{"id":35031,"date":"2024-11-11T11:40:33","date_gmt":"2024-11-11T07:40:33","guid":{"rendered":"https:\/\/mecra.az\/?p=35031"},"modified":"2024-11-11T13:50:13","modified_gmt":"2024-11-11T09:50:13","slug":"baki-dunyanin-m%c9%99rk%c9%99zind%c9%99-cop29-baslandi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mecra.az\/?p=35031","title":{"rendered":"Bak\u0131 d\u00fcnyan\u0131n m\u0259rk\u0259zind\u0259: COP29 BA\u015eLANDI"},"content":{"rendered":"<p><strong>Bu g\u00fcn Bak\u0131da BMT-nin \u0130qlim D\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri \u00fczr\u0259 \u00c7\u0259r\u00e7iv\u0259 Konvensiyas\u0131n\u0131n T\u0259r\u0259fl\u0259r Konfrans\u0131n\u0131n 29-cu sessiyas\u0131 (COP29) ba\u015flad\u0131.<\/strong><\/p>\n<p>Bu g\u00fcn Bak\u0131da BMT-nin \u0130qlim D\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri \u00fczr\u0259 \u00c7\u0259r\u00e7iv\u0259 Konvensiyas\u0131n\u0131n T\u0259r\u0259fl\u0259r Konfrans\u0131n\u0131n 29-cu sessiyas\u0131 (COP29) ba\u015flad\u0131. Bu m\u00f6t\u0259b\u0259r t\u0259dbir, qlobal iqlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri il\u0259 m\u00fcbariz\u0259nin \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rini m\u00fczakir\u0259 etm\u0259k v\u0259 q\u0259rarlar q\u0259bul etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 d\u00fcnyan\u0131n 190-dan \u00e7ox \u00f6lk\u0259sind\u0259n 40\u202f000-d\u0259n \u00e7ox n\u00fcmay\u0259nd\u0259ni \u2013 d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131, aliml\u0259ri, biznes n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rini v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259tinin t\u0259msil\u00e7il\u0259rini bir araya g\u0259tirib.<\/p>\n<p>22 noyabra q\u0259d\u0259r davam ed\u0259c\u0259k bu t\u0259dbir, yaln\u0131z iqlim siyas\u0259ti sah\u0259sind\u0259 \u0259n \u0259h\u0259miyy\u0259tli forum olmaqla kifay\u0259tl\u0259nmir, eyni zamanda Az\u0259rbaycan\u0131n tarixind\u0259 \u0259n iri miqyasl\u0131 konfransd\u0131r. COP29-un unikal x\u00fcsusiyy\u0259ti ilk d\u0259f\u0259 C\u0259nubi Qafqaz regionunda ke\u00e7irilm\u0259sidir. Bu, Az\u0259rbaycan\u0131n beyn\u0259lxalq siyas\u0259td\u0259 artan \u0259h\u0259miyy\u0259tini v\u0259 qlobal ekoloji probleml\u0259rin h\u0259llin\u0259 verdiyi t\u00f6hf\u0259ni bir daha t\u0259sdiql\u0259yir.<\/p>\n<p><strong>Haz\u0131rl\u0131q v\u0259 t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131l\u0131q<\/strong><\/p>\n<p>COP29-un ke\u00e7irilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn Bak\u0131da Olimpiya Stadionunun yan\u0131nda 112\u202f000 kvadratmetrlik x\u00fcsusi m\u0259rk\u0259z in\u015fa edilib. \u015e\u0259h\u0259rd\u0259 i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131n rahatl\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn hava limanlar\u0131 v\u0259 n\u0259qliyyat infrastrukturu yenil\u0259nib. T\u0259dbir \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Bak\u0131n\u0131n 70\u201380 min\u0259 q\u0259d\u0259r xarici qona\u011f\u0131 q\u0259bul ed\u0259c\u0259yi g\u00f6zl\u0259nilir.<\/p>\n<p><strong>Konfrans\u0131n \u0259sas m\u00f6vzular\u0131 v\u0259 m\u0259qs\u0259dl\u0259ri<\/strong><\/p>\n<p>COP29 qeyri-r\u0259smi olaraq \u201cmaliyy\u0259 COP-u\u201d adland\u0131r\u0131l\u0131r, \u00e7\u00fcnki \u0259sas h\u0259d\u0259fl\u0259rd\u0259n biri iqlim d\u0259yi\u015fikliyin\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 aparan inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 maliyy\u0259 d\u0259st\u0259yinin h\u0259cmi v\u0259 strukturunun m\u00fczakir\u0259si olacaq. Son 15 ild\u0259 ilk d\u0259f\u0259 olaraq yeni maliyy\u0259 h\u0259d\u0259fl\u0259rinin m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259si v\u0259 bu \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259d\u0259 kas\u0131b \u00f6lk\u0259l\u0259rin iqlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin\u0259 uy\u011funla\u015fmas\u0131na v\u0259 istixana qazlar\u0131n\u0131n emissiyas\u0131n\u0131 azaltmas\u0131na d\u0259st\u0259k veril\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Bundan ba\u015fqa, konfransda qlobal enerji g\u00fcc\u00fcn\u00fcn art\u0131r\u0131lmas\u0131, metan emissiyalar\u0131n\u0131n azald\u0131lmas\u0131 v\u0259 t\u0259miz hidrogen bazar\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r d\u0259 m\u00fczakir\u0259 edil\u0259c\u0259k. X\u00fcsusil\u0259, \u201cCOP Truce\u201d t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fcn\u0259 diqq\u0259t yetiril\u0259c\u0259k, hans\u0131 ki, t\u0259dbir m\u00fcdd\u0259tind\u0259 iqlim h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rinin s\u00fclhl\u0259 \u0259laq\u0259sini vur\u011fulamaq \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcv\u0259qq\u0259ti at\u0259\u015fk\u0259s \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur.<\/p>\n<p><strong>Geosiyasi \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar v\u0259 iqlim prioritetl\u0259ri<\/strong><\/p>\n<p>D\u00fcnya ictimaiyy\u0259ti me\u015f\u0259 yan\u011f\u0131nlar\u0131, quraql\u0131qlar, da\u015fq\u0131nlar v\u0259 su \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 kimi iqlim f\u0259lak\u0259tl\u0259ri il\u0259 \u00fczl\u0259\u015fir. B\u00fct\u00fcn bunlar m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259r, iqtisadi b\u00f6hranlar v\u0259 siyasi qeyri-sabitlikl\u0259 daha da a\u011f\u0131rla\u015f\u0131r. Bel\u0259 bir \u015f\u0259raitd\u0259 ya\u015f\u0131l enerjiy\u0259 ke\u00e7id v\u0259 dekarbonizasiya t\u0259kc\u0259 ekoloji deyil, h\u0259m d\u0259 iqtisadi z\u0259rur\u0259t\u0259 \u00e7evrilir. COP29 qlobal qeyri-sabitlik \u015f\u0259raitind\u0259 iqlim m\u0259qs\u0259dl\u0259rin\u0259 nail olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn strategiyalar\u0131n m\u00fczakir\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn unikal platforma t\u0259qdim edir.<\/p>\n<p><strong>COP29-un \u0259sas aspektl\u0259ri: maliyy\u0259l\u0259\u015fm\u0259 v\u0259 \u00f6hd\u0259likl\u0259r<\/strong><\/p>\n<p>COP29-un \u0259sas m\u00fczakir\u0259 m\u00f6vzusu \u201cYeni Kollektiv K\u0259miyy\u0259t H\u0259d\u0259fi\u201d (NCQG) olacaq. Bu, BMT-nin, inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 ild\u0259 100 milyard dollar ay\u0131rmaq \u00f6hd\u0259liyini \u0259v\u0259z etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 layih\u0259dir. Yeni h\u0259d\u0259f iqlim d\u0259yi\u015fikliyin\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 artan ehtiyaclar\u0131 \u0259ks etdir\u0259r\u0259k, maliyy\u0259l\u0259\u015fm\u0259nin \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 art\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur. G\u00f6zl\u0259ntil\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, 2030-cu il\u0259 q\u0259d\u0259r t\u0259l\u0259b olunan illik maliyy\u0259l\u0259\u015fm\u0259 m\u0259bl\u0259\u011fi 2,4 trilyon dollara \u00e7atacaq ki, bunun 1 trilyonu t\u0259miz enerji layih\u0259l\u0259rin\u0259 s\u0259rmay\u0259 olaraq y\u00f6n\u0259ldilm\u0259lidir.<\/p>\n<p>Lakin NCQG \u0259traf\u0131nda m\u00fczakir\u0259l\u0259r art\u0131q k\u0259skin fikir ayr\u0131l\u0131qlar\u0131na s\u0259b\u0259b olub. B\u00fcdc\u0259 m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259ri il\u0259 \u00fczl\u0259\u015f\u0259n inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259r daha b\u00f6y\u00fck \u00f6hd\u0259likl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131x\u0131r, halbuki inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan \u00f6lk\u0259l\u0259r daha q\u0259tiyy\u0259tli t\u0259dbirl\u0259rin g\u00f6r\u00fclm\u0259sini t\u0259l\u0259b edir. COP29 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 kompromisl\u0259rin tap\u0131lmas\u0131na, o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u00f6z\u0259l sektorun c\u0259lb edilm\u0259sin\u0259 x\u00fcsusi diqq\u0259t yetiril\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p><strong>Siyasi aspekt<\/strong><br \/>\nCOP29-un m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m miqyas\u0131na baxmayaraq, d\u00fcnya liderl\u0259rinin i\u015ftirak\u0131nda m\u00fc\u0259yy\u0259n bo\u015fluqlar m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. T\u0259dbir\u0259 AB\u015e Prezidenti Co Bayden, \u00c7in Xalq Respublikas\u0131n\u0131n S\u0259dri Si Cinpin, el\u0259c\u0259 d\u0259 Braziliya, Yaponiya v\u0259 Avstraliyan\u0131n liderl\u0259ri qat\u0131lmayacaq. Bununla bel\u0259, sammiti T\u00fcrkiy\u0259 Prezidenti R\u0259c\u0259b Tayyib \u018frdo\u011fan, B\u00f6y\u00fck Britaniyan\u0131n Ba\u015f Naziri Kir Starmer, Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski v\u0259 dig\u0259r d\u00fcnya liderl\u0259ri a\u00e7acaq. Onlar\u0131n \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131 konfransa m\u00fch\u00fcm siyasi \u0259h\u0259miyy\u0259t qatacaq.<\/p>\n<p><strong>\u0130qlim \u00fczr\u0259 t\u0259cili x\u0259b\u0259rdarl\u0131q<\/strong><\/p>\n<p>Konfrans, kritik bir zamanda ke\u00e7irilir. BMT-nin qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259l\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n, \u00f6lk\u0259l\u0259rin haz\u0131rk\u0131 \u00f6hd\u0259likl\u0259ri Paris Raz\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131n qlobal istil\u0259\u015fm\u0259ni 1,5 d\u0259r\u0259c\u0259 Selsi il\u0259 m\u0259hdudla\u015fd\u0131rmaq m\u0259qs\u0259din\u0259 \u00e7atmaq \u00fc\u00e7\u00fcn kifay\u0259t etmir. T\u0259cili t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fclm\u0259zs\u0259, 2100-c\u00fc il\u0259 q\u0259d\u0259r planetin temperaturu 2,6\u20133,1 d\u0259r\u0259c\u0259 artacaq v\u0259 bu, f\u0259lak\u0259tli n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xaracaq. CO\u2082 v\u0259 metan qaz\u0131n\u0131n atmosferd\u0259ki s\u0259viyy\u0259si rekord h\u0259dd\u0259 \u00e7at\u0131b ki, bu qazlar\u0131n 90%-i fosil yanacaq istifad\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong>COP28 \u00f6hd\u0259likl\u0259rinin icras\u0131: ir\u0259lil\u0259yi\u015f, yoxsa dur\u011funluq?<\/strong><\/p>\n<p>Dubayda ke\u00e7irilmi\u015f \u0259vv\u0259lki COP28 konfrans\u0131nda i\u015ftirak\u00e7\u0131lar 2030-cu il\u0259 q\u0259d\u0259r fosil yanacaqlardan tamamil\u0259 imtina v\u0259 b\u0259rpa olunan enerji g\u00fccl\u0259rinin \u00fc\u00e7qat art\u0131r\u0131lmas\u0131 da daxil olmaqla iddial\u0131 \u00f6hd\u0259likl\u0259r q\u0259bul etmi\u015fdil\u0259r. Lakin bu \u00f6hd\u0259likl\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si \u00e7\u0259tinlikl\u0259rl\u0259 \u00fczl\u0259\u015fib. S\u0259udiyy\u0259 \u018fr\u0259bistan\u0131, Rusiya v\u0259 AB\u015e kimi iri neft v\u0259 qaz istehsal\u00e7\u0131lar\u0131 h\u0259l\u0259 d\u0259 fosil resurslar\u0131n hasilat\u0131n\u0131 davam etdirirl\u0259r. COP29, d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin bu istiqam\u0259td\u0259 konkret add\u0131mlar atma\u011fa n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 haz\u0131r oldu\u011funu s\u0131naqdan ke\u00e7ir\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p><strong>Az\u0259rbaycan\u0131n qlobal iqlim g\u00fcnd\u0259mind\u0259 rolu<\/strong><\/p>\n<p>COP29-a ev sahibliyi ed\u0259n Az\u0259rbaycan, ya\u015f\u0131l enerjiy\u0259 ke\u00e7id sah\u0259sind\u0259 lider kimi qlobal m\u00f6vqeyini m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. \u00d6lk\u0259 art\u0131q b\u0259rpa olunan enerji m\u0259nb\u0259l\u0259ri v\u0259 iqtisadiyyat\u0131n dekarbonizasiyas\u0131 \u00fczr\u0259 iddial\u0131 layih\u0259l\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irir. COP29-un Bak\u0131da ke\u00e7irilm\u0259si Az\u0259rbaycan\u0131n qlobal iqlim d\u0259yi\u015fikliyi il\u0259 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 m\u00fch\u00fcm i\u015ftirak\u00e7\u0131 kimi rolunu bir daha vur\u011fulay\u0131r.<\/p>\n<p><strong>D\u00fcnya liderl\u0259rinin i\u015ftirak\u0131<\/strong><\/p>\n<p>T\u0259dbirin \u0259h\u0259miyy\u0259tin\u0259 baxmayaraq, bir s\u0131ra d\u00fcnya liderl\u0259rinin COP29-da i\u015ftirak etm\u0259m\u0259si m\u00fc\u0259yy\u0259n naraz\u0131l\u0131qlar do\u011furub. AB\u015e Prezidenti Co Bayden konfransa qat\u0131lmay\u0131b, AB\u015e n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tin\u0259 Prezidentin beyn\u0259lxalq iqlim siyas\u0259ti \u00fczr\u0259 ba\u015f m\u00fc\u015faviri Con Podesta r\u0259hb\u0259rlik edir. Bir s\u0131ra liderl\u0259rin yoxlu\u011fu dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131n effektivliyin\u0259 dair narahatl\u0131qlara s\u0259b\u0259b olub.<\/p>\n<p><strong>Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259ri<\/strong><\/p>\n<p>COP29 \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Neft \u015eirk\u0259ti (SOCAR) t\u0259r\u0259find\u0259n 500 milyon dollar ilkin kapital il\u0259 &#8220;G\u0259l\u0259c\u0259yin \u0130qlim \u0130nvestisiya Fondu&#8221;nun yarad\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 elan etdi. Fondun m\u0259qs\u0259di iqlim layih\u0259l\u0259rin\u0259 d\u0259st\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn fosil yanacaq istehsal\u00e7\u0131lar\u0131ndan \u0259lav\u0259 investisiyalar\u0131n c\u0259lb edilm\u0259sidir. Lakin b\u0259zi ekspertl\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n neft-qaz g\u0259lirl\u0259rind\u0259n as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, onun iqlim h\u0259d\u0259fl\u0259rin\u0259 sadiqliyin\u0259 \u015f\u00fcbh\u0259 il\u0259 yana\u015f\u0131r.<\/p>\n<p><strong>COP29-dan \u0259sas g\u00f6zl\u0259ntil\u0259r<\/strong><\/p>\n<p>Konfrans\u0131n m\u0259rk\u0259zi m\u00f6vzusu iqlim maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 &#8220;Yeni Kollektiv K\u0259miyy\u0259t H\u0259d\u0259fi&#8221; (NCQG) s\u0259n\u0259dinin haz\u0131rlanmas\u0131 olacaq. Bu s\u0259n\u0259d, inki\u015faf etmi\u015f v\u0259 inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan \u00f6lk\u0259l\u0259r aras\u0131nda resurslar\u0131n \u0259dal\u0259tli b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcr\u00fclm\u0259sini t\u0259min etm\u0259kl\u0259, qlobal istil\u0259\u015fm\u0259ni 1,5\u00b0C daxilind\u0259 saxlama \u00f6hd\u0259liyin\u0259 xidm\u0259t etm\u0259lidir.<\/p>\n<p>Bundan \u0259lav\u0259, Az\u0259rbaycan \u00f6z\u00fcn\u00fcn iddial\u0131 iqlim siyas\u0259tini \u0259ks etdir\u0259n 14 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs ir\u0259li s\u00fcr\u00fcb:<\/p>\n<ul>\n<li>Ya\u015f\u0131l enerji d\u0259hlizl\u0259ri;<\/li>\n<li>G\u0259l\u0259c\u0259yin enerji m\u0259nb\u0259yi kimi t\u0259miz hidrogen;<\/li>\n<li>\u00dczvi tullant\u0131larda metan emissiyalar\u0131n\u0131n azald\u0131lmas\u0131;<\/li>\n<li>Ya\u015f\u0131l r\u0259q\u0259msal texnologiyalar\u0131n t\u0259tbiqi.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259sas t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259rind\u0259n biri, qlobal iqlim h\u0259d\u0259fl\u0259rinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sind\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynayaca\u011f\u0131 g\u00f6zl\u0259nil\u0259n \u0130qlim Maliyy\u0259l\u0259\u015fdirm\u0259si F\u0259aliyy\u0259t Fondunun yarad\u0131lmas\u0131 olub.<\/p>\n<p><strong>D\u00fcnya liderl\u0259rinin sammiti: diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259<\/strong><\/p>\n<p>12-13 noyabr tarixl\u0259rind\u0259 ke\u00e7iril\u0259c\u0259k \u0130qlim F\u0259aliyy\u0259ti \u00fczr\u0259 D\u00fcnya Liderl\u0259rinin Sammiti d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131, ba\u015f nazirl\u0259ri v\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilat r\u0259hb\u0259rl\u0259rini bir araya g\u0259tir\u0259c\u0259k. Az\u0259rbaycan, beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259ki n\u00fcfuzu say\u0259sind\u0259 qlobal ictimaiyy\u0259tin diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259dir. Prezident \u0130lham \u018fliyev vur\u011fulay\u0131b ki, COP29 inki\u015faf etmi\u015f v\u0259 inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan \u00f6lk\u0259l\u0259r aras\u0131nda dialoq platformas\u0131 olaraq, iqlim siyas\u0259tind\u0259 konsensusun \u0259ld\u0259 olunmas\u0131na t\u00f6hf\u0259 ver\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p><strong>Az\u0259rbaycan \u2014 region v\u0259 d\u00fcnya \u00fc\u00e7\u00fcn n\u00fcmun\u0259<\/strong><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan ekoloji dayan\u0131ql\u0131l\u0131\u011fa olan sadiqliyini f\u0259al \u015f\u0259kild\u0259 n\u00fcmayi\u015f etdirir. Qaraba\u011f v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zur azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259ri, el\u0259c\u0259 d\u0259 Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131 ya\u015f\u0131l enerji zonas\u0131 elan edilib. Bu \u0259razil\u0259rd\u0259 &#8220;a\u011f\u0131ll\u0131 \u015f\u0259h\u0259r&#8221; v\u0259 &#8220;a\u011f\u0131ll\u0131 k\u0259nd&#8221; layih\u0259l\u0259rinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si, ekosisteml\u0259rin b\u0259rpas\u0131 ekoloji siyas\u0259t\u0259 innovasiyalar\u0131n inteqrasiyas\u0131na n\u00fcmun\u0259dir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n planlar\u0131na \u0259sas\u0259n, 2030-cu il\u0259 q\u0259d\u0259r istixana qazlar\u0131n\u0131n emissiyas\u0131 35%, 2050-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r is\u0259 40% azald\u0131lacaq. Bu iddial\u0131, lakin \u0259l\u00e7atan h\u0259d\u0259fl\u0259r Prezidentin siyas\u0259ti v\u0259 \u00f6lk\u0259nin beyn\u0259lxalq t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259rd\u0259 f\u0259al i\u015ftirak\u0131 il\u0259 d\u0259st\u0259kl\u0259nir.<\/p>\n<p><strong>\u0130nfrastruktur v\u0259 inkl\u00fczivlik: g\u0259l\u0259c\u0259k COP-lar \u00fc\u00e7\u00fcn n\u00fcmun\u0259<\/strong><\/p>\n<p>Konfrans\u0131n ke\u00e7irildiyi Bak\u0131 Olimpiya Stadionu inkl\u00fczivlik v\u0259 \u0259l\u00e7atanl\u0131q \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00fct\u00fcn z\u0259ruri texnologiyalarla t\u0259chiz olunub. COP tarixind\u0259 ilk d\u0259f\u0259 olaraq e\u015fitm\u0259 m\u0259hdudiyy\u0259tli insanlar \u00fc\u00e7\u00fcn surdot\u0259rc\u00fcm\u0259 v\u0259 audioinduksiya sisteml\u0259ri t\u0259tbiq edilib. Bu, Az\u0259rbaycan\u0131n qlobal ekoloji probleml\u0259rin h\u0259lli il\u0259 yana\u015f\u0131, h\u0259r k\u0259sin bu prosesd\u0259 i\u015ftirak\u0131na \u015f\u0259rait yaratma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131 vur\u011fulay\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Logistika v\u0259 innovasiyalar<\/strong><\/p>\n<p>N\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tl\u0259rinin h\u0259r\u0259k\u0259tini optimalla\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn Bak\u0131n\u0131n \u0259sas n\u0259qliyyat sistemini birl\u0259\u015fdir\u0259n r\u0259q\u0259msal n\u0259qliyyat x\u0259rit\u0259si haz\u0131rlan\u0131b. Konfrans m\u00fcdd\u0259tind\u0259 500 avtomobil, o c\u00fcml\u0259d\u0259n 140 elektrik avtobusu istifad\u0259y\u0259 verilib. Bu add\u0131m, Az\u0259rbaycan\u0131n ya\u015f\u0131l texnologiyalar\u0131n t\u0259tbiqin\u0259 dair \u00f6hd\u0259liyin\u0259 tam uy\u011fun g\u0259lir.<\/p>\n<p><strong>COP29-un devizi: \u201cYa\u015f\u0131l d\u00fcnya namin\u0259 h\u0259mr\u0259ylik!\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan, qlobal iqlim m\u0259qs\u0259dl\u0259rin\u0259 nail olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6lk\u0259l\u0259r aras\u0131nda h\u0259mr\u0259yliyin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259sini \u0259ks etdir\u0259n bu devizl\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir. Prezident \u0130lham \u018fliyev qeyd edib ki, Az\u0259rbaycan COP29-u g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn ilham m\u0259nb\u0259yi olacaq u\u011fur hekay\u0259sin\u0259 \u00e7evirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00fct\u00fcn s\u0259yl\u0259rini g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p><strong>M\u0259d\u0259ni proqram v\u0259 ictimaiyy\u0259tin i\u015ftirak\u0131<\/strong><\/p>\n<p>Konfrans iki zonaya b\u00f6l\u00fcn\u00fcb:<\/p>\n<ul>\n<li>Mavi zona: r\u0259smi dan\u0131\u015f\u0131qlar \u00fc\u00e7\u00fcn;<\/li>\n<li>Ya\u015f\u0131l zona: geni\u015f auditoriya \u00fc\u00e7\u00fcn a\u00e7\u0131q olan, s\u0259rgil\u0259r, seminarlar v\u0259 m\u0259d\u0259ni t\u0259dbirl\u0259r ke\u00e7iril\u0259n m\u0259kan.<\/li>\n<\/ul>\n<p>X\u00fcsusil\u0259, &#8220;dayan\u0131ql\u0131 inki\u015faf s\u0259firl\u0259ri&#8221; qismind\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n k\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u0259r\u0259 b\u00f6y\u00fck diqq\u0259t yetirilir. Onlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti iqlim d\u0259yi\u015fikliyi il\u0259 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 kollektiv m\u0259suliyy\u0259tin \u0259h\u0259miyy\u0259tini vur\u011fulay\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Az\u0259rbaycan\u0131n qlobal iqlim g\u00fcnd\u0259mind\u0259 rolu<\/strong><\/p>\n<p>COP29-un Bak\u0131da ke\u00e7irilm\u0259si Az\u0259rbaycan\u0131n \u015e\u0259rq v\u0259 Q\u0259rb aras\u0131nda k\u00f6rp\u00fc rolunu t\u0259sdiql\u0259yir. Bu hadis\u0259, \u00f6lk\u0259nin ekoloji v\u0259 energetik transformasiyada lider imicini g\u00fccl\u0259ndirir v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rin \u00fcmumi m\u0259qs\u0259dl\u0259r\u0259 nail olmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn birl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 imkan yarad\u0131r.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan yaln\u0131z d\u00f6vr\u00fcn \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131n\u0131 q\u0259bul etmir, eyni zamanda iqlim g\u00fcnd\u0259mini f\u0259al \u015f\u0259kild\u0259 formala\u015fd\u0131r\u0131r ki, bu da COP29-u tarixi miqyasl\u0131 bir t\u0259dbir\u0259 \u00e7evirir.<\/p>\n<p>\u2026 Bak\u0131da ke\u00e7iril\u0259n COP29 konfrans\u0131 qlobal iqlim d\u0259yi\u015fikliyi il\u0259 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 m\u00fch\u00fcm bir m\u0259rh\u0259l\u0259dir. \u00c7a\u011f\u0131r\u0131\u015flara v\u0259 t\u0259nqidl\u0259r\u0259 baxmayaraq, bu t\u0259dbir, d\u00fcnyan\u0131n iqlim probleml\u0259rinin h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn birl\u0259\u015fm\u0259si v\u0259 davaml\u0131 g\u0259l\u0259c\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn effektiv strategiyalar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn unikal bir imkan t\u0259qdim edir.<\/p>\n<p>COP29 t\u0259kc\u0259 \u00f6lk\u0259l\u0259rin konkret add\u0131mlar atmaq bar\u0259d\u0259 raz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259lm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn bir f\u00fcrs\u0259t deyil, h\u0259m d\u0259 onlar\u0131n real d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u0259 haz\u0131r olub-olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 yoxlayan bir testdir. Geosiyasi qeyri-sabitlik \u015f\u0259raitind\u0259 konfrans\u0131n u\u011furu, i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131n fikir ayr\u0131l\u0131qlar\u0131n\u0131 d\u0259f etm\u0259 v\u0259 \u00fcmumi h\u0259ll\u0259r\u0259 nail olma bacar\u0131\u011f\u0131ndan as\u0131l\u0131 olacaq.<\/p>\n<p>Bak\u0131da ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u0259n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259r, qlobal istil\u0259\u015fm\u0259 il\u0259 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 d\u00f6n\u00fc\u015f n\u00f6qt\u0259sin\u0259 \u00e7evril\u0259r\u0259k, g\u0259l\u0259c\u0259k ill\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn iqlim siyas\u0259tinin yeni vektorunu m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259 bil\u0259r (Bakunetwork.az).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu g\u00fcn Bak\u0131da BMT-nin \u0130qlim D\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri \u00fczr\u0259 \u00c7\u0259r\u00e7iv\u0259 Konvensiyas\u0131n\u0131n T\u0259r\u0259fl\u0259r Konfrans\u0131n\u0131n 29-cu sessiyas\u0131 (COP29) ba\u015flad\u0131. Bu g\u00fcn Bak\u0131da BMT-nin \u0130qlim D\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri \u00fczr\u0259 \u00c7\u0259r\u00e7iv\u0259 Konvensiyas\u0131n\u0131n T\u0259r\u0259fl\u0259r Konfrans\u0131n\u0131n 29-cu sessiyas\u0131 (COP29) ba\u015flad\u0131.&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":35032,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-35031","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-manset"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/35031","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=35031"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/35031\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":35033,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/35031\/revisions\/35033"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/35032"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=35031"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=35031"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=35031"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}