{"id":20619,"date":"2023-07-24T23:44:29","date_gmt":"2023-07-24T19:44:29","guid":{"rendered":"https:\/\/mecra.az\/?p=20619"},"modified":"2023-07-25T09:23:53","modified_gmt":"2023-07-25T05:23:53","slug":"yazib-oxumayan-xalq-eyni-palciga-d%c9%99f%c9%99l%c9%99rl%c9%99-girm%c9%99y%c9%99-m%c9%99hkumdur-aqsin-yenisey-yazir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mecra.az\/?p=20619","title":{"rendered":"Yaz\u0131b-oxumayan xalq eyni pal\u00e7\u0131\u011fa d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 girm\u0259y\u0259 m\u0259hkumdur &#8211; Aq\u015fin Yenisey yaz\u0131r"},"content":{"rendered":"<p><strong>Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n, m\u0259s\u0259l\u0259n, erm\u0259nil\u0259rd\u0259n, yaxud y\u0259hudil\u0259rd\u0259n f\u0259rqli olaraq ba\u015flar\u0131na g\u0259l\u0259n faci\u0259l\u0259ri tez unutduqlar\u0131n\u0131 \u00e7oxlar\u0131 xalq\u0131m\u0131z\u0131n \u00fcr\u0259yigeni\u015flik, kin saxlamamaq kimi y\u00fcks\u0259k d\u0259y\u0259r\u0259 sahib olmas\u0131 il\u0259 yozur.<\/strong><\/p>\n<p>Tamamil\u0259 pafosdur v\u0259 he\u00e7 bir elmi \u0259sas\u0131 yoxdur.<\/p>\n<p>Kollektiv yadda\u015f dey\u0259 bir yadda\u015f n\u00f6v\u00fc var; h\u0259r bir xalq \u0259ld\u0259 etdiyi t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259ri qoruyub saxlayaraq \u00f6z\u00fcn\u00fcn kollektiv yadda\u015f\u0131n\u0131 formala\u015fd\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130btidai \u015f\u00fcura sahib kollektivl\u0259rd\u0259 bu yadda\u015f g\u00f6rm\u0259 v\u0259 e\u015fitm\u0259 say\u0259sind\u0259 formala\u015f\u0131rd\u0131. Bu toplumlar t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259rini ya qayan\u0131n \u00fcst\u00fcn\u0259 \u00e7\u0259kirdil\u0259r, ya da \u0259hvalat kimi dan\u0131\u015f\u0131rd\u0131lar. Zaman v\u0259 m\u0259kan \u015f\u0259rtl\u0259ri is\u0259 bu yadda\u015f\u0131 t\u0259hrifl\u0259r\u0259 m\u0259ruz qoyur, faydal\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 z\u0259d\u0259l\u0259yirdi.<\/p>\n<p>\u0130nki\u015faf etmi\u015f kollektivl\u0259rin is\u0259 kollektiv yadda\u015f\u0131 yazma-oxuma say\u0259sind\u0259 formala\u015f\u0131r. Y\u0259hudi v\u0259 erm\u0259ni h\u0259mi\u015f\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc yaz\u0131b v\u0259 oxuyub. T\u00f6vrat bir y\u0259hudi tarixidir. B\u0259z\u0259n deyirl\u0259r ki, pey\u011f\u0259mb\u0259rl\u0259r b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t\u0259 g\u00f6nd\u0259rilib. \u018fsass\u0131z fikirdir. B\u00fct\u00fcn pey\u011f\u0259mb\u0259rl\u0259r ilk mill\u0259t\u00e7il\u0259r idil\u0259r. Bu bar\u0259d\u0259 dini kitablara istinad\u0259n sonra dan\u0131\u015far\u0131q.<\/p>\n<p>Yaxud h\u0259r n\u0259 q\u0259d\u0259r alban oldu\u011fu s\u00fcbut olunma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131sa da Kalankatuklunun \u201cAlbaniya tarixi\u201d \u0259s\u0259ri, t\u0259hrif olunmu\u015f bir erm\u0259ni tarixidir.<\/p>\n<p>H\u0259tta t\u00fcrkl\u0259rin Anadoluda, \u0130ran co\u011frafiyas\u0131nda qurduqlar\u0131 imperiyalarda bel\u0259 yaz\u0131b-oxuma i\u015fin\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 farslar bax\u0131blar. Bu imperiyalar\u0131n m\u0259d\u0259ni kimliyini formala\u015fd\u0131ranlar t\u00fcrk \u015fahlar\u0131n\u0131, sultanlar\u0131n\u0131 \u00f6z aya\u011f\u0131na g\u0259tir\u0259n \u00f6z d\u00f6vrl\u0259rinin fars intellektuallar\u0131 olublar.<\/p>\n<p>M\u0259s\u0259l\u0259n, M\u00f6vlanan\u0131n, m\u00fcridl\u0259ri haqq\u0131nda art\u0131q-\u0259ksik dan\u0131\u015fan t\u00fcrk m\u0259mura camaat\u0131n i\u00e7ind\u0259 &#8220;ey bac\u0131s\u0131 q\u0259hb\u0259&#8221; dey\u0259 \u00e7\u0259mkirdiyini yazan m\u0259nb\u0259l\u0259r var. N\u0259 idi bu \u00f6zg\u00fcv\u0259nin s\u0259b\u0259bi? Q\u0259l\u0259m! Kitab! M\u0259d\u0259ni g\u00fcc M\u00f6vlanan\u0131n \u0259lind\u0259 idi.<\/p>\n<p>M\u0259d\u0259ni g\u00fcc kimin \u0259lind\u0259dirs\u0259 d\u00f6vl\u0259t gec-tez onun olacaq!<\/p>\n<p>H\u0259tta m\u0259n bu fikird\u0259y\u0259m ki, Anadoluda m\u0259d\u0259niyy\u0259t M\u00f6vl\u0259vi lirizmi \u00fcz\u0259rind\u0259 deyil, Molla N\u0259sr\u0259ddin realizmi \u00fcz\u0259rind\u0259 formala\u015fsayd\u0131 ilk roman\u0131 ispanlar deyil, t\u00fcrkl\u0259r yazacaqd\u0131lar.<\/p>\n<p>T\u00fcrk t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn\u00fcn fars n\u0259zmind\u0259n as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131 onun roman \u00fc\u00e7\u00fcn vacib olan realist, sarkastik t\u0259bi\u0259tini korlad\u0131, t\u00fcrk\u00fc atmosfer qat\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131na atd\u0131.<\/p>\n<p>Y\u0259ni bizim yaz\u0131b-oxuma\u011fa maraqs\u0131zl\u0131\u011f\u0131m\u0131z, bu i\u015fi bacarmama\u011f\u0131m\u0131z, bu g\u00fcn\u00fcn m\u0259s\u0259l\u0259si deyil.<\/p>\n<p>T\u00fcrk etnosu tarixin he\u00e7 bir d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259ti g\u00fcc fakt\u0131 kimi kullanma\u011fa ehtiyac duymay\u0131b. Problem yaranan kimi da\u011f\u0131n ba\u015f\u0131nda bir t\u0259k\u0259r yand\u0131r\u0131blar, h\u0259r\u0259 \u0259lin\u0259 bir yaba g\u00f6t\u00fcr\u00fcn g\u0259lib. Bu q\u0259d\u0259r!<\/p>\n<p>Bizim kollektiv yadda\u015fs\u0131zl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n s\u0259b\u0259bi d\u0259 \u00fcr\u0259yigeni\u015fliyimiz filan deyil, h\u0259rf g\u00f6r\u0259nd\u0259 qan\u0131m\u0131z\u0131n qaralmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Yaz\u0131b-oxumayan insan t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259rini qorumad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn eyni pal\u00e7\u0131\u011fa d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 girm\u0259y\u0259 m\u0259hkumdur, yaz\u0131b-oxumayan xalq da.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n, m\u0259s\u0259l\u0259n, erm\u0259nil\u0259rd\u0259n, yaxud y\u0259hudil\u0259rd\u0259n f\u0259rqli olaraq ba\u015flar\u0131na g\u0259l\u0259n faci\u0259l\u0259ri tez unutduqlar\u0131n\u0131 \u00e7oxlar\u0131 xalq\u0131m\u0131z\u0131n \u00fcr\u0259yigeni\u015flik, kin saxlamamaq kimi y\u00fcks\u0259k d\u0259y\u0259r\u0259 sahib olmas\u0131 il\u0259 yozur. Tamamil\u0259 pafosdur v\u0259 he\u00e7 bir elmi&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":20621,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-20619","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dbiyyat"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20619","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=20619"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20619\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20622,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20619\/revisions\/20622"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/20621"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=20619"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=20619"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=20619"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}