{"id":35296,"date":"2024-11-15T08:40:25","date_gmt":"2024-11-15T04:40:25","guid":{"rendered":"https:\/\/mecra.az\/?p=35296"},"modified":"2024-11-15T11:43:20","modified_gmt":"2024-11-15T07:43:20","slug":"az%c9%99rbaycanin-qlobal-iqlim-siyas%c9%99tind%c9%99ki-rolu-v%c9%99-neokolonializm%c9%99-qarsi-mubariz%c9%99si","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mecra.az\/?p=35296","title":{"rendered":"&#8220;Az\u0259rbaycan\u0131n qlobal iqlim siyas\u0259tind\u0259ki rolu v\u0259 neokolonializm\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259si&#8221;"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u00d6lk\u0259mizd\u0259 ke\u00e7iril\u0259n Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n \u0130qlim D\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 \u00c7\u0259r\u00e7iv\u0259 Konvensiyas\u0131n\u0131n T\u0259r\u0259fl\u0259r Konfrans\u0131n\u0131n 29-cu sessiyas\u0131n\u0131n gerid\u0259 qalan g\u00fcnl\u0259rinin xronologiyas\u0131na diqq\u0259t yetirdikd\u0259 h\u0259r g\u00fcn\u00fcn m\u00fch\u00fcm hadis\u0259l\u0259r, m\u00fcasir d\u00f6vr\u00fcn \u0259sas \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131ndan olan iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259rinin yaratd\u0131\u011f\u0131 probleml\u0259r bar\u0259d\u0259 geni\u015f m\u00fczakir\u0259l\u0259rin apar\u0131lmas\u0131 v\u0259 qar\u015f\u0131ya m\u00fch\u00fcm v\u0259zif\u0259l\u0259rin qoyulmas\u0131 il\u0259 yadda qald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fck. Noyabr\u0131n 12-d\u0259 COP29-un Liderl\u0259r Sammitinin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131, bir g\u00fcn sonra is\u0259 COP29 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan ki\u00e7ik ada d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin (SIDS) Sammiti ke\u00e7irildi. H\u0259r iki sammitd\u0259 s\u0259sl\u0259ndiril\u0259n m\u00fch\u00fcm \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar haz\u0131rda \u00f6lk\u0259 v\u0259 d\u00fcnya m\u0259tbuat\u0131nda geni\u015f \u015f\u0259rh edilm\u0259kd\u0259dir.<\/strong><\/p>\n<p>\u00dcmumilikd\u0259, qeyd etm\u0259k m\u00fctl\u0259qdir ki, \u00f6lk\u0259mizd\u0259 ke\u00e7iril\u0259n COP29 s\u0259l\u0259fl\u0259rind\u0259n f\u0259rqli olaraq yaln\u0131z iqlim d\u0259yi\u015fikliyi il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 sah\u0259sind\u0259ki qlobal s\u0259yl\u0259ri bir araya g\u0259tirm\u0259kl\u0259 kifay\u0259tl\u0259nm\u0259di, eyni zamanda d\u00fcnya miqyas\u0131nda iqtisadi v\u0259 siyasi b\u0259rab\u0259rsizlikl\u0259r\u0259 d\u0259 diqq\u0259t \u00e7\u0259kdi. Bu konfransda, Az\u0259rbaycan\u0131n \u00f6z m\u00f6vqeyini bir daha t\u0259sdiql\u0259diyi v\u0259 neokolonializm\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 aparan \u00f6lk\u0259l\u0259rin yan\u0131nda dayand\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 g\u00f6st\u0259rildi.<\/p>\n<p>Neokolonializm, \u0259sas\u0259n inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rin inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan \u00f6lk\u0259l\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259ki iqtisadi, siyasi v\u0259 sosial t\u0259sirl\u0259rini qoruyaraq, qlobal resurslardan maksimum fayda \u0259ld\u0259 etm\u0259y\u0259 davam etm\u0259l\u0259ri il\u0259 xarakteriz\u0259 olunur. Bu, bir t\u0259r\u0259fd\u0259n g\u00fccl\u00fc \u00f6lk\u0259l\u0259rin z\u0259if \u00f6lk\u0259l\u0259ri istismar etm\u0259si, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n is\u0259 inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan \u00f6lk\u0259l\u0259rin ekologiyalar\u0131n\u0131n v\u0259 resurslar\u0131n\u0131n s\u0259m\u0259r\u0259siz \u015f\u0259kild\u0259 istifad\u0259 edilm\u0259si il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nir. B\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada s\u0259rv\u0259tl\u0259r v\u0259 s\u0259naye infrastrukturunun b\u00f6y\u00fck hiss\u0259si inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n n\u0259zar\u0259td\u0259 saxlan\u0131r, bu da iqlim b\u00f6hran\u0131n\u0131n \u0259n a\u011f\u0131r t\u0259sirl\u0259rini x\u00fcsusil\u0259 z\u0259if v\u0259 az inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 y\u00f6n\u0259ldir. Az\u0259rbaycan\u0131n bu kontekstd\u0259ki m\u00f6vqeyi, inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan \u00f6lk\u0259l\u0259rin qlobal iqlim siyas\u0259tind\u0259 daha f\u0259al i\u015ftirak etm\u0259si v\u0259 beyn\u0259lxalq miqyasda \u0259dal\u0259tli resurs b\u00f6lg\u00fcs\u00fcn\u0259 \u00e7a\u011f\u0131rmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259lidir. COP29 sammiti \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan Prezidentinin b\u0259yanatlar\u0131, \u00f6lk\u0259mizin yaln\u0131z \u00f6z\u00fcn\u00fcn deyil, daha geni\u015f geosiyasi b\u00f6lg\u0259d\u0259ki d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259k m\u0259qs\u0259din\u0259 xidm\u0259t etdiyini g\u00f6st\u0259rdi.<\/p>\n<p>D\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan ki\u00e7ik ada d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin (SIDS) Sammitind\u0259ki \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131na yax\u0131ndan n\u0259z\u0259r sald\u0131qda, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 diqq\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n n\u00fcans\u0131n Az\u0259rbaycan Prezidentinin inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 m\u00fcraci\u0259ti oldu\u011funu dey\u0259 bil\u0259rik. Sitat: <em>\u201cM\u0259n inki\u015faf etmi\u015f b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 ke\u00e7mi\u015fi olan \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 m\u00fcraci\u0259t edir\u0259m ki, ki\u00e7ik ada d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin\u0259 maddi v\u0259 texniki d\u0259st\u0259k g\u00f6st\u0259rsinl\u0259r ki, onlar \u00f6lk\u0259l\u0259rini iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259rinin f\u0259sadlar\u0131ndan qoruya bilsinl\u0259r\u201d. <\/em>Diqq\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n daha bir n\u00fcans is\u0259, Prezident \u0130lham \u018fliyevin \u00e7\u0259kinm\u0259d\u0259n Fransa v\u0259 Niderland kimi b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin adlar\u0131n\u0131 \u00e7\u0259k\u0259r\u0259k onlar\u0131n m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 tarixini a\u00e7\u0131q if\u015fa etm\u0259si idi. M\u0259lumdur ki, b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259tl\u0259r, t\u0259sisatlar, Qeyri-H\u00f6kum\u0259t T\u0259\u015fkilatlar\u0131, media orqanlar\u0131 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck nisb\u0259td\u0259 b\u00fct\u00fcn reall\u0131qlar\u0131 bils\u0259 d\u0259 b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri n\u0259d\u0259s\u0259 ittiham etm\u0259kd\u0259 \u00e7\u0259kinir v\u0259 ya z\u0259iflik g\u00f6st\u0259rirl\u0259r. Ki\u00e7ik d\u00f6vl\u0259tl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 \u00f6z maraqlar\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 s\u0259rt q\u0259rarlar almaqdan, ambarqolar t\u0259tbiq etm\u0259kd\u0259n, onlar\u0131 s\u00fcbut olunmam\u0131\u015f faktlarla g\u00fcnahland\u0131rmaqdan \u00e7\u0259kinm\u0259y\u0259n bu qurumlar, ipin ucu b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259tl\u0259r\u0259 toxunanda \u00f6l\u00fcm s\u0259ssizliyi n\u00fcmayi\u015f etdirir, s\u00f6z\u00fcn \u0259sl m\u0259nas\u0131nda riyakarl\u0131q g\u00f6st\u0259rirl\u0259r. Ancaq Az\u0259rbaycan Prezidenti he\u00e7 vaxt do\u011fruluqdan, \u0259dal\u0259td\u0259n yan ke\u00e7mir, \u0259n ali tribunalardan h\u0259qiq\u0259tl\u0259ri y\u00fcks\u0259k s\u0259sl\u0259 hayq\u0131raraq \u00f6z m\u00f6vqeyini a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 ortaya qoyur. COP29-da da bu reall\u0131q d\u0259yi\u015fm\u0259di. Az\u0259rbaycan bir daha \u00f6z\u00fcn\u00fcn haql\u0131 m\u00f6vqeyini d\u00fcnyaya elan etdi.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, Az\u0259rbaycan\u0131n COP29 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 g\u00f6st\u0259rdiyi f\u0259all\u0131q, t\u0259kc\u0259 enerji m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259 deyil, h\u0259m d\u0259 geni\u015f miqyasda qlobal \u0259dal\u0259t v\u0259 inki\u015faf m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259 f\u0259al rol oynama\u011fa davam ed\u0259c\u0259yini g\u00f6st\u0259rdi. Bu, h\u0259m\u00e7inin Az\u0259rbaycan\u0131n \u00f6z xarici siyas\u0259tind\u0259 &#8220;\u0259dal\u0259tli v\u0259 b\u0259rab\u0259r \u015f\u0259raitd\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q&#8221; prinsipin\u0259 sadiqliyini n\u00fcmayi\u015f etdirir. \u0130qlim d\u0259yi\u015fikliyi il\u0259 m\u00fcbariz\u0259nin, yaln\u0131z ekoloji deyil, h\u0259m d\u0259 iqtisadi v\u0259 sosial \u0259dal\u0259tin t\u0259min olunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn bir vasit\u0259 olaraq istifad\u0259 edilm\u0259si, Az\u0259rbaycan\u0131n beyn\u0259lxalq arenadak\u0131 m\u00f6vqeyini daha da g\u00fccl\u0259ndir\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p><strong><em>Fazil M\u0259h\u0259mm\u0259dov <\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>Pirallah\u0131 rayon A\u011fsaqqallar \u015euras\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00d6lk\u0259mizd\u0259 ke\u00e7iril\u0259n Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n \u0130qlim D\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 \u00c7\u0259r\u00e7iv\u0259 Konvensiyas\u0131n\u0131n T\u0259r\u0259fl\u0259r Konfrans\u0131n\u0131n 29-cu sessiyas\u0131n\u0131n gerid\u0259 qalan g\u00fcnl\u0259rinin xronologiyas\u0131na diqq\u0259t yetirdikd\u0259 h\u0259r g\u00fcn\u00fcn m\u00fch\u00fcm hadis\u0259l\u0259r, m\u00fcasir d\u00f6vr\u00fcn \u0259sas \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131ndan olan iqlim&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":35297,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[49],"tags":[],"class_list":["post-35296","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-siyast"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/35296","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=35296"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/35296\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":35298,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/35296\/revisions\/35298"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/35297"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=35296"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=35296"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=35296"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}