{"id":11827,"date":"2022-12-09T20:32:22","date_gmt":"2022-12-09T16:32:22","guid":{"rendered":"https:\/\/mecra.az\/?p=11827"},"modified":"2022-12-09T20:32:22","modified_gmt":"2022-12-09T16:32:22","slug":"soyul%c9%99n-ataya-gor%c9%99-hec-kim-bicaga-%c9%99l-atmir-aqsin-yenisey-yazir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mecra.az\/?p=11827","title":{"rendered":"S\u00f6y\u00fcl\u0259n ataya g\u00f6r\u0259 he\u00e7 kim b\u0131\u00e7a\u011fa \u0259l atm\u0131r &#8211; Aq\u015fin Yenisey yaz\u0131r&#8230;"},"content":{"rendered":"<p><strong>M\u0259cra.az Aq\u015fin Yeniseyin yeni yaz\u0131s\u0131n\u0131 t\u0259qdim edir.<\/strong><\/p>\n<p>\u0130btidai insan daima h\u00fccum v\u0259ziyy\u0259tind\u0259 idi. Y\u0259qin ki, insan\u0131 dil a\u00e7ma\u011fa da bu aqressiv t\u0259bi\u0259ti vadar etdi v\u0259 ilk insan dil a\u00e7an kimi ilk s\u00f6z\u00fc \u00f6z\u00fcn\u00fcn g\u00fcnd\u0259lik psixoloji g\u0259rginliyini ifad\u0259 ed\u0259n s\u00f6y\u00fc\u015f oldu. Yerd\u0259 qalan b\u00fct\u00fcn s\u00f6zl\u0259r ilk s\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259n t\u00f6r\u0259dil\u0259r. \u0130lk s\u00f6z z\u0259kan\u0131 yox, emosiyan\u0131 ifad\u0259 etm\u0259liydi.<\/p>\n<p>S\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcn tarixini ara\u015fd\u0131ran professor Benjamin Bergen s\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc insan\u0131n emosional t\u0259kam\u00fcl\u00fcn\u00fcn ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 kimi g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Beynimizin ortas\u0131nda bir s\u00f6y\u00fc\u015f m\u0259rk\u0259zi yerl\u0259\u015fir ki, biz bu g\u00fcn \u00e7\u0259kicl\u0259 \u0259limizi \u0259zdikd\u0259 d\u0259 d\u0259rhal h\u0259min beyin n\u00f6qt\u0259si a\u011fr\u0131ya, y\u0259ni h\u00fccuma s\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259 reaksiya verir. \u018flimizi \u0259z\u0259n \u00e7\u0259kicin atabatas\u0131n\u0131, y\u0259ni ta ilk da\u015f baltas\u0131ndan \u00fcz\u00fc bu yanas\u0131n\u0131 s\u00f6y\u00fcb sovururuq.<\/p>\n<p>Y\u0259ni beynimizin s\u00f6y\u00fc\u015f m\u0259rk\u0259zinin i\u015f\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn konflikt laz\u0131md\u0131r, bu konflikt t\u0259r\u0259fi i\u00e7ib s\u0259yl\u0259y\u0259n bacana\u011f\u0131m\u0131z da ola bil\u0259r, m\u00fcr\u0259bb\u0259miz\u0259 s\u0131rt\u0131qca \u015f\u0259rik olan e\u015f\u015f\u0259kar\u0131s\u0131 da. Biz bu g\u00fcn d\u0259 aqressiyam\u0131z\u0131 ifad\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259cdada, ibtidai insana \u00e7evrilirik.<\/p>\n<p>\u0130ctimai t\u0259hqirin k\u00f6k\u00fc dini \u015f\u00fcurdan g\u0259lir. H\u0259l\u0259 q\u0259dim \u015fumer, yunan allahlar\u0131 r\u0259qibl\u0259rini \u00f6ld\u00fcrd\u00fckd\u0259n sonra onlar\u0131n meyitl\u0259rini m\u00fcxt\u0259lif \u015f\u0259kill\u0259rd\u0259 t\u0259hqir edirdil\u0259r. R\u0259qibi ictimai formada t\u0259hqir edib h\u0259zz almaq psixopatl\u0131\u011f\u0131 sonralar allahlardan insanlara da ke\u00e7di v\u0259 sosial sinifl\u0259\u015fm\u0259nin \u0259sas\u0131n\u0131 qoydu. Hinduizm inanc\u0131 paryalar\u0131 (\u0259halinin \u0259n yoxsul t\u0259b\u0259q\u0259si) \u015eivan\u0131n pal\u00e7\u0131ql\u0131 ayaqlar\u0131ndan yarand\u0131qlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259b\u0259di t\u0259hqir olunmu\u015f insanlar adland\u0131r\u0131b onlar\u0131n ba\u015fqalar\u0131na toxunmalar\u0131n\u0131 qada\u011fan etdi v\u0259 s.<\/p>\n<p>\u018fn sonuncu ibrani dinl\u0259ri d\u0259 h\u0259m m\u00fcq\u0259dd\u0259s kitablar\u0131nda, h\u0259m d\u0259 icma y\u0131\u011f\u0131ncaqlar\u0131nda onlara tap\u0131nmayanlara k\u00fcfrl\u0259r ya\u011fd\u0131rd\u0131lar. \u0130slam\u0131 \u0259l\u0259 salan y\u0259hudil\u0259r v\u0259 xristanlar a\u011f\u0131zlar\u0131n\u0131n pay\u0131n\u0131 Quran ay\u0259l\u0259rind\u0259 ald\u0131lar. Kant XVIII \u0259srd\u0259 allah\u0131n, ruhun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 insan a\u011fl\u0131 il\u0259 s\u00fcbut etm\u0259yin m\u00fcmk\u00fcns\u00fcz oldu\u011funu, bununla da allah\u0131n var oldu\u011funu t\u0259bli\u011f ed\u0259n dinl\u0259rin, din xadiml\u0259rinin &#8220;a\u011fl\u0131n\u0131\u201d \u015f\u00fcbh\u0259 alt\u0131na ald\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 alman ke\u015fi\u015fl\u0259ri bunun qisas\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u015f\u00fcn itl\u0259rinin ad\u0131n\u0131 &#8220;Kant\u201d qoydular.<\/p>\n<p>H\u0259r bir m\u00fcharib\u0259nin \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc ixtiralar\u0131 sonradan s\u00fclh d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 sosial komfortun vazke\u00e7ilm\u0259z vasit\u0259l\u0259rin\u0259 \u00e7evrildiyi kimi, ilahi m\u00fcharib\u0259l\u0259rin \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc metodu olan ictimai t\u0259hqir d\u0259 bu g\u00fcn moderniz\u0259 olunaraq s\u0131ravi insanlar\u0131n \u00fcnsiyy\u0259t komfortunun bir hiss\u0259sin\u0259 \u00e7evrilib. S\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcn \u00fcnsiyy\u0259t komfortunu yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u0259n ingilisl\u0259r 1972-ci ild\u0259 &#8220;fuck\u201d s\u00f6z\u00fcn\u00fc Oksford l\u00fc\u011f\u0259tin\u0259 daxil etdil\u0259r. &#8220;Fuck\u201d k\u0259lm\u0259si \u0259xlaqi deyil, linqvistik d\u0259y\u0259r qazand\u0131. Bu g\u00fcn hardag\u0259ldi \u0259n \u00e7ox s\u00f6y\u00fc\u015f s\u00f6y\u0259n c\u0259miyy\u0259tl\u0259r d\u00fcnyan\u0131n \u0259n m\u0259d\u0259ni c\u0259miyy\u0259tl\u0259ridir.<\/p>\n<p>\u00c7\u00fcnki orada s\u00f6y\u00fc\u015f \u0259xlaqi m\u0259zmununu itirib. S\u00f6y\u00fc\u015f \u0259xlaqa h\u00fccum akt\u0131 kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilimir. Kims\u0259 kimins\u0259 pa\u00e7as\u0131na anas\u0131n\u0131n, bac\u0131s\u0131n\u0131n potensial t\u0259cav\u00fczkar\u0131 kimi baxm\u0131r. Ki\u015fi cinsi orqan\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan\u0131n sar\u0131 m\u0259tbuat\u0131nda &#8220;\u015fir\u201d, &#8220;p\u0259l\u0259ng\u201d kimi y\u0131rt\u0131c\u0131 heyvan adlar\u0131 il\u0259 verilm\u0259si d\u0259 bizim xalq\u0131n bu orqan\u0131 beynind\u0259 &#8220;\u0259xlaq y\u0131rt\u0131c\u0131s\u0131\u201d kimi t\u0259s\u0259vv\u00fcr etm\u0259yind\u0259n ir\u0259li g\u0259lir. N\u0259yin ad\u0131na &#8220;\u015fir\u201d des\u0259n, par\u00e7alayacaq, \u0259n az\u0131, par\u00e7alama\u011fa c\u0259hd ed\u0259c\u0259k. Harada ki, s\u00f6y\u00fc\u015f\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 &#8220;\u0259xlaq y\u0131rt\u0131c\u0131s\u0131\u201d kimi bax\u0131rlar, orada m\u0259d\u0259niyy\u0259tin d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259ri ya\u015fay\u0131r.<\/p>\n<p>S\u00f6y\u00fc\u015f o zaman sosial t\u0259sir g\u00fcc\u00fcn\u00fc itir\u0259c\u0259k ki, \u0259xlaqi devalvasiyaya u\u011frayacaq v\u0259 ingilisl\u0259rin &#8220;fuck\u201d s\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc kimi izahl\u0131 l\u00fc\u011f\u0259tl\u0259r\u0259 daxil edil\u0259c\u0259k. Bax o zaman vaxtil\u0259 s\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcn biri bir q\u0259pik olan ingilis parlamentind\u0259 oldu\u011fu kimi, bir g\u00fcn bizd\u0259 d\u0259 ham\u0131 s\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc il\u0259 deyil, n\u0259zak\u0259ti il\u0259 f\u0259rql\u0259nm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015facaq. M\u0259s\u0259l\u0259n, bu g\u00fcn T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 televiziyada, kitabda, k\u00fc\u00e7\u0259d\u0259 ki\u015fili-qad\u0131nl\u0131 ham\u0131 bir-birinin &#8220;am\u0131na qoyur\u201d he\u00e7 kim d\u0259 incimir. Niy\u0259? \u00c7\u00fcnki bu s\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcn art\u0131q he\u00e7 bir \u0259xlaq d\u0259y\u0259ri qalmay\u0131b. Biz h\u0259l\u0259 \u0259xlaq\u0131m\u0131z\u0131 s\u00f6y\u00fcl\u0259n yerimizl\u0259 t\u0259yin edirik. G\u00f6t\u00fcm\u00fcz\u00fcn u\u011frunda ba\u015f\u0131m\u0131zdan ke\u00e7irik. Niy\u0259? \u00c7\u00fcnki ba\u015f\u0131m\u0131z\u0131n he\u00e7 bir \u0259xlaqi d\u0259y\u0259ri yoxdu.<\/p>\n<p>T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, biz az\u0259rbaycanl\u0131lar rahatl\u0131qla bir-birimizin d\u0259d\u0259sinin k\u0259ll\u0259sini s\u00f6y\u00fcr\u00fck. H\u0259tta dostlar aras\u0131nda d\u0259d\u0259 k\u0259ll\u0259sini s\u00f6ym\u0259k yay\u011f\u0131n zarafatlardan biridir. S\u00f6y\u00fcl\u0259n d\u0259d\u0259 k\u0259ll\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 he\u00e7 kim b\u0131\u00e7a\u011fa, baltaya \u0259l atm\u0131r. &#8220;D\u0259d\u0259min k\u0259ll\u0259sini s\u00f6yd\u00fc dey\u0259 yortdum\u201d dey\u0259n bir cinay\u0259tkara rast g\u0259ldinizmi Az\u0259rbaycanda? \u00c7\u00fcnki milli d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259miz budur ki, \u0259xlaq k\u0259ll\u0259d\u0259 yerl\u0259\u015fmir. \u018fxlaq\u0131n yerl\u0259\u015fdiyi nahiy\u0259l\u0259r haradasa g\u00f6b\u0259yimizin h\u0259nd\u0259v\u0259rind\u0259dir. H\u0259tta ba\u015f\u0131n etdiyi \u0259xlaqs\u0131zl\u0131qlar\u0131 m\u00fcst\u0259sna h\u00fcn\u0259r kimi d\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259ndiririk. R\u00fc\u015fv\u0259t almaq, qanunu pozmaq, q\u0131raqda arvad saxlamaq v\u0259 s. bunlar ba\u015f\u0131n etdiyi \u0259xlaqs\u0131zl\u0131qd\u0131r. Bunu ed\u0259nl\u0259r is\u0259 b\u00fct\u00fcn m\u0259clisl\u0259rimizin ba\u015f\u0131nda oturur.<\/p>\n<p>Qaynarinfo.az<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u0259cra.az Aq\u015fin Yeniseyin yeni yaz\u0131s\u0131n\u0131 t\u0259qdim edir. \u0130btidai insan daima h\u00fccum v\u0259ziyy\u0259tind\u0259 idi. Y\u0259qin ki, insan\u0131 dil a\u00e7ma\u011fa da bu aqressiv t\u0259bi\u0259ti vadar etdi v\u0259 ilk insan dil a\u00e7an kimi&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11829,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[54],"tags":[],"class_list":["post-11827","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kos"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11827","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11827"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11827\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11830,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11827\/revisions\/11830"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/11829"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11827"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11827"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mecra.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11827"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}