0259d\u0259niyy\u0259ti, milli m\u0259nsubiyy\u0259ti, milli \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsuslu\u011fu, l\u0259yaq\u0259ti olmayan insana d\u00f6nd\u0259rm\u0259k, \u0259lind\u0259 pult olanlar\u0131n sanki robotuna \u00e7evirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn hesablanm\u0131\u015fd\u0131r. Bir s\u00f6zl\u0259, \u0259min\u0259m ki, onun vaxt\u0131 art\u0131q ke\u00e7ib, bitib.<\/p>\n<p><strong>Qay \u015eoun:<\/strong>\u00a0T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m.<\/p>\n<p><strong>V\u00fcsal M\u0259tl\u0259b<\/strong>:\u00a0<em><strong>C\u0259nab Prezident, biz art\u0131q \u00fc\u00e7 saata yax\u0131nd\u0131r i\u015fl\u0259yirik. \u018fg\u0259r h\u0259mkarlar\u0131m\u0131z da etiraz etmirs\u0259, bunu sonuncu sual kimi q\u0259bul ed\u0259k. \u018fslind\u0259, b\u0259lk\u0259 bu m\u00f6vzunun sona qalmas\u0131n\u0131n bir r\u0259mzi m\u0259nas\u0131 da var. Biz birinci missiyan\u0131, y\u0259ni, torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n azad olunmas\u0131n\u0131 u\u011furla tamamlad\u0131q v\u0259 ikinci missiyan\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259kd\u0259yik &#8211; B\u00f6y\u00fck Qay\u0131d\u0131\u015f, b\u0259rpa-quruculuq. Siz d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 qeyd etmisiniz ki, biz bu Q\u0259l\u0259b\u0259ni, bu m\u00f6vzunu \u00e7ox istismar ed\u0259 bilm\u0259rik. Bu Q\u0259l\u0259b\u0259 eyforiyas\u0131 il\u0259 ya\u015faya bilm\u0259rik. \u0130ndi g\u00f6r\u00fcn\u0259n odur ki, biz \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc missiya il\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259yik. S\u00f6hb\u0259t Q\u0259rbi az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u00f6z d\u0259d\u0259-baba yurdlar\u0131na qay\u0131d\u0131\u015f\u0131ndan gedir. \u0130ndiki \u015f\u0259rtl\u0259r alt\u0131nda bu perspektivl\u0259r n\u0259 q\u0259d\u0259r real g\u00f6r\u00fcn\u00fcr?<\/strong><\/em><\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev<\/strong>: Bilirsiniz, o, bizd\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131r. Biz n\u0259 q\u0259d\u0259r f\u0259al olsaq, perspektivl\u0259r d\u0259 o q\u0259d\u0259r \u00fcmidverici olacaq. T\u0259bii ki, Qaraba\u011f\u0131n i\u015f\u011fal\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 biz bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 f\u0259al m\u0259\u015f\u011ful ola bilm\u0259zdik. Halbuki h\u0259l\u0259 10 il bundan \u0259vv\u0259l m\u0259n bu m\u00f6vzunu art\u0131q siyasi g\u00fcnd\u0259liy\u0259 g\u0259tirmi\u015f oldum v\u0259 m\u0259nim t\u00f6vsiy\u0259ml\u0259 o vaxt Az\u0259rbaycan aliml\u0259ri elmi \u0259s\u0259rl\u0259r yaratma\u011fa ba\u015flam\u0131\u015flar. \u0130r\u0259van xanl\u0131\u011f\u0131 haqq\u0131nda b\u00f6y\u00fck elmi \u0259s\u0259r yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r v\u0259 Q\u0259rbi az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n ke\u00e7mi\u015fd\u0259ki ya\u015fay\u0131\u015f\u0131, orada m\u0259skunla\u015fmas\u0131, tarixi x\u0259rit\u0259l\u0259rin \u00e7ap etdirilm\u0259si. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 biz o vaxt da el\u0259 g\u00f6r\u00fcrd\u00fck, \u00e7\u00fcnki bu, bizim haql\u0131 ist\u0259yimiz idi. Amma yen\u0259 d\u0259 deyir\u0259m, h\u0259r \u015feyin ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131 var v\u0259 s\u0131ra art\u0131q g\u0259lib \u00e7at\u0131b ki, biz bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 daha ciddi m\u0259\u015f\u011ful olma\u011fa ba\u015flam\u0131\u015f\u0131q. \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259, Az\u0259rbaycanda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n, Q\u0259rbi Az\u0259rbaycandan olan bir ne\u00e7\u0259 ictimai qurum vahid bir t\u0259\u015fkilat \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 birl\u0259\u015fdi. Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan \u0130cmas\u0131, onun f\u0259aliyy\u0259ti daha da t\u0259kmill\u0259\u015fdi, o c\u00fcml\u0259d\u0259n beyn\u0259lxalq f\u0259aliyy\u0259ti, bir \u00e7ox beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlarla t\u0259maslar yaratd\u0131 v\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259 art\u0131q beyn\u0259lxalq g\u00fcnd\u0259liy\u0259 sal\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. \u00c7\u00fcnki bu, vacibdir. H\u0259m beyn\u0259lxalq leksikona, h\u0259m beyn\u0259lxalq g\u00fcnd\u0259liy\u0259 art\u0131q bu m\u0259s\u0259l\u0259 sal\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. Bundan sonra \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, bizim h\u0259m qeyri-h\u00f6kum\u0259t t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131n, h\u0259m d\u00f6vl\u0259tin f\u0259aliyy\u0259ti ondan ibar\u0259t olacaq ki, Q\u0259rbi az\u0259rbaycanl\u0131lar \u00f6z d\u0259d\u0259-baba torpaqlar\u0131na, orada ya\u015fad\u0131qlar\u0131 k\u0259ndl\u0259r\u0259, \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r\u0259 qay\u0131da bilsinl\u0259r v\u0259 orada ya\u015fas\u0131nlar. Bu, b\u00fct\u00fcn beyn\u0259lxalq norma v\u0259 prinsipl\u0259r\u0259 uy\u011fun olan bir t\u0259l\u0259bdir.<\/p>\n<p>X\u00fcsusil\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq ki, indiki Erm\u0259nistan \u0259razisi, dem\u0259k olar ki, vaxtil\u0259 onun m\u00fctl\u0259q \u0259ks\u0259riyy\u0259tini t\u0259\u015fkil ed\u0259n hiss\u0259si az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n ya\u015fad\u0131qlar\u0131 tarixi torpaqlard\u0131r. Bu g\u00fcn biz deyirik ki, 300 min Q\u0259rbi az\u0259rbaycanl\u0131 o b\u00f6lg\u0259l\u0259r\u0259 qay\u0131tmal\u0131d\u0131r. Amma b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 o b\u00f6lg\u0259d\u0259n \u00e7\u0131xm\u0131\u015f v\u0259 bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 ya\u015fayanlar\u0131n v\u0259 onlar\u0131n n\u0259v\u0259l\u0259rinin, n\u0259tic\u0259l\u0259rinin say\u0131 300 mind\u0259n bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 \u00e7oxdur. H\u0259l\u0259 XIX \u0259sr rus imperiyas\u0131n\u0131n x\u0259rit\u0259l\u0259rin\u0259 bax\u0131n. Orada b\u00fct\u00fcn toponiml\u0259rin Az\u0259rbaycan m\u0259n\u015f\u0259li olmas\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnd\u0259dir, ya da rus imperiyas\u0131n\u0131n XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 t\u0259rtib edilmi\u015f x\u0259rit\u0259l\u0259ri. Orada da b\u00fct\u00fcn \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rin adlar\u0131 Az\u0259rbaycan m\u0259n\u015f\u0259lidir. Orada siz \u201cSevan g\u00f6l\u00fc\u201d adl\u0131 bir g\u00f6l g\u00f6rm\u0259zsiniz. Orada G\u00f6y\u00e7\u0259 g\u00f6l\u00fc yaz\u0131l\u0131b. Biz dey\u0259nd\u0259 ki, bu, bizim tarixi torpa\u011f\u0131m\u0131zd\u0131r, biz h\u0259qiq\u0259ti deyirik. Bunu h\u0259tta bu yax\u0131nlarda m\u0259tbuata \u00e7\u0131xm\u0131\u015f Erm\u0259nistan\u0131n birinci fa\u015fist prezidentinin \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda da \u00f6z\u00fc deyir ki, \u00fc\u00e7 rayonda az\u0259rbaycanl\u0131lar \u0259ks\u0259riyy\u0259t t\u0259\u015fkil edirdi. Z\u0259ng\u0259zurda az\u0259rbaycanl\u0131lar \u0259ks\u0259riyy\u0259t t\u0259\u015fkil edirdi. B\u0259li. \u018fks\u0259riyy\u0259t yox, tam az\u0259rbaycanl\u0131lardan ibar\u0259t olan k\u0259ndl\u0259r idi. Biz XX \u0259srd\u0259 \u00fc\u00e7 d\u0259f\u0259 deportasiyaya m\u0259ruz qald\u0131q v\u0259 h\u0259r d\u0259f\u0259 bu deportasiya b\u00f6y\u00fck f\u0259sadlara g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131rd\u0131. 1920-ci ilin noyabr\u0131nda Q\u0259rbi Z\u0259ng\u0259zur Az\u0259rbaycandan ayr\u0131ld\u0131 v\u0259 Erm\u0259nistana birl\u0259\u015fdirildi. Ondan iki il \u0259vv\u0259l, \u0259fsuslar olsun ki, Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rini Erm\u0259nistana ba\u011f\u0131\u015flad\u0131 v\u0259 ondan sonrak\u0131 d\u00f6vrd\u0259 xalq\u0131m\u0131z n\u0259 q\u0259d\u0259r \u0259zab-\u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kib. Ona g\u00f6r\u0259 vaxt g\u0259lib ki, Erm\u0259nistan \u015f\u0259rait yarats\u0131n, Q\u0259rbi az\u0259rbaycanl\u0131lar \u00f6z d\u0259d\u0259-baba yurdlar\u0131na qay\u0131da bilsinl\u0259r. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, biz bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 Erm\u0259nistan r\u0259hb\u0259rliyind\u0259n \u00e7ox d\u0259qiq v\u0259 beyn\u0259lxalq h\u00fcquqa uy\u011fun m\u00f6vqe g\u00f6zl\u0259yirik. Onlar h\u0259l\u0259 ki, susma\u011fa \u00fcst\u00fcnl\u00fck verirl\u0259r. Halbuki biz bu m\u0259s\u0259l\u0259ni d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 dil\u0259 g\u0259tirmi\u015fik v\u0259 onlardan konkret cavab g\u00f6zl\u0259yirik. N\u0259 vaxt, hans\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar o b\u00f6lg\u0259l\u0259r\u0259 qay\u0131da bil\u0259rl\u0259r? X\u00fcsusil\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq ki, az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n ya\u015fad\u0131qlar\u0131 k\u0259ndl\u0259rin b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259ti indi tamamil\u0259 bo\u015f qal\u0131b, orada he\u00e7 kim ya\u015fam\u0131r, ora qay\u0131tmaq o q\u0259d\u0259r d\u0259 b\u00f6y\u00fck problem olmaz, y\u0259ni ki, kimis\u0259 oradan k\u00f6\u00e7\u00fcrtm\u0259k laz\u0131m olmayacaq. Sad\u0259c\u0259 olaraq, t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik z\u0259man\u0259ti verilm\u0259lidir. Onlar\u0131n orada ya\u015fama h\u00fcququ tan\u0131nmal\u0131d\u0131r v\u0259 \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, onlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259rait yarad\u0131lmal\u0131d\u0131r. Y\u0259ni, bizim t\u0259l\u0259bimiz bundan ibar\u0259tdir v\u0259 m\u0259n \u00fcmid edir\u0259m, g\u00fcn g\u0259l\u0259c\u0259k ki, Q\u0259rbi az\u0259rbaycanl\u0131lar \u00f6z do\u011fma torpaqlar\u0131na qay\u0131dacaqlar.<\/p>\n<p>M\u0259n hesab edir\u0259m, yax\u015f\u0131 olard\u0131 ki, Erm\u0259nistan\u0131n ba\u015f naziri Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan \u0130cmas\u0131n\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rini q\u0259bul etsin. Bildiyim\u0259 g\u00f6r\u0259, onlar \u0130r\u0259vana da getm\u0259y\u0259 haz\u0131rd\u0131rlar. Q\u0259bul etsin, onlar\u0131n dilind\u0259n onlar\u0131n probleml\u0259rini e\u015fitsin, dinl\u0259sin onlar\u0131. Y\u0259ni, onlar oradan \u0259sass\u0131z qovulmu\u015flar. Onlar\u0131n tam h\u00fcququ var ki, oraya qay\u0131ts\u0131nlar. \u018fg\u0259r bunu etm\u0259s\u0259, onda hans\u0131 Avropa demokratiyas\u0131ndan s\u00f6hb\u0259t gedir? Ax\u0131, Erm\u0259nistan \u00f6z\u00fcn\u00fc bu g\u00fcn Avropa demokratiyas\u0131 yolu il\u0259 ged\u0259n \u00f6lk\u0259 kimi t\u0259qdim edir. Qoy, onu \u0259yani \u015f\u0259kild\u0259 g\u00f6st\u0259rsin. Eyni zamanda, hesab edir\u0259m ki, AT\u018fT d\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00f6z m\u00f6vqeyini bildirm\u0259lidir. Biz Avropa Komissiyas\u0131ndan da m\u00f6vqe g\u00f6zl\u0259yirik. Y\u0259ni, sad\u0259c\u0259 olaraq, bunu g\u00f6rm\u0259zliy\u0259 vurmaq d\u00fczg\u00fcn add\u0131m deyil. Bu, ciddi problemdir. Bu, y\u00fcz minl\u0259rl\u0259 insan\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n b\u0259rpas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sidir. Bu, insan h\u00fcquqlar\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sidir. Bu, \u0259dal\u0259t m\u0259s\u0259l\u0259sidir. Bu, eyni zamanda, g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259k ki, indiki Erm\u0259nistan r\u0259hb\u0259rliyi fa\u015fist deyil. \u00c7\u00fcnki \u00fc\u00e7 prezident fa\u015fist idi. Y\u0259ni, onlar\u0131n a\u00e7\u0131qlamalar\u0131, \u0259m\u0259ll\u0259ri, Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131nda \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fcn d\u0259 i\u015ftirak\u0131 v\u0259 bir \u00e7ox dig\u0259r s\u00fcbutlar var. \u018fg\u0259r indiki ba\u015f nazir demokratd\u0131rsa, \u00f6z\u00fc d\u0259 Avropa demokratiyas\u0131n\u0131n, nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, \u201cbanisi olan\u201d Fransa prezidenti Makronun dostudursa, qoy, onu g\u00f6st\u0259rsin, qoy, icaz\u0259 versin. Y\u0259ni, bizim ist\u0259yimiz bundan ibar\u0259tdir v\u0259 bunu t\u0259l\u0259b etm\u0259k h\u0259r hans\u0131 bir \u0259razi iddias\u0131nda olmaq dem\u0259k deyil. Sad\u0259c\u0259 olaraq, buna insan h\u00fcquqlar\u0131 n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rind\u0259n yana\u015fmaq laz\u0131md\u0131r v\u0259 biz bu m\u0259s\u0259l\u0259ni g\u00fcnd\u0259likd\u0259n \u00e7\u0131xartmayaca\u011f\u0131q. Halbuki biz\u0259 bel\u0259 t\u0259klifl\u0259r var. Amma bunu ham\u0131 bilsin, h\u0259m Erm\u0259nistan, h\u0259m onun arxas\u0131nda duranlar ki, bu m\u0259s\u0259l\u0259 g\u00fcnd\u0259likd\u0259n \u00e7\u0131xmayacaq, o vaxta q\u0259d\u0259r ki, az\u0259rbaycanl\u0131lar t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015f\u0259raitind\u0259 Q\u0259rbi Az\u0259rbaycana v\u0259 o c\u00fcml\u0259d\u0259n Q\u0259rbi Z\u0259ng\u0259zura yerl\u0259\u015f\u0259c\u0259kl\u0259r.<\/p>\n<p><strong>V\u00fcsal M\u0259tl\u0259b:<\/strong>\u00a0T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edirik, c\u0259nab Prezident, m\u00fcsahib\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00e7ox sa\u011f olun.<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0Sa\u011f olun, t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m siz\u0259.<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" title=\"Prezident \u0130lham \u018fliyevin yerli televiziya kanallar\u0131na m\u00fcsahib\u0259si\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/Pwk-BZSJi_U\" width=\"636\" height=\"400\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\" data-mce-fragment=\"1\"><\/iframe><\/p>\n<div><\/div>\n<div><img decoding=\"async\" class=\"img-responsive\" title=\"\" src=\"https:\/\/qafqazinfo.az\/uploads\/1736259075\/p1.jpg\" alt=\"\" \/><br \/>\n<img decoding=\"async\" class=\"img-responsive\" title=\"\" src=\"https:\/\/qafqazinfo.az\/uploads\/1736259075\/p2.jpg\" alt=\"\" \/><br \/>\n<img decoding=\"async\" class=\"img-responsive\" title=\"\" src=\"https:\/\/qafqazinfo.az\/uploads\/1736259095\/p6.jpg\" alt=\"\" \/><br \/>\n<img decoding=\"async\" class=\"img-responsive\" title=\"\" src=\"https:\/\/qafqazinfo.az\/uploads\/1736259095\/p4.jpg\" alt=\"\" \/><br \/>\n<img decoding=\"async\" class=\"img-responsive\" title=\"\" src=\"https:\/\/qafqazinfo.az\/uploads\/1736259112\/p8.jpg\" alt=\"\" \/><br \/>\n<img decoding=\"async\" class=\"img-responsive\" title=\"\" src=\"https:\/\/qafqazinfo.az\/uploads\/1736259112\/p12.jpg\" alt=\"\" \/><br \/>\n<img decoding=\"async\" class=\"img-responsive\" title=\"\" src=\"https:\/\/qafqazinfo.az\/uploads\/1736259112\/p11.jpg\" alt=\"\" \/><br \/>\n<img decoding=\"async\" class=\"img-responsive\" title=\"\" src=\"https:\/\/qafqazinfo.az\/uploads\/1736259112\/p10.jpg\" alt=\"\" \/><br \/>\n<img decoding=\"async\" class=\"img-responsive\" title=\"\" src=\"https:\/\/qafqazinfo.az\/uploads\/1736259112\/p9.jpg\" alt=\"\" \/><\/div>\n<div><\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyev yanvar\u0131n 7-d\u0259 yerli televiziya kanallar\u0131na m\u00fcsahib\u0259 verib. Mecra.az\u00a0m\u00fcsahib\u0259ni t\u0259qdim edir. Az\u0259rbaycan Televiziyas\u0131ndan\u00a0V\u00fcsal M\u0259tl\u0259b: Xo\u015f g\u00f6rd\u00fck, c\u0259nab Prezident. \u018fvv\u0259lc\u0259, icaz\u0259nizl\u0259, art\u0131q \u0259n\u0259n\u0259y\u0259 \u00e7evrilmi\u015f bu m\u00fcsahib\u0259 format\u0131na&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":38081,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-38080","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-manset"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38080","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=38080"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38080\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":38094,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38080\/revisions\/38094"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/38081"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=38080"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=38080"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=38080"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}