11 fevral 2026-cı il tarixində, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə “Azərbaycanın yeni rəqəmsal arxitekturası” adlı vahid fəaliyyət planına həsr olunmuş müşavirə keçirilib. Bu mühüm tədbir, ölkəmizin gələcək inkişaf istiqamətlərini müəyyən edən, yüksək texnologiyalar və süni intellektin rolu ilə bağlı strateji addımların atıldığı bir mərhələni əks etdirir.
Dünya artıq yeni sənaye inqilabının astanasındadır. Bu dəfə, resurs olaraq neft və qaz deyil, məlumatlar önə çıxır. Qlobal iqtisadiyyatın gələcəyini formalaşdıran ən əsas güc isə süni intellektdir. Proqnozlar göstərir ki, 2030-cu ilə qədər süni intellekt qlobal iqtisadiyyata 16 trilyon dollar əlavə dəyər qata bilər. Beləliklə, rəqəmsal iqtisadiyyat ənənəvi iqtisadiyyatı artıq geridə qoyur. Bu dəyişikliklər fonunda, Azərbaycan da özünü “yeni rəqəmsal arxitektura” ilə təchiz edərək inkişafın növbəti mərhələsinə qədəm qoyur. Prezident İlham Əliyevin dəfələrlə vurğuladığı kimi, bu gün süni intellekt ölkələrin gələcək inkişafının ayrılmaz bir hissəsi olaraq önə çıxır. Bəli, artıq heç bir dövlət öz inkişafını, təhlükəsizliyini və gələcəyini süni intellektin gücündən ayrı düşünə bilməz.
Süni intellekt XXI əsrin ən yeni texnologiyalarından və Dördüncü Sənaye İnqilabının əsas hərəkətverici qüvvələrindən biridir. Artıq süni intellekt texnologiyaları praktikada geniş tətbiq edilməyə başlayır və gözləmək olar ki, insanların həyat tərzini tezliklə tamamilə dəyişəcək. Cəmiyyət həyatının bütün sahələrində rəqəmsal transformasiya kursunu uğurla həyata keçirən Azərbaycan Respublikası bu sahədə də öz iradəsini ortaya qoymaqdadır. Bununla bağlı qanunvericilik istiqamətində ilk əməli addım ötən ilin martında dövlət başçımız tərəfindən təsdiq olunan “Azərbaycan Respublikasının 2025–2028-ci illər üçün Süni İntellekt Strategiyası” adlı Sərəncam olmuşdur. Bu sənəd Azərbaycanın süni intellekt sahəsində inkişaf xəritəsini müəyyən edən əsas strateji aktdır. Eyni zamanda, bu strategiya ölkədə süni intellektin tədqiqi, tətbiqi, idarə edilməsi, etika və təhlükəsizlik məsələləri ilə bağlı prioritetləri və tədbirlər planını müəyyən edir. Sənəd həmçinin milli normativ hüquqi bazanın formalaşdırılmasını, insan və məlumat hüquqlarının qorunmasını nəzərdə tutur.
11 fevral tarixli müşavirə isə bu sahədə daha bir önəmli addımdır. Burada ölkə başçımızın fikirləri süni intellektlə bağlı gələcək yol xəritəsinin təyin olunmasında fövqaladə rol oynamaqdadır. Ölkə başçımız çıxışı zamanı, ölkəmizin bu sahədəki üstünlüklərini sadalayaraq bü üstünlüklərdən istifadə edilməməsinin tamamilə qəbuledilməz olduğunu bildirmişdirdir. Həqiqətən də, Azərbaycanın bu günə qədər neft- qaz sahəsində əldə etdiyi böyük təcrübə və buna bağlı olaraq bir çox ölkələrlə və böyük şirkətlərlə formalaşmış dərin əlaqələri və yaradılmış infrastruktur, ölkəmizin coğrafi yerləşməsi (Asiya ilə Avropa arasında, həmçinin Şimal-Cənub dəhlizi üzərində), müsbət investisiya iqlimi və enerji generasiya gücümüz bizim bu sahədə inkişafımızı dəstəkləyəcək təməl arqumentlərdir. Digər tərəfdən, bu sahədə fəaliyyət göstərən aparıcı şirkətlərin səhmlərinin Amerika Birləşmiş Ştatlarının sərəncamında olması, Azərbaycanın isə ABŞ ilə müsbət əlaqələrinin günü-gündən inkişaf etməsi bizə əlavə üstünlüklər qazandırır. Eyni zamanda, ölkəmizin ABŞ ilə yanaşı, Çin Xalq Respublikası və Avropa İttifaqı ölkələri ilə də müsbət əlaqələri var. Yəqin ki, dünyada bu qədər ayrı qütblərlə eyni vaxtda balanslaşdırılmış siyasət yürüdə bilən ölkələrin sayı kifayət qədər azdır. Bəli, müasir dünyada geosiyasi qütblər arasında tarazlaşdırılmış siyasət yürütmək və eyni zamanda milli maraqları qorumaq hər bir dövlət üçün asan məsələ deyil. Azərbaycan isə bu istiqamətdə özünün çevik və praqmatik diplomatiyası ilə seçilir. Beləliklə, ölkə başçımızın da dediyi kimi, bütün bunlardan istifadə etməmək sadəcə qəbuledilməz olar.
Müşavirə zamanı, Prezident İlham Əliyev, fikir və tapşırıqlarını da iştirakçıların diqqətinə çatdırdı. Burada əsas istiqamətləri bu şəkildə sadalamaq olar: Dövlət qurumları arasında çox sıx koordinasiya aparılmalı və pərakəndəliyə yol verilməməli, o cümlədən, dövlət xidmətləri vahid mərkəzdən idarə olunmalı; Kadr hazırlığı təmin edilməli və bunun üçün təhsil sistemi uyğunlaşdırılmalı; Süni intellektin tətbiqi dövlət qurumlarında geniş vüsət almalı və nəhayət kibertəhlükəsizlik üzrə əsas hədəflər müəyyən edilməlidir. Bütün bunlar strateji yol xəritəsinin istiqamətləri kimi qarşıya qoyulmuş tapşırıqlardır.
Şübhə yoxdur ki, bu sahəyə ölkə başçısı tərəfindən göstərilən diqqət və qayğı qısa müddətdə əməli nəticələrin əldə olunmasında əsaslı rol oynayacaqdır. Bu gün öz ərazi bütövlüyünü bərpa etmiş ölkəmiz qarşısında yüksək texnologiyalar sahəsində də dünyada periferiyada deyil, lider mövqelərdə dayanmaq hədəfi dayanır. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə bu sahənin birbaşa dövlət nəzarətinə götürülməsi isə həm daxili strukturlara, həm də beynəlxalq tərəfdaşlara aydın mesajdır: Azərbaycan rəqəmsal gələcəyini planlı, sistemli və milli maraqlara əsaslanan şəkildə qurur. Bu yolun başlanğıcı artıq qoyulub və qarşıdakı illər ölkənin texnoloji sıçrayışının şahidi ola bilər.
Xəyalə Cavanşirli
Pirallahı rayon İcra Hakimiyyəti başçısı Aparatının
İctimai-siyasi və humanitar məsələlər sektorunun baş məsləhətçisi
