{"id":28812,"date":"2024-05-13T14:20:49","date_gmt":"2024-05-13T10:20:49","guid":{"rendered":"https:\/\/mecra.az\/?p=28812"},"modified":"2024-05-13T15:25:31","modified_gmt":"2024-05-13T11:25:31","slug":"labirintd%c9%99n-cixis-regional-ekspertl%c9%99r-s%c9%99b%c9%99k%c9%99si-narahatdir-muraciet","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mecra.az\/?p=28812","title":{"rendered":"&#8220;Labirintd\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f&#8221;: Regional Ekspertl\u0259r \u015e\u0259b\u0259k\u0259si narahatd\u0131r &#8211; M\u00dcRAC\u0130\u018fT"},"content":{"rendered":"<h5><b>Haz\u0131rda ara\u015fd\u0131rmalar g\u00f6st\u0259rir ki, gender \u0259sasl\u0131 r\u0259q\u0259msal zorak\u0131l\u0131q qad\u0131nlar\u0131n v\u0259 q\u0131zlar\u0131n h\u0259yat\u0131na, o c\u00fcml\u0259d\u0259n onlar\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259, fiziki v\u0259 psixi sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na, iqtisadi rifah\u0131na, ail\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259rin\u0259, \u00f6z\u00fcn\u0259 h\u00f6rm\u0259tin\u0259 v\u0259 reputasiyas\u0131na \u0259h\u0259miyy\u0259tli t\u0259sir edir.<\/b><\/h5>\n<p>Bir t\u0259r\u0259fd\u0259n o c\u0259miyy\u0259td\u0259 uzun m\u00fcdd\u0259tdir m\u00f6vcud olan b\u00fct\u00fcn probleml\u0259rin gender b\u0259rab\u0259rsizliyi, zorak\u0131l\u0131q v\u0259 qad\u0131nlara qar\u015f\u0131 ayr\u0131-se\u00e7kiliyi \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdirir,dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n qad\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259si v\u0259 gender b\u0259rab\u0259rliyinin t\u0259\u015fviqi sah\u0259sind\u0259 \u0259ld\u0259 edilmi\u015f t\u0259r\u0259qqinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn yeni tendensiyalar\u0131 v\u0259 c\u0259hdl\u0259ri \u00f6z\u00fcnd\u0259 birl\u0259\u015fdirir.<\/p>\n<p>Yaponiyan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck telekommunikasiya \u015firk\u0259ti m\u0259s\u0259l\u0259nin aktuall\u0131\u011f\u0131na diqq\u0259t \u00e7\u0259k\u0259r\u0259k \u201cNippon Telegraph and Telephone\u201d Yaponiyan\u0131n apar\u0131c\u0131 q\u0259zetl\u0259rind\u0259n biri olan \u201cYomiuri Shimbun\u201d il\u0259 birg\u0259 d\u0259rc etdiyi b\u0259yanatda s\u00fcni intellektd\u0259n istifad\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 yeni qaydalar\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259sinin laz\u0131m oldu\u011funu a\u00e7\u0131qlay\u0131b. AB\u015e-nin tan\u0131nm\u0131\u015f q\u0259zetl\u0259rind\u0259n olan \u201cWall Street Journal\u201d-da d\u0259rc olunan b\u0259yanatda deyilir: \u201c\u018fn pis ssenarid\u0259 s\u00fcni intellekt demokratiyan\u0131n v\u0259 sosial nizam\u0131n \u00e7\u00f6km\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r ki, bu da m\u00fcharib\u0259l\u0259r\u0259 yola a\u00e7ar\u2026\u201d<\/p>\n<p>Avropa \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 Konvensiyas\u0131, Avropa Sosial Xartiyas\u0131, Qad\u0131nlara qar\u015f\u0131 zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131n v\u0259 m\u0259i\u015f\u0259t zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 v\u0259 onlarla m\u00fcbariz\u0259 haqq\u0131nda Konvensiya (\u0130stanbul Konvensiyas\u0131), \u0130nsan alverin\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 haqq\u0131nda Konvensiya, U\u015faqlar\u0131n cinsi istismardan v\u0259 cinsi zorak\u0131l\u0131dan m\u00fcdafi\u0259si haqq\u0131nda Konvensiya (Lanzarot Konvensiyas\u0131) bu sah\u0259d\u0259 v\u0259ziyy\u0259ti t\u0259nziml\u0259m\u0259li olan \u0259sa istinad s\u0259n\u0259dl\u0259ridir.<\/p>\n<p>Ancaq bu da bir faktd\u0131r ki, bu g\u00fcn bu qeyd olunan s\u0259n\u0259dl\u0259rin t\u0259l\u0259bl\u0259ri m\u0259hz el\u0259 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 daha \u00e7ox pozulur.<\/p>\n<p>AFN.az x\u0259b\u0259r verir ki, \u201cLabirintd\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u201d: QHT platformas\u0131 kiberzorak\u0131l\u0131q, kibert\u0259hqir, kibert\u0259hdid, kiber m\u0259n\u0259viyyat pozuntular\u0131n\u0131n g\u00fcnd\u0259n g\u00fcn\u0259 artmas\u0131ndan ciddi narahatl\u0131q ke\u00e7irir.<\/p>\n<p>Platforma hesab edir ki, \u201cTik-Tok\u201d, \u201cFacebook\u201d v\u0259 s. bu kimi sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259 qaydalar\u0131na b\u0259zi \u0259lav\u0259l\u0259r z\u0259ruridir. Buna s\u0259b\u0259b sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 ail\u0259 v\u0259 milli d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 x\u0259l\u0259l g\u0259tir\u0259n m\u00f6vzular\u0131n (contentl\u0259rin) \u00e7oxalmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u201cLabirintd\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u201d QHT platformas\u0131 b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 t\u0259klifl\u0259rl\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir:<br \/>\n\u2022 C\u0259miyy\u0259tin apar\u0131c\u0131 strukturlar\u0131, x\u00fcsusil\u0259 d\u00f6vl\u0259t v\u0259 qeyri-d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131, b\u0259l\u0259diyy\u0259l\u0259r, sahibkarlarm\u00fctl\u0259q \u015f\u0259kild\u0259 m\u0259n\u0259viyy\u0259t \u0259leyhin\u0259 ba\u015f ver\u0259n h\u00fccumlara qar\u015f\u0131 s\u0259f\u0259rb\u0259r olub, \u00f6z f\u0259aliyy\u0259t proqramlar\u0131nda kiberm\u00fcbariz\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 h\u0259mr\u0259ylik n\u00fcmayi\u015f etdirm\u0259lidirl\u0259r,<br \/>\n\u2022 Qanunvericilik orqan\u0131 \u0259xlaqdank\u0259nar videolar\u0131n \u00e7\u0259kli\u015finin, bu c\u00fcr videolarda azya\u015fl\u0131 u\u015faqlar\u0131n i\u015ftirak\u0131n\u0131n, canl\u0131 yay\u0131m zaman\u0131 azya\u015fl\u0131 u\u015faqlardan istifad\u0259nin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259min videolar\u0131 yayan \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259nin qanuni \u0259saslar\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259lidirl\u0259r,<br \/>\n\u2022 Aidiyy\u0259ti qurumlar kibercinay\u0259tkarl\u0131qla ba\u011fl\u0131 \u015fikay\u0259tl\u0259rin artmas\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq bu sah\u0259d\u0259 maarifl\u0259ndirici t\u0259liml\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sini t\u0259min etm\u0259lidirl\u0259r (h\u0259min t\u0259dbirl\u0259rd\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f \u00fc\u00e7\u00fcn Daxili \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyi v\u0259 dig\u0259r \u0259laq\u0259dar d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131n\u0131n, banklar\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin i\u015ftirak\u0131 vacibdir),<br \/>\n\u2022 M\u00fcxt\u0259lif onlayn platformalar, x\u00fcsusil\u0259 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259n \u015fantaj hallar\u0131n\u0131n \u00e7oxalmas\u0131, bu \u015fantajlar\u0131n insan alveri, cinsi zorak\u0131l\u0131q v\u0259 dig\u0259r zorak\u0131l\u0131q il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259 bil\u0259c\u0259yini n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, h\u0259min platforma v\u0259 \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259n t\u0259hl\u00fck\u0259siz istifad\u0259 qaydalar\u0131 haqq\u0131nda qanuni q\u0259rarlar\u0131n q\u00fcvv\u0259y\u0259 minm\u0259lidir,<br \/>\n\u2022 Q\u0131sa m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 onlayn platformalar \u00fcz\u0259rind\u0259n psixoloji v\u0259 iqtisadi \u015fidd\u0259t\u0259 m\u0259ruz qalm\u0131\u015f \u015f\u0259xsl\u0259rin m\u00fcraci\u0259t ed\u0259 bil\u0259c\u0259yi x\u00fcsusi qaynar x\u0259ttyarad\u0131lmal\u0131d\u0131r,<br \/>\n\u2022 \u201cTik-Tok\u201d v\u0259 dig\u0259r sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 g\u0259ncl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n maarifl\u0259ndirici kontentl\u0259rin \u00e7\u0259kilm\u0259sin\u0259 stimul verm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn ki\u00e7ik qrantlar\u0131n ayr\u0131lmas\u0131n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irilm\u0259lidir,<br \/>\n\u2022 Maarifl\u0259ndirici v\u0259 faydal\u0131 kontentl\u0259r \u00fczr\u0259 blogerl\u0259rin haz\u0131rlanmas\u0131na dair t\u0259liml\u0259r ke\u00e7irilm\u0259lidir,<br \/>\n\u2022 Qanunvericilikd\u0259 QHT-l\u0259r\u0259 dig\u0259r \u015f\u0259xsl\u0259rin h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259r\u0259 m\u00fcraci\u0259t etm\u0259k, psixoloji t\u0259zyiq\u0259, \u015fidd\u0259t\u0259 m\u0259ruz qalm\u0131\u015f \u015f\u0259xsl\u0259rin, o c\u00fcml\u0259d\u0259n u\u015faqlar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 m\u0259hk\u0259m\u0259d\u0259 qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259zyiql\u0259ri, \u015fantaj\u0131 t\u00f6r\u0259d\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 iddia qald\u0131rmaq s\u0259lahiyy\u0259ti verilm\u0259sini n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259ti ad\u0131ndan sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 platformalar\u0131nda \u0259d\u0259bsiz, t\u0259hqiredici, aqressiv, basq\u0131t\u00f6r\u0259dici kontentl\u0259r \u00e7\u0259k\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 m\u0259cburi psixoloji m\u00fcayin\u0259d\u0259n ke\u00e7m\u0259 t\u0259l\u0259binin ir\u0259li s\u00fcr\u00fclm\u0259si,<br \/>\n\u2022 M\u00f6vzuya dair televiziya v\u0259 radio kanallar\u0131n\u0131n efir imkanlar\u0131ndan istifad\u0259 edilm\u0259si.<br \/>\n\u2022 M\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 aidiyy\u0259ti qurumlar t\u0259r\u0259find\u0259n xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rin ox\u015far t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259rinin \u00f6yr\u0259nilm\u0259si.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Haz\u0131rda ara\u015fd\u0131rmalar g\u00f6st\u0259rir ki, gender \u0259sasl\u0131 r\u0259q\u0259msal zorak\u0131l\u0131q qad\u0131nlar\u0131n v\u0259 q\u0131zlar\u0131n h\u0259yat\u0131na, o c\u00fcml\u0259d\u0259n onlar\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259, fiziki v\u0259 psixi sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na, iqtisadi rifah\u0131na, ail\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259rin\u0259, \u00f6z\u00fcn\u0259 h\u00f6rm\u0259tin\u0259 v\u0259 reputasiyas\u0131na \u0259h\u0259miyy\u0259tli t\u0259sir&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":28813,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[48],"tags":[],"class_list":["post-28812","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cmiyyt"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28812","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=28812"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28812\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":28814,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28812\/revisions\/28814"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/28813"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=28812"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=28812"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=28812"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}