{"id":35891,"date":"2024-11-24T12:00:49","date_gmt":"2024-11-24T08:00:49","guid":{"rendered":"https:\/\/mecra.az\/?p=35891"},"modified":"2024-11-24T15:30:26","modified_gmt":"2024-11-24T11:30:26","slug":"nasa-nin-c%c9%99lilabadli-alimi-ora-nec%c9%99-gedib-cixib-musahibe","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mecra.az\/?p=35891","title":{"rendered":"NASA-n\u0131n c\u0259lilabadl\u0131 alimi: Ora nec\u0259 gedib \u00e7\u0131x\u0131b? (M\u00dcSAH\u0130B\u018f)"},"content":{"rendered":"<p><strong>Orta t\u0259hsilini C\u0259lilabad \u015f\u0259h\u0259ri s\u0259kkiz sayl\u0131 Texniki v\u0259 Humanitar f\u0259nl\u0259r t\u0259may\u00fcll\u00fc m\u0259kt\u0259b-liseyd\u0259 al\u0131b. 2005-ci ild\u0259 Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universitetinin Geologiya fak\u00fclt\u0259sinin Geofizika ixtisas\u0131na q\u0259bul olub. Bakalavr pill\u0259sind\u0259 t\u0259hsil ald\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vrd\u0259n Geologiya v\u0259 Geofizika \u0130nstitutunda b\u00f6y\u00fck laborant olaraq f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flay\u0131b. 2011-ci ild\u0259 BDU-nun Seysmologiya v\u0259 seysmometriya ixtisasla\u015fmas\u0131 \u00fczr\u0259 magistr ad\u0131n\u0131 qazan\u0131b.\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Magistraturan\u0131n sonuncu t\u0259dris ilind\u0259 DAAD m\u00fcbadil\u0259 proqram\u0131n\u0131n qalibi kimi t\u0259dqiqat i\u015fini Almaniya Yer Elml\u0259r M\u0259rk\u0259zind\u0259 apar\u0131b. 2015-2019-cu ill\u0259rd\u0259 \u00c7in Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131 Universiteti \u015eanxay Astronomiya r\u0259s\u0259dxanas\u0131n\u0131 bitirib. \u00c7in Elml\u0259r Akademiyas\u0131nda Kosmik Geodeziya v\u0259 Geodinamika \u00fczr\u0259 doktorantura t\u0259hsili al\u0131b. T\u0259hsil ald\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vrd\u0259 Akademiya t\u0259r\u0259find\u0259n iki d\u0259f\u0259 \u0259n yax\u015f\u0131 xarici t\u0259l\u0259b\u0259 se\u00e7ilib. &#8220;\u015e\u0259rqi Aral\u0131q d\u0259nizi v\u0259 Qafqaz b\u00f6lg\u0259sind\u0259 yer qab\u0131\u011f\u0131 deformasiyas\u0131n\u0131n GPS v\u0259 seysmik m\u0259lumatlar \u0259sas\u0131nda \u00f6yr\u0259nilm\u0259si\u201d m\u00f6vzusunda t\u0259dqiqat i\u015fini u\u011furla m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259r\u0259k astrometriya v\u0259 f\u0259za cisiml\u0259ri \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru elmi d\u0259r\u0259c\u0259sini al\u0131b. Daha sonra Pekin Universitetin\u0259 m\u00fcraci\u0259t edib v\u0259 orada &#8220;BOYA&#8221; adlanan postdoktorantura proqram\u0131n\u0131n qalibi olub. Bu proqramda regiondan t\u0259k qalib se\u00e7ilib.<\/p>\n<p>S\u00f6hb\u0259t haz\u0131rda NASA-n\u0131n &#8220;Reaktiv H\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259r Laboratoriyas\u0131\u201dnda (JPL) Postdoktoral T\u0259dqiqat\u00e7\u0131 kimi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n B\u0259hruz \u018fh\u0259dovdan gedir. O, AB\u015e D\u00f6vl\u0259t Departementinin t\u0259\u015fkil etdiyi qlobal t\u0259hsil m\u00fcbadil\u0259 proqram\u0131 olan &#8220;Fullbright\u201d t\u0259qa\u00fcd proqram\u0131n\u0131n da qalibidir. Xat\u0131rladaq ki, B.\u018fh\u0259dov Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Elm v\u0259 T\u0259hsil Nazirliyi, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 Nazirliyi v\u0259 \u00c7in Elml\u0259r Akademiyas\u0131 Universitetinin \u0259m\u0259kda\u015f\u0131 olub. U\u011furlar\u0131, NASA-dak\u0131 f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 B\u0259hruz \u018fh\u0259dovla s\u00f6hb\u0259tl\u0259\u015fdik.<\/p>\n<p><strong>&#8211; B\u0259hruz b\u0259y, 2005-ci ild\u0259 geofizika ixtisas\u0131n\u0131 se\u00e7\u0259rk\u0259n d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fcn\u00fcz ki, zaman g\u0259l\u0259c\u0259k v\u0259 NASA-da alim kimi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259ksiniz?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; O zaman indiki kimi geni\u015f informasiya m\u0259nb\u0259l\u0259ri v\u0259 y\u00fcks\u0259k m\u0259lumatl\u0131l\u0131q s\u0259viyy\u0259si yox idi. Pe\u015f\u0259 se\u00e7imi il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259sl\u0259h\u0259t ala bil\u0259c\u0259yim kifay\u0259t q\u0259d\u0259r m\u00fct\u0259x\u0259ssis v\u0259 ya istiqam\u0259t ver\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r d\u0259 m\u00f6vcud deyildi. Bu m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259r daxilind\u0259 \u00f6z\u00fcm ara\u015fd\u0131rma apararaq geofizikan\u0131n n\u0259 oldu\u011funu v\u0259 m\u0259n\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 hans\u0131 imkanlar\u0131 ver\u0259 bil\u0259c\u0259yini \u00f6yr\u0259nm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131m. Elmi t\u0259dqiqat f\u0259aliyy\u0259timd\u0259 daim yenilik v\u0259 f\u0259rqlilik axtarma\u011f\u0131 sevmi\u015f\u0259m. Geofizika sah\u0259sini ara\u015fd\u0131rark\u0259n d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fcm ki, burada qeyri-adi bir \u015fey \u00f6yr\u0259n\u0259 v\u0259 yeni bilikl\u0259r \u0259ld\u0259 ed\u0259 bil\u0259r\u0259m. O d\u00f6vrd\u0259 \u0259traf\u0131mdak\u0131 insanlar\u0131n \u00e7oxu iqtisadiyyat, h\u00fcquq, neft-qaz v\u0259 tibb kimi populyar ixtisaslar\u0131 se\u00e7irdi. Lakin m\u0259n f\u0259rq yaratma\u011f\u0131 sevdiyim \u00fc\u00e7\u00fcn bu sah\u0259l\u0259r mara\u011f\u0131m\u0131 \u00e7\u0259kmirdi, buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 geofizikan\u0131 se\u00e7dim.<\/p>\n<p><strong>&#8211; U\u011furlar\u0131n\u0131z olduqca geni\u015fdir. B\u0259s sizc\u0259, bunlardan hans\u0131 B\u0259hruz \u018fh\u0259dovu daha \u00e7ox t\u0259msil edir?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; \u0130ndiy\u0259 q\u0259d\u0259r olan f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rim aras\u0131nda \u0259n b\u00f6y\u00fck u\u011furum NASA il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Doktorantura t\u0259hsili ill\u0259rind\u0259 NASA-da t\u0259dqiqat\u00e7\u0131 kimi \u00e7al\u0131\u015fma\u011f\u0131 arzulam\u0131\u015fam. \u00c7ind\u0259ki t\u0259hsil d\u00f6vr\u00fcm\u00fc d\u0259 m\u00fch\u00fcm bir nailiyy\u0259t kimi qiym\u0259tl\u0259ndirir\u0259m. \u00c7\u00fcnki NASA-ya ged\u0259n yol el\u0259 \u00c7ind\u0259 \u0259ld\u0259 etdiyim bilik v\u0259 bacar\u0131qlar\u0131n n\u0259tic\u0259sidir.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Bir az \u00c7ind\u0259ki t\u0259hsilinizd\u0259n b\u0259hs ed\u0259 bil\u0259rsiniz?\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; \u00c7ind\u0259ki t\u0259hsil m\u0259n\u0259 elmi bax\u0131mdan \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 inki\u015faf imkan\u0131 verdi. T\u0259hsil t\u0259cr\u00fcb\u0259m olduqca \u00e7\u0259tin ke\u00e7di, \u00e7\u00fcnki Asiya \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 t\u0259hsil almaq m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 stressli prosesdir. Orada t\u0259l\u0259bl\u0259r y\u00fcks\u0259kdir. Bizim ali t\u0259hsil sistemimizd\u0259 doktorantura s\u0259viyy\u0259sind\u0259 g\u00f6zl\u0259nil\u0259n n\u0259tic\u0259l\u0259r, \u00c7ind\u0259 ali t\u0259hsilin bakalavr s\u0259viyy\u0259sind\u0259ki t\u0259dqiqatlarda t\u0259l\u0259b olunurdu. Magistraturada t\u0259hsil alan t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rin apard\u0131\u011f\u0131 t\u0259dqiqatlar bizim ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z t\u0259hsill\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 idi. \u00d6lk\u0259mizd\u0259ki d\u0259rsl\u0259r kifay\u0259t q\u0259d\u0259r faydal\u0131 olsa da, \u00c7ind\u0259ki t\u0259hsil sisteminin standartlar\u0131 v\u0259 elmi t\u0259dqiqatlara yana\u015fmas\u0131 daha spesifik t\u0259l\u0259bl\u0259r\u0259 cavab verirdi. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n \u00c7ind\u0259ki ilk t\u0259hsil ilimd\u0259 bir \u00e7ox m\u00f6vzunu yenid\u0259n \u00f6yr\u0259nm\u0259y\u0259 q\u0259rar verdim.<\/p>\n<p><strong>&#8211; F\u0259aliyy\u0259tinizd\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u00e7\u0259tinlikl\u0259r sizi n\u0259 vaxtsa m\u0259qs\u0259dinizd\u0259n yay\u0131nd\u0131r\u0131b?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; M\u0259n he\u00e7 vaxt i\u015fiml\u0259 ba\u011fl\u0131 h\u0259r hans\u0131 bir v\u0259ziyy\u0259td\u0259 bezm\u0259mi\u015f\u0259m. \u0130nan\u0131ram ki, burada oldu\u011fum yer\u0259 q\u0259d\u0259r g\u0259lm\u0259yimin \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 vaz ke\u00e7m\u0259m\u0259yimdir. U\u011fura aparan yolda nizam-intizam m\u00fctl\u0259qdir. Bu, qar\u015f\u0131ma qoydu\u011fum m\u0259qs\u0259dl\u0259r\u0259 \u00e7atma\u011f\u0131 asanla\u015fd\u0131r\u0131r. H\u0259r g\u00fcn m\u00fc\u0259yy\u0259n vaxt ay\u0131raraq t\u0259dqiqatlar\u0131m \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259k v\u0259 yeni bilikl\u0259r \u0259ld\u0259 etm\u0259k nizam\u0131n bir t\u0259zah\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Eyni zamanda, intizam, \u00e7\u0259tinlikl\u0259r qar\u015f\u0131s\u0131nda dayanma g\u00fcc\u00fcn\u00fc art\u0131r\u0131r v\u0259 neqativ hallarla m\u00fcbariz\u0259d\u0259 m\u0259n\u0259 d\u0259st\u0259k olur. T\u0259dqiqat zaman\u0131 qar\u015f\u0131ma \u00e7\u0131xan \u00e7\u0259tinlikl\u0259rd\u0259n ilham alaraq daha da ir\u0259lil\u0259m\u0259y\u0259 m\u00fcv\u0259ff\u0259q oluram. D\u00fczd\u00fcr, b\u0259z\u0259n neqativ hallarla da qar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015fam. Lakin elm yolunda ir\u0259lil\u0259y\u0259rk\u0259n yaln\u0131z m\u00fcsb\u0259t n\u0259tic\u0259l\u0259r g\u00f6zl\u0259m\u0259k do\u011fru deyil. \u0130nsan bu hadis\u0259l\u0259ri t\u0259cr\u00fcb\u0259 v\u0259 motivasiya m\u0259nb\u0259yi kimi q\u0259bul etm\u0259lidir. Bel\u0259likl\u0259, m\u0259qs\u0259dimd\u0259n he\u00e7 vaxt d\u00f6nm\u00fcr\u0259m. H\u0259r zaman daha yax\u015f\u0131s\u0131n\u0131 h\u0259d\u0259fl\u0259y\u0259r\u0259k ir\u0259lil\u0259m\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131ram. Bu yana\u015fma, m\u0259nim elmi inki\u015faf\u0131m \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm bir elementdir.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Tez-tez m\u00fcxt\u0259lif konfranslarda, t\u0259dbirl\u0259rd\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015flar edirsiniz. Onlar\u0131n sizin f\u0259aliyy\u0259tinizd\u0259ki yerini nec\u0259 ifad\u0259 ed\u0259rsiniz?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Peyk texnologiyalar\u0131 sah\u0259sind\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n say\u0131 olduqca azd\u0131r. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n n\u0259tic\u0259l\u0259r \u0259ld\u0259 etdikd\u0259 m\u00fczakir\u0259l\u0259r aparmaq \u00fc\u00e7\u00fcn uy\u011fun m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri tapmaq \u00e7\u0259tinlik yarad\u0131r. Lakin konfranslarda bu sah\u0259d\u0259 ixtisasla\u015fm\u0131\u015f \u015f\u0259xsl\u0259rin \u0259hat\u0259sind\u0259 olmaq h\u0259r t\u0259dqiqat\u00e7\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn olduqca vacibdir. \u018fld\u0259 etdiyiniz n\u0259tic\u0259l\u0259ri payla\u015fma\u011fa, m\u00fczakir\u0259l\u0259r aparma\u011fa v\u0259 yeni ideyalar k\u0259\u015ff etm\u0259y\u0259 imkan tan\u0131y\u0131r. Bu c\u00fcr m\u00fchitd\u0259 insanlar sizin t\u0259dqiqat n\u0259tic\u0259l\u0259rinizl\u0259 tan\u0131\u015f olur, siz d\u0259 dig\u0259r aliml\u0259rin t\u0259qdimatlar\u0131n\u0131 izl\u0259yirsiniz. H\u0259r t\u0259dbird\u0259n qay\u0131danda yeni bilikl\u0259r \u0259ld\u0259 edir, m\u00fcxt\u0259lif ideyalarla geri d\u00f6n\u00fcr\u0259m. H\u0259mi\u015f\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, bu ideyalar\u0131 t\u0259tbiq ed\u0259r\u0259k n\u00f6vb\u0259ti konfransa q\u0259d\u0259r haz\u0131r v\u0259ziyy\u0259t\u0259 g\u0259tirm\u0259liy\u0259m. Bu il Avstriyada ke\u00e7iril\u0259n konfransda t\u0259qrib\u0259n 25 min i\u015ftirak\u00e7\u0131 aras\u0131nda X\u0259z\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259dqiqat\u0131m\u0131z Amerika Geofizika C\u0259miyy\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n se\u00e7ilmi\u015f v\u0259 qlobal olaraq yay\u0131mlanm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p><strong>&#8211; T\u0259dqiqatlar\u0131n\u0131z zaman\u0131 sizi \u0259n \u00e7ox c\u0259lb ed\u0259n n\u0259dir?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; F\u0259aliyy\u0259tim \u0259sas\u0259n yer elml\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259dard\u0131r. Apard\u0131\u011f\u0131m t\u0259dqiqatlardan \u0259ld\u0259 etdiyim n\u0259tic\u0259l\u0259r, x\u00fcsusil\u0259 z\u0259lz\u0259l\u0259 v\u0259 vulkanlarla ba\u011fl\u0131 olanlar, m\u0259ni \u00e7ox valeh edib. Yerin s\u0259thind\u0259 oldu\u011fumuz \u00fc\u00e7\u00fcn yerin alt\u0131nda ba\u015f ver\u0259n bir \u00e7ox geodinamik prosesl\u0259rd\u0259n x\u0259b\u0259rsiz qal\u0131r\u0131q. Lakin m\u00fcasir texnologiyalar, x\u00fcsusil\u0259 peyk datalar\u0131 v\u0259 geofizika t\u0259dqiqat metodlar\u0131 vasit\u0259sil\u0259 yerin alt\u0131ndak\u0131 prosesl\u0259ri izl\u0259m\u0259k v\u0259 analiz etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu texnologiyalar say\u0259sind\u0259 ba\u015fqalar\u0131n\u0131n g\u00f6r\u0259 bilm\u0259diyi h\u0259r\u0259k\u0259tliliyi a\u015fkar etm\u0259k imkan\u0131 yaran\u0131r ki, bu da elmi t\u0259dqiqatlar\u0131n d\u0259rinliyini art\u0131r\u0131r. H\u0259m d\u0259 elmin inki\u015faf\u0131nda innovativ yana\u015fmalar\u0131n v\u0259 m\u00fcasir texnologiyalar\u0131n rolunu vur\u011fulay\u0131r. Peyk texnologiyas\u0131 il\u0259 tan\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131m \u00c7ind\u0259 t\u0259hsil ald\u0131\u011f\u0131m d\u00f6vrd\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131. Bu y\u00fcks\u0259k texnologiyan\u0131 z\u0259lz\u0259l\u0259l\u0259rin \u00f6yr\u0259nilm\u0259sind\u0259 ilk d\u0259f\u0259 2017-ci ild\u0259 \u0130randa ba\u015f vermi\u015f z\u0259lz\u0259l\u0259y\u0259 t\u0259tbiq etdim. O zaman \u0259ld\u0259 etdiyim n\u0259tic\u0259l\u0259r o q\u0259d\u0259r maraql\u0131 g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u0259r\u0259 &#8211; r\u0259ng \u00e7alarlar\u0131, q\u0131r\u0131lmalar\u0131n t\u0259sviri v\u0259 dig\u0259r elementl\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olmu\u015fdu ki, bu g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u0259ri h\u0259l\u0259 d\u0259 xatir\u0259 olaraq saxlay\u0131ram.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Peyk texnologiyas\u0131 say\u0259sind\u0259 \u0259ld\u0259 edil\u0259n g\u00f6z\u0259llikl\u0259rd\u0259n b\u0259hs etdiniz. Bu texnologiyalardan ba\u015fqa hans\u0131 m\u0259qs\u0259dl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 etm\u0259k olar?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; \u018fvv\u0259l elm yan\u0131la bilirdi, lakin texnologiyan\u0131n inki\u015faf\u0131 il\u0259 bu ehtimal \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 azal\u0131b. Bunun s\u0259b\u0259bi \u0259ld\u0259 edil\u0259n m\u0259lumatlar\u0131n v\u0259 datalar\u0131n d\u0259qiqliyidir ki, bu da yan\u0131lma ehtimal\u0131n\u0131 minimuma endirir. Texnologiya ir\u0259lil\u0259dikc\u0259, g\u0259l\u0259c\u0259k il\u0259 ba\u011fl\u0131 daha \u00e7ox m\u0259lumat \u0259ld\u0259 etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. M\u0259s\u0259l\u0259n, z\u0259lz\u0259l\u0259d\u0259n sonra vulkanlar\u0131n p\u00fcsk\u00fcrm\u0259si v\u0259 ya aktivl\u0259\u015fm\u0259si bar\u0259d\u0259 proqnozlar verilir. Bu proqnozlar b\u0259z\u0259n \u00f6z\u00fcn\u00fc do\u011fruldur, lakin \u00e7ox hallarda do\u011frultmur. Bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259dqiqatlar aparm\u0131\u015f\u0131q. \u0130lk d\u0259f\u0259 Az\u0259rbaycanda peyk texnologiyas\u0131 istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k bu fikrin h\u0259r zaman \u00f6z\u00fcn\u00fc do\u011frultmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 analiz edib vizualla\u015fd\u0131rd\u0131q. Texnologiya vasit\u0259sil\u0259 bu t\u0259dqiqatlar\u0131n d\u0259qiqliyini \u00f6yr\u0259nirik, \u00e7\u00fcnki b\u0259z\u0259n insan\u0131n getm\u0259si \u00e7\u0259tin olan yerl\u0259r m\u00f6vcuddur ki, bu da \u0259lav\u0259 resurslar v\u0259 texnologiya t\u0259l\u0259b edir. Lakin peyk texnologiyas\u0131 il\u0259 ist\u0259nil\u0259n anda v\u0259 ist\u0259nil\u0259n \u0259razini ara\u015fd\u0131rmaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu c\u00fcr t\u0259dqiqatlar\u0131n say\u0259sind\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259yi planla\u015fd\u0131rmaq imkan\u0131n\u0131 \u0259ld\u0259 edirik.<\/p>\n<p><strong>&#8211; El\u0259 texnologiyan\u0131n biz\u0259 verdiyi imkanlardan b\u0259hs etmi\u015fk\u0259n, d\u00fcnyan\u0131 bu texnoloji datalarla t\u0259min ed\u0259n NASA-dan dan\u0131\u015fa bil\u0259rsinizmi?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; &#8220;Fullbright\u201d proqram\u0131n\u0131 qazand\u0131m v\u0259 indi NASA-n\u0131n Reaktiv H\u0259r\u0259k\u0259t Laboratoriyas\u0131ndayam (JPL). Burada b\u00fct\u00fcn sisteml\u0259r y\u00fcks\u0259k texnologiya il\u0259 idar\u0259 olunur v\u0259 proqramlar o q\u0259d\u0259r \u0259lveri\u015flidir ki, insan n\u0259tic\u0259l\u0259r ald\u0131qca, daha \u00e7ox n\u0259tic\u0259 \u0259ld\u0259 etm\u0259k ist\u0259yi yaran\u0131r. Bu texnologiya h\u0259r bir m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 yeni bilikl\u0259r \u00f6yr\u0259nm\u0259y\u0259 imkan tan\u0131y\u0131r. Planetl\u0259rin \u00f6yr\u0259nilm\u0259si, t\u0259dqiqatlar\u0131n apar\u0131lmas\u0131, u\u00e7u\u015flar\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si, peykl\u0259rin haz\u0131rlanmas\u0131 v\u0259 sair JPL-d\u0259 ba\u015f verir. Burada t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik t\u0259dbirl\u0259ri y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259dir. Axtar\u0131\u015f aparma\u011fa ehtiyac yoxdur, \u00e7\u00fcnki b\u00fct\u00fcn m\u0259lumatlar \u0259linizin alt\u0131nda m\u00f6vcuddur. Lakin b\u00fct\u00fcn bu m\u0259lumatlar \u015f\u0259xsi komp\u00fcterinizl\u0259 t\u0259min edilmir, siz\u0259 veril\u0259n texnologiya il\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259lisiniz.<\/p>\n<p><strong>&#8211; NASA g\u00f6zl\u0259ntil\u0259rinizi do\u011frulda bildimi?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Bura g\u0259lm\u0259zd\u0259n \u0259vv\u0259l aliml\u0259rin suallar\u0131ma nec\u0259 cavab ver\u0259c\u0259kl\u0259ri v\u0259 m\u0259ni nec\u0259 qar\u015f\u0131layacaqlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 b\u0259zi qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259nlikl\u0259rim var idi. Lakin burada insanlarla tan\u0131\u015f olduqdan sonra onlar\u0131n son d\u0259r\u0259c\u0259 s\u0259mimi v\u0259 d\u0259st\u0259kl\u0259yici olduqlar\u0131n\u0131 anlad\u0131m. Mentorum d\u00fcnyada tan\u0131nm\u0131\u015f aliml\u0259rd\u0259n biridir, lakin o, h\u0259r zaman t\u0259dqiqatlar\u0131mla maraqlan\u0131r. Suallar\u0131m olduqda ona yaz\u0131ram v\u0259 ya \u00fcz-\u00fcz\u0259 m\u00fczakir\u0259l\u0259r apar\u0131r\u0131q. Haz\u0131rda \u00f6z\u00fcm\u00fc x\u0259yal etdiyim elmi m\u00fchitd\u0259 hiss edir\u0259m. Burada d\u0259rin v\u0259 \u0259hat\u0259li t\u0259dqiqatlar apar\u0131l\u0131r v\u0259 art\u0131q ikinci ay\u0131md\u0131r ki, \u0259ld\u0259 etdiyim bilikl\u0259rin faydas\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u0259m. M\u00fc\u0259yy\u0259n elmi n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 nail olmu\u015fuq.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Art\u0131q m\u00fc\u0259yy\u0259n elmi n\u0259tic\u0259l\u0259r \u0259ld\u0259 etmisiniz. B\u0259s NASA-da f\u0259aliyy\u0259tiniz ba\u015fa \u00e7atd\u0131qdan sonra bu \u00f6yr\u0259ndikl\u0259rinizi \u00f6lk\u0259mizd\u0259 d\u0259 t\u0259tbiq etm\u0259yi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrs\u00fcn\u00fczm\u00fc?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; NASA-da f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259k m\u0259nim \u00fc\u00e7\u00fcn yaln\u0131z \u015f\u0259xsi q\u00fcrur deyil, eyni zamanda \u00f6lk\u0259mi beyn\u0259lxalq arenada t\u0259msil etm\u0259k imkan\u0131d\u0131r. F\u0259aliyy\u0259tim ba\u015fa \u00e7atd\u0131qdan sonra geri d\u00f6nm\u0259yi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m, \u00e7\u00fcnki buradak\u0131 ara\u015fd\u0131rmalar\u0131m\u0131n \u0259sas m\u0259qs\u0259di \u0259ld\u0259 etdiyim bilik v\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259ri \u00f6lk\u0259mizd\u0259 v\u0259 regionda t\u0259tbiq etm\u0259kdir. El\u0259 t\u0259dqiqat sah\u0259m d\u0259 \u0259sas\u0259n Az\u0259rbaycan v\u0259 X\u0259z\u0259r d\u0259nizi \u0259traf\u0131ndak\u0131 b\u00f6lg\u0259l\u0259ri \u0259hat\u0259 edir. Eyni zamanda, NASA il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131m\u0131 davam etdir\u0259r\u0259k, dig\u0259r t\u0259dqiqat m\u0259rk\u0259zl\u0259ri il\u0259 d\u0259 s\u0131x \u0259laq\u0259l\u0259r qurma\u011f\u0131 planla\u015fd\u0131r\u0131ram. Bu yana\u015fma elmi inki\u015faf\u0131m\u0131z\u0131n m\u00fcasir standartlara uy\u011fun \u015f\u0259kild\u0259 ir\u0259lil\u0259m\u0259sin\u0259 v\u0259 milli elmi potensial\u0131m\u0131z\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131na k\u00f6m\u0259k ed\u0259c\u0259k. Qafqaz regionu geni\u015fmiqyasl\u0131 elmi t\u0259dqiqatlar \u00fc\u00e7\u00fcn olduqca \u0259lveri\u015fli laboratoriya rolunu oynay\u0131r. Lakin materiallar\u0131n k\u00f6hn\u0259 olmas\u0131 v\u0259 \u0259l\u00e7atan olmamas\u0131 narahatl\u0131q do\u011furur. Yeni texnoloji yenilikl\u0259r\u0259 o q\u0259d\u0259r d\u0259 m\u00fcraci\u0259t edilmir. Biz d\u00fcnya il\u0259 ayaqla\u015fmal\u0131y\u0131q v\u0259 \u0259traf\u0131m\u0131zdak\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 kifay\u0259tl\u0259nm\u0259k do\u011fru deyil. \u00c7ox ist\u0259rdim ki, bu m\u00fcasir texnologiyalar \u00f6lk\u0259mizd\u0259 d\u0259 t\u0259tbiq olunsun. \u00c7\u00fcnki peyk m\u0259lumatlar\u0131na b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rd\u0259 ciddi ehtiyac var.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>M\u0259nb\u0259: &#8220;Kaspi&#8221; q\u0259zeti<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Orta t\u0259hsilini C\u0259lilabad \u015f\u0259h\u0259ri s\u0259kkiz sayl\u0131 Texniki v\u0259 Humanitar f\u0259nl\u0259r t\u0259may\u00fcll\u00fc m\u0259kt\u0259b-liseyd\u0259 al\u0131b. 2005-ci ild\u0259 Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universitetinin Geologiya fak\u00fclt\u0259sinin Geofizika ixtisas\u0131na q\u0259bul olub. Bakalavr pill\u0259sind\u0259 t\u0259hsil ald\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vrd\u0259n Geologiya&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":35896,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,51],"tags":[],"class_list":["post-35891","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-manset","category-musahib"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/35891","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=35891"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/35891\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":35895,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/35891\/revisions\/35895"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/35896"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=35891"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=35891"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=35891"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}