{"id":11991,"date":"2022-12-12T09:06:32","date_gmt":"2022-12-12T05:06:32","guid":{"rendered":"https:\/\/mecra.az\/?p=11991"},"modified":"2022-12-12T09:06:32","modified_gmt":"2022-12-12T05:06:32","slug":"m%c9%99tb%c9%99xd%c9%99-x%c9%99rc%c9%99ngin-x%c9%99b%c9%99rcisi-olan-taxta-qasiqlar-arasdirma-foto","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mecra.az\/?p=11991","title":{"rendered":"M\u0259tb\u0259xd\u0259 x\u0259r\u00e7\u0259ngin x\u0259b\u0259r\u00e7isi olan taxta qa\u015f\u0131qlar &#8211; ARA\u015eDIRMA + FOTO"},"content":{"rendered":"<p>H\u0259r birimizin m\u0259tb\u0259xind\u0259 plastik saxlanma qablar\u0131, taxta qa\u015f\u0131qlar, al\u00fcminium qazanlar, teflon tavalar m\u00f6vcuddur. \u00dcst\u0259lik, bu qablar x\u00fcsusil\u0259 d\u0259, evdar qad\u0131nlar\u0131n rahatl\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ideald\u0131r. Lakin istifad\u0259si t\u0259hl\u00fck\u0259lidir.<\/p>\n<p>M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r deyir ki, qida q\u0259bulu zaman\u0131, \u0259traf m\u00fchitin t\u0259sirl\u0259ri v\u0259 davaml\u0131 t\u0259masda oldu\u011fumuz b\u0259zi materiallardan ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z madd\u0259l\u0259r orqanizmimiz\u0259 d\u0259rhal v\u0259 ya m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u00fcdd\u0259td\u0259n sonra t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. D\u0259rhal dedikd\u0259, qida z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259l\u0259ri, allergik reaksiyalar n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. M\u00fc\u0259yy\u0259n m\u00fcdd\u0259td\u0259n sonra is\u0259 t\u00f6r\u0259m\u0259 x\u0259st\u0259likl\u0259ri, yadda\u015f z\u0259ifl\u0259m\u0259si, hormonal probleml\u0259r \u00f6z\u00fcn\u00fc b\u00fcruz\u0259 verir. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n biz qidan\u0131n q\u0259bulu il\u0259 yana\u015f\u0131, emal\u0131 v\u0259 saxlanmas\u0131 zaman\u0131 da diqq\u0259tli olmal\u0131y\u0131q.<\/p>\n<div class=\"AdviadNativeVideo\"><\/div>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjIvMTIvMTEvMTgvNTQvNDYvZmFmYzllYjktMGI5NC00OWVhLWFkNWItNGU1ZjRiNzJjZGE4L0RWRmJCMGlPRml1dFRvT0RNbkhKa3I4dnl1cmpnNUd6am10WkNMWmcuanBnIl0sWyJwIiwiZW5jb2RlIiwianBnIiwiLXF1YWxpdHkgODAiXSxbInAiLCJ0aHVtYiIsIjU5MHg1OTBcdTAwM2UiXV0?sha=ebb3d0dd15a24c83\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/kaspi.az\/metbeximizde-beslediyimiz-xestelik-menbeleri?fbclid=IwAR1aMkpxxk7FMYvee-0WBOgD-2O7ATFLc9-E0fokc0j195rCOtlDnsF-fx4\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>\u201cKaspi\u201d<\/strong><\/a>\u00a0q\u0259zeti m\u0259tb\u0259x vasit\u0259l\u0259rinin z\u0259r\u0259rl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131\u00a0istehsal meneceri Sayat Quliyeva\u00a0il\u0259 s\u00f6hb\u0259tl\u0259\u015fdib.<\/p>\n<p>Plastik qablardan dem\u0259k olar ki, h\u0259r g\u00fcn istifad\u0259 edirik. H\u0259m ucuzdur, h\u0259m d\u0259 \u0259lveri\u015flidir. Lakin f\u0259sadlar\u0131 rahatl\u0131\u011f\u0131ndan \u00e7oxdur.<\/p>\n<p>S.Quliyeva bildirib ki, plastik qablar\u0131n t\u0259rkibi qar\u0131\u015fmayan madd\u0259l\u0259rd\u0259n, y\u0259ni polimer, plastifikatorlar, stabill\u0259\u015fdiricil\u0259r v\u0259 r\u0259ngl\u0259rd\u0259n ibar\u0259tdir:<\/p>\n<p>\u201cA bisfenol (fenol qrupuna aid \u00fczvi birl\u0259\u015fm\u0259) t\u0259rkibli bu material h\u0259yati t\u0259hl\u00fck\u0259 da\u015f\u0131y\u0131r. O, plastik k\u00fctl\u0259y\u0259 b\u0259rkidici kimi qat\u0131l\u0131r. Bu materialdan uzun m\u00fcdd\u0259t istifad\u0259 etdikd\u0259 orqanizmd\u0259 astmaya, endokrin pozulmalara v\u0259 t\u00f6r\u0259m\u0259l\u0259rin yaranmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n h\u0259r hans\u0131 plastik materiall\u0131 m\u0259hsulu almazdan \u0259vv\u0259l etiketl\u0259rin\u0259 diqq\u0259t etm\u0259k laz\u0131md\u0131r. X\u00fcsusil\u0259 d\u0259 azya\u015fl\u0131 u\u015faqlar\u0131n su v\u0259 qida saxlama qablar\u0131na fikir verm\u0259k laz\u0131md\u0131r. T\u0259rkibind\u0259 polietilen (PE), polipropilen (PP), polietilen tereftalat (PET), polimetil metakrilat (PMMA), politeirafloroetilen (PTFE) v\u0259 neylon olan m\u0259hsullar\u0131 almaqdan imtina etm\u0259liyik\u201d.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjIvMTIvMTEvMTgvNTQvNDYvZWVlMWVlZGMtNjEwYy00ZDRhLTkxNzYtNjkxNThlYmE4ZjgwLzR4cGNia0d5enpYOTE3bWhVOGVmRk5IQUhqSGw3cHQxU3BKZkNhVXUuanBnIl0sWyJwIiwiZW5jb2RlIiwianBnIiwiLXF1YWxpdHkgODAiXSxbInAiLCJ0aHVtYiIsIjU5MHg1OTBcdTAwM2UiXV0?sha=bdabe6ba270956bd\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>M\u00fct\u0259x\u0259ssis vur\u011fulay\u0131b\u00a0ki, plastik material insan orqanizmin\u0259 vurdu\u011fu z\u0259r\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131, ekologiyan\u0131 da z\u0259h\u0259rl\u0259yir:<\/p>\n<p>\u201cStatistikaya g\u00f6r\u0259, h\u0259r il d\u00fcnyada 500 milyon ton plastik m\u0259hsul istehsal olunur. Bir plastik qab\u0131n t\u0259bi\u0259td\u0259 \u0259riy\u0259r\u0259k yox olmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00a0is\u0259 450-500 il vaxt laz\u0131md\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>M\u0259tb\u0259xd\u0259 tez-tez istifad\u0259 etdiyimiz t\u0259hl\u00fck\u0259li vasit\u0259l\u0259rd\u0259n biri d\u0259 taxta qa\u015f\u0131qlard\u0131r. X\u00fcsusil\u0259, tavan\u0131 c\u0131zmamas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yem\u0259k bi\u015fir\u0259rk\u0259n taxta qa\u015f\u0131qlardan istifad\u0259 etm\u0259y\u0259 b\u0259z\u0259n m\u0259cbur oluruq. M\u00fct\u0259x\u0259ssisin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, bu qa\u015f\u0131qlar da x\u0259st\u0259lik m\u0259nb\u0259yidir:<\/p>\n<p>T\u0259hl\u00fck\u0259siz olaraq bildiyimiz taxta qa\u015f\u0131qlara n\u0259z\u0259r salsaq, g\u00f6r\u0259rik ki, onlar t\u0259miz taxta materialdan haz\u0131rlanm\u0131r. Bir \u00e7ox insanlar\u0131n bildiyi kimi, \u0259l i\u015fi d\u0259 deyil. Qa\u015f\u0131qlar\u0131n \u00fcz\u0259rinin cilal\u0131 olmas\u0131, parlaq g\u00f6r\u00fcnm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn r\u0259ngl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 edilir. Bu qa\u015f\u0131qlar m\u00fc\u0259yy\u0259n temperatura m\u0259ruz qald\u0131qda, qoxu hiss olunur. M\u0259hz bu qoxu art\u0131q t\u0259hl\u00fck\u0259nin siqnallar\u0131n\u0131 verir. Bu toksik z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259y\u0259 m\u0259ruz qalaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131n g\u00f6st\u0259ricisidir. Bu v\u0259ziyy\u0259t x\u0259r\u00e7\u0259ng x\u0259st\u0259liyinin d\u0259 yaranmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. Bunu t\u0259k qa\u015f\u0131qlara \u015famil etm\u0259k olmaz. Taxtadan haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131 bildiril\u0259n, m\u0259tb\u0259ximiz \u00fc\u00e7\u00fcn yararl\u0131 do\u011frama, saxlama vasit\u0259l\u0259ri d\u0259 buna aiddir\u201d.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjIvMTIvMTEvMTgvNTQvNDYvY2QyNTIwNWMtYTdiYy00MDlkLTlkNmQtNWIzZjIyOGE2M2I0L3ZwYlRGYjBFQXMyWUtWb0ZpTDhScFV6cjFMbHBOMkx2a0pIazNjNEQuanBnIl0sWyJwIiwiZW5jb2RlIiwianBnIiwiLXF1YWxpdHkgODAiXSxbInAiLCJ0aHVtYiIsIjU5MHg1OTBcdTAwM2UiXV0?sha=78615156944a9951\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Taxta qa\u015f\u0131qla ba\u011fl\u0131 dig\u0259r problem is\u0259 onun \u00e7atlamas\u0131 v\u0259 \u00e7atlam\u0131\u015f halda istifad\u0259sidir. M\u00fct\u0259x\u0259ssis bildirib\u00a0ki, \u00e7atlayan qa\u015f\u0131\u011fa bakteriyalar dolur v\u0259 oradan da yem\u0259y\u0259 ke\u00e7ir:<\/p>\n<p>\u201c\u00dcst\u0259lik, bu qa\u015f\u0131qlar\u0131 yuyucu tozla yuduqda, \u00e7atlayan hiss\u0259l\u0259r\u0259 kimy\u0259vi tozlar yerl\u0259\u015fir v\u0259 sonradan onlar insan b\u0259d\u0259nind\u0259 z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259y\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 boyas\u0131z v\u0259 cilas\u0131z taxta qa\u015f\u0131q almaq m\u0259sl\u0259h\u0259tdir. \u00c7atlayan qa\u015f\u0131q is\u0259 istifad\u0259y\u0259 yarars\u0131zd\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>M\u00fct\u0259x\u0259ssis al\u00fcminium materiall\u0131 qablardan da dan\u0131\u015f\u0131b. Qeyd edib\u00a0ki, bu metaldan h\u0259r g\u00fcn istifad\u0259 ed\u0259n insanlar 7-9 miliqram aras\u0131nda al\u00fcminium q\u0259bul edir:<\/p>\n<p>\u201cAd\u0259t\u0259n al\u00fcminium qabda \u201cqida saxlanmaz\u201d deyilir. Bu, do\u011fru yana\u015fmad\u0131r. \u00c7\u00fcnki al\u00fcminium tez istilik ke\u00e7iriciliyin\u0259 malik y\u00fcng\u00fcl metald\u0131r. Qidan\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 v\u0259 saxlanmas\u0131 zaman\u0131 g\u00f6zl\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u0259y\u0259c\u0259k miqdarda metal qidaya qar\u0131\u015f\u0131r. \u0130nsanlarda z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259 il\u0259 yana\u015f\u0131, yadda\u015f z\u0259ifl\u0259m\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olur\u201d.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjIvMTIvMTEvMTgvNTQvNDYvODczZmVlNTctOTI0ZS00OWUzLTgwYTktOWFlNDA0ZGM0YzUxLzYwUXNJWXBLakZydFVMQk82ejNNUTZGcm53Q3BmTExka2h6YjZua1MuanBnIl0sWyJwIiwiZW5jb2RlIiwianBnIiwiLXF1YWxpdHkgODAiXSxbInAiLCJ0aHVtYiIsIjU5MHg1OTBcdTAwM2UiXV0?sha=efc37f4df26d5d8e\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 teflon tava v\u0259 qazanlar d\u0259bd\u0259 olan m\u0259tb\u0259x \u0259\u015fyalar\u0131d\u0131r. Lakin bunlar da m\u0259tb\u0259ximizd\u0259ki x\u0259st\u0259lik yaradan \u0259\u015fyalar siyah\u0131s\u0131na aiddir:<\/p>\n<p>\u201cBu qablarda yem\u0259yin yap\u0131\u015fma ehtimal\u0131n\u0131n az olmas\u0131 v\u0259 ya\u011fdan \u00e7ox istifad\u0259ni sevm\u0259m\u0259si, onu m\u0259tb\u0259ximizin ayr\u0131lmaz hiss\u0259sin\u0259 \u00e7evirib. Lakin teflon 300 d\u0259r\u0259c\u0259 istiliy\u0259 m\u0259ruz qald\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00fcst t\u0259b\u0259q\u0259si a\u015f\u0131n\u0131r v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 qidaya qar\u0131\u015f\u0131r. B\u0259zi ara\u015fd\u0131rmalarda bildirilir ki, bel\u0259 materiallardak\u0131 qablar insanlarda tiroid v\u0259 a\u011fciy\u0259r x\u0259st\u0259likl\u0259rini, eyni zamanda, teflonun t\u0259rkibind\u0259ki PFOA (perfluorooctanoic acid) d\u00f6\u015f, prostat v\u0259 yumurtal\u0131q x\u0259r\u00e7\u0259ngini yarada bil\u0259r\u201d.<\/p>\n<p>M\u00fct\u0259x\u0259ssis vur\u011fulay\u0131b ki, qidan\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 v\u0259 saxlanmas\u0131nda t\u00f6vsiy\u0259 olunan material paslanmaz metald\u0131r. T\u0259rkibi d\u0259mir, xrom v\u0259 nikeld\u0259n ibar\u0259t olmal\u0131d\u0131r:<\/p>\n<p>\u201cBu metal tipi pas v\u0259 korroziyaya qar\u015f\u0131 m\u00f6hk\u0259mdir. \u0130stiliyi b\u0259rab\u0259r paylama x\u00fcsusiyy\u0259tin\u0259 malikdir v\u0259 ist\u0259nil\u0259n istilikd\u0259 t\u0259rkibind\u0259n h\u0259r hans\u0131 metal ayr\u0131lmas\u0131 ba\u015f vermir. Eyni zamanda, qidalar\u0131n saxlanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn se\u00e7il\u0259c\u0259k uy\u011fun materiallardan biri d\u0259 \u015f\u00fc\u015f\u0259dir. \u015e\u00fc\u015f\u0259 su, n\u0259m, hava ke\u00e7irm\u0259y\u0259r\u0259k m\u0259hsulu olduqca uzun m\u00fcdd\u0259tli m\u00fchafiz\u0259 edir v\u0259 qida qabla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 uy\u011fun materiald\u0131r. Soda, \u0259h\u0259ngda\u015f\u0131 v\u0259 kvars qumundan ibar\u0259t olan \u015f\u00fc\u015f\u0259 \u00a0t\u0259krar emal bax\u0131m\u0131ndan da \u0259n \u0259lveri\u015fli vasit\u0259dir. \u018fn \u0259sas\u0131, sa\u011flam qidalanmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259, qidan\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131, saxlanmas\u0131 v\u0259 q\u0259bulu zaman\u0131 istifad\u0259 edil\u0259n b\u00fct\u00fcn vasit\u0259l\u0259ri d\u00fczg\u00fcn se\u00e7ib, onlar\u0131n m\u0259n\u015f\u0259yi haqq\u0131nda tam m\u0259lumat \u0259ld\u0259 etdikd\u0259n sonra istifad\u0259 ets\u0259k, t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259rd\u0259n qoruna bil\u0259rik\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>H\u0259r birimizin m\u0259tb\u0259xind\u0259 plastik saxlanma qablar\u0131, taxta qa\u015f\u0131qlar, al\u00fcminium qazanlar, teflon tavalar m\u00f6vcuddur. \u00dcst\u0259lik, bu qablar x\u00fcsusil\u0259 d\u0259, evdar qad\u0131nlar\u0131n rahatl\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ideald\u0131r. Lakin istifad\u0259si t\u0259hl\u00fck\u0259lidir. M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r deyir ki, qida&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11993,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[64],"tags":[],"class_list":["post-11991","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-saglamliq"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11991","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11991"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11991\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11994,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11991\/revisions\/11994"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/11993"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11991"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11991"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11991"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}