{"id":11995,"date":"2022-12-12T09:17:07","date_gmt":"2022-12-12T05:17:07","guid":{"rendered":"https:\/\/mecra.az\/?p=11995"},"modified":"2022-12-12T09:17:07","modified_gmt":"2022-12-12T05:17:07","slug":"bu-gun-t%c9%99brizd%c9%99-az%c9%99rbaycan-milli-hokum%c9%99tinin-qurulmasinin-ildonumudur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mecra.az\/?p=11995","title":{"rendered":"Bu g\u00fcn T\u0259brizd\u0259 Az\u0259rbaycan Milli H\u00f6kum\u0259tinin qurulmas\u0131n\u0131n ild\u00f6n\u00fcm\u00fcd\u00fcr"},"content":{"rendered":"<p>Bu g\u00fcn T\u0259brizd\u0259 Az\u0259rbaycan Milli H\u00f6kum\u0259tinin qurulmas\u0131n\u0131n ild\u00f6n\u00fcm\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/report.az\/daxili-siyaset\/bu-gun-azerbaycan-milli-hokumetinin-qurulmasinin-ildonumudur\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\u201cReport\u201d<\/a>\u00a0xat\u0131rlad\u0131r ki, 77 il \u00f6nc\u0259 &#8211; 1945-ci il dekabr\u0131n 12-d\u0259 (21 az\u0259r) G\u00fcney Az\u0259rbaycan\u0131n T\u0259briz \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan Milli H\u00f6kum\u0259ti yarad\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>M\u0259lum oldu\u011fu kimi, \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si B\u00f6y\u00fck Britaniya v\u0259 SSR\u0130-nin \u0130ran adlanan \u0259razid\u0259 \u0259lini g\u00fccl\u0259ndirmi\u015fdi. S\u00f6z\u00fcged\u0259n tarixd\u0259 Rza \u015fah P\u0259hl\u0259vinin s\u00fcquta u\u011frayan istibdad rejimi \u0130randa f\u0259rqli-f\u0259rqli epizodlarla yadda qal\u0131b. El\u0259 h\u0259min anlarda Az\u0259rbaycan\u0131n g\u00fcneyind\u0259 ba\u015flayan milli azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131 1945-ci il dekabr\u0131n 12-d\u0259 Seyid C\u0259f\u0259r Pi\u015f\u0259v\u0259rinin ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q etdiyi Milli H\u00f6kum\u0259tin qurulmas\u0131 il\u0259 sonuclan\u0131b. Bu hadis\u0259 tarix\u0259 21 Az\u0259r h\u0259r\u0259kat\u0131 olaraq da h\u0259kk olunub.<\/p>\n<p>\u00d6mr\u00fc, t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, bir il\u0259 s\u0131\u011fan bu h\u00f6kum\u0259t h\u0259l\u0259 20 il \u00f6nc\u0259 \u0130randa 1 000 il s\u00fcr\u0259n t\u00fcrk h\u00f6kmranl\u0131\u011f\u0131na son qoyaraq hakimiyy\u0259ti \u0259l\u0259 ke\u00e7ir\u0259n P\u0259hl\u0259vi rejiminin etm\u0259dikl\u0259rini realla\u015fd\u0131rd\u0131. Yeni yaranan Milli H\u00f6k\u00fcm\u0259t \u0130randa Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259rinin milli muxtariyy\u0259t h\u00fcququnu tan\u0131yan bir qurulu\u015f kimi f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flasa da, daha sonra h\u0259d\u0259fl\u0259rini geni\u015fl\u0259ndir\u0259r\u0259k m\u00fcst\u0259qillik siyas\u0259ti y\u00fcr\u00fcd\u00fcb. Az\u0259rbaycan t\u00fcrkc\u0259sinin d\u00f6vl\u0259t dili olaraq q\u0259bul edilm\u0259si, ana dilind\u0259 kitablar\u0131n \u00e7ap\u0131, T\u0259briz D\u00f6vl\u0259t Universiteti v\u0259 \u00e7ox sayda orta m\u0259kt\u0259bl\u0259rin a\u00e7\u0131lmas\u0131, milli teatr v\u0259 mili filarmoniyan\u0131n qurulmas\u0131, milli kitabxanalar\u0131n istifad\u0259y\u0259 verilm\u0259si, yollar\u0131n \u00e7\u0259kilm\u0259si, torpaq islahat\u0131, iri banklar\u0131n millil\u0259\u015fdirilm\u0259si, s\u0259yyar x\u0259st\u0259xana v\u0259 klinikalar\u0131, sosial proqramlar, G\u00fcney Az\u0259rbaycan Milli Ordusunun yarad\u0131lmas\u0131, qad\u0131nlara ki\u015fil\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131 b\u0259rab\u0259r h\u00fcquqlar\u0131n verilm\u0259si, b\u00fct\u00fcn xalqlar\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin eyni h\u00fcquqlara malik olmas\u0131 v\u0259 dig\u0259r bu kimi q\u0259rarlarla g\u00fcneyli soyda\u015flar\u0131m\u0131zda \u00fcmid i\u015f\u0131\u011f\u0131 yarad\u0131b. Bunlarla yana\u015f\u0131 1945-1946-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n G\u00fcneyind\u0259 m\u00fcxt\u0259lif m\u0259tbuat orqanlar\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u201cV\u0259t\u0259n yolunda\u201d, \u201cAz\u0259rbaycan\u201d, \u201cF\u0259ryad\u201d, \u201cAzad mill\u0259t\u201d, \u201cQ\u0259l\u0259b\u0259\u201d, \u201cYeni \u015e\u0259rq\u201d, \u201cMaarif\u201d, \u201cDemokrat\u201d, \u201cF\u0259lah\u0259t\u201d, \u201cC\u00f6vd\u0259t\u201d, \u201cUrmiyy\u0259\u201d, \u201cQ\u0131z\u0131l \u0259sg\u0259r\u201d, \u201cV\u0259t\u0259n\u201d q\u0259zet, jurnal v\u0259 m\u0259cmu\u0259l\u0259r n\u0259\u015fr olunub, bu m\u0259tbuat\u0131n s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259 \u00f6lk\u0259nin ictimai-siyasi v\u0259 \u0259d\u0259bi-kulturoloji h\u0259yat\u0131 \u0259ks olunub.<\/p>\n<div class=\"news-image\">\n<div class=\"image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/static.report.az\/photo\/ff4b4b4a-f856-32ab-808c-21f78312adbb.jfif\" alt=\"\" \/><\/div>\n<\/div>\n<p>R\u0259smi T\u0259brizin Tehran rejimin\u0259 olan m\u00fcnasib\u0259tini anlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn Seyid C\u0259f\u0259r Pi\u015f\u0259v\u0259rinin 1945-ci ilin sentyabr ay\u0131nda \u201cAz\u0259rbaycan\u201d q\u0259zetind\u0259 d\u0259rc olunan m\u0259qal\u0259sind\u0259ki fikirl\u0259r\u0259 n\u0259z\u0259r yetirm\u0259k kifay\u0259tdir: \u201cAz\u0259rbaycan Tehranla bir yerd\u0259 \u0259sir Hindustan olmaqdansa, \u00f6z\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn azad \u0130rlandiya olma\u011fa \u00fcst\u00fcnl\u00fck verir. Tehran poz\u011fun v\u0259 k\u00fc\u00e7\u0259 g\u00f6z\u0259ll\u0259ri kimi h\u0259r g\u00fcn bir lotunun quca\u011f\u0131na at\u0131la bil\u0259r. Az\u0259rbaycan is\u0259 namus v\u0259 heysiyy\u0259tin\u0259 maraql\u0131d\u0131r. O bir daha bigan\u0259l\u0259rin al\u00e7aq n\u00f6k\u0259ri olan rzaxanlar\u0131n boyunduru\u011fu alt\u0131na girm\u0259z v\u0259 g\u00fcnd\u0259 bir lotuya t\u0259slim olmaz\u201d.<\/p>\n<p>Bununla bel\u0259, xalq\u0131n d\u0259st\u0259yini arxas\u0131na alan 21 Az\u0259r h\u0259r\u0259kat\u0131 1946-c\u0131 il dekabr\u0131n 12-d\u0259 \u0130ran rejiminin xain plan\u0131 il\u0259 iflasa u\u011frad\u0131. Bel\u0259 ki, s\u00fcquta u\u011frad\u0131lmam\u0131\u015fdan \u00f6nc\u0259 \u0130ran m\u0259rk\u0259zi h\u00f6k\u00fcm\u0259ti Az\u0259rbaycan Milli H\u00f6k\u00fcm\u0259ti il\u0259 imzalad\u0131\u011f\u0131 anla\u015fmalarla bu muxtar d\u00f6vl\u0259ti r\u0259sm\u0259n tan\u0131m\u0131\u015f olsa bel\u0259, eyni il i\u00e7\u0259risind\u0259 P\u0259hl\u0259vi rejiminin ordusu Az\u0259rbaycana h\u00fccum ed\u0259r\u0259k Milli H\u00f6k\u00fcm\u0259tin m\u00f6vcudlu\u011funa son qoyub.<\/p>\n<p>AB\u015e Ali M\u0259hk\u0259m\u0259sinin h\u00fcquq\u015f\u00fcnas\u0131 v\u0259 siyas\u0259t\u00e7i Uilyam O. Duqlas AB\u015e Ali M\u0259hk\u0259m\u0259sin\u0259 hesabat\u0131nda bildirib ki, Tehran ordusu buraya g\u0259ldikd\u0259n sonra \u0259hali il\u0259 \u0259sl i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 kimi davran\u0131b, k\u0259ndlil\u0259rin saqqal\u0131n\u0131 yand\u0131r\u0131b, onlar\u0131n arvadlar\u0131n\u0131 v\u0259 q\u0131zlar\u0131n\u0131 zorlay\u0131b, b\u00fct\u00fcn heyvanlar\u0131n\u0131 v\u0259 \u0259rzaqlar\u0131n\u0131 talan edib: \u201cBu ordu arxas\u0131nda \u00f6l\u00fcm v\u0259 da\u011f\u0131nt\u0131 izl\u0259ri qoyub\u201d.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n i\u015f\u011fal\u0131n\u0131n ard\u0131ndan minl\u0259rc\u0259 Az\u0259rbaycan t\u00fcrk\u00fcn\u0259 qar\u015f\u0131 q\u0259tliam h\u0259yata ke\u00e7irilib, minl\u0259rl\u0259 soyda\u015f\u0131m\u0131z s\u00fcrg\u00fcn\u0259 g\u00f6nd\u0259rilib. Q\u0131sa \u00f6mr\u00fcn\u0259 b\u00f6y\u00fck m\u0259na y\u00fckl\u0259y\u0259n Az\u0259rbaycan Milli H\u00f6kum\u0259ti tarixi \u0259razil\u0259rimizin g\u00fcneyind\u0259 milli-azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n sonrak\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 inki\u015faf\u0131na ciddi t\u0259kan verib.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu g\u00fcn T\u0259brizd\u0259 Az\u0259rbaycan Milli H\u00f6kum\u0259tinin qurulmas\u0131n\u0131n ild\u00f6n\u00fcm\u00fcd\u00fcr. \u201cReport\u201d\u00a0xat\u0131rlad\u0131r ki, 77 il \u00f6nc\u0259 &#8211; 1945-ci il dekabr\u0131n 12-d\u0259 (21 az\u0259r) G\u00fcney Az\u0259rbaycan\u0131n T\u0259briz \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan Milli H\u00f6kum\u0259ti yarad\u0131l\u0131b. M\u0259lum oldu\u011fu&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11997,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[52],"tags":[],"class_list":["post-11995","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-arasdirma"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11995","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11995"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11995\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11998,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11995\/revisions\/11998"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/11997"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11995"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11995"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11995"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}