{"id":17398,"date":"2023-03-31T10:39:58","date_gmt":"2023-03-31T06:39:58","guid":{"rendered":"https:\/\/mecra.az\/?p=17398"},"modified":"2023-03-31T10:39:58","modified_gmt":"2023-03-31T06:39:58","slug":"31-mart-az%c9%99rbaycanlilarin-soyqirimi-gunudur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mecra.az\/?p=17398","title":{"rendered":"31 mart &#8211; Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Soyq\u0131r\u0131m\u0131 G\u00fcn\u00fcd\u00fcr"},"content":{"rendered":"<p><strong>31 mart &#8211; Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Soyq\u0131r\u0131m\u0131 G\u00fcn\u00fcd\u00fcr.<\/strong><\/p>\n<p><strong>M\u0259cra.az-<\/strong>\u0131n m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, soyq\u0131r\u0131m hadis\u0259sind\u0259n 101 il \u00f6t\u00fcr.<\/p>\n<p>1918-ci il 30 mart v\u0259 3 aprel tarixl\u0259ri aras\u0131nda Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 v\u0259 Bak\u0131 quberniyas\u0131n\u0131n m\u00fcxt\u0259lif b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 \u015eamax\u0131, Quba, Xa\u00e7maz, L\u0259nk\u0259ran, Hac\u0131qabul, Salyan, Z\u0259ng\u0259zur, Qaraba\u011f, Nax\u00e7\u0131van v\u0259 dig\u0259r \u0259razil\u0259rd\u0259 Bak\u0131 Soveti v\u0259 da\u015fnak erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 t\u00f6r\u0259dibl\u0259r. R\u0259smi m\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 \u0259sas\u0259n, soyq\u0131r\u0131m n\u0259tic\u0259sind\u0259 12 min\u0259 yax\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131 q\u0259tl\u0259 yetirilib, on minl\u0259rl\u0259 insan itkin d\u00fc\u015f\u00fcb.<\/p>\n<p>1988-ci ild\u0259n erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n Az\u0259rbaycan xalq\u0131na qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f t\u0259xribat xarakterli q\u0131r\u011f\u0131nlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u00a0\u0259razisi, el\u0259c\u0259 d\u0259 ona biti\u015fik 7 rayonu i\u015f\u011fal edilib, bel\u0259likl\u0259, \u00f6lk\u0259mizin 20 faiz \u0259razisi z\u0259bt edilib, y\u00fcz minl\u0259rl\u0259 soyda\u015f\u0131m\u0131z qa\u00e7q\u0131n v\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcn v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcb.<\/p>\n<p>Bu qanl\u0131 faci\u0259l\u0259rin daha d\u0259h\u015f\u0259tlisi 1918-ci ilin 31 mart tarixind\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dil\u0259n soyq\u0131r\u0131m\u0131 hadis\u0259l\u0259ridir. Rusiyada ba\u015f vermi\u015f 1917-ci il fevral v\u0259 oktyabr \u00e7evrili\u015fl\u0259rind\u0259n m\u0259har\u0259tl\u0259 istifad\u0259 ed\u0259n erm\u0259nil\u0259r \u00f6z iddialar\u0131n\u0131 bol\u015fevik bayra\u011f\u0131 alt\u0131nda realla\u015fd\u0131rma\u011fa nail olublar. 1918-ci ilin mart ay\u0131ndan etibar\u0259n Bak\u0131 Kommunas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n \u0259ksinqilab\u00e7\u0131 \u00fcns\u00fcrl\u0259rl\u0259 m\u00fcbariz\u0259 \u015f\u00fcar\u0131 alt\u0131nda Bak\u0131 quberniyas\u0131n\u0131 az\u0259rbaycanl\u0131lardan t\u0259mizl\u0259m\u0259k m\u0259qs\u0259di g\u00fcd\u0259n m\u0259nfur plan\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 ba\u015flan\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>Mart q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131 zaman\u0131 erm\u0259nil\u0259r bir \u00e7ox q\u0259dim binalar\u0131, tarixi abid\u0259l\u0259ri, o c\u00fcml\u0259d\u0259n ziyar\u0259tgahlar\u0131, d\u00fcnya memarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n incil\u0259rind\u0259n say\u0131lan \u0130smailiyy\u0259 binas\u0131n\u0131 top at\u0259\u015fin\u0259 tutaraq da\u011f\u0131d\u0131blar. X\u0259z\u0259r d\u0259nizind\u0259 yerl\u0259\u015fdirilmi\u015f h\u0259rbi donanman\u0131n a\u00e7d\u0131\u011f\u0131 at\u0259\u015f n\u0259tic\u0259sind\u0259 C\u00fcm\u0259 v\u0259 T\u0259z\u0259pir m\u0259scidl\u0259rinin minar\u0259l\u0259ri a\u011f\u0131r z\u0259d\u0259 al\u0131b. Da\u015fnak silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri karvansarada v\u0259h\u015fic\u0259sin\u0259 \u00f6ld\u00fcrd\u00fckl\u0259ri insanlar\u0131n meyitl\u0259rini el\u0259 oradaca yand\u0131r\u0131blar.<\/p>\n<p>Zaqafqaziyan\u0131n sovetl\u0259\u015fm\u0259sind\u0259n \u00f6z \u00e7irkin m\u0259qs\u0259dl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 ed\u0259n erm\u0259nil\u0259r 1920-ci ild\u0259 Z\u0259ng\u0259zuru v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n bir s\u0131ra dig\u0259r torpaqlar\u0131n\u0131 Erm\u0259nistan SSR-in \u0259razisi elan edibl\u0259r. Sonrak\u0131 d\u00f6vrd\u0259 bu \u0259razil\u0259rd\u0259ki az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n deportasiya edilm\u0259si siyas\u0259tini daha da geni\u015fl\u0259ndirm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 yeni vasit\u0259l\u0259r\u0259 \u0259l at\u0131blar. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn onlar SSR\u0130 Nazirl\u0259r Sovetinin 23 dekabr 1947-ci il &#8220;Erm\u0259nistan SSR-d\u0259n kolxoz\u00e7ular\u0131n v\u0259 ba\u015fqa az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259halinin Az\u0259rbaycan SSR-in K\u00fcr-Araz oval\u0131\u011f\u0131na k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si haqq\u0131nda&#8221; x\u00fcsusi q\u0259rar\u0131na v\u0259 bunun \u0259sas\u0131nda 1948-1953-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u00f6z tarixi torpaqlar\u0131ndan k\u00fctl\u0259vi sur\u0259td\u0259 deportasiyas\u0131na d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 nail olublar.<\/p>\n<p>1919 v\u0259 1920-ci ilin mart ay\u0131n\u0131n 31-i iki d\u0259f\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n \u00fcmummilli mat\u0259m g\u00fcn\u00fc kimi qeyd edilib. Az\u0259rbaycan m\u00fcst\u0259qillik qazand\u0131qdan sonra xalq\u0131n tarixi ke\u00e7mi\u015finin obyektiv m\u0259nz\u0259r\u0259sini yaratmaq imkan\u0131 \u0259ld\u0259 edilib. \u00dcmummilli lider\u00a0Heyd\u0259r \u018fliyevin imzalad\u0131\u011f\u0131 &#8220;Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n soyq\u0131r\u0131m\u0131 haqq\u0131nda&#8221; 26 mart 1998-ci tarixli f\u0259rmanda bu hadis\u0259l\u0259r\u0259 siyasi qiym\u0259t verilib v\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n soyq\u0131r\u0131m\u0131na m\u0259ruz qalmas\u0131 ilk d\u0259f\u0259 r\u0259smi sur\u0259td\u0259 b\u0259yan edilib. 31 mart &#8211; Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Soyq\u0131r\u0131m\u0131 G\u00fcn\u00fc h\u0259r il \u00f6lk\u0259mizd\u0259 d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 qeyd edilir. T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, bu proses sonrak\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n xarici siyas\u0259tinin \u0259sas istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259n biri kimi m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fib.<\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyev Fondunun d\u0259st\u0259yi il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n kampaniya d\u00fcnyan\u0131n bir \u00e7ox \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rini \u0259hat\u0259 etm\u0259kl\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n xaricd\u0259ki diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259likl\u0259rini v\u0259 diaspor t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131 da bu proses\u0259 c\u0259lb edib. Fondun haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 v\u0259 n\u0259\u015fr etdirdiyi kitab v\u0259 bukletl\u0259r, Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 \u0259ks etdir\u0259n foto\u015f\u0259kill\u0259r m\u00f6t\u0259b\u0259r t\u0259\u015fkilatlarda haz\u0131rlanan m\u0259rasiml\u0259rd\u0259 bir daha xarici \u00f6lk\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n\u0131n diqq\u0259tini Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n faci\u0259sin\u0259, erm\u0259nil\u0259rin is\u0259 vandalizmin\u0259 y\u00f6n\u0259ldib. Fondun n\u0259\u015fr etdirdiyi &#8220;Qaraba\u011f h\u0259qiq\u0259tl\u0259ri&#8221; toplusu Az\u0259rbaycan h\u0259qiq\u0259tl\u0259rini b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya tan\u0131d\u0131b.<\/p>\n<p>&#8220;Xocal\u0131ya \u0259dal\u0259t&#8221; kampaniyas\u0131 is\u0259 Az\u0259rbaycan g\u0259ncliyinin Qaraba\u011f h\u0259qiq\u0259tl\u0259rini, m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin h\u0259llind\u0259 \u00f6lk\u0259mizin \u0259dal\u0259tli m\u00f6vqeyini v\u0259 Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 b\u00fct\u00fcn t\u0259f\u0259rr\u00fcat\u0131 il\u0259 d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tinin diqq\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq bax\u0131m\u0131ndan m\u00fcasir tariximizin m\u00fch\u00fcm m\u0259rh\u0259l\u0259si olub. Heyd\u0259r \u018fliyev Fondunun haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 Az\u0259rbaycan internet portal\u0131 is\u0259 erm\u0259nil\u0259rin y\u00fcz ill\u0259r boyu xalq\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fctd\u00fcy\u00fc soyq\u0131r\u0131m\u0131 siyas\u0259tini daha m\u00fck\u0259mm\u0259l formada beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 t\u0259qdim edir. 6 min s\u0259hif\u0259d\u0259n ibar\u0259t olan portalda \u00f6lk\u0259miz haqq\u0131nda, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin tarixi haqq\u0131nda ist\u0259nil\u0259n m\u0259lumat\u0131 \u0259ld\u0259 etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p>Son d\u00f6vrd\u0259 Qubada 1918-ci il hadis\u0259l\u0259ri zaman\u0131 erm\u0259nil\u0259rin t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri k\u00fctl\u0259vi insan q\u0259tll\u0259rini a\u015fkarlayan faktlar \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131b. Tap\u0131lm\u0131\u015f says\u0131z-hesabs\u0131z insan s\u00fcm\u00fckl\u0259ri bu q\u0131r\u011f\u0131nlar zaman\u0131 erm\u0259ni vandalizmini t\u0259sdiql\u0259y\u0259n \u0259yani d\u0259lill\u0259rdir. Bu \u0259razid\u0259 on minl\u0259rl\u0259 insan\u0131n q\u0259tl\u0259 yetirilm\u0259sinin s\u00fcbutu kimi v\u0259 onlar\u0131n xatir\u0259sin\u0259 ehtiram \u0259lam\u0259ti olaraq Quba soyq\u0131r\u0131m\u0131 Memorial Kompleksi yarad\u0131l\u0131b. Az\u0259rbaycan H\u0259rbi Prokurorlu\u011funun Memorial Soyq\u0131r\u0131m\u0131 Muzeyi d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n tarixi h\u0259qiq\u0259tl\u0259rinin, erm\u0259ni mill\u0259t\u00e7il\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n xalq\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015f q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n, q\u0259tliamlar\u0131n d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131nda m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, beyn\u0259lxalq miqyasda bu soyq\u0131r\u0131ma h\u0259l\u0259 d\u0259 h\u00fcquqi qiym\u0259t verilm\u0259yib. Adalet.az<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>31 mart &#8211; Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Soyq\u0131r\u0131m\u0131 G\u00fcn\u00fcd\u00fcr. M\u0259cra.az-\u0131n m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, soyq\u0131r\u0131m hadis\u0259sind\u0259n 101 il \u00f6t\u00fcr. 1918-ci il 30 mart v\u0259 3 aprel tarixl\u0259ri aras\u0131nda Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 v\u0259 Bak\u0131 quberniyas\u0131n\u0131n m\u00fcxt\u0259lif b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259,&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":17400,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[55],"tags":[],"class_list":["post-17398","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dunya"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17398","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=17398"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17398\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17401,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17398\/revisions\/17401"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/17400"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=17398"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=17398"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=17398"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}