{"id":18920,"date":"2023-05-20T21:56:58","date_gmt":"2023-05-20T17:56:58","guid":{"rendered":"https:\/\/mecra.az\/?p=18920"},"modified":"2023-05-20T21:56:58","modified_gmt":"2023-05-20T17:56:58","slug":"elektrikli-stolda-edam-olunan-ilk-qadinin-h%c9%99yati-ogey-qizini","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mecra.az\/?p=18920","title":{"rendered":"Elektrikli stolda edam olunan ilk qad\u0131n\u0131n H\u018fYATI: \u00f6gey q\u0131z\u0131n\u0131&#8230;"},"content":{"rendered":"<p>Marta Pleys 1898-ci ild\u0259 17 ya\u015fl\u0131 \u00f6gey q\u0131z\u0131 \u0130dan\u0131 sirk\u0259 il\u0259 v\u0259h\u015fic\u0259sin\u0259 \u00f6ld\u00fcrd\u00fc v\u0259 n\u00f6vb\u0259ti il elektrik stul t\u0259r\u0259find\u0259n edam edildi. U\u011fursuz ke\u00e7mi\u015fi il\u0259 Marta elektrik stulla edam edil\u0259n ilk qad\u0131n oldu.<\/p>\n<p><strong>M\u0259cra.az<\/strong> Lent.az-a istinad\u0259n x\u0259b\u0259r verir ki, 1849-cu il sentyabr\u0131n 18-d\u0259 Nyu Cersid\u0259 anadan olan Marta Qarretson normal h\u0259yat s\u00fcr\u00fcrd\u00fc. O, ail\u0259 olub v\u0259 bir o\u011flu da d\u00fcnyaya g\u0259lib. Lakin h\u0259yat yolda\u015f\u0131 u\u015faqlar\u0131na baxmayaraq evi t\u0259rk edib v\u0259 sonra d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fib. T\u0259k ba\u015f\u0131na m\u00fcbariz\u0259 apara bilm\u0259y\u0259n Marta o\u011flunu \u00f6vladl\u0131\u011fa verm\u0259li oldu.<\/p>\n<p>Marta daha sonra Uilyam Pleys adl\u0131 dul bir ki\u015fi \u00fc\u00e7\u00fcn qulluq\u00e7u kimi i\u015fl\u0259m\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. Ki\u015finin \u0130da adl\u0131 17 ya\u015fl\u0131 g\u0259nc q\u0131z\u0131 da var idi. Uilyam v\u0259 Marta aras\u0131ndak\u0131 m\u00fcnasib\u0259t sonda sevgiy\u0259 \u00e7evrildi v\u0259 tezlikl\u0259 evl\u0259ndil\u0259r. Ancaq bu evlilik d\u0259 xo\u015fb\u0259xtlikl\u0259 ke\u00e7m\u0259di. \u018fv\u0259zind\u0259 Marta \u00f6gey q\u0131z\u0131n\u0131 \u00e7ox q\u0131sqan\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/lent.az\/storage\/newsEditorImages\/3592372_ef7173ea2dcb7116e0973ab8bf39a1f3_1366x1366_1684591333.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>1898-ci ilin iyulunda Marta Pleysin q\u0259tli il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259hk\u0259m\u0259 zaman\u0131 \u201c<a class=\"hyperlink\" href=\"https:\/\/www.nytimes.com\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">New York Times<\/a>\u201c yaz\u0131rd\u0131: \u201cO, \u0259rinin q\u0131z\u0131n\u0131 ondan daha \u00e7ox sevdiyini hiss etdi v\u0259 onun q\u0131sqancl\u0131\u011f\u0131 tez bir zamanda ki\u00e7ik q\u0131za qar\u015f\u0131 nifr\u0259t\u0259 \u00e7evrildi. Q\u0131z b\u00f6y\u00fcy\u00fcb g\u00f6z\u0259l bir qad\u0131na \u00e7evrildikc\u0259 v\u0259 ona getdikc\u0259 daha \u00e7ox qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131xd\u0131qca, onun nifr\u0259ti aktiv forma alma\u011fa ba\u015flad\u0131\u201d.<\/p>\n<p>\u00c7ox ke\u00e7m\u0259d\u0259n Marta Pleysin \u0130daya q\u0259z\u0259bi \u015fidd\u0259t\u0259 \u00e7evrilir. 1898-ci il fevral\u0131n 7-d\u0259 s\u0259h\u0259r Uilyam v\u0259 Marta aras\u0131nda dava d\u00fc\u015fd\u00fc v\u0259 evin ki\u00e7ik q\u0131z\u0131 atas\u0131n\u0131n t\u0259r\u0259fini tutdu.<\/p>\n<p>\u201c<a class=\"hyperlink\" href=\"https:\/\/www.nytimes.com\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">The\u00a0<\/a><a class=\"hyperlink\" href=\"https:\/\/www.nytimes.com\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">New York Times<\/a>\u201c x\u0259b\u0259r verir ki, Marta Pleys polis\u0259 deyib: \u201cQ\u0131z h\u0259mi\u015f\u0259 oldu\u011fu kimi atas\u0131n\u0131n t\u0259r\u0259fini tutdu v\u0259 m\u0259n \u0259riml\u0259 dan\u0131\u015fma\u011fa ged\u0259nd\u0259 ota\u011f\u0131n\u0131n qap\u0131s\u0131n\u0131 \u00fcz\u00fcm\u0259 \u00e7\u0131rpd\u0131. Bu m\u0259ni \u0259s\u0259bil\u0259\u015fdirdi, ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u0259rimin masas\u0131ndan sirk\u0259 tur\u015fusu g\u00f6t\u00fcr\u00fcb onun \u00fcz\u00fcn\u0259 atd\u0131m\u201d.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/lent.az\/storage\/newsEditorImages\/3592372_950553feb8bab18334dc6d3ddd07b5e2_1366x1366_1684591370.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>O, daha sonra \u0130dan\u0131n ota\u011f\u0131ndan \u00e7\u0131x\u0131b. Lakin sonradan apar\u0131lan m\u00fcayin\u0259, Pleysin h\u00fccumu davam etdirdiyini m\u00fc\u0259yy\u0259n etdi. \u0130da a\u011fr\u0131dan q\u0131vr\u0131lark\u0259n, h\u0259kiml\u0259r Pleysin onun \u00fcz\u0259rin\u0259 paltar y\u0131\u011faraq bo\u011fmas\u0131ndan \u015f\u00fcbh\u0259l\u0259nibl\u0259r.<\/p>\n<p>Marta \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r \u015fey bitm\u0259mi\u015fdi. O, baltan\u0131 g\u00f6t\u00fcr\u00fcb ax\u015fama q\u0259d\u0259r \u0259ri Uilyam\u0131 g\u00f6zl\u0259di v\u0259 ax\u015fam ev\u0259 g\u0259l\u0259nd\u0259 Uilyam\u0131 da balta il\u0259 yaralad\u0131. Uilyam qan i\u00e7ind\u0259 k\u00f6m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn a\u011flayaraq k\u00fc\u00e7\u0259y\u0259 qa\u00e7anda, Marta m\u0259tb\u0259x\u0259 qa\u00e7\u0131b v\u0259 qaz\u0131 yand\u0131raraq \u00f6z\u00fcn\u00fc \u00f6ld\u00fcrm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131b. Bu zmaan polis g\u0259lib onu h\u0259bs edib. Tezlikl\u0259 Marta Pleysin sensasiyal\u0131 m\u0259hk\u0259m\u0259si ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p>M\u0259hk\u0259m\u0259sinin sonunda Marta Pleys birinci d\u0259r\u0259c\u0259li q\u0259tld\u0259 t\u0259qsirli bilinib v\u0259 \u00f6l\u00fcm c\u0259zas\u0131na m\u0259hkum edilib. Onun v\u0259kili c\u0259zan\u0131 y\u00fcng\u00fcll\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fsa da, buna nail ola bilm\u0259yib. Elektrikli stul \u00fcsulu yenic\u0259 istifad\u0259 olundu\u011fundan v\u0259 ilk d\u0259f\u0259 bir qad\u0131na h\u00f6km oxundu\u011fundan Martan\u0131n c\u0259zas\u0131 da m\u0259tbuatda \u00e7ox i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/lent.az\/storage\/newsEditorImages\/3592372_852c29ee5c942ebdd22b97b653c75756_1366x1366_1684591396.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>1899-cu il mart\u0131n 20-d\u0259 Marta tikdiyi qara paltar\u0131 geyinib edam ota\u011f\u0131na getdi. Orada Pleysin qad\u0131n olmas\u0131 c\u0259lladlar \u00fc\u00e7\u00fcn b\u0259zi mane\u0259l\u0259r yaratd\u0131. Onun qal\u0131n, a\u011farm\u0131\u015f sa\u00e7lar\u0131n\u0131 q\u0131rxmaq laz\u0131m idi ki, aln\u0131na elektrodlar qoyulsun. Uzun \u0259t\u0259yini is\u0259 k\u0259sdiribl\u0259r ki, elektrodlar topuqlar\u0131na rahat yerl\u0259\u015fdirilsin.<\/p>\n<p>Kresloda oturan Marta son s\u00f6z\u00fcn\u00fc dedi: \u201cAllah m\u0259n\u0259 k\u00f6m\u0259k olsun\u201d. Sonra c\u0259llad b\u0259d\u0259nin\u0259 1760 volt elektrik c\u0259r\u0259yan\u0131 y\u00fckl\u0259di. Bir ne\u00e7\u0259 saniy\u0259 sonra Marta Pleys 49 ya\u015f\u0131nda \u00f6ld\u00fc.<\/p>\n<p>\u201cThe San Francisco Call\u201d Martan\u0131n edam edilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 bunlar\u0131 yaz\u0131b: \u201cBu \u015ftatda \u00f6l\u00fcm\u0259 m\u0259hkum edil\u0259n sonuncu qad\u0131n q\u0131\u015fq\u0131raraq v\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015f\u0259r\u0259k dar a\u011fac\u0131na getdi, lakin Miss Pleys dem\u0259k olar ki, he\u00e7 bir s\u0259s-k\u00fcy yaratmad\u0131\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Marta Pleys 1898-ci ild\u0259 17 ya\u015fl\u0131 \u00f6gey q\u0131z\u0131 \u0130dan\u0131 sirk\u0259 il\u0259 v\u0259h\u015fic\u0259sin\u0259 \u00f6ld\u00fcrd\u00fc v\u0259 n\u00f6vb\u0259ti il elektrik stul t\u0259r\u0259find\u0259n edam edildi. U\u011fursuz ke\u00e7mi\u015fi il\u0259 Marta elektrik stulla edam edil\u0259n ilk&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":18922,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-18920","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-manset"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18920","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=18920"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18920\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18923,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18920\/revisions\/18923"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/18922"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=18920"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=18920"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=18920"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}